Tải bản đầy đủ

Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng đến khả năng sinh trưởng phát triển của cây dong riềng đỏ trồng bằng hạt tại Thái Nguyên. (Khóa luận tốt nghiệp)

I H C THÁI NGUYÊN
N

I H C NÔNG LÂM

V TH OANH
tài:
NGHIÊN C U

NG C A M

TR

N KH

NG PHÁT TRI N C A CÂY DONG RI
TR NG B NG H T T I THÁI NGUYÊN

KHÓA LU N T T NGHI

H


o

: Chính quy

Chuyên ngành : Tr ng tr t
Khoa

: Nông h c

Khóa h c

: 2011 - 2015

IH C


I H C THÁI NGUYÊN
I H C NÔNG LÂM

V TH OANH
tài:
NGHIÊN C U

NG C A M

TR

N KH

NG PHÁT TRI N C A CÂY DONG RI NG
TR NG B NG H T T I THÁI NGUYÊN

KHÓA LU N T T NGHI

H
o
Chuyên ngành
L p
Khoa


Khóa h c

IH C

: Chính quy
: Tr ng tr t
: K43 - Tr ng tr t (N01)

: Nông h c
: 2011 - 2015
ng d n : GS.TS. Nguy n Th

ng


i

c s nh t trí c a Ban giám hi

i h c Nông Lâm Thái

Nguyên và ban ch nhi m khoa Nông h c, em ti n hành th c hi
u

ng c a m

tri n c a cây dong ri ng

tr

ng phát

tr ng b ng h t t

c k t qu
Ban giám hi

n kh

tài:

c h t em xin chân thành c

ng, Ban ch nhi m khoa Nông h c, cùng các th y
t l i cho em nh ng ki n

th c quý báu trong su t th i gian h c t p và rèn luy n t

is

ng d n t n tình c a th y giáo GS.TS. NGUY N TH
tr c ti p

NG

ng d n, ch b o em trong su t quá trình th c hi

th

ng viên c a gia

luôn c

ng
n trong l

ng hành cùng em trong su t th i gian th c t p.

Do còn h n ch v th i gian, v

và kinh nghi m th c t c a b n

thân nên không tránh kh i thi u sót, em r

cs

ki n c a các th y cô và các b

c hoàn thi

lu

Em xin chân thành c
Sinh viên

Oanh


ii

B ng 4.1. T l n y m m và
cây dong ri
B

ng c a m

n th i gian

ng

tr ng b ng h t.................................................... 29
u c a các công th c thí nghi m cây dong ri

tr ng

b ng h t ........................................................................................... 30
B ng 4.3. Chi u cao cây, s

ng kính thân c a dong ri ng

tr ng b ng h t ................................................................................. 32
B ng 4.4. S lá trên thân, chi u dài, chi u r ng lá c a dong ri ng tr ng
b ng h t .................................................................................. 34
B

t và các y u t c

B ng 4.6.

ng c a m
c a cây dong ri

tr

t c a dong ri
n kh

... 36

và sâu b nh

tr ng b ng h t ............................................. 38


iii

Cs

: C ng s

CT

: Công th c

CV

: H s bi

Ha

: Héc ta

LSD

: Sai khác nh nh

NC & PT

: Nghiên c u và phát tri n

NL

: Nh c l i

ng

NSLT

t lý thuy t

NSTT

t th c thu

P

: Xác xu t


iv

L IC

.................................................................................................... i

DANH M C CÁC B NG................................................................................ii
DANH M C T , C M T

VI T T T.........................................................iii

M C L C........................................................................................................ iv
PH N 1. M

U .......................................................................................... 1

1.1. Tính c p thi t c
1.2. M

tài ............................................................................. 1
c uc

1.2.1. M

tài .................................................................. 3

tài ................................................................................. 3

1.2.2. Yêu c u c

tài ................................................................................... 3
tài....................................................................................... 3

PH N 2. T NG QUAN TÀI LI U............................................................... 4
khoa h c và th c ti n c

tài ...................................................... 4

khoa h c........................................................................................ 4
th c ti n ........................................................................................ 4
2.2. Ngu n g

m th c v t h c và yêu c u sinh thái c a cây dong ri ng ......5

2.2.1. Ngu n g c ............................................................................................... 5
2.2.2. Phân lo i.................................................................................................. 5
2.2.3. Phân b và các gi ng dong ri ng ............................................................ 6
m th c v t h c cây dong ri ng.................................................... 6
2.2.5. Yêu c u sinh thái c a cây dong ri ng ..................................................... 8
2.3. Tình hình s n xu t và tiêu th dong ri ng trên Th gi i và Vi t Nam ...... 9
2.3.1. Tình hình s n xu t và tiêu th dong ri ng trên Th gi i......................... 9
2.3.2. Tình hình s n xu t và tiêu th dong ri ng t i Vi t Nam......................... 9
2.4. Các k t qu nghiên c u v cây dong ri ng trên Th gi i và

Vi t Nam .. 13

2.4.1. Các k t qu nghiên c u v cây dong ri ng trên th gi i ...................... 13


v

2.4.2. Các k t qu nghiên c u v cây dong ri ng

Vi t Nam ....................... 15

PH N 3. N

U ................... 22

3.1. Th

m nghiên c u............................................................ 22

3.2. N i dung nghiên c u................................................................................ 22
ên c u.......................................................................... 22
trí thí nghi m.............................................................. 22
3.3.2.

......................................................... 23

3.4. K thu

.................................................................................... 26
lý s li u........................................................................ 27

PH N 4. K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N........................... 28
4.1.

ng c a m

dong ri

tr

n kh

ng phát tri n c a cây

tr ng b ng h t t i Thái Nguyên ............................................... 28

4.1.1. T l n y m m và
ng c a cây dong ri

ng c a m

tr

n th i gian sinh

tr ng b ng h t t i Thái Nguyên ...................... 28

4.1.2.

ng c a m

tr

4.1.3.

ng c a m

tr

u c a cây dong ri

30

ng phát tri n cây dong ri ng

tr ng b ng h t.................................................................................................. 31
4.1.4.

ng c a m

tr

t dong ri

tr ng

b ng h t................................................................................................. 36
4.1.5.

ng c a m

cây dong ri

tr

n kh

và sâu b nh c a

tr ng b ng h t.................................................................... 37

PH N 5. K T LU

NGH ........................................................... 40

5.1. K t lu n .................................................................................................... 40
ngh ..................................................................................................... 41
TÀI LI U THAM KH O
PH L C


1

Hi

c phát tri

chuy n tr ng tâm y t t
i có tu

i cao tu i. T

c

phát tri n, t l t vong do b nh tim m ch chi m 1/3 trong t ng s các ca t
vong. Riêng
v ng

Hoa K , t l này còn chi m t

Hoa K thì có t
Tim quy

y, c 100 ca t

i ch t do b nh tim m ch.

nh s s ng còn c

, m ch vành quy

nh s s ng

còn c a tim. B i v y, nh ng h p, t c, co th t m ch vành là h t s c nguy hi m,
i là lo i b nh ph bi n.
T lâu nay trong dân gian, nh t là trong c
bi t s d ng các cây thu
Dong ri

i thi u s

ch a b nh tim m

ng bào thi u s

c bi t là cây

ng dùng c cây dong ri

ch a

t ng c, suy tim, suy m ch vành.
Cây dong ri ng (Canna edulis Ker) cây thân th o, h dong ri ng
(Cannaceae) có ngu n g c t Nam M . Trên th gi i dong ri ng có khá
nhi u giá tr s d

t cung c

lá làm th

n non có th làm rau

nhân bánh, h t già có th
ri

u th k 19.

Dong ri
r ng tr
kh
c

c dùng làm

trang s c, (Pulmass, 1985). Cây dong

c tr ng

ng phát tri n m nh, có kh
c trên nhi u lo

ng ch u t t v

t k c cá
u ki n b t thu

t t 45 - 60 t

ng
ng, có

c bi t là ch u h

t

ng tinh b t t 13,36 - 16,4%

(Nguy n Thi
dong ri

i, thân

ng tinh b t cao nên c
ch bi n tinh b

c bi t là


2

cs d

làm mi

thân lá dong ri

nt nd

nuôi phát tri

ánh giá c

i dân dong ri ng d tr ng, ít t n công

ng dong ri ng có hi u qu kinh t cao. M t ha tr ng dong
ri ng cho doanh thu 80 - 100 tri u, tr

ng 20 - 25 tri

dân có th lãi trung bình kho ng 60 - 80 tri

i

ng/ha (thu t c ). Tr ng dong

ri ng trên di n tích l n ho c ch bi n thành tinh b t có th lãi nhi
Cây dong ri

d tr ng và thích h p v

u ki n khí h u vùng mi n

uh

c

núi phía B c hi
phát tri n. M t khác, do s loài có giá tr
ri

c tr ng hi n nay ch y

ho

c li u r

n các lo i dong

làm nguyên li u cho ch bi n th c ph m

y, vi c ch n l c và phát tri n các loài dong ri

a

ti

c li u là r t c n thi t hi n nay.
Cây dong ri ng là cây có giá tr kinh t cao, có th tr ng trên nhi u lo i

t khác nhau mà v

ng bào

nhi u cùng quan tâm phát tri n, nh t là

mi

cây chi

nhi

c cho s phát tri n kinh t

su t c a dong ri ng

t lo i

c ta còn th p, do th c hi n m t s bi n pháp k

thu

ng b

iv

kho ng cách không h p lý.
t, ch

ng và hi u qu s n xu t dong ri ng,

vi c nghiên c u chuy n giao khoa h c k thu t và công ngh m
các bi n pháp k thu t canh tác (m
ri ng nh m nân

t, ch

nâng cao thu nh

i dân là v

Xu t phát t
u
tri n c a cây dong ri

tr ng, th i v ) vào s n xu t dong
ng dong ri ng, t

c làm,

c n thi t.

th c ti n trên, chúng tôi ti n hành th c hi
ng c a m

ng,

tr

n kh

tr ng b ng h t t i Thái Nguyên .

tài:
ng phát


3

1.2.1. M

tài
cm
t cao, ch

1.2.2. Yêu c u c

tr ng thích h p cho cây dong ri

ng t t phù h

cho

u ki n sinh thái c a t nh Thái Nguyên

tài

ri

nh h i và kh

c a gi ng dong

tr ng b ng h t t i Thái Nguyên.
-

ri

ut c

t c a gi ng dong

tr ng b ng h t t i Thái Nguyên.
-

c t p và nghiên c u khoa h c:
i v i h c t p: Trong quá trình th c hi

c ki n th

tài giúp sinh viên c ng

ng th i bi t v n d ng nh ng ki n th

t , rèn luy n k

c vào th c
m trong s n xu t, t o

lòng yêu ngh nghi p cho sinh viên
i v i nghiên c u khoa h c: Giúp sinh viên ti p c n v i công tác
nghiên c u khoa h c, n

ti n hành nghiên c u m

khoa h

tài

p s li u và trình bày m t báo cáo khoa h c.
ng th i t o cho mình tác phong làm vi c
n, nghiêm túc, sáng t

-

c nh ng kinh nghi m th c t .

c ti n s n xu t:
khuy n cáo k thu t cho nhân dân l a ch n m

h
nh

t cao, ch

ng t t nh

tr ng phù

ng s n xu

i trà

ng nhu c u s n xu t c a t nh Thái Nguyên nói riêng và các t nh

trung du mi n núi phía B c nói chung.


4

khoa h c
M

và kho ng cách gieo tr ng là hai y u t
t dong ri ng. Gi i quy t t t v

quan h gi

v m

ng nhi

n

t c gi i quy t t t m i

ng và phát tri n c a các cá th nh m khai thác t t nh t

kho ng không gian và m

t nh

cs

ng cao nh

v di n tích.
M i m t lo i cây tr ng yêu c u m t m
tr ng thích h p s giúp cho cây s d ng t

tr ng nh

nh. M

u ki n c

ng ru ng

ng phát tri n t t, kh
t và ch

u qu kinh t . Khi tr ng

m

càng

t không cung c

nhu

cao m

c nh tranh di n ra càng quy

c

ng cây s phát tri n kém, c s nh . Trong kho ng không gian

h

có th l

c ánh sáng cây ph i phát tri n chi u cao cây t

v y s làm cho cây y u, kh
kém. Tr ng

m

ng ch u v

u ki n ngo i c nh

th p cây không ph i c

ng phát tri n t t, cho c
Vì v y vi c nghiên c
d ng quy trình k thu t và m

ng nên sinh
t qu n th gi m.

nh m

tr ng phù h p góp ph n xây
nâng cao hi u qu kinh t

i s n xu t.
th c ti n
Hi n nay,

h u h t các t nh mi n núi phía B c nói chung và t nh Thái

Nguyên nói riêng, di

t b hoang còn r t nhi u, t p trung ch y u


5

nh ng vùng không ch

i th p, ho c

nh ng vùng này tr ng

m t s lo i cây có giá tr kinh t th p.

2.2.1. Ngu n g c
Dong ri ng có ngu n g c

Peru, Nam M

c ch bi n l y b

c, th c ph n là chính (Mai Th ch Hoành và cs, 2011) [3]. Hi n
c 7 loài dong ri ng ngu n g c phát sinh

Nam

M và Trung Qu
- Canna discolor
- C. Flauca

Tây n nhi

i,

Tây n và Mêhico,

- C. flaccida

Nam M ,

- C. edulis

châu M nhi

i,

- C. Indica

châu M nhi

i,

- C.libata

Braxin,

- C.humilis

Trung Qu c.

Ngày nay dong ri
khí h u nhi

c tr ng r ng rãi

nhi

c trên th gi i có

i và á nhi

truy n ngu n gen dong ri ng, ngoài ra dong ri

ng di
c tr ng nhi u

các

c châu Á, châu Phi, châu Úc.
2.2.2. Phân lo i
- Tên khoa h c: Canna edulis Ker
- Dong ri ng thu c h chu i hoa Cannaceae
- B : Scitaminales
S

ng nhi m s c th là 9, có 2 d ng nh b i 2n = 2X = 18 và tam b i

2n = 2X = 27


6

2.2.3. Phân b và các gi ng dong ri ng
Trên th gi i dong ri

c tr ng

it

vùng Nam M , châu Phi, và m t s
dong ri

c
i châu Á,

c tr ng t i Thái Lan, Indonesia, Nam Trung Qu

Loan (Hermann và Cs, 2007) [18].
m th c v t h c cây dong ri ng
Thân:Thân c a cây dong ri ng g m 2 lo i là thân khí sinh và thân c .
Thân khí sinh trung bình cao t

n 1,5 m có nh ng gi ng có th cao trên

. Thân g m nh ng lóng kéo dài, gi
c tính t

t;

t ti p ph n c . Gi i ph u thân khí sinh cho th y bên

c c u t o b i l p bi u bì g m nh ng t bào d
nh

p thành nh ng bó tròn có tác d ng ch

i bi u bì có
cho cây, ti p

n là nh ng bó libe và m ch g và trong cùng là nhu mô.
C : C cây dong ri ng hình thành t thân r phình to, nh ng c to có
th

t chi u dài 60 cm. Thân r phân thành nhi u nhánh và ch a nhi u tinh

b t, thân r n

t; Thân r g m nhi

t, m

t có m t lá v y, lúc

m i ra lá v y có hình chóp nh n d n d n to ra s b rách và tiêu d n; Trên m i
t c a thân c có nhi u m m có th phát tri n thành nhánh, nhánh có th
phân chia thành các nhánh c
tr

n màu tía h

thu c vào gi ng

n c p 3. V c a thân có th có màu
c c bi

ng khá l n ph

u ki

Gi i ph u thân r cho th y phía ngoài cùng c a c là bi u bì g m
nh ng t bào d t, ti p là nhu mô bên trong có nh

ng

bó m ch d n libe và g , ti p là l p t bào nhu mô ch a ít m t s h t tinh b t,
vào trong n a là l p tr bì r t rõ và trong cùng là nhu mô ch a nhi u h t tinh
b t. So v i thân khí sinh thân r


7

t cây dong ri ng r t cao. N u tr ng
dong ri ng có th

t t t, m t khóm

c 15 - 20 kg c . Tr ng thâm canh trên di n tích l n

dong ri

t 50 - 60 t n/ha.

Lá: Lá dong ri ng g m phi n lá và cu ng lá v i b lá

phía g c, lá c a

cây dong ri ng thuôn dài, m t trên c a lá có màu xanh ho c xanh l c xen tím,
m

i màu xanh ho c màu tím. Lá dài kho ng 35 - 60 cm và có chi u r ng

22 - 25 cm; Mép lá nguyên, xung quanh mép lá có vi n m

ng m ng m u tím

ho c màu tr ng trong; Phi n lá có gân gi a to, gân ph song song, có màu
xanh ho

; Cu ng lá d ng b ôm l y thân có chi u dài kho ng 8 - 15 cm.

R : B r cây dong ri ng thu c lo i r chùm, r t phát tri n; R m c t
t c a thân c , t l p t bào tr bì

t thân c phát tri n ra thành r . R

c a cây dong ri ng phát tri n liên t c phân thành r c p 1, c p 2 và c p 3 (tùy
thu c vào gi ng). Do c phát tri n theo chi u ngang nên r ch

t

kho ng 20 - 30 cm.
Hoa: Hoa dong ri ng x p thành c m, c m hoa d ng chùm, Hoa m c
ng

u. C

c bao

b im

i. Chùm hoa thi t di n hình tam giác, có t 6

-

i cùng và trên cùng có 1 hoa.

t, m
C u t o hoa g

cu n theo chi u dài. Hoa có 5 nh

i nhau, 3 cánh hoa dài thon
c, ngoài có 3 nh thì 2 nh bi n thành b n

hình cánh hoa, 1 nh bi n thành cánh môi cu n l
nh
n a còn l
màu cánh bi

c. Vòng trong có 2

thì ch còn v t, nh kia thì m t n a cánh mang 1 bao ph n,
n thành hình cánh. T t c các nh
ng t

n

u có màu s c s c s ,
. B u hoa có 3 ô,

m i ô có t 6 - 8 noãn, phía trên b u có tuy n ti t mùi. Th i gian t n
hoa t 3 - 5 ngày, hoa n theo th t t th
n vào bu i sáng, m i hoa n t 1 - 2 ngày.

nn

n cao, t trong ra ngoài; Hoa


8

Qu : Qu c a cây dong ri ng thu c d ng q a nang, hình tr

c,

c kho ng 3 cm, trên qu nang có nhi u dai m m.
H t: H t c a cây dong ri
mm. Kh

ng kính 3,5 - 5

ng 1000 h t kho ng 12 - 13 g.

2.2.5. Yêu c u sinh thái c a cây dong ri ng
: Cây dong ri ng thích h p t 25-30o

Yêu c u v nhi
m áp dong ri

u ki n

ng phát tri n kh

y

nhanh quá trình hình thành thân c , th i ti

y nhanh quá

trình v n chuy n tinh b t t thân lá xu ng c và dong ri ng ch u l nh khá nên
có kh

ng

cao trên 2.500 m so v i m

c bi n.

Yêu c u ánh sáng: Dong ri ng không c n nhi u ánh sáng, nên có th tr ng
m n ng. Ngày dài có nh
ng l

n vi c hình thành c

m

u ki n ngày ng

ánh sáng

y s hình thành phát tri n c , trong khi ngày dài l

ys

phát tri n thân lá.
Yêu c

t tr ng: Dong ri ng là cây có yêu c u v

so v i cây tr ng khác, nên có th tr ng trên nhi u lo
nhiên tr

t cát pha, nhi

t không kh t khe
t khác nhau. Tuy

m là t t nh

cao. Dong ri ng là lo i cây ch u úng kém do v

t

t tr ng dong ri ng ph i là

c làm cho b r hô h p kém có th d

n

th i c .
Yêu c

c: Dong ri

d c trên 15o, ít
n u b ng

m ch u h n t t, có th b trí trên
ng không ch

c ng p úng,

ng b vàng lá, th i c . Vùng tr ng dong ri ng

vùng

p 900 - 1200 mm.
Ch
các nguyên t

ng

khác, dong ri ng yêu c u có


9

kh

ng c . Cây dong ri ng yêu c

Nh

tt

ch

t cao.

t quá c n c i c n bón thêm phân h

t có ý

t c c a cây dong ri ng.

2.3.1. Tình hình s n xu t và tiêu th dong ri ng trên Th gi i
Trên th gi i dong ri

c tr ng

it

c

vùng nam M , châu Phi, châu Á và m t s

n

tích dong ri ng trên th gi i kho

t

30 t n/ha. Châu Phi là châu l c có di n tích tr ng dong ri ng l n nh t th gi i.
T i châu Á, dong ri
Qu

c tr ng t i Thái Lan, Indonesia, nam Trung

(Hermann và Cs, 2007) [18]. Trung Qu

c có

di n tích dong ri ng l n nh t châu Á.
2.3.2. Tình hình s n xu t và tiêu th dong ri ng t i Vi t Nam
Hi

li u th ng kê chính th c v tình hình s n xu t

dong ri ng t i Vi t Nam, tuy nhiên m t s nghiên c
di n tích dong ri

c ta nh

ng 30.000 ha

v i các gi ng dong ri ng l y c và dong ri ng c
c

c, t

c

c tr ng ph bi n kh p

ng b

Giang, Tuyên Quang, B c K
450.000 t n c
ri

t qu

c tr ng ch y

m ts

t
u tra th c t cho th
tc nc

tt nd
i dong ri

vùng s n xu t trên di n tích l n t p trung (150 -

c tr ng thành
m)
ng Tín,

Ba Vì (Hà N i).

c ta, s n xu t dong ri ng ch y

làm nguyên li u s n xu t mi n dong (Nguy n Kh c Qu
H , 1995) [8].

ch bi n tinh b t,


10

Tuy nhiên, các quy trình ch bi n mi n dong
mang tính th

m b o ch

d ng tinh b
bi n v i kh

c ta hi n nay v n

ng và ch có m t s ít nhà máy s

s n xu t mi

n. Dong ri ng hi

c ch

ng l n ch y u t i m t s làng ngh t i Qu

Ba Vì (Hà N i), Tr

c,

ng Nai), Yên M

Hi n nay nhu c u s d ng mi

n nguyên

li u cho ch bi n l

c ta v n ph i nh p hàng ngàn

t n tinh b t dong m t t nh Vân Nam, Trung Qu c.
Cây dong ri ng hi
vi

t vai trò quan tr ng trong

m nghèo, gi i quy t vi

mi n núi. Là cây tr
nh

ng

p cho nông dân t i m t s

t khô h

t d c, khí h u l

nông thôn
c thù

c K n, M

Hòa Bình.... C th
* S n xu t dong ri ng t i B c K n:
B c K n có di n tích tr ng dong ri
là 2940 ha t p trung
N

các huy n Na Rì, Ba B , Ch
ho

uc at

th c t
s

n tích tr ng

di n tích so v i ch
t g n 175000 t n

u,

t ra áp l c r t l n trong công tác tiêu th dong

ri
t om

n, B ch Thông, Pác

nh B c K
u ki n thu n l i nh

o các c p, các ngành

khuy n khích các t ch c, cá nhân m

doanh nghiêp, h p tác xã, thành l p, xây d

ch bi n tinh b t, t ch c

nh ng chuy n tham quan h c h i kinh nghi m, k thu t t
có kinh nghi m v s n xu t, ch bi n dong ri ng.
mà t nh xây d ng k ho ch kho
bi n c

n tích tr ng

phù h p v i công su t ch

s n xu t, ch bi n dong ri ng (
n tích tr ng mà t nh xây d ng k ho ch kho

o, 2014) [10].


11

th c t toàn t nh ch tr
v

t 47% so v i k ho ch, b ng 1/2 so

y giá dong ri ng và b
Hi n nay, s

s n xu t dong ri ng t

a bàn t nh là khá l n, trên

và có th tiêu th cho kho ng 1700 ha. Tuy nhiên, v i 800 ha dong
ri ng tr

cc

c thi u nguyên li

s n xu t. Vì v y vi c quy ho

ng trong vi c phát tri n dong ri ng

n c a chính quy

t quan tr

k ho ch tr ng dong ri ng c a toàn t nh là 1000 ha (Ph m Thúy, 2015) [11].
T i xã Nà T u, huy

n Biên cây dong ri

n

c a nông dân Nà T u v i di n tích hi n có trên 500 ha. Kho ng 3 l

n tích và s

ng cây dong ri ng

l n so v i nh
nh

xã Nà T

p 10

c. Bán c dong ri
n so v i các cây tr ng khác nên bà con r t hào h ng (Thanh

Tâm, 2014) [9].
* S n xu t dong ri ng t i huy

c, t nh Hòa Bình
c, t nh Hòa Bình, cây dong ri

càng m r ng thêm di n tích, tr thành m t trong 3 lo
nh

m nghèo

dong ri ng

vùng cao. Kho ng 3 -

ng c thu ho

tr ng kho

c tiêu th
h

t t 35 - 40 t n/ha, s

t

11000 t n. T hi u qu kinh t mà cây dong ri ng mang l i ta th y cây tr ng
c s tr thành cây tr ng quan tr

u kinh t

h u kh p

a bàn m t s t nh (Tr nh Thanh Hòa, 2013) [2].
* S n xu t dong ri ng t i huy
Th c hi

tr v n phát tri n s n xu t xây d ng nông

thôn m i, huy

a ch n các mô hình cây tr ng, v t nuôi trong

quy ho ch phát tri n kinh t c a huy n, phù h p v

u c a t ng


12

u ra

ng cây dong ri n

l i hi u qu thi t th
di

ng mô hình này v i

p 5 l n di n tích tr
ng mô hình t ngu n v n h tr

s n xu
hi n v

ng nông thôn m
u tiên tr

ng ng th c

c 3,2 ha v i 58 h dân tham gia d án. Cây tr ng

phù h

ng, phát tri n t

thu ho

ts

ng 100 t n/ha. Giá tr kinh t

t g n 120 tri

ng/ha.

Tính trên cùng di n tích, l i nhu n t cây dong ri ng cao g p 2 - 3 l n so v i
tr ng ngô, s n. S n ph

ch bi n dong ri ng do Vi n Nghiên

c u phát tri n nông thôn mi

n t i xã Tràng

Phái thu mua. Ngoài ra, thân cây còn t n d ng làm th
bón h

t hi u qu .
T hi u qu v thu ho

p t c tuyên

truy n, nhân r ng mô hình tr ng cây dong ri

c

nhân r ng t i hai xã Tràng Phái và Xuân Mai. T ng di n tích tr ng cây dong
ri

i xã Tràng Phái

m r ng di n tích 11,5 ha, xã Xuân Mai 6 ha (
* S n xu t dong ri ng t

.
ng, Lai Châu

n tích tr ng cây dong ri ng l n nh t huy n Tam
ng. V dong ri

t

100% k ho

i gi ng dong ri ng

ch y u DR1, t p trung nhi u nh t
P

t

các b

t bình quân t 58 - 60 t

kho ng 2 t n/ha.
Theo th ng kê, hi
dong ri ng, ngay t gi

ch bi n tinh b t


13

vào ho

ng, ti n hành thu mua c dong ch

Tr ng

To n - Y n Thanh, 2014) [12].
2.4. Các k t qu nghiên c u v cây dong ri ng trên Th

i iv

Vi t Nam

2.4.1. Các k t qu nghiên c u v cây dong ri ng trên th gi i
Cây dong ri ng có tên khoa h c là Canna edulis Ker thu c nhóm cây
nông nghi p có ngu n g c phát sinh
tr ng r ng rãi

c nhi

Nam M . Ngày nay dong ri

i và á nhi

c

i trên th gi i. Nam M là

ng c a dong ri
nh

ng và s d ng dong ri ng nhi u nh t (Cecil, 1992; Hermann,

1999). Dong ri

c g i b ng m t s

Arrowroot, Canna Indica (L.), Canna Edulis (Kerr- Gawl) (Cecil,1992) [17].
Trên th gi i dong ri

c tr ng

it

vùng Nam M , châu Phi, và m t s
dong ri

c
i châu Á,

c tr ng t i Thái Lan, Indonesia, Nam Trung Qu

Loan (Hermann và Cs, 2007) [18]. M c dù v

li u th ng

kê chính xác v di n tích lo i cây tr ng này.
Nghiên c u v dong ri ng

c còn nhi u h n ch . Theo

[18] cây dong ri ng là loài cây tri n v ng cho h
th ng nông lâm k t h p vì nó có nh
tr

u bóng râm,

c nh

c, th i ti t l nh. C dong ri ng

có nhi u công d ng: lu
nên có th làm ngu n th

t, n
t t t cho tr nh

có th dùng làm h t trân châu, mi
và th
dong ri

u. B t dong ri ng d tiêu hoá
i m. B t dong ri ng
i, k o

i v i mi n núi, nh
mb

dong ri ng có s i màu tr ng, có th

c. Trong thân cây
cs d

ch bi n thành s i d t


14

thành các lo i bao bì nh . C dong ri ng có th dùng làm th
tuy nhiên c c

c vào m

Nh ng vùng có truy n th ng tr ng dong ri ng ch bi n thành b t thì bã
có th

n

u, n

u xong có th

u (hèm) ph c v

i. Bã th i c a ch bi n tinh b
tr ng và làm giá th tr ng n
b

làm phân bón cho cây

Ngoài ra, hoa dong ri ng có màu s c s c s ,

s d ng dong ri ng làm cây c
Ecuador, dong ri

trên m

c bi

c tr ng t

n nhà.

t cát pha,

cao 2340 m

bình quân 15-170 C. Trong 6

u ki n nhi

i ta tr ng xen v i khoai tây, sau 12 tháng thu ho
su t c trung bình 56 t n/ha, ch s thu ho ch 56+8%.
Nghiên c

á 26 m u gi ng dong ri ng t ngân hàng gen dong

ri ng qu c t c a CIP t
nhi

12-27oC v i m

i
2cây/m2, trên n

t cát pha, không bón phân,

c k t qu r t thú v
t

ng tinh b t trong c

tc

t 4-

ng hòa tan trong c
Nghiên c u h s

t 12-31% qui v ch t
-

Brix.

a các ch tiêu kinh t cho th y có s

n cao gi a hàm

ng ch t khô c a c v

ng tinh b t trong c
quan ngh ch v

ng
ch

ng ch t khô trong c r = -0,57.

Phân tích các ch
khoa h c cho bi
m

t t 17-96

t tr ng và trong cây, các nhà
c 1t n c

-130 kg tinh b t khô

20.000 cây/ ha, cây dong ri ng c n 0,54 kg N; 0,53 kg P; 3,11 kgK;

2,47 kg Mg và 0,37 kg Ca. Dong ri ng là cây s d ng r t hi u qu ngu n N
t.


15

Nhóm tác gi trong công b c

t lu n, m

tinh b t trong c dong ri ng th
t tinh b

t c r t cao nên v n có

t 2,8-14,3 t n/ha và ch s thu ho ch cao nên dong ri ng
p c a nông dân nghèo

n nay, t
nghiên c u.

ng

các vùng cao nhi t

i. Tuy nhiên

c có tr ng dong ri ng thì nó v

c quan tâm

châu Á, Trung Qu c và Vi t Nam là nh

c tr ng và s

d ng dong ri ng hi u qu nh t (Hermann và Cs, 2007) [18].
Hi n nay trên th gi i ch n t o gi ng dong ri ng ch y u ch n l c t
ngu n gen hoang d

n hành c i ti n ngu
ts

ch n l c gi ng m i.

u ch n gi ng dong ri ng b ng

ch th phân t .
2.4.2. Các k t qu nghiên c u v cây dong ri ng

Vi t Nam

Dong ri ng Canna edulis Ker là cây thân th o, h
Cannaceae. D a vào tính ch t c , thân lá và hoa dong ri
lo i: Cây chu i hoa (Canna indica

chu i hoa
c chia ra 3

Canna sp), cây dong

ri ng (Canna edulis Ker). Dong ri ng có tên nhi
khoai chu i, khoai lào, dong tây, c
Dong ri

c nh p vào Vi

ng, c

c.

u th k

ng th dong ri ng

i
d ng l i vì th i

t cách ch bi n tinh b t dong ri ng (Lý Ban, 1963) [1]. T
n 1965 m t s nghiên c u v nông h c v i cây dong ri

c

th c hi n t i Vi n khoa h c k thu t nông nghi p (INSA) nh m m
r ng di n tích dong ri ng,tuy nhiên v

tr ng dong ri ng v

c

quan tâm vì thi u công ngh ch bi n và tiêu th th p. T
c u s n xu t mi n t b t dong ri
i dân t phát m r ng.

n tích lo i cây này


16

Nghiên c u v dong ri ng
nh

a th k

t

is mt

c. Tuy nhiên v

nghiên c u v dong ri ng

c quan tâm, m c dù di n tích dong ri

c tr ng

c

n 1990 là kho ng 30.000 ha. Nh

ng dong

ri ng v i di n tích l n là Hoà Bình, ngo i thành Hà N
cK

ng Nai.

Theo m t s tài li u, vì trong thân lá dong ri ng có m
ch

ng d tr

ng khá cao (ép 7 cây khoai ri ng cho 1
ng chi

ng ch u h n t

n.

Dong ri ng có s c s ng r t m nh, có kh
ngo i c nh, có s c ch

u ki n

t t v i sâu b nh. Cây không có nhu c u nhi u v

ánh sáng nên có th
có kh

m n ng. Cây dong ri ng

ng ch u t t nhi

lang, s n không tr
c

th p, có th tr ng

nh

a, dong ri ng còn là cây tr ng d tính, yêu

t không nghiêm kh c nên có th tr ng trên nhi u lo
n núi d c trên 150

su t c cao. N u tr ng

t khác nhau

n nhà và bãi cao ven sông v
t t t, m t khóm có th

c 15-20 kg.

Tr ng trên di n tích l n dong ri ng có th
c /ha n u thâm canh. V i nh

t t i 45-60 t n

m này, dong ri

lo i m t hàng có nhi u tri n v ng phát tri n

thành m t

vùng mi

phát tri n cây dong ri ng trên m t ph m vi r ng l n

c ta, có th
nhi

ngu n v t li u cho s n xu t ngành hàng mi n, tinh b t và các s n ph m khác
(Nguy n Ng c Hu
Dong ri ng có nhi

L c, 2005) [4].
c tính sinh h

c h t tinh b t

l n nh t trong nhóm cây có c , t i 150 micron (tinh b t s n là 35 micron).
u này giúp cho vi c tách chi t tinh b t dong ri ng d
s cây có c

ng amiloza trong tinh b t dong ri

im t
tt


17

38% - 41%, g n b

ng amiloza trong tinh b

(Lê Ng c Tú và cs., 1994) [16]
mi

(46% - 54%)

u này làm cho s i mi n dong ri ng dai và

xanh, trong khi giá thành mi n dong ch b ng m t n a

so v i mi

i th canh tranh c a mi n dong so v i mi n

u xanh. Dong ri ng ch bi n thành b t lãi g p 2-3 l n tr

u

ki n
Dong ri

t vai trò quan tr ng trong vi

gi m nghèo, gi i quy t vi
Trong nh

ng

nông thôn mi n núi.

n xu t dong ri ng và các s n ph m ch bi

hút nhi

ng c a nông dân, th th công, góp ph n t o vi c

làm cho nhi

ng th

vi c nâng cao ngu

i s n xu t.

Dong ri

t ph n quan tr ng trong

p cho nông dân t i m t s vùng sinh thái
t khô h

i núi c a Hu

t d c, khí

h ul
g

ch n l c, ph c tráng gi

thu t canh tác phù h p, các gi ng dong ri ng có ti

và ch

suy gi m. Bên c

ng cao

u cây tr ng làm

cho di n tích tr ng dong ri

ng gi m khi n cho ngu n cung

c p nguyên li u ngày càng b c n ki t trong khi nhu c u tiêu dùng các s n
ph m c a nó v n không ng

Vi

gi i.

T i Vi t Nam trong nh
gi nghiên c u v

c m t s tác

m th c v t h c, gi i ph u lá và m t s bi n pháp k

thu t tr ng (Bùi Công Tr ng, Nguy n H u Bình, 1963 [15]; T nghiên c u
cây có c ., 1969) [13]. Theo Mai Th ch Hoành (2003) [3],
tr ng 3 nhóm gi
t n/ha, b

t chi m 27% c

, n u thâm canh t

ng
t 40

ng 8,5 - 10 tháng;


18

t

t 40-42 t n/ha n u thâm canh t t, b

t 25 - 27% c

t chi m

ng 9-12 tháng; Nhóm Vi t-

su

t trên di n tích nh thâm canh có th t i 60 t n/ha, b

c

ng 7,5 tháng.
Nh

t chi m 23%

993-1994, Trung tâm Nghiên c u khoai tây rau, nay là

Trung tâm Nghiên c u và phát tri n cây có c v i s h p tác tài tr c a Trung
tâm Nghiên c u và phát tri n qu c t

u thu th p

ngu n gen dong ri ng t i nhi u vùng sinh thái trong c
th p có quy mô l n nh t và r ng nh t t

c thu

n nay. Hi n t i Ngân hàng

gen cây tr ng qu c gia có 71 m u gi ng dong ri ng g m c
nh p n i t CIP, tuy nhiên v
ki n kinh phí h n h p ch

u qu
cho ho

u

ng b o qu

u (Nguy n Th Ng c Hu và Cs, 2006) [5].
Hi n nay t i Ngân hàng gen cây tr ng qu c gia có 71 m u gi ng dong
ri ng g m c

p n i t CIP, tuy nhiên v

qu

u ki n kinh phí h n h p ch

qu

u
cho ho

ng b o

u (Nguy n Th Ng c Hu và Cs, 2006) [5].
V k thu t tr ng dong ri

t cao, S Nông nghi p và

Phát tri n nông thôn t nh B c K n khuy n cáo: th i v tr ng dong ri ng t
ch, t t nh t là tháng 2. M

t 1,6 - 2,5 v n

cây, hàng cách hàng 0,8 - 1 m, cây cách cây 0,5 - 0,6 m. Phân bón: 15 - 25 t n
phân h

-

m + 500 - 650 kg lân + 200 kg kali. Phân h u
c khi tr

m bón 3 l

c tr ng, sau

tr ng 1 và 4 - 5 tháng), kali bón 2 l n (sau tr ng 1 và 4 - 5 tháng). Làm c và
vun g c 3 l n (sau m c 1, 2 và 4 - 5 tháng). Thu ho ch sau tr ng 10-11 tháng,
n u thu s m c non gi
có th ra m m m i làm gi

ng tinh b t, n u thu mu n cây
ng tinh b t.


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×