Tải bản đầy đủ

Dự báo thị trường thế giới một số mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam đến năm 2015

Header Page 1 of 120.

Bộ công Thơng
Viện nghiên cứu thơng mại

đề tài khoa học cấp bộ
M số: 70.08.rd

báo cáo tổng hợp

Dự BáO THị TRƯờng thế giới một số mặt
hàng xuất khẩu chủ yếu của việt nam
đến năm 2015

7157
06/3/2009

Hà nội - 2008
luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 1 of 120.



Header Page 2 of 120.

Bộ công thơng
Viện nghiên cứu thơng mại

Đề Tài KHOA Học Cấp Bộ
M số: 70.08.rd

Dự báo thị trờng thế giới một số mặt hàng xuất
khẩu chủ yếu của việt nam Đến NĂM 2015
Cơ quan quản lý đề tài: Bộ Công Thơng
Cơ quan chủ trì thực hiện: Viện nghiên cứu thơng mại
Chủ nhiệm đề tài: PGS.TS Đinh Văn Thành
Các thành viên: TS. Nguyễn thị Nhiễu
Ths. Đỗ Kim Chi
Ths. Lê Huy Khôi
CN. Hoàng thị Hơng Lan
CN. Phạm Hồng Lam
Cơ quan chủ trì thực hiện

chủ tịch hội đồng nghiệm thu

Cơ quan quản lý đề tài

Hà nội - 2008
luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 2 of 120.


Header Page 3 of 120.

Mục Lục
Danh mục chữ viết tắt

Trang

Mở đầu

1

Chơng i. Dự báo triển vọng thị trờng thế giới đối với một số mặt


hàng xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam

5

1.1. Triển vọng kinh tế và thơng mại thế giới đến năm 2015

5

1.1.1. Triển vọng kinh tế thế giới đến năm 2015

5

1.1.2. Triển vọng thơng mại và thị trờng hàng hóa thế giới

14

1.2. Tổng hợp dự báo về thị trờng thế giới đối với một số mặt hàng xuất
khẩu chủ yếu của Việt Nam

19

1.2.1. Mặt hàng gạo

19

1.2.2. Mặt hàng cà phê

26

1.2.3. Mặt hàng cao su tự nhiên

29

1.2.4. Mặt hàng thủy sản

33

1.2.5. Gỗ và sản phẩm gỗ

37

1.2.6. Mặt hàng dệt may

40

1.2.7. Mặt hàng giày dép

44

1.2.8. Mặt hàng điện tử và linh kiện

46

CHƯƠNG 2. Dự báo khả năng xuất khẩu một số mặt hàng chủ yếu của
Việt Nam đến 2015

49

2.1. Một số cơ sở để xây dựng dự báo

49

2.2. Mặt hàng gạo

50

2.2.1. Thực trạng xuất khẩu gạo của Việt Nam 2001 - 2007

50

2.2.2. Dự báo triển vọng xuất khẩu gạo của Việt Nam đến năm 2015

51

2.3. Mặt hàng cà phê

55

2.3.1. Thực trạng xuất khẩu cà phê của Việt Nam 2001 - 2007

55

2.3.2. Dự báo triển vọng xuất khẩu cà phê của Việt Nam đến năm 2015

56

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 3 of 120.


Header Page 4 of 120.

2.4. Mặt hàng cao su tự nhiên

60

2.4.1. Thực trạng xuất khẩu cao su tự nhiên của Việt Nam 2001 - 2007

60

2.4.2. Dự báo triển vọng xuất khẩu cao su tự nhiên của Việt Nam đến năm 2015

62

2.5. Mặt hàng thủy sản

64

2.5.1. Thực trạng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam 2001 - 2007

64

2.5.2. Dự báo triển vọng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đến năm 2015

65

2.6. Mặt hàng gỗ và sản phẩm gỗ

70

2.6.1. Thực trạng xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam 2001 - 2007

70

2.6.2. Dự báo triển vọng xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam đến năm
2015

71

2.7. Mặt hàng dệt may

76

2.7.1. Thực trạng xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam 2001 - 2007

76

2.7.2. Dự báo triển vọng xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam đến năm 2015

77

2.8. Mặt hàng giày dép

80

2.8.1. Thực trạng xuất khẩu giày dép của Việt Nam 2001 - 2007

80

2.8.2. Dự báo triển vọng xuất khẩu giày dép của Việt Nam đến năm 2015

82

2.9. Điện tử và linh kiện điện tử

84

2.9.1. Thực trạng xuất khẩu điện tử và linh kiện điện tử của Việt Nam 2001 2007

84

2.9.2. Dự báo triển vọng xuất khẩu điện tử và linh kiện điện tử của Việt Nam đến
năm 2015

85

Kết luận

89

Tài liệu tham khảo

92

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 4 of 120.


Header Page 5 of 120.

Danh Mục Đồ thị, bảng biểu, phụ lục
Bảng 1.1. Dự báo triển vọng tăng trởng kinh tế thế giới

6

Bảng 1.2. Các nớc phát triển: Lạm phát và cầu nội địa

7

Bảng 1.3. Dự báo một số chỉ tiêu kinh tế chủ yếu

9

Bảng 1.4. Triển vọng kinh tế thế giới theo dự báo điều chỉnh của IMF

11

Bng 1.5. Trin vng kinh t th gii theo dự báo điều chỉnh tháng 12/2008 của
WB

13

Bảng 1.6. Dự báo triển vọng thơng mại thế giới

15

Bảng 1.7. Dự báo chỉ số giá hàng hóa

19

Bảng 1.8. Dự báo triển vọng cung cầu gạo thế giới

20

Bảng 1.9. Dự báo triển vọng xuất khẩu gạo của các nớc xuất khẩu chính

22

Bảng 1.10. Dự báo triển vọng nhập khẩu gạo của các nớc nhập khẩu chính

23

Bảng 1.11. Dự báo tiêu thụ cà phê thế giới

26

Bảng 1.12. Dự báo sản lợng cà phê thế giới

27

Bảng 1.13. Xu hớng giá cà phê trên thị trờng thế giới

28

Bảng 1.14. Dự báo tiêu thụ cao su tự nhiên thế giới đến năm 2015

29

Bảng 1.15. Dự báo sản xuất cao su tự nhiên thế giới đến năm 2015

30

Bảng 1.16. Dự báo sản xuất cao su tự nhiên của một số nớc sản xuất chủ yếu

30

Bảng 1.17. Xu hớng giá cao su trên thị trờng thế giới

32

Bảng 1.18. Dự báo tiêu thụ thuỷ sản theo nhóm nớc

34

Bảng 1.19. Dự báo sản lợng thuỷ sản thế giới

35

Bảng 1.20. Xu hớng giá gỗ nguyên liệu trên thị trờng thế giới

39

Bảng 1.21. Dự báo cung cầu sợi trên thị trờng thế giới

40

Bảng 1.22. Dự báo thơng mại bông thế giới

42

Bảng 1.23. Dự báo tiêu thụ giày dép thế giới

44

Bảng 2.1. Xuất khẩu gạo của Việt Nam 2001 - 2007

51

Bảng 2.2. Dự báo triển vọng xuất khẩu gạo của Việt Nam đến 2015

53

Bảng 2.3. Xuất khẩu cà phê của Việt Nam 2001 - 2007

55

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 5 of 120.


Header Page 6 of 120.

Bảng 2.4. Dự báo triển vọng xuất khẩu cà phê của Việt Nam đến 2015

59

Bảng 2.5. Xuất khẩu cao su tự nhiên của Việt Nam 2001 - 2007

61

Bảng 2.6. Dự báo triển vọng xuất khẩu cao su tự nhiên của Việt Nam đến 2015

63

Bảng 2.7. Xuất khẩu thủy sản của Việt Nam 2001 - 2007

65

Bảng 2. 8. Dự báo triển vọng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đến 2015

68

Bảng 2.9. Xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam 2001 - 2007

70

Bảng 2.10. Dự báo triển vọng xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam đến
2015

74

Bảng 2.11. Xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam 2001 - 2007

77

Bảng 2.12. Dự báo triển vọng xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam đến 2015

79

Bảng 2.13. Xuất khẩu giày dép của Việt Nam 2001 - 2007

81

Bảng 2. 14. Dự báo triển vọng xuất khẩu giày dép của Việt Nam đến 2015

83

Bảng 2.15. Xuất khẩu hàng điện tử và linh kiện của Việt Nam 2001 - 2007

85

Bảng 2.16. Dự báo triển vọng xuất khẩu hàng điện tử và linh kiện của Việt Nam
đến 2015

87

Sơ đồ 1.1. Dự báo xu hớng giá gạo thế giới

25

Sơ đồ 1.2. Dự báo triển vọng thị trờng bán dẫn thế giới

47

Sơ đồ 2.1. Dự báo cơ cấu thị trờng xuất khẩu gạo của Việt Nam đến 2015

54

Sơ đồ 2.2. Dự báo cơ cấu thị trờng xuất khẩu cà phê của Việt Nam đến 2015

60

Sơ đồ 2.3. Dự báo cơ cấu thị trờng xuất khẩu cao su của Việt Nam đến 2015

64

Sơ đồ 2.4. Dự báo cơ cấu thị trờng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đến 2015

69

Sơ đồ 2.5. Dự báo cơ cấu thị trờng xuất khẩu sản phẩm gỗ của Việt Nam đến
2015

75

Sơ đồ 2.6. Dự báo cơ cấu thị trờng xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam đến
2015

80

Sơ đồ 2.7. Dự báo cơ cấu thị trờng xuất khẩu giày dép của Việt Nam đến 2015

84

Sơ đồ 2.8. Dự báo cơ cấu thị trờng xuất khẩu điện tử và linh kiện của Việt Nam
đến 2015

88

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 6 of 120.


Header Page 7 of 120.

Bảng chữ viết tắt
ABARE Australian Bureau of Agricultural and Cục Kinh tế Nông nghiệp và Tài nguyên
Resource Economics
Australia
ACP African,
countries

Caribbean

and

Pacific Các nớc đang phát triển thuộc khu vực châu
Phi, Caribê-Thái Bình Dơng

AMAD Agricultural Market Access Database

Cơ sở dữ liệu thị trờng nông sản

CAP Common Agricultural Policy (EU)

Chính sách nông nghiệp chung EU

CIS
Commonwealth
States

of

Independent Cộng đồng các quốc gia độc lập

CPI

Consumer Price Index

Chỉ số giá tiêu dùng

DDA

Doha Development Agenda

Nghị trình Phát triển Đô-ha

EBA

Everything-But-Arms Initiative (EU)

Sáng kiến Tất cả trừ vũ khí của EU

ERS Economic Research Service of the US Cơ quan nghiên cứu kinh tế của Bộ nông
Department for Agriculture
nghiệp Hoa Kỳ
EUROSTAT
Statistical Office of the Cơ quan thống kê của Cộng đồng châu Âu
European Communities
FAO Food and Agriculture Organization of Tổ chức Nông lơng của Liên hiệp quốc
the United Nations
FDI

Foreign Direct Investment

Đầu t trực tiếp

GDP

Gross Domestic Product

Tổng sản phẩm quốc nội

GM

Genetically modified

Biến đổi gen

ICO International Coffee Organisation

Tổ chức cà phê thế giới

IMF

Tổ chức tiền tệ quốc tế

International Monetary Fund

IRSG International Rubber Study Group

Nhóm nghiên cứu cao su quốc tế

MAFF Ministry of Agriculture, Forestry and Bộ Nông, lâm, ng nghiệp Nhật Bản
Fisheries of Japan
OECD Organisation for Economic
operation and Development

Co- Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế

OPEC Organization of Petroleum Exporting Tổ chức các nớc xuất khẩu dầu mỏ
Countries
SIA Semiconductor Industry Association

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 7 of 120.

Hiệp hội bán dẫn thế giới


Header Page 8 of 120.

TRQ

Tariff rate quota

Hạn ngạch thuế quan

UN

The United Nations

Liên hiệp quốc

UNCTAD United Nations Conference on Trade Hội nghị của Liên Hiệp Quốc về Thơng mại và
and Development
Phát triển
URAA Uruguay
Agriculture
USDA United
Agriculture

Round
States

Agreement
Department

on Hiệp định Nông nghiệp trong Vòng đàm phán
Urugoay
of Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ

WB World Bank

Ngân hàng thế giới

Wsts World Semiconductor Trade Statistics

Trung tâm thống kê thơng mại bán dẫn thế
giới

WTO

Tổ chức Thơng mại thế giới

World Trade Organisation

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 8 of 120.


Header Page 9 of 120.

Mở đầu
Sự cần thiết nghiên cứu đề tài:
Ngày 27 tháng 10 năm 2000, Thủ tớng Chính phủ đã ra Chỉ thị số
22/2000/CT-TTg về Chiến lợc phát triển xuất nhập khẩu hàng hoá và dịch vụ
thời kỳ 2001 - 2010 với mục tiêu tiếp tục chủ trơng dành u tiên cao nhất
cho xuất khẩu, tạo nguồn hàng có chất lợng, có giá trị gia tăng và sức cạnh
tranh cao để xuất khẩu, xuất khẩu phải đạt tốc độ tăng trởng bình quân từ
15% trở lên, nhập khẩu duy trì ở mức 14%/năm, phấn đấu cân bằng cán cân
thơng mại vào năm 2009 - 2010 và xuất siêu vào thời kỳ sau năm 2010. Sau
5 năm thực hiện Chiến lợc phát triển xuất nhập khẩu hàng hoá và dịch vụ,
nhiều chỉ tiêu đã đạt và vợt mục tiêu, tốc độ tăng trởng xuất khẩu đã đạt
17,6%/năm, kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng chủ yếu đều vợt mục tiêu đề
ra. Để chuẩn bị cho kế hoạch 5 năm (2006 - 2010), Chính phủ đã giao Bộ
Thơng mại (nay là Bộ Công Thơng) xây dựng Đề án phát triển xuất khẩu
giai đoạn 2006 - 2010 và đã đợc Thủ tớng Chính phủ phê duyệt tại Quyết
định số 156/2006/QĐ - TTg ngày 30 tháng 6 năm 2006 của Thủ tớng Chính
phủ về việc phê duyệt Đề án phát triển xuất khẩu giai đoạn 2006 2010. Mục
tiêu về xuất khẩu đặt ra cho thời kỳ này là phấn đấu đạt tốc độ tăng trởng
xuất khẩu 17,5%/năm, đến năm 2010 đạt khoảng 72,5 tỷ USD và chuyển dịch
cơ cấu xuất khẩu theo hớng đẩy mạnh xuất khẩu những mặt hàng có giá trị
gia tăng cao, sản phẩm chế biến, chế tạo, sản phẩm có hàm lợng công nghệ
và chất xám cao, giảm xuất khẩu sản phẩm thô. Đến nay, xuất khẩu một số
nhóm hàng đã đạt và vợt mục tiêu về tổng kim ngạch xuất khẩu sẽ đạt vào
năm 2009, còn một số mục tiêu khác cần phải rà soát và điều chỉnh cho phù
hợp với điều kiện thực hiện cam kết gia nhập WTO .
Ngày 30 tháng 11 năm 2007, Bộ trởng Bộ Công Thơng đã ban hành
Quyết định số 1958/QĐ-BCT về việc Ban hành Chơng trình hành động của
Ngành Công Thơng thực hiện Nghị quyết số 16/2007/NQ-CP ngày 27 tháng
02 năm 2007 của Chính phủ về Một số chủ trơng, chính sách lớn để nền
kinh tế phát triển nhanh và bền vững khi Việt Nam là thành viên của Tổ chức
Thơng mại thế giới. Tại Quyết định này, Bộ Công Thơng đã xác định
nhiệm vụ phải rà soát, điều chỉnh Đề án phát triển xuất khẩu giai đoạn 2006 2010 và xây dựng Đề án phát triển xuất khẩu giai đoạn 2011 - 2015.
Để cung cấp luận cứ khoa học cho việc triển khai rà soát, điều chỉnh và
xây dựng đề án phát triển xuất khẩu hàng hoá của nớc ta giai đoạn 2011 - 2015,
1 lieu - luan an -kinh te -Footer Page 9 of 120.
luan van thac si-tai


Header Page 10 of 120.

cần thiết phải có các công trình nghiên cứu và dự báo tình hình thị trờng thế
giới đối với một số mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam. Đây là bớc đi
đầu tiên và rất quan trọng trong quá trình xây dựng chiến lợc, quy hoạch và
kế hoạch dài hạn về phát triển xuất khẩu hàng hoá nói riêng và thơng mại
nói chung. Nhất là trong điều kiện và bối cảnh kinh tế và thơng mại trên thế
giới đang thay đổi và đầy biến động nh hiện nay.
Vì những lý do nh đã nêu, Bộ Công Thơng đã giao cho Viện nghiên
cứu Thơng mại chủ trì nghiên cứu đề tài cấp Bộ với tên gọi: Dự báo thị
trờng thế giới một số mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam đến năm
2015. Đề tài này nghiên cứu thành công sẽ có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, đáp
ứng đợc yêu cầu cấp bách của thực tiễn quản lý và kinh doanh xuất nhập
khẩu, là tài liệu tham khảo có giá trị cho công tác nghiên cứu, hoạch định
chính sách và hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp có liên quan.
Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nớc:
Trên thế giới, có nhiều tổ chức quốc tế và các cơ quan đợc tổ chức
một cách khoa học và chuyên nghiệp, với hệ thống trang thiết bị, hệ thống
thông tin hiện đại, đội ngũ các nhà nghiên cứu và dự báo có trình độ cao,
thờng xuyên tiến hành xây dựng các dự báo định kỳ về kinh tế, thơng mại
và thị trờng hàng hóa thế giới. Trong đó, một số cơ quan và tổ chức thờng
đa ra các dự báo nh:
- Dự báo hàng năm của Quỹ tiền tệ quốc tế World Economic
Outlook, phân tích và dự báo những biến động của môi trờng kinh tế thế
giới và các yếu tố tác động đến thị trờng hàng hóa;
- Dự báo hàng năm của Ngân hàng thế giới Prospects for the Global
Economy, phân tích các yếu tố ảnh hởng tới thị trờng hàng hóa thế giới và
triển vọng thơng mại thế giới trong ngắn hạn;
- Dự báo hàng năm của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ Agricultural
Projections dự báo triển vọng thị trờng hàng nông sản thế giới;
- Dự báo của Cơ quan thông tin năng lợng Hoa Kỳ (EIA)
International Energy Outlook, dự báo triển vọng thị trờng năng lợng thế
giới...
Các dự báo trên thờng đợc công bố miễn phí một cách không đều
đặn trên các trang web nhng cũng đợc một số tổ chức, cơ quan và doanh
nghiệp khai thác để sử dụng cho các mục đích riêng rẽ. Trung tâm dự báo
2 lieu - luan an -kinh te -Footer Page 10 of 120.
luan van thac si-tai


Header Page 11 of 120.

kinh tế xã hội quốc gia (Bộ Kế hoạch và Đầu t), các viện nghiên cứu cũng có
sử dụng các dự báo này và đều đánh giá đây là thông tin tham khảo thiếu tính
hệ thống và cha đợc xử lý để có thể trực tiếp dùng làm luận cứ khoa học
cho việc xây dựng kế hoạch và chơng trình phát triển sản xuất hoặc xuất
khẩu hàng hóa.
Hiện tại, ở trong nớc đã có một số Bộ, ngành đang tiến hành rà soát,
điều chỉnh và xây dựng chiến lợc hoặc quy hoạch phát triển của ngành/lĩnh
vực. Trong một số Chiến lợc phát triển đã đợc phê duyệt hoặc công bố,
mục tiêu xuất khẩu đã đợc đa ra nhng còn mang tính định hớng cho năm
2015, tầm nhìn 2020. Các nghiên cứu dự báo về thị trờng thế giới, khả năng
xuất khẩu đối với một số mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam đã đợc
công bố chỉ dừng lại ở năm 2010. Trớc các biến động mới của tình hình kinh
tế và thơng mại thế giới, hiện cha có công trình nghiên cứu nào đề cập một
cách hệ thống và chuyên sâu về dự báo thị trờng thế giới đối với các mặt
hàng có liên quan đến xuất khẩu của Việt Nam thời kỳ đến năm 2015.
Mục tiêu nghiên cứu:
Mục tiêu của đề tài là tổng hợp, phân tích và lựa chọn dự báo có độ tin
cậy về triển vọng thị trờng thế giới đối với một số mặt hàng; phân tích và
xây dựng phơng án dự báo về khả năng xuất khẩu đối với một số mặt hàng
xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam đến năm 2015.
Đối tợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài:
Đối tợng nghiên cứu của đề tài là tình hình cung cầu thị trờng thế
giới và khả năng xuất khẩu của Việt Nam đối với một số mặt hàng nh: gạo,
cà phê, cao su, thủy sản, gỗ và sản phẩm gỗ, dệt may, giày dép, điện tử và linh
kiện. Phạm vi nghiên cứu về thời gian: phân tích thực trạng từ 2001 đến nay
và dự báo đến năm 2015.
Phơng pháp nghiên cứu:
- Phơng pháp tổng hợp: để tổng hợp các dự báo của các tổ chức quốc
tế về thị trờng thế giới
- Phơng pháp phân tích, thống kê, so sánh: để dự báo về xuất khẩu của
Việt Nam.
- Phơng pháp chuyên gia: để lựa chọn các phơng án dự báo.

3 lieu - luan an -kinh te -Footer Page 11 of 120.
luan van thac si-tai


Header Page 12 of 120.

Kết cấu đề tài:
Ngoài lời mở đầu, kết luận, nội dung của đề tài gồm 2 Chơng nh sau:
Chơng I: Dự báo triển vọng thị trờng thế giới đối với một số mặt
hàng xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam
Chơng II: Dự báo khả năng xuất khẩu một số mặt hàng chủ yếu của
Việt Nam đến năm 2015.

4 lieu - luan an -kinh te -Footer Page 12 of 120.
luan van thac si-tai


Header Page 13 of 120.

Chơng i
Dự báo triển vọng thị trờng thế giới đối với một số
mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam
1.1. Triển vọng kinh tế và thơng mại thế giới đến năm
2015

1.1.1. Triển vọng kinh tế thế giới đến năm 2015
Theo dự báo của IMF tháng 10/2008 về triển vọng kinh tế thế giới1,
kinh tế thế giới sẽ suy giảm mạnh, trong đó kinh tế Mỹ và châu Âu đang ngấp
nghé bờ vực suy thoái. IMF nhận định rằng cuộc khủng hoảng tài chính tồi tệ
nhất kể từ thời kỳ đại suy thoái trong thập kỷ 1930 sẽ gây thiệt hại nặng nề về
kinh tế, do các nhà đầu t đang phải vật lộn với cuộc khủng hoảng lòng tin và
khủng hoảng tín dụng.
IMF cho rằng kinh tế thế giới sẽ tiếp tục tăng trởng trong năm 2008
song với tốc độ chậm lại đáng kể ở hầu hết các nền kinh tế và cơ cấu kinh tế
thế giới sẽ có nhiều thay đổi. Những trụ cột của nền kinh tế thế giới sẽ không
chỉ là Mỹ, Nhật Bản và khối sử dụng đồng Euro nữa mà là Trung Quốc, ấn
Độ, Nga và các nền kinh tế đang nổi lên khác.
Theo IMF, sau khi tăng trởng 5,1% năm 2006 và 5,0% năm 2007,
kinh tế thế giới 2008 sẽ chỉ tăng trởng khoảng 3,9% trong năm 2008 và
3,0% trong năm 2009. Các chuyên gia của IMF khẳng định hiện tại khủng
hoảng tài chính đã lan ra toàn cầu, với các nhân tố nh lạm phát, xu hớng
tiết giảm tiêu dùng, giá cả nhiên liệu bất ổn, luồng vốn đầu t đổ vào các nền
kinh tế đang nổi lên tiếp tục giảm sẽ làm cho nền kinh tế thế giới đứng bên bờ
vực suy thoái. Năm 2009 sẽ là năm khó khăn nhất đối với nền kinh tế toàn
cầu. Trong giai đoạn 2010 2013, kinh tế toàn cầu nếu sớm phục hồi cũng
chỉ đạt tốc độ tăng trởng bình quân 4,6%/năm.
Xu hớng tăng trởng chậm dần lại ở 30 nớc công nghiệp thuộc Tổ
chức Hợp tác kinh tế và Phát triển (OECD) sẽ còn tiếp diễn. Dự báo OECD sẽ
chỉ đạt mức tăng trởng trung bình 1,5% trong năm 2008 sau khi tăng trung
bình 2,6% năm 2007 và dự báo chỉ tăng 0,5% trong năm 2009.
Tốc độ tăng trởng của kinh tế Mỹ, nền kinh tế đứng đầu OECD và
của nền kinh tế thế giới hiện nay, dự báo sẽ chỉ đạt 1,6% năm 2008 và sẽ là
1

World Economic Outlook, tháng 10/2008

5 lieu - luan an -kinh te -Footer Page 13 of 120.
luan van thac si-tai


Header Page 14 of 120.

năm thứ 6 liên tiếp kinh tế Mỹ tăng trởng ở mức thấp. Những hậu quả của
cuộc khủng hoảng tài chính hiện nay sẽ tiếp tục ảnh hởng đến nền kinh tế
Mỹ trong năm 2009.
Bảng 1.1. Dự báo triển vọng tăng trởng kinh tế thế giới
(% tăng so với năm trớc)
2001
2006
2007
2008
2009
Thế giới
2,2
5,1
5,0
3,9
3,0
Các nớc phát triển
1,2
3,0
2,6
1,5
0,5
Mỹ
0,8
2,8
2,0
1,6
0,1
Khu vực Euro
1,9
2,8
2,6
1,3
0,2
Đức
1,2
3,0
2,5
1,8
Pháp
1,9
2,2
2,2
0,8
0,2
Italia
1,8
1,8
1,5
-0,1
-0,2
Nhật Bản
0,2
2,4
2,1
0,7
0,5
Anh
2,5
2,8
3,0
1,0
-0,1
Các nớc phát triển khác
1,7
3,8
3,9
2,2
1,6
Các nớc dpt và đang chuyển đổi
3,8
7,9
8,0
6,9
6,1
Trong đó, các khu vực:
Châu Phi
4,9
6,1
6,3
5,9
6,0
Trung và Đông Âu
0,4
6,7
5,7
4,5
3,4
Cộng đồng các quốc gia độc lập
6,1
8,2
8,6
7,2
5,7
Nga
5,1
7,4
8,1
7,0
5,5
Các nớc dpt châu á
5,8
9,9
10,0
8,4
7,7
Trung Quốc
8,3
11,6
11,9
9,7
9,3
ấn Độ
3,9
9,8
9,3
7,9
6,9
Trung Đông
2,6
5,7
5,9
6,4
5,9
Tây bán cầu
0,7
5,5
5,6
4,6
3,2

2013
4,7
2,5
2,3
2,2
1,7
2,8
1,3
1,7
3,1
3,6
6,9
5,4
5,0
5,6
5,5
8,8
10,0
8,0
5,4
4,2

Nguồn: IMF, World Economic Outlook, tháng 10/2008.

Tại Nhật Bản, nền kinh tế lớn thứ hai của thế giới, mối lo ngại lớn nhất
là việc nền kinh tế Mỹ tăng trởng chậm lại và việc đồng Yên vẫn tiếp tục giữ
giá cao so với đồng USD, gây ảnh hởng tiêu cực đến xuất khẩu của Nhật.
Các dự báo cho thấy, nếu kinh tế Mỹ đi vào suy thoái hoặc đồng Yên tăng giá
so với đồng USD thêm khoảng 10%, nền kinh tế Nhật sẽ phải đối phó với
nhiều vấn đề phát sinh. Dự báo kinh tế Nhật Bản sẽ chỉ đạt mức tăng 0,7%
trong năm 2008 và 0,2% trong năm 2009.
Trong nửa đầu năm 2008, giá dầu tăng, đồng USD giảm giá và vụ bê
bối trên thị trờng cho vay thế chấp của Mỹ cũng gây ra những hậu quả tiêu
6 lieu - luan an -kinh te -Footer Page 14 of 120.
luan van thac si-tai


Header Page 15 of 120.

cực đối với khu vực đồng Euro mà tiêu biểu là lạm phát quá cao tại 13 nớc
trong khu vực đồng Euro. Tỷ lệ lạm phát trung bình của EU cũng lên đến mức
3,5% trong năm 2008 trong khi tăng trởng GDP chỉ đạt 1,3%.
Theo IMF, ba nền kinh tế lớn nhất trong châu Âu là Đức, Pháp và Italia
hầu nh không tăng trởng trong năm nay và tiếp tục suy giảm trong năm
2009 trong bối cảnh thị trờng tài chính bất ổn, thị trờng bất động sản đi
xuống và giá hàng tiêu dùng cao đã đè nặng lên tăng trởng kinh tế toàn
cầu. Lạm phát cao đã làm ảnh hởng đến tăng trởng cầu nội địa của nhiều
nớc phát triển trong năm 2008 và thậm chí cầu nội địa có thể giảm xuống
trong năm 2009 tại Mỹ và nhiều nớc EU.
Bảng 1.2. Các nớc phát triển: Lạm phát và cầu nội địa
(% tăng so với năm trớc)
2001

2006

2007

2008

2009

2013

Chỉ số giá tiêu dùng

2,1

2,4

2,2

3,6

2,0

2,0

Mỹ

2,8

3,2

2,9

4,2

1,8

2,1

Khu vực Euro

2,4

2,2

2,1

3,5

1,9

1,9

Đức

1,9

1,8

2,3

2,9

1,4

1,7

Pháp

1,8

1,9

1,6

3,4

1,6

1,8

Italia

2,3

2,2

2,0

3,4

1,9

2,0

Nhật Bản

-0,7

0,3



1,6

0,9

1,5

Anh

1,2

2,3

2,3

3,8

2,9

2,0

Các nớc phát triển khác

1,9

2,1

2,1

3,9

3,0

2,2

Cầu nội địa

1,1

2,8

2,2

0,8

0,1

2,4

Mỹ

0,9

2,6

1,4

0,1

-0,9

2,2

Khu vực Euro

1,2

2,6

2,2

0,8

0,1

2,1

Đức

-0,5

2,1

1,1

0,6

-0,2

1,3

Pháp

1,7

2,4

2,9

0,9

0,6

2,8

Italia

1,6

12,8

1,3

-0,2

-0,4

1,5

Nhật Bản

1,0

1,6

1,0

-0,3

0,4

1,8

Anh

3,0

2,6

3,6

0,8

-0,6

3,2

Các nớc phát triển khác

5,5

3,7

4,5

2,8

2,4

3,8

Nguồn: IMF, World Economic Outlook, tháng 10/2008

IMF đã hạ dự báo tăng trởng kinh tế khu vực đồng euro (eurozone)
xuống 1,3% năm 2008 và xuống mức thấp hơn là 0,2% năm 2009. Theo IMF,
7 lieu - luan an -kinh te -Footer Page 15 of 120.
luan van thac si-tai


Header Page 16 of 120.

Anh sẽ là nớc bị ảnh hởng nặng nhất trong các nền kinh tế hàng đầu thế
giới do cùng lúc chịu tác động của khủng hoảng tín dụng, thị trờng nhà đất
và thị trờng tài chính. Anh đang đối mặt với khủng hoảng tài chính tồi tệ
nhất trong vòng 18 năm qua và sẽ trợt vào thời kỳ suy thoái mới trong những
tháng cuối năm 2008. Theo dự báo của IMF, kinh tế Anh chỉ tăng trởng 1%
năm 2008 nhng có thể bắt đầu phục hồi vào cuối năm 2009.
Thị trờng bất động sản sụt giảm là vấn đề lớn nhất đối với các nền
kinh tế phơng Tây và việc cắt giảm nguồn cung tín dụng đã làm cho tình
hình trở nên xấu hơn. Sau 5 năm khá dễ dãi trong chính sách tín dụng và
lợng tiền lu thông dồi dào, thị trờng tài chính đang đảo chiều và ảnh
hởng của sự đảo chiều này đã thấy rõ trong năm 2008. Cuộc khủng hoảng nợ
tín dụng mua nhà trả góp (mortgage) bắt đầu từ bên Mỹ giữa năm 2007 buộc
các chủ nợ và nhà đầu t phải đánh giá lại rủi ro và tăng lãi suất cho vay trong
năm 2008 để bù lại phần nào nợ xấu và thất thoát do khủng hoảng. Giá trị tài
sản của các ngân hàng bị giảm, các khoản nợ xấu tăng nhanh. Đáng lu ý là
cuộc khủng hoảng tài chính đã và sẽ làm cho tín dụng bị siết chặt, việc tiếp
cận nguồn vốn sẽ khó khăn hơn, vay và cho vay sẽ giảm mạnh khiến các vụ
mua bán, sáp nhập công ty không còn sôi động, lợi nhuận từ kinh doanh tài
chính do vậy sẽ bị sút giảm trầm trọng.
Mặc dù cũng phải chịu những tác động của bất ổn trên thị trờng tài
chính toàn cầu, sự tăng giá dầu mỏ và tăng trởng chậm lại đôi chút, nhiều
nền kinh tế ngoài OECD vẫn đạt đợc tốc độ tăng trởng cao trong năm nay
và có triển vọng tiếp tục tăng trởng cao trong những năm tới.
Khu vực có mức tăng trởng cao nhất của nền kinh tế thế giới 2008 là
các nền kinh tế đang nổi lên ở châu á, dù các nền kinh tế này cũng chịu
không ít tác động tiêu cực từ giá dầu tăng, lạm phát và những hệ quả tiêu cực
khác từ thị trờng tài chính toàn cầu. Trong bản dự báo đa ra vào tháng
10/2008, IMF vẫn dự báo tăng trởng kinh tế của các nuớc đang phát triển tại
châu á sẽ đạt mức 8,4% trong năm 2008, thấp hơn so với 10,0% của năm
2007 nhng vẫn là một mức tăng trởng cao.
Kinh tế Trung Quốc và ấn Độ vẫn là một trong những điểm tựa cho
tăng trởng kinh tế toàn cầu, với tốc độ tăng GDP tơng ứng 9,7% và 7,9%.
Dự báo trong giai đoạn 2010 2013, hai nớc này vẫn sẽ duy trì đợc tốc độ
tăng trởng tơng ứng 10,0%/năm và 8,0%/năm, bất chấp những tác động

8 lieu - luan an -kinh te -Footer Page 16 of 120.
luan van thac si-tai


Header Page 17 of 120.

tiêu cực của suy thoái kinh tế toàn cầu làm ảnh hởng đến xuất khẩu và sự
phát triển quá nóng cũng ảnh hởng đến thị trờng nội địa.
Cho đến nay, các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển chịu tác động
ít hơn trớc diễn biến thị trờng tài chính và tiếp tục tăng trởng với nhịp độ
nhanh, mặc dù ở một số quốc gia, các hoạt động xuất khẩu cũng đang bắt đầu
chững lại. Kinh tế Nga sẽ tiếp tục tăng trởng trong năm 2008, tuy với tốc độ
chậm hơn, đạt mức 7%, so với 8,1% năm 2007. Tốc độ tăng trởng của
Braxin, nền kinh tế có mức tăng trởng cao, cũng chậm lại chút ít, ở mức
5,2% so với 5,4% năm 2007.
Bảng 1.3. Dự báo một số chỉ tiêu kinh tế chủ yếu
(% tăng so với năm trớc)
19982005

20062009

2006

2007

2008

2009

20102013

Thế giới

3,6

4,2

5,1

5,0

3,9

3,0

4,6

Các nớc phát triển

2,6

1,9

3,0

2,6

1,5

0,5

2,5

Các nớc đpt và đang chuyển đổi

5,2

7,2

7,9

8,0

6,9

6,1

6,9

Thơng mại HH và DV thế giới

6,2

6,4

9,3

7,2

4,9

4,1

7,1

Các nớc phát triển

6,0

3,7

7,5

4,5

1,9

1,1

5,2

Các nớc đpt và đang chuyển đổi

7,7

12,8

14,7

14,2

11,7

10,5

11,0

Các nớc phát triển

5,2

5,2

8,4

5,9

4,3

2,5

5,3

Các nớc đpt và đang chuyển đổi

8,4

8,5

11,0

9,5

6,3

7,4

10,1

Hàng chế tạo

1,6

6,6

3,7

8,8

13,8

0,5

1,5

Dầu mỏ

13,6

17,2

20,5

10,7

50,8

-6,3

0,6

Nguyên liệu phi năng lợng

0,5

10,5

23,2

14,1

13,3

-6,2

-2,6

Các nớc phát triển

1,9

2,5

2,4

2,2

3,6

2,0

2,0

Các nớc đpt và đang chuyển đổi

8,3

7,2

5,4

6,4

9,4

7,8

5,3

GDP thực tế

Nhập khẩu

Xuất khẩu

Giá hàng hóa thế giới

Chỉ số giá tiêu dùng

Nguồn: IMF, World Economic Outlook, tháng 10/2008.

Cùng với diễn biến nêu trên, lạm phát chung (headline inflation) tăng
lên ở nhiều nơi trên thế giới, xuất phát từ sự gia tăng mạnh của giá lơng thực
9 lieu - luan an -kinh te -Footer Page 17 of 120.
luan van thac si-tai


Header Page 18 of 120.

thực phẩm và năng lợng trong quý II và III của năm 2008. ở các nền kinh tế
phát triển, lạm phát cơ bản cũng tăng cao, mặc dù kinh tế tăng trởng đang
chậm lại. Trong các nền kinh tế mới nổi, lạm phát chung tăng rõ rệt hơn do
cầu tăng trởng mạnh, đồng thời năng lợng và đặc biệt là lơng thực, thực
phẩm chiếm tỉ trọng cao hơn trong rổ hàng hoá dịch vụ tiêu dùng.
IMF kêu gọi các nhà hoạch định chính sách cần có những "hành động
mạnh mẽ" nhằm giải quyết khó khăn tài chính và hỗ trợ việc phục hồi hệ
thống tài chính, trong đó đặc biệt quan trọng là phục hồi nguồn vốn của
những tổ chức môi giới tài chính chủ chốt nh các ngân hàng đầu t để giúp
làm giảm tốc độ suy giảm kinh tế.
Hởng ứng lời kêu gọi này, trong một đợt phối hợp hành động toàn cầu
nhằm ngăn bớc tiến của khủng hoảng tài chính, ngày 8/10, Cục Dự trữ Liên
bang Mỹ (FED), Ngân hàng Trung ơng châu Âu (ECB), Ngân hàng Trung
ơng Anh (BoE), Ngân hàng Trung ơng Canada, Ngân hàng Trung ơng
Thụy Điển và Ngân hàng Trung ơng Thụy Sỹ đã đồng loạt cắt giảm lãi suất.
Trong đó, 5 Ngân hàng trung ơng trừ Ngân hàng Trung ơng Thụy Sỹ cùng
hạ lãi suất cơ bản 0,5%. Trớc đó, Ngân hàng Trung ơng Trung Quốc đã cắt
giảm lãi suất cho vay kỳ hạn 1 năm 0,27%. Cơ quan tiền tệ của Hồng Kông
cũng tiến hành cắt giảm lãi suất.
Với đợt cắt giảm này, lãi suất cơ bản đồng USD đợc đa về mức
1,5%, lãi suất cơ bản Euro giảm còn 3,75%, lãi suất đô la Canada còn 2,5%,
lãi suất cơ bản đồng Bảng Anh còn 4,5%, lãi suất đồng Krona của Thụy Điển
giảm còn 4,25%. Lãi suất cho vay kỳ hạn 1 năm đồng Nhân dân tệ của Trung
Quốc giảm còn 6,93%.
Tuy nhiên, những biện pháp can thiệp của các Chính phủ đã tỏ ra
không mấy hiệu quả và tình hình kinh tế, tài chính toàn cầu vẫn tiếp tục diễn
biến theo chiều hớng xấu. Vì vậy, tháng 11/2008, IMF đã phải đa ra những
điều chỉnh trong dự báo triển vọng kinh tế. Theo dự báo mới này2, mức tăng
GDP toàn cầu dự báo sẽ chỉ đạt 3,7% trong năm 2008 và 2,2% trong năm
2009, giảm tơng ứng 0,2% và 0,8% so với dự báo tháng 10/2008 của IMF.
Thơng mại hàng hóa và dịch vụ thế giới cũng đợc dự báo sẽ giảm đi so với
dự báo tháng 10/2008, đặc biệt là nhu cầu nhập khẩu của các nớc phát triển.
Nhu cầu dầu mỏ giảm mạnh cùng với tình trạng suy thoái kinh tế đã kéo giá
2

IMF, World Economic Outlook Update, tháng 11/2008

10lieu - luan an -kinh te -Footer Page 18 of 120.
luan van thac si-tai


Header Page 19 of 120.

dầu mỏ giảm xuống nhanh chóng trong thời gian qua và dự báo sẽ tiếp tục
giảm trong năm 2009.
Bảng 1.4. Triển vọng kinh tế thế giới theo dự báo điều chỉnh của IMF
2006

Tăng trởng GDP (% so với năm trớc)
Thế giới

Các nớc phát triển
Mỹ
Khu vực đồng Euro
- Đức
- Pháp
- Italia
- Tây Ban Nha
Nhật Bản
Anh
Canada
Các nớc phát triển khác
Các nớc công nghiệp mới châu á

Các nớc dpt và đang chuyển đổi
Châu Phi
Trung và Đông Âu
Cộng đồng các quốc gia độc lập
- Nga
Các nớc đang phát triển châu á
- Trung Quốc
- ấn Độ
- ASEAN 5
Trung Đông
Tây bán cầu
- Braxin
- Mêhicô
Tăng trởng thơng mại thế giới (% so
với năm trớc)

2007

Dự báo điều
chỉnh
2008
2009

Thay đổi so với
dự báo tháng 10
2008
2009

5,1

5,0

3,7

2,2

-0,2

-0,8

3,0

2,6

1,4

-0,3

-0,1

-0,8

2,8
2,8
3,0
2,2
1,8
3,9
2,4
2,8
3,1
4,5
5,6

2,0
2,6
2,5
2,2
1,5
3,7
2,1
3,0
2,7
4,7
5,6

1,4
1,2
1,7
0,8
-0,2
1,4
0,5
0,8
0,6
2,9
3,9

-0,7
-0,5
-0,8
-0,5
-0,6
-0,7
-0,2
-1,3
0,3
1,5
2,1

-0,1
-0,1
-0,2
-0,1
-0,1
--0,2
-0,2
-0,1
-0,2
-0,1

-0,8
-0,7
-0,8
-0,6
-0,4
-0,5
-0,7
-1,2
-0,9
-1,0
-1,1

7,9
6,1
6,7
8,2
7,4
9,8

8,0
6,1
5,7
8,6
8,1
10,0

6,6
5,2
4,2
6,9
6,8
8,3

5,1
4,7
2,5
3,2
3,5
7,1

-0,3
-0,7
-0,3
-0,3
-0,2
-0,1

-1,0
-1,3
-0,9
-2,5
-2,0
-0,6

11,6
9,8

11,9
9,3

9,7
7,8

8,5
6,3

-0,1
-0,1

-0,8
-0,6

5,7
5,7
5,5
3,8
4,9
9,4

6,3
6,0
5,6
5,4
3,2
7,2

5,4
6,1
4,5
5,2
1,9
4,6

4,2
5,3
2,5
3,0
0,9
2,1

-0,1
-0,3
-0,1
--0,1
-0,3

-0,7
-0,6
-0,7
-0,5
-0,9
-2,0

7,5

4,5

1,8

-0,1

-0,1

-1,2

Nhập khẩu
Các nớc phát triển
11lieu - luan an -kinh te -Footer Page 19 of 120.
luan van thac si-tai


Header Page 20 of 120.

Các nớc dpt và đang chuyển đổi

14,9

14,4

10,9

5,2

-0,8

-5,3

8,4
11,2

5,9
9,6

4,1
5,6

1,2
5,3

-0,2
-0,7

-1,3
-2,1

20,5
23,2

10,7
14,1

40,2
9,4

-31,8
-18,7

-10,6
-3,9

-25,5
-12,5

2,4
5,4

2,2
6,4

3,6
9,2

1,4
7,1

--0,2

-0,6
-0,7

Xuất khẩu
Các nớc phát triển
Các nớc dpt và đang chuyển đổi
Biến động giá hàng hóa*
Dầu mỏ
Hàng phi dầu mỏ**
Chỉ số giá tiêu dùng
Các nớc phát triển
Các nớc dpt và đang chuyển đổi

* tính theo USD; **bình quân giá xuất khẩu hàng hóa thế giới
Nguồn: IMF, World Economic Outlook Update, tháng 11/2008

Thực tế cho thấy, khủng hoảng tài chính đã lan rộng sang nhiều lĩnh
vực kinh tế khác nh sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, tiêu dùng, xuất
khẩu... Trung Quốc nớc đợc coi là động lực cho tăng trởng kinh tế toàn
cầu cũng cảnh báo cuộc khủng hoảng tài chính thế giới tác động đến kinh
tế Trung Quốc nghiêm trọng hơn dự tính".
Cảnh báo này đa ra sau khi ủy ban thống kê quốc gia Trung Quốc
cho biết, tốc độ tăng trởng công nghiệp của nớc này đã giảm sút liên tục từ
16% hồi tháng 6 xuống còn 11,4% trong tháng 9 và xuống tiếp 8,2% trong
tháng 10, thấp nhất trong 7 năm qua.
Hoạt động xuất khẩu đã bị ảnh hởng nghiêm trọng do khủng hoảng tài
chính và dự báo khó khăn hơn nữa trong năm 2009, kéo theo sự sụt giảm của
nhiều ngành sản xuất khác và làm tăng tỷ lệ thất nghiệp. Tập đoàn tài chính
Nomura dự báo kim ngạch xuất khẩu của các nền kinh tế mới nổi ở châu á có
thể giảm 20% trong năm 2009 do tác động của tình trạng suy giảm kinh tế
toàn cầu. Theo các chuyên gia kinh tế của Nomura, sở dĩ kim ngạch xuất
khẩu của các nền kinh tế mới nổi ở châu á thời gian gần đây vẫn đợc giữ
vững là do các nớc chuyển hớng xuất khẩu sang các thị trờng khác trong
khi sức mua tại thị trờng Mỹ giảm sút nhng sẽ không duy trì đợc tình
trạng này khi ảnh hởng của suy thoái kinh tế lan rộng sang các nớc khác.
Trớc tình hình đó, ngày 9/12/2008, Ngân hàng thế giới (WB) đã đa
ra dự báo mới về triển vọng kinh tế thế giới, theo đó kinh tế thế giới chỉ tăng
0,9% trong năm 2009, trong đó GDP của khu vực các nớc phát triển giảm
0,1% và GDP của khu vực các nớc đang phát triển tăng 4,5%.
12lieu - luan an -kinh te -Footer Page 20 of 120.
luan van thac si-tai


Header Page 21 of 120.

Theo Ngân hàng thế giới, giao dịch thơng mại sẽ giảm tới 2,1% trong
năm 2009, lần suy giảm đầu tiên kể từ năm 1982. Tuy nhiên, Ngân hàng thế
giới cũng dự báo rằng kinh tế thế giới sẽ hồi phục vào năm 2010 với tăng
trởng GDP bình quân đạt 3% và tăng trởng thơng mại đạt 6,0%.
Bảng 1.5. Triển vọng kinh tế thế giới theo dự báo điều chỉnh tháng 12/2008 của WB
2006

2007

2008

2009

2010

Tăng trởng GDP (% so với năm trớc)
Thế giới

4,0

3,7

2,5

0,9

3,0

Các nớc phát triển

3,0

2,6

1,3

-0,1

2,0

Các nớc OECD

2,9

2,4

1,2

-0,3

1,9

Khu vực đồng Euro

2,9

2,6

1,1

-0,6

1,6

Nhật Bản

2,4

2,1

0,5

-0,1

1,5

Mỹ

2,8

2,0

1,4

-0,5

2,0

Các nớc phát triển ngoài OECD

5,5

5,6

4,3

3,1

5,3

Các nớc dpt và đang chuyển đổi

7,7

7,9

6,3

4,5

6,1

10,1

10,5

8,5

6,7

7,8

11,6

11,9

9,4

7,5

8,5

Châu Âu và Trung á

7,5

7,1

5,3

2,7

5,0

Nga
Mỹ Latinh và Caribê

7,4

8,1

6,0

3,0

5,0

5,6

5,7

4,4

2,1

4,0

3,8

5,4

5,2

2,8

4,6

Đông á và Thái Bình Dơng
Trung Quốc

Braxin
Mêhicô
Trung Đông và Bắc Phi

4,9

3,2

2,0

1,1

3,1

5,3

5,8

5,8

3,9

5,2

Nam á

9,0

8,4

6,3

5,4

7,2

9,7

9,0

6,3

5,8

7,7

9,8

7,5

6,2

-2,1

6,0

Các nớc G-7

2,2

1,7

3,3

1,6

1,8

Mỹ

3,3

2,6

4,5

2,5

2,8

Hàng hóa phi dầu mỏ

29,1

17,0

22,4

-23,2

-4,3

Giá dầu mỏ (USD/thùng)

64,3

71,1

101,2

74,5

75,8

Giá dầu mỏ (% so với năm trớc)

20,4

10,6

42,3

-26,4

1,8

ấn Độ
Tăng trởng thơng mại thế giới (% so với
năm trớc)
Chỉ số giá tiêu dùng

Giá hàng hóa (tính bằng USD)

Nguồn: World Bank, Prospects for the Global Economy, tháng 12/2008
13lieu - luan an -kinh te -Footer Page 21 of 120.
luan van thac si-tai


Header Page 22 of 120.

1.1.2. Triển vọng thơng mại và thị trờng hàng hóa thế giới
Theo IMF, mặc dù hoạt động kinh tế toàn cầu đang giảm tốc, thị
trờng hàng hoá thế giới dự báo sẽ tiếp tục tăng trởng do cầu tăng mạnh ở
các nền kinh tế mới nổi. Sự gia tăng trong tiêu dùng đối với các hàng hoá
truyền thống trong những năm gần đây là động lực thúc đẩy giá cả tăng cao.
Đồng thời, giá dầu mỏ cao đã làm tăng nhu cầu nhiên liệu sinh học và đẩy giá
các mặt hàng lơng thực chính tăng lên. Trong khi đó, sự điều chỉnh từ phía
cung trớc diễn biến giá cả tăng cao lại có những độ trễ, đáng chú ý là dầu
mỏ và mức tồn kho hàng hoá trên nhiều thị trờng đã giảm xuống mức thấp,
cả trong thời kỳ từ trung đến dài hạn.
Thị trờng dầu mỏ: Theo dự báo của OPEC, tăng trởng nhu cầu dầu
mỏ thế giới năm 2008 sẽ giảm từ mức bình quân 1,030 triệu thùng/ngày
xuống còn 1 triệu thùng/ngày. Năm 2009, tiêu thụ dầu mỏ sẽ tiếp tục giảm
còn 900.000 thùng/ngày. Giá dầu thô tiếp tục chịu sức ép đi xuống. Hơn thế
nữa, khả năng suy giảm về nhu cầu dầu còn rất lớn khi mà hệ thống tài chính
Mỹ đợc cho là không thể phục hồi trong năm 2009 và Nhật Bản - nớc nhập
khẩu dầu lớn nhất thế giới và có nền kinh tế chỉ đứng sau Mỹ, đang chứng
kiến nền kinh tế rơi vào một thời kỳ suy thoái trầm trọng nhất trong 7 năm
qua. Tuy nhiên, tại các nền kinh tế mới nổi, đặc biệt là Trung Quốc và ấn Độ,
nhu cầu dầu mỏ tiếp tục tăng mạnh. Nhu cầu dầu mỏ của các nền kinh tế
đang phát triển ở châu á dự báo tăng khoảng 3,8%/năm 2008 và 2009, trong
đó nhu cầu của Trung Quốc tăng 5,6%.
Thị trờng kim loại: Giá hầu hết các kim loại sẽ giảm do nhu cầu tiêu
thụ giảm. Hoạt động xây dựng giảm sút tại Bắc Mỹ và một số nớc tại EU sẽ
làm nhu cầu thép giảm. Giá vàng thế giới sẽ tiếp tục giảm, còn khoảng 610
USD/ounce trong năm 2009, giảm so với dự báo 855 USD trớc đây. Sau đợt
tăng giá nhiên liệu, nguyên liệu và lơng thực, thực phẩm ở mức cao vào quý
II và III của năm 2008 khiến cho chỉ số giá chung của năm 2008 đã ở mức
cao nhất trong những năm gần đây, hiện tại đã xuất hiện xu hớng giảm giá ở
hầu hết các loại hàng hoá cơ bản trên thị trờng thế giới.
So với những thời kỳ căng thẳng của thị trờng tài chính toàn cầu trớc
đây, ảnh hởng trực tiếp của những bất ổn trên thị trờng tài chính thế giới
hiện nay đối với các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển hạn chế hơn,
ngoại trừ các nớc/nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào trao đổi thơng mại với
Mỹ. Do vậy, tăng trởng thơng mại của các nền kinh tế mới nổi và các nền
14lieu - luan an -kinh te -Footer Page 22 of 120.
luan van thac si-tai


Header Page 23 of 120.

kinh tế đang phát triển tiếp tục đạt mức khá cao, bất chấp tình trạng nhiều
quốc gia vẫn đang phải đối mặt với tỉ lệ lạm phát gia tăng do giá lơng thực
thực phẩm, năng lợng và cầu nội địa tăng mạnh.
Trụ cột để các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển giữ đợc nhịp độ
tăng trởng là họ đang có một lợng dự trữ ngoại tệ lớn có thể tự chống đỡ
đợc với khủng hoảng tài chính toàn cầu. Hơn nữa, quá trình hội nhập ngày
càng tăng của các nền kinh tế này với nền kinh tế toàn cầu tuy đã nhanh và
mạnh hơn nhng đa phần là thị trờng mới nổi do đó nhu cầu trong nớc vẫn
ở mức cao. Các yếu tố này đã và sẽ tiếp tục thúc đẩy, giúp cho hoạt động xuất
khẩu, đầu t trực tiếp nớc ngoài và đầu t trong nớc tại các nền kinh tế này
tiếp tục phát triển. Nhập khẩu của các nền kinh tế mới nổi và xuất khẩu hàng
hoá truyền thống đã đạt đợc những kết qủa tăng trởng cao và sẽ tiếp tục
kích thích thơng mại thế giới phát triển. Khuôn khổ chính sách kinh tế vĩ
mô, môi trờng thể chế đợc cải thiện và tăng cờng cũng là những yếu tố
quan trọng để hỗ trợ cho việc đạt đợc các điều kiện thơng mại thuận lợi. Do
đó, tình hình tăng trởng kinh tế của các nền kinh tế mới nổi và đang phát
triển đã trở nên ít phụ thuộc hơn vào chu kỳ kinh doanh của các nền kinh tế
phát triển nhất, mặc dù rõ ràng là không thể loại trừ đợc các ảnh hởng
ngoại lai của tình trạng suy thoái kinh tế.
Vai trò của các nớc đang phát triển trong thơng mại hàng nông sản
sẽ tăng mạnh trong những năm tới, không chỉ thể hiện ở tốc độ tăng trởng
nhập khẩu lơng thực, thực phẩm do dân số tăng cao mà còn thế hiện ở tốc độ
tăng trởng xuất khẩu cao đối với các sản phẩm nh gạo, đờng, dầu thực
vật Tuy nhiên, các nớc phát triển vẫn đóng vai trò quan trọng trong xuất
khẩu lúa mì, hạt thô, thịt lợn và các sản phẩm sữa.
Bảng 1.6. Dự báo triển vọng thơng mại thế giới

GDP thực tế
Lợng xuất khẩu
Điều kiện thơng mại
Lợng nhập khẩu

(% tăng so với năm trớc)
Bq
Bq
199820062005
2009
2006
2007
Các nớc phát triển
2,6
1,9
3,0
2,6
5,2
5,2
8,4
5,9

2008

2009

Bq
20102013

1,5
4,3

0,5
2,5

2,5
5,3

6,0
3,7
7,5
4,5
1,9
Các nớc đang phát triển và đang chuyển đổi

1,1

5,2

15lieu - luan an -kinh te -Footer Page 23 of 120.
luan van thac si-tai


Header Page 24 of 120.

GDP thực tế
Lợng xuất khẩu
Điều kiện thơng mại
Lợng nhập khẩu

GDP thực tế
Lợng xuất khẩu
Điều kiện thơng mại
Lợng nhập khẩu
GDP thực tế
Lợng xuất khẩu
Điều kiện thơng mại
Lợng nhập khẩu
GDP thực tế
Lợng xuất khẩu
Điều kiện thơng mại
Lợng nhập khẩu

5,2
8,4
1,4
7,7

7,2
7,9
8,0
8,5
11,0
9,5
2,8
4,9
1,7
12,8
14,7
14,2
Các khu vực
Châu Phi
4,8
6,1
6,1
6,3
5,5
4,5
3,7
4,3
2,7
6,2
8,9
3,7
6,8
12,1
10,9
13,6
Trung và Đông Âu
3,8
5,1
6,7
5,7
8,5
9,6
13,2
10,8
0,7
0,3
-0,8
1,9
8,6
10,9
14,5
13,2
Cộng đồng các quốc gia độc lập
5,5
7,4
8,2
8,6
7,0
6,5
7,9
8,6
4,8
6,7
7,6
2,3
7,5
18,3
17,9
23,3

Các nớc đang phát triển châu á
GDP thực tế
6,9
9,0
9,9
10,0
Lợng xuất khẩu
12,2
12,7
17,6
14,1
Điều kiện thơng mại
-1,3
0,4
2,9
1,3
Lợng nhập khẩu
9,8
12,9
16,3
13,6
Trung Đông
GDP thực tế
4,5
6,0
5,7
5,9
Lợng xuất khẩu
4,5
4,7
4,6
4,7
Điều kiện thơng mại
7,3
5,8
7,0
0,2
Lợng nhập khẩu
6,7
13,5
13,0
13,2
Các nớc Tây bán cầu
GDP thực tế
2,6
4,7
5,5
5,6
Lợng xuất khẩu
5,4
3,9
5,0
4,5
Điều kiện thơng mại
1,1
3,6
7,6
2,4
Lợng nhập khẩu
4,5
11,1
12,4
12,9
Nguồn: IMF, World Economic Outlook, tháng 10/2008.

6,9
6,3
5,5
11,7

6,1
7,4
-0,9
10,5

6,9
10,1
-0,2
11,0

5,9
2,6
15,6
12,5

6,0
7,3
-2,6
11,4

5,7
5,0
7,2

4,5
8,4
-0,3
9,5

3,4
6,2
0,5
6,7

5,0
10,2
0,4
10,0

7,2
3,2
21,8
19,9

5,7
6,4
-3,2
12,5

5,8
6,4
-1,6
10,3

8,4
8,6
-3,3
9,5

7,7
10,7
0,6
12,4

9,6
13,7
0,2
14,0

6,4
6,6
20,7
14,5

5,9
3,1
-3,2
13,2

5,5
6,2
-0,5
11,3

4,6
2,1
7,0
12,9

3,2
4,0
-2,3
6,3

4,2
6,0
-0,7
5,8

Bên cạnh đó, nhiều nớc đang phát triển xuất khẩu những mặt hàng
16lieu - luan an -kinh te -Footer Page 24 of 120.
luan van thac si-tai


Header Page 25 of 120.

truyền thống đã đạt đợc những tiến triển trong việc đa dạng hoá chủng loại
hàng xuất khẩu của mình, bao gồm cả việc tăng cờng xuất khẩu hàng hóa
chế tạo, đồng thời tỉ trọng thơng mại giữa các nền kinh tế mới nổi và đang
phát triển cũng tăng lên. Sự gia tăng xuất khẩu các mặt hàng chế tác không
chỉ giới hạn trong giai đoạn bùng nổ hiện tại, mà nó thể hiện một xu hớng
dài hạn (mặc dù mức độ gia tăng giữa các khu vực có sự khác biệt đáng kể).
Đây là đặc điểm đáng chú ý, thể hiện mức độ hội nhập ngày càng tăng của
các quốc gia đang phát triển với nền kinh tế thế giới.
Xu hớng hội nhập toàn cầu gần đây đợc thể hiện qua sự gia tăng của
mức độ đa dạng hóa, cả về cơ cấu mặt hàng cũng nh thị trờng xuất khẩu.
Khối lợng xuất khẩu các mặt hàng chế tác so với GDP thực đã tăng lên ở các
quốc gia đang phát triển. Tỷ trọng này, so với thời điểm những năm 80 đã
tăng lên 2% ở khu vực Trung Đông và châu Phi và tăng trên 20% ở châu á.
Xuất khẩu các mặt hàng chế tác sang các nền kinh tế phát triển đã tăng gấp
ba lần so với đầu những năm 90 và xuất khẩu các mặt hàng này sang Trung
Quốc thậm chí còn tăng cao hơn, mặc dù mức tăng trởng cao còn xuất phát
từ lý do là mức xuất khẩu ban đầu thấp. Khu vực chế tạo ở các nền kinh tế
đang phát triển cũng tiếp nhận những khoản đầu t trực tiếp nớc ngoài lớn.
Xuất khẩu hàng hóa sang Trung Quốc và các quốc gia châu á khác tăng
nhanh, ngay cả khi những công ty xuất khẩu nguyên vật liệu đầu vào đã đẩy
mạnh hoạt động thơng mại đối với các sản phẩm chế tác.
Những nỗ lực không ngừng nhằm cải thiện thể chế và khuôn khổ chính
sách sẽ tiếp tục thúc đẩy quá trình hội nhập của các quốc gia đang phát triển
và cải thiện khả năng chống đỡ của các quốc gia này trớc những thay đổi bất
ngờ của giá cả hàng hóa và tiếp tục là các động lực quan trọng của hội nhập.
Tuy vậy, rất nhiều quốc gia đang phát triển vẫn phụ thuộc vào xuất khẩu hàng
hóa nguyên vật liệu đầu vào, nên việc tăng cờng quá trình cải cách và đa
dạng hoá sẽ giúp làm giảm mức độ tổn thơng của những quốc gia này trớc
những cú sốc giá cả hàng hóa.
Theo dự báo của OECD3, tuy giá dầu mỏ thế giới đã tăng mạnh trong
2007 2008 nhng sẽ có xu hớng giảm xuống về dài hạn do giá tăng cao
làm giảm nhu cầu tiêu thụ và buộc các nớc phải tìm các nguồn nhiên liệu
thay thế. Bên cạnh đó, theo nhiều chuyên gia kinh tế, tình trạng giá dầu tăng
mạnh trong thời gian qua không thực sự phản ảnh yếu tố cung cầu mà chịu
3

OECD-FAO Agricultural Outlook 2008-2017

17lieu - luan an -kinh te -Footer Page 25 of 120.
luan van thac si-tai


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×