Tải bản đầy đủ

Nghiên cứu ảnh hưởng của thuốc Coxymax và Anticoccidae – Diarrhoea đến hiệu quả phòng trị bệnh Cầu trùng trên gà Ri lai nuôi bán chăn thả. (Khóa luận tốt nghiệp)

I H C THÁI NGUYÊN
I H C NÔNG LÂM
----------------------------

TR

U

tài

NGHIÊN C U
ANTICOCCIDAE

NG C A THU C COXYMAX VÀ
DIARRHOEA

N HI U QU PHÒNG TR

B NH C

KHÓA LU N T T NGHI


H

o:

Chính quy

Chuyên ngành: Thú y
Khoa:
Khoá h c:

2011 - 2015

IH C


I H C THÁI NGUYÊN
I H C NÔNG LÂM
----------------------------

TR

U

tài:

NGHIÊN C U
ANTICOCCIDAE

NG C A THU C COXYMAX VÀ
DIARRHOEA

N HI U QU PHÒNG TR

B NH C

KHÓA LU N T T NGHI
H

o:



IH C

Chính quy

Chuyên ngành: Thú y
Khoa:
Khoá h c:

Gi

2011 - 2015

ng d n: TS. Nguy n Th Thúy M


i
L IC

Trong su t quá trình h c t p và rèn luy n t
i H c Nông Lâm
cs d yb
ân c n c a các th y cô giáo
Thú
cho em
nh ng ki n th
c lòng tin v
c trong cu c s ng và
công tác sau này.
Em xin trân tr ng c
ng, BCN khoa và các th y
giáo, cô giáo, cán b công n
i h c Nông
n tình d y b o chúng em trong toàn khóa h c.
Em xin bày t lòng bi
c nh t t i th y giáo PGS.TS. Tr n Thanh
Vân và cô giáo TS. Nguy n Th Thúy M cùng toàn th
r c ti
ng
d n, t o m
u ki
em trong su t quá trình th c t p t t nghi p.
Em xin chân thành c

t Th ng Thành Ph Thái
u ki n thu n l
em th c hi
tài t t

nghi p.
Tôi xin chân thành c
ng nghi
luôn t
ng viên tôi trong su t quá trình h c t p và th c hi
tài.

Sinh viên

Tr

u


ii
DANH M C B NG

B ng 4.1: L ch s d ng v c-

..............................................................29

B ng 4.2. K t qu công tác ph c v s n xu t ...........................................................30
B ng 4.3. T l nuôi s ng c a gà thí nghi m qua các tu n tu i ( %) .......................31
B ng 4.4. nh h

ng c a hai thu c Coxymax và Anticoccidae

t l và c
B ng 4.5. nh h

n

Diarrhoea

n

nhi m C u trùng qua ki m tra phân............................32

ng c a hai thu c Coxymax và Anticoccidae

Diarrhoea

n

t l nhi m C u trùng theo tu n tu i c a gà thí nghi m..........................34
B ng 4.6. nh h
c

ng c a hai thu c Coxymax và Anticoccidae

n

nhi m C u trùng theo tu n tu i c a gà thí nghi m..................34

B ng 4.7. Sinh tr
B ng 4.8. Sinh tr

Diarrhoea

a gà thí nghi m qua các tu n tu i (g/con)............36
ng tuy

i c a gà thí nghi m qua các tu n tu i (g/con/ngày).38

B ng 4.9. B ng tiêu th th

a gà thí nghi m ..................................................40

B ng 4.10. Tiêu t n th

il

ng c a gà thí nghi m (kg) ...............41

B ng 4.11. Chi phí thu c phòng, tr b nh C u trùng cho 1 kg gà th t ......................42


iii
DANH M C CÁC HÌNH
Hình 4.1. Bi

c

nhi m C u trùng qua ki m tra m u phân lô I ..............33

Hình 4.2. Bi

c

nhi m C u trùng qua m u ki m tra phân lô II.............33

Hình 4.3.
Hình 4.4. Bi

th sinh tr
sinh tr

n

a gà thí nghi m ..........................................37
ng tuy

i c a gà thí nghi m (g/con/ngày).................39


iv
DANH M C CÁC T

Cs

C ng s

E

Emeria

LP
Nxb

ng
Nhà xu t b n

SS
TA

VI T T T

Th


v
M CL C
N ............................................................................................................ i

L IC M

DANH M C B NG................................................................................................. ii
DANH M C CÁC HÌNH ....................................................................................... iii
DANH M C CÁC T

VI T T T........................................................................ iv

M C L C..................................................................................................................v
U ......................................................................................................1

Ph n 1: M
tv

............................................................................................................1

1.3. M c tiêu c

tài ...............................................................................................2
tài.................................................................................................2

Ph n 2: T NG QUAN TÀI LI U ...........................................................................3
2.1. C s lý lu n c

tài ........................................................................................3

2.1.1. Nh ng hi u bi t v b nh C u trùng ..................................................................3
2.1.2.Gi i thi u v gi ng gà và thu c dùng trong thí nghi m ..................................16
2.2.2.Tình hình nghiên c u ngoài n

c ....................................................................22

Ph n 3:

IT

3.1.

ng nghiên c u.........................................................................................23

it

NG, N I DUNG VÀ PH

NG PHÁP NGHIÊN C U......23

m, th i gian ti n hành .............................................................................23
3.3. N i dung nghiên c u..........................................................................................23
3.4. Ph

ng pháp nghiên c u và các ch tiêu theo dõi..............................................23

3.4.1. Ph

ng pháp b trí thí nghi m........................................................................23

3.4.2. Các ch tiêu theo dõi và ph

ng pháp theo dõi...............................................24

Ph n 4: K T QU VÀ TH O LU N ..................................................................28
4.1. Công tác ph c v s n xu t .................................................................................28
..........................................................................................28
4.1.2. Chu

u tr b nh............................................................................29

4.2. K t qu

khoa h c ..............................................................................31

4.2.1. nh h

ng c a hai thu c Coxymax và Anticoccidae

nuôi s ng c a gà F1 (Ri x L

ng Ph

Diarrhoea

nt l

ng) qua các tu n tu i........................31


vi
4.2.2. nh h
c

Diarrhoea

n t l và

nhi m C u trùng c a gà thí nghi m 1 10 tu n tu i .....................32

4.2.3. nh h
tr

ng c a hai thu c Coxymax và Anticoccidae

ng c a hai thu c Coxymax và Anticoccidae

Diarrhoea

n sinh

ng c a gà thí nghi m qua các tu n tu i ...................................................36

4.2.4. nh h

ng c a hai thu c Coxymax và Anticoccidae
n và chuy n hóa th

Diarrhoea

n kh

a gà thí nghi m...............................39

4.2.5. Chi phí thu c cho phòng, tr b nh C u trùng

gà thí nghi m........................41

Ph n 5: K T LU N VÀ KI N NGH ..................................................................43
TÀI LI U THAM KH O ......................................................................................44


1
Ph n 1
M

U

tv
Trong nh
tri n m nh, góp ph n r t l n vào vi c cung c p th c ph m, nâng cao ch t
ng b
i. Tuy nhiên, m t trong nh ng tr ng i
l
i v
ch b
ng xuyên x y ra gây nhi u
thi t h i, làm h n ch s phát tri n c a ngành. Vì th hi n nay vi c phòng tr
b nh cho v
c bi t trú tr ng, không ch các b nh truy n nhi m
c phòng b nh b ng tiêm phòng v c-xin, mà các b
t s c quan tâm phòng tr , do b nh kí sinh trùng là
m t trong nh ng lo i b nh quan tr ng vùng khí h u nhi
i
c
ta, vì nóng và
u ki n thu n l i cho kí sinh trùng phát tri n.
B nh C u trùng gà là m t lo i b nh do m t lo
t b nh chi m t l cao trong các b nh kí sinh trùng.
c ta,
b nh C u trùng tr nên ph bi n t khi phát tri n gà công nghi p và nh p n i
m t s gà cao s n gi ng tr ng và gi ng th t t
c ngoài. B nh C u trùng gà
không gây t l ch
t h i v m t kinh t : gà
gi m
ng, còi c c, s
kháng y u và d b các b nh truy n nhi m
khác t n công.
Vi t Nam, b nh C
ng gà còi c c, gi m t
kh
ng, gi m s
ng tr ng
.M
c ta có khí h u nóng m
u r t thu n l i cho b nh C u trùng phát tri n. V i s phát tri n không
ng ng c a khoa h c k thu t, trên th
ng xu t hi n nhi u lo i thu
c tr b nh
C
%, Coxcilin, RTD Coccistop, Coxymax, Novacoc 2,5
%
i pháp t t nh
ch ng l i b nh C u trùng có hi u qu thì
vi c th hi u l c c a các lo i thu c là r t quan tr
c ti n cao.
Xu t phát t nhu c u th c ti n v ki
u tr b nh C u trùng gà,
em ti n hành th c hi
tài:
u
ng c a thu c Coxymax và
Anticoccidae Diarrhoea n hi u qu phòng tr b nh C u trùng trên gà Ri lai
1.2. M

c

tài

- T k t qu nghiên c u l
khoa h
phòng tr b nh C u trùng cho gà, mang l i hi u qu kinh t

xu t bi n pháp
i dân.

- B n thân em t p làm quen v i công tác nghiên c u khoa h c.


2
1.3. M c tiêu c
gà Ri lai F1

tài

nh t l nhi
ng).
nh

b nh C u trùng.

nhi m C u trùng

gà Ri lai F1 (Ri x

ng c a vi c dùng thu c t i kh
ng).
cs

ng c a vi c dùng thu

ng c a
u tr

tài
c
K t qu c
tài là nh ng thông tin khoa h c v m
ng c a 2
lo i thu c Coxymax và Anticoccidae Diarrhoea n hi u qu phòng tr b nh C u
Ri
.
c ti n
- Làm quen v
t

u khoa h c .

- Nâng cao ki n th c th c ti n
ng c ki n th c c a b n thân.

p xúc v i th c t


3
Ph n 2
T NG QUAN TÀI LI U
lý lu n c

tài

2.1.1. Nh ng hi u bi t v b nh C u trùng
c tính chung c a b nh C u trùng
* M m b nh:
B nh C u trùng là m t lo i ký sinh trùng truy n nhi m r t nguy hi m
ng
v t nuôi thu n ch ng, thú
i do m t nh
ng v t
Protoza, l p Sporozoa, b Coccidae, ch ng Eimeria, 2 gi ng
Eimeria và Isosproza. B nh có th gây ch t nhi u súc v t, t l ch
c bi t là
súc v t non. gà và th , b nh gây thi t h i l n nh t (t l ch t cao gà con, th
con có th lên t i 80 100 %).
Khi C u trùng m i theo phân ra ngoài là m t kén hay là m t noãn nang
(Oocyts), là nh ng bào t trùng hình b u d c, hình tr ng hay hình c u. Có 3 l p v :
l p ngoài cùng r t m ng, bên trong ch a nguyên sinh ch t l n nh n thành h t, gi a
nguyên sinh ch t có ch a m
i to.
Có m t s lo i C u trùng
u có ch lõm vào g i là l noãn nang, có m t
s loài không có l noãn nang ho c không rõ. Khi g
u ki n nhi
,
thích h p thì nhân và nguyên sinh ch t b
u phân chia.
C u trùng thu c gi ng Eimeria thì nhân và nguyên sinh ch t s hình thành 4 bào
t , m i bào t hình thành 2 bào t con. Bào t con có hình lê, chính bào t con này s
xâm nh p vào niêm m c ru t, t ch c gan và gây ra nh ng t
nh lý.
C u trùng gi ng Isospora thì nhân và nguyên sinh ch t phân chia thành 2 bào
t , m i bào t phân chia thành 4 bào t
p vào niêm m c ru t.
i lo i l i có m t s lo i C u trùng ký sinh riêng.
C u trùng gà không ký sinh trên ngan, ng
i loài
C u trùng l i ký sinh trên m t v trí nh
nh: C u trùng ký sinh manh tràng
không ký sinh ru
c l i.
gà m i l a tu
u b nhi m C
ng
nhi m khác nhau. Gà con b nhi m n ng và ch t nhi
ng thành ch y u là v t mang trùng.
i c a C u trùng (chu k sinh h c):

m i l a tu i m
ng thành, gà


4
i c a C u trùng gà

Tóm t

Noãn nang

To . Ao

Noãn nang gây nhi m

(Oocyst)

(Oocyst gây nhi m)

Bào t
(Trophotoit)

Schizontes

Schizogone
T

c

(Ti u ph i t )
H pt
Merozoit

Schizogoit

T bào cái
i ph i t )
S

có trong th

n r ng kh p c a C u trùng là nh vào c
i ph c t p
ti p t c phát tri n, t n t i lâu trong thiên nhiên.
i và sinh s
c tính t
i nang bào t c a C u trùng
c u ng b nhi m t n n chu ng vào.
i c a C u trùng gà g

n ngoài t
u ki n thu n l i v nhi
Eimeria phát tri n thành 4 bào t
gây nhi m).

n:
c th i theo phân ra ngoài, g p
m, noãn nang phát tri n thành b o t (C u trùng
thành noãn nang gây nhi m (Oocyst

ký ch : Gà nu t noãn nang gây b nh vào ru t, noãn
nang v ra, phóng ra 4 bào t g i là Trophotozoit bám vào t bào bi u mô ru t phát
tri n thành Schiphotozoit, Schiphotozoit phát tri n thành Merozoit r i thành t bào
c và t bào cái. Chúng k t h p v i nhau t o thành h p t , r i h p t l i sinh ra
noãn nang (Oocyst), th
i t 5 7 ngày.
i c a C u trùng c
c sinh s
vô tính và h u tính. Vì v y có th phân ra C u trùng sinh s n theo 3 gi

n
n sau:


5
n sinh s n vô tính: C u trùng ký sinh t bào bi
hóa c a súc v t, l n d n lên và sinh s n theo hình th c tr c phân.
n sinh s n h
các t
i ph i t ), các t
nhau t o thành h p t
C
n i sinh.

ux

ng tiêu

n sinh s n tr c phân s hình thành
c (ti u ph i t ). Hai t
th pv i
y ra trong t bào bi u mô.
ký ch nên g i là sinh s n

n sinh bào t : Sau khi h p t hình thành thì phát tri n thành noãn
nang (Oocyst), nguyên sinh ch t và nhân l i phân chia thành bào t hình thành nên
bào t
n này di n ra
ng bên ngoài g i là sinh s n ngo i sinh.
Khi ký ch nu t ph
8 bào t
ng tiêu
hóa, noãn nang s gi i phóng các bào t con ra, các bào t con l i ti p t c xâm nh p
vào các t bào bi u mô ru t, l n d n lên và ti p t c sinh s n vô tính, h u tính, vòng
i l i ti p t
2.1.1.2. B nh C u trùng gà
*

m c a b nh C u trùng gà:

B nh C u trùng gà nói riêng và b nh C u trùng gia súc, gia c m nói chung là
m t b nh ph bi n trên kh p th gi
c A. Luvenhuch phát hi n t
1632 t
th i gian các nhà nghiên c u v d ch
t , lâm sàng, b nh lý, mi n d ch và thu
u tr
c các nhà khoa h c m i th i
i dày công nghiên c
, 2003 [14]).
Theo Nguy n Th Kim Lan và cs (2010) [9], thì b nh C u trùng gà do C u
trùng ký sinh gây ra th y kh
c trên th gi
t b nh khó ki m
soát, ngay c nh
khoa h c k thu t thú y phát tri
u
nhi u t n th t do C u trùng gây ra. C u trùng ký sinh gây t
ng
ng tiêu hóa, làm cho gà d ch t. B nh
c bi t là
u ki
u ki n v sinh thú y kém, công tác qu n lý
m b o.
c ta b nh ph bi n kh p các t nh thành.
Theo Nguy n Th Kim Lan và cs (1999) [8], thì b nh C
c coi
là v
l n th hai sau b nh do vi trùng gây nên. B nh C
i
ng n (5 7 ngày) và không c n ký ch trung gian. B nh C u trùng gây thi t h i l n
pm
cao (t l ch t t 50 70
%). Gà con sau khi b m c b nh r t khó h i ph c, ch m l n, còi c c,
ng
thành ch y u là v t mang trùng và gi m t l
.


6
* Tác nhân gây b nh C u trùng gà:
Tr i qua quá trình nghiên c u, các nhà khoa h
C u trùng gia c m v i nh
m sinh h c c a chúng.
M ts
Di n gi i

m phân lo i C u trùng gà

Hình
d ng

c(

E. maxima

B ud c

21,4 42,5 x 16,5

E. tenella

B ud c

14,2 20,0 x 9,5

E. acervulina

Tr ng

16,0 20,3 x 12,7

E. mitis

Tròn

E. necatrix

Loài

ra tác nhân gây b nh

L noãn



21 24

Không

18 48

16,3



13 17

11,0 19,0 x 10,0

17,0

Không

24 48

B ud c

13,0 20,0 x 13,1

18,3

Không

21 24

E. brunette

B ud c

20,7 30,3 x 18,1

24,2

Không

24

E. mivatia

Tr ng

10,7 20,0 x 10,1

15,3



18 21

E. paraecox

B ud c

16,6 27,7 x 14,8

19,4

Không

24 36

E. hagani

B ud c

15,8 29,9 x 14,3

29,5

Không

48

- Eimeria maxima ch y u ký sinh
vàng, v Oocyst
n sùi là nh

29,8

Sinh s n bào
t (gi )

24,8

n gi a ru t non. Oocyst
m d nh n th y khi phân lo i.

- Eimeria tenella
ng ký sinh manh tràng, Oocyst màu xanh nh
là loài gây b nh m nh nh t gà con. Th i gian sinh bào t
(18 48 gi ).

il n

- Eimeria acervulina có hình d ng Oocyst g n gi ng E. maxima
c nh
ng v phân lo i t th i gian sinh
o
bào t 13 17 gi
nhi
28 30 C (ng n nh t so v i th i gian sinh bào t c a
các loài C u trùng khác).
- Eimeria mitis
bào t bi
khi nhi
phân l p thành th
vào ngày th 5.

m d phân bi t là Oocyst d ng tròn, th i gian sinh
i l n (24 48 gi
ng ký sinh
u ru t non. Sau
36 gi , trong các t bào bi u bì nhung mao th y nh ng th
ng có 6

21 th

n và các giao t

c hình thành


7
- Eimeria necatrix
c l c cao song m
ph bi n và kh
gây b nh th
E. tenella. V trí gây b nh ru t non và c manh tràng,
Oocyst E. necatrix có th i gian sinh bào t
ng và không bao gi t i
48 gi
E. tenella.
- Eimeria brunette là loài C
cl
ng ký sinh ru t
i gian sinh s n bào t luôn
nh 24 gi . Th i k phát
tri n n i sinh ch y u ru t già
ph n cu i ru t non, tr c tràng, l
huy t.
- Eimeria mivatia loài C
ng gây b nh b m t niêm m c
ru t, Oocyst
c chi u ngang nh nh t trong s 3 loài C u trùng gà có
h t c c.
- Eimeria paraecox có Oocyst hình b u d c, nguyên sinh ch t d ng tròn có
nhân gi a, h t c
m khác bi t so v i các loài C u trùng khác
cùng có v trí ký sinh
u ru t non.
- Eimera hagani
cl cy
ng ký sinh ph
u ru t non.
Oocyst có th i gian sinh s n bào t
nh nh t so v i Oocyst các loài C u trùng
ký sinh ph
u ru t non (48 gi ).
có th có t

c ta, k t qu phân lo i C
n 8 loài C u trùng gây b nh cho gà.

c cho th y tùy t ng khu v c,

Hoàng Th ch (1999) [18]
b nh trên gà nuôi t i mi
tác gi trên th gi i thì Vi

tìm th y s có m t c a 8 loài C u trùng gây
c ta. So v i 9 loài C u trùng tìm th y c a các
y nói t i E. paraecox. Phân lo i C u
i các t nh phía B c c a các tác gi qua nhi u th i
gian nghiên c u v phân lo
n (1995) [19]; Phan L c, B ch
M
u (1999) [11]
t có 6 lo i C
c phát hi n là: E.
tenella, E. necatrix, E. maxima, E. mitis, E. brunette, E. acervulina.
* S nhi m b nh C u trùng

gà:

B nh C u trùng là m t b nh ph bi n, b nh có s
i v i các
ng c
u ki n khí h u không thu n l i, các lo i thu c sát trùng, thi u các
bi n pháp có hi u l c ch ng s xâm nh p c a m m b nh, m m b nh có kh
sinh s n l i nhanh.
Noãn nang C u trùng
t có th duy trì s c s ng t 4 9 tháng, có
th s
c 15 18 tháng
ng
t và nhi
22
o
30 C ch m t 18 36 gi C u trùng phát tri n thành nh ng bào t con. S


8
kháng c
30 %, nhi

i v i nhi
cao và khô h
i y u. Khi
18 40 C thì E. tenella s ch t sau 1 5 ngày.

21

o

ng nhi m b nh là do gà nu t ph i noãn nang có s c gây b nh. Noãn
nang C u trùng nhi m vào th
cu
t, n n chu ng, d ng c
tr thành ngu n lây nhi m b
ng v t g m nh m,
u có th là ngu n reo r
u
th y khi ru i màu có noãn nang vào t i ru t ru i thì nó có th duy trì s c gây b nh
trong 24 gi .
Th i gian nhi m b nh C

c chia thành 2 th i k :

- Th i k ti n phát: kéo dài t khi gà nhi m ph i noãn nang C u trùng cho
t i khi xu t hi n nang tr ng trong phân.
- Th i k phát b nh: là khi xu t hi n nang tr
tr ng bi n m t hoàn toàn kh
.

n khi nang

ng qu n lí không t t, s t
u ki n cho C u trùng phát tri n
và gây b nh m nh. Th
u sinh t
u ki n thu n l i cho b nh phát
ra r m r . Vì v
ng m th
bé, th
không t
u ki n v
u ki n thu n l i làm cho b nh C u trùng
phát tri n và lây lan.
C u trùng phát tri n vào t t c
nh phát tri n
m nh nh
c bi t là nh ng th
u,
c nuôi v Hè Thu b ô nhi m noãn nang C u trùng ch
n
chu
c nuôi v
Xuân), (Tr n Thanh Vân và cs 2003
[21]). B nh C
ng ti n tri n âm làm cho con v t ch m l n, s
kháng kém, d m c các b nh k phát, khi g
u kiên thu n l i, C u trùng phát
tri n thành d ch l n, mang tính h y di t. T l ch t do C u trùng có th lên t i
100 %. Ngoài ra b nh còn làm gi m t
sinh
ng (12 30 %), gà gi
(20
40 %) s
ng tr ng.
Gà công nghi p r t m n c m v i b nh vì s
có m t vài con nhi m C u trùng, n u không phòng tr k p th i thì ch sau vài ngày
t l nhi m b nh s là r t cao và gây ch t hàng lo t.
* Quá trình sinh b nh:
Quá trình sinh b
c hình thành t nh
b
n phát tri n n i sinh c a C
th phát nh kh
n nhanh t t c

ng tr c ti p c a m m
gà và các y u t
c bi
c


9
c ru t. T
ts
ng l n t bào bi u
l c cao, gây t
bì, l
i niêm m c, các m ch qu n, th n kinh b h y ho
u ki n thu n l i cho các vi sinh v t khác nhau phát tri n, xâm nh p v
làm cho b nh càng ngày càng n ng và có th gây b i nhi m v i các b nh khác.
Do niêm m c b t
n ru t không tham gia vào quá
trình tiêu hóa làm cho con v t b thi
ng gây r i lo n tiêu hóa, d n t i
c t , phù n
phá h y các t bào ru t
làm cho viêm ru t gây r i lo n ch
p thu và v
ng c a ru t gây a ch y,
ch r ti t ra nhi
p thu ch t
ng làm m t s cân b ng
c ti
gà.
Các th bào t C u trùng nhi m vào các t bào bi u bì nh ng khe h c,
t 24 48 gi , s phát tri n các th phân l
i 1 s k t thúc. M i th phân l p
ch a t i 900 th
n. Các th
nc
i 1 nhi m vào t bào bi u bì
niêm m
p bi u bì ,
, sau khi chúng
nhi m vào s phát tri n các th phân l
i 2. Các th phân l
i 2 này qua 24
gi chúng phân gi i, phá h y nh ng l p bi
i, phá h
i mao m ch
gây ra xu t huy t m
phân l
i 2 l i chui vào t bào bi u bì niêm
m c và b
u hình thành t bào giao t cái, các t bào giao t
c. Th phân l p
có t
i 3 ti n tri n các t bào bi u bì.
n ph t tri n n i sinh, nh t là các th phân l
i 2, phát tri n
thành s
ng l n trong các vách ru t s phá h y màng niêm m c ru t, gây ra ch y
máu nhi u. L
i niêm m c, xoang ru t ch
y nh ng t bào bi u bì b h y
ho i. Do t
n trong ru t nên ch
u hóa b r i lo n,
màng niêm m c ru t b t
a m cho vi khu
c t t o ra khi
phân h y các ch t ch a trong manh tràng xâm nh
gây ra nhi m
trùng, nhi
ct .
C
c t làm gà b
c, th hi n nh ng r i lo n v
th n kinh: sã cánh, l
, kém nhanh nh n. C u trùng chi
t ch
ng
là d ch t ch c t bào bi u mô ru t làm cho gà thi
ng.
Nh
u ki n trên cho th y s bi
i sâu s c di
gà b
b nh C u trùng. S phát tri n quá trình b nh lý cu i cùng d n t i suy s p tr ng thái
chung c a gà là m, cu i cùng là gà ch t.
* S mi n d ch c

i v i b nh C u trùng:

Theo Nguy
u m c b nh C u trùng. Gà nuôi

n Th Kim Lan (2005) [16], t t c các gi ng
u nhi m C u trùng v i t l


10
nhi m C u trùng có chi
ng
khá cao (t 30,1 67,7 %). T l
gi m theo tu i gà. Gà t
n 2 tháng tu i nhi m C u trùng nhi u và n ng
nh t. Gà trên 6 tháng tu i t l nhi m gi
ng nhi m nh . Gà công
nghi p r t m n c m v i b nh C u trùng (t l nhi m là 66,1 %)
%) và m
nhi
Sau khi kh i b nh gà s có mi n d ch v i loài C
m
ph i. Song v
mi n d ch trong b nh C u trùng cho t i nay v
c công
nh
nh t, vì v y chúng chúng tôi cho r ng trong v
này c
c
nghiên c u r
nd
i v i b nh C u trùng gà là mi n d ch có trùng
và do s tái nhi
m b o cho s
nh m m b
gà có mi n d ch.
Nh ng nghiên c u ti p t c v mi n d
nr
mi n
d ch trong b nh C
u và ph thu c vào loài C u trùng, vào li u
C u trùng gây mi n d ch, s
ng gây nhi m, kh
gây b nh c a loài C u trùng,
tr
gà và nhi u y u t
mi n d
thu c vào c
m phát tri
n n i sinh c a các loài C u trùng khác nhau.
Mi n d
ct
ib nv
i v i loài C u trùng, khi các
n phát tri n c a chúng ti n tri n và xâm nh p sâu trong mô bào và mi n
d ch kém b n v
n phát tri n c a chúng ch phát tri n trong l p
bi u bì niêm m c ru t. V i nh ng loài gây b nh y u E. mitis, E. acervulina ký sinh
trong t bào bi u bì ru t non thì t o ra mi n d ch ng n, không b n v
iv il n
c m nhi
c l i v i các th i k n i sinh c a E. tenella phát tri n không
ch trong bi u bì mà còn xâm nh p vào l
i bi u bì c a niêm m
còn th y chúng
i l p sâu màng niêm m c. V i loài C
c nm t
li u nh nang tr ng, trong th i gian ng
gây ra mi n d ch v ng ch c.
Th i gian mi n d ch trong b nh C
i dài và ph thu c vào
nhi u y u t
c bi
mi n d ch. N u tiêm cho gà con m
ng
l n nang tr ng C u trùng thì t i ngày th 14 chúng có s
kháng v i b nh và
t i ngày th 42 thì s
t ít. Sau khi tiêm cho gà con 3 li u
nang tr ng, m i li u cách nhau m t tu n thì chúng
s
kháng và có th t
b o v khi tiêm cho chúng m t li u trên li u ch
cb ov
không b tái nhi m.
u ki n s n xu t, gà l n không c m th v i C u trùng do
nhi m nhi u l n nh ng ngày tu i còn non, v sau s
kháng phát
c c ng c b ng s tái nhi m C
ng xuyên.


11
* Tri u ch ng c a b nh:
B nh C u trùng gà bi u hi n b ng tri u ch
t là a ch y, có
máu, có d ch nhày,
tm
n kinh không v ng, g y y u, gà
ng t l i thành nhóm. M
nghiêm tr ng c a tri u ch ng ph thu c vào m c
nhi m t
ng và loài Eimeria nhi m, tr ng thái s c kh
gà.
Th i k mang b nh t 4 5 ngày, tri u ch
ng trùng v i s
phát tri n c a các th phân l
gà b nhi m. B nh ti n tri n có th
c p tính, mãn tính hay không có tri u ch
n hình.
+ Th c p tính: B nh di n bi n t
n 2 3 tu
ng th y gà
u con v t l
, kém nhanh nh n, lông d ng
quanh h u môn. Ti p theo do hàng lo t t bào bi u mô ru t b phá h
b
c n ng thêm, v
ng, m
ng, cánh gà b tê
li t, u ng nhi
c, di u có nhi u d ch th , b
u máu, niêm
m c và mào nh t nh t, con v y g y d
c có l n máu. Giai
n cu i con v t b tê li
ch t (t l ch t t 50 % tr lên). T l gà ch t
nhi u hay ít ph thu
u ki
n lí, th
kháng c a
con v
iv iC
nhi m C
+ Th
ng th y gà dò 4 6 tháng tu i ho
ng thành.
Tri u ch ng lâm sàng v
n gi ng th c
n
nh kéo dài t vài tu
n vài tháng. Gà g y còm d n, chân và
cánh b tê li t nh
ng tr
gi m th nh tho ng b ki t l , r t ít gà b ch t.
+ Th không có tri u ch
gà b b nh b ngoài không có bi u hi n b
tho ng gà m i b a ch y và t l
tr ng b gi m sút.

ng th mang trùng. Nh ng
ng, th nh

* B nh tích c a b nh:
Xác ch t g
c và mào nh t nh t, phân tích xung quanh lông
l huy t, phân l
ng có l n máu. B
n là ru t, các
c không th y có b nh tích rõ. M
tai bi n ru t ph thu c vào loài
C
ng C u trùng xâm nh p.
Màng niêm m
ng tiêu hóa xanh tím, ph ch t nhày màu vàng xám.
Di u và d dày tuy n tr ng r ng, màng niêm m c ph niêm d ch. Trong d
có m t ít th
y ch t niêm d
t
y lên rõ r t, màng niêm m c
p nhung mao n m b p, m t s
y
rõ nh
m xu t huy t.


12
+ E. tenella: B nh tích ch y u manh tràng. Manh tràng viêm xu t huy t
phình to, ch
y ch t d
ng c c máu nh , x p, vách
manh tràng m
c b h y ho i, ph
y nh ng v t loét t ngoài
có th nhìn th y rõ.
n cu i c a b nh, niêm m c ru
ng, d y và có
các c c máu. gà non có hi
ng a l n máu.
+ E. brunette: Gây b nh tích ph n sau c
ng tiêu hóa, c manh tràng,
k t tràng và tr c tràng. Gây viêm hóa s i trong ru t (viêm ru t hóa s i) cùng d ch
xu t ti t nhày l n máu, phân màu tr ng có l n các v t máu.
+ E. necatrix: Trên màng niêm m
n gi a ru t non th y nh ng c c nh
màu tr ng xám n m sâu trong vách ru t nên có th nhìn th y rõ t phía ngoài.
Màng niêm m c xu t huy
ho i t . Ru
t dày lên,
ch t ch a ru t màu h ng nh t ho c màu xám, th nh tho ng có l n c c máu.
+ E. maxima: Gây viêm ph
u ru t non, màng niêm m c b h y ho i xu t
huy t. Viêm ru t xu t huy t v i thành ru t d y và xu t huy t l m ch m, ki m tra
b ng kính hi n vi phát hi
c các tr
c l n. Ru t non ch
y
ch t nhày màu nâu ho c h ng nh t.
+ E. hagani: B nh tích th y tá tràng và ph
c ru t non. Trên thành
ru t có nh
m xu t huy t to b
u kim ho c có nh ng m ng xu t huy t
. Niêm m c b viêm cata n ng và xu t huy t.
+ E. acervulina: Gây gi m kh
ng gà, phân tr ng. Tá tràng d y, sung
phù, sung huy
. Trên b m t tá tràng hay ph
u ru t non, nh ng t
l n màu tr ng xám. Trên tiêu b n t ch c, v trí C u trùng ký sinh là bi u mô.
* Ch

nh C u trùng

Ch
nh C
ch n nh t thi t ph i d a
phân b
trùng, m khám ki m tra
h c (mùa phát b nh, tu
bi t c n lo i tr : B
gà, b

gà:

u trùng c n ph i k t h p nhi u m
ch
c
vào k t qu xét nghi m phòng thí nghi m. Ki m tra
c ti
tìm noãn nang C u
b nh tích ru t gà. Nghiên c
m d ch t
u ch ng lâm sàng. Ch
t xu t huy t, phân tr ng

+ B nh CRD: Do Mycoplasma gây ra, khi m i phát hi
nh n nhác, gà con b t r t khó ch u hay ch y nh y lung tung, gà m c n nhau, l
huy t co bóp m nh, gà gi
ng gi
i run
r y, b
u tr ng và
n sau chuy n sang
màu nâu, phân dính xung quanh h u môn. T l ch t 10 20 %.


13
+ B nh E. coli: Do vi khu n E. coli gây ra. B nh tích gà là a ch y, phân
loãng, phân có d ch nhày màu tr ng, xanh, nâu, phân th i do ru t b ho i t n ng, gà
m tm
i, g
tri u ch ng không rõ, gi m t l
,
mào teo, nh t nh t. B nh ti n tri n ch m r i rác không t.
* Các bi

u tr b nh C u trùng:

M t s nhóm thu c phòng tr b nh C
Theo Lê V
c ch và tiêu di t C

]

n:

n nay có nhi u lo i thu c có tác d ng
p trung ch y u v n n m 6 nhóm thu c

- Nhóm Sulfanilamit: Bao g m Sulfaguanidin, Sulfathiazon, Sulfarazin,
Sulfaquinoxalin, Sulfapyrasol và Sulfachlopyrazin
- Nhóm Nitrofuran: G m có Furazolidon, Furaltadon, Nitrovinla,
- Nhóm Pyrimidin: Amprolium, Trimethopin, Diaveridin
- Nhóm Antibiotis: Monezin, Salinomycin, Lymycin
- Nhóm Pyridin: Clopydol (Rigecoccin).
- Toltrazuril: Là ho

c m i, tác d

u tr C u trùng r t hi u qu .

Các nhóm thu c trên v i nhi u ch ng lo i theo ngu n g c th có 2 d ng:
- Thu c thú y ngo i nh p:
Theo Nguy n Xuân Bình (1993) [1], cho bi t m t s thu c ngo i nh
- Avicox
ph m c a hãng Avite (Pháp), thành ph n c a thu c g m
có Sulfadimexin và Diaveridin, thu c d ng b t hòa tan, s d ng an toàn và có tác
d ng t t. Thu
phòng b nh b
c v i li u
c và cho gia c m u ng liên t c trong 3 5 ngày. Li u tr : 1 g/1
c, dùng liên t c 3 5 ngày.
- ESB3: S n ph m c a hãng Ciba (Th y S ), thành ph n chính là Sulfaclorin,
thu c d ng b t màu tr ng, d hòa tan, s d ng an toàn và hi u cao. Li u phòng: 0,5
g/1 lít
c. Li u tr : 1
c, dùng liên t c 3 5 ngày.
- Coccistop 2000: Lo i thu c này do hãng Intervet (Hà Lan) s n xu t. Thu c
có d ng b t màu tr ng, d hòa tan, s d ng an toàn và hi u qu cao. Thành ph n
g m Sulfadimedin 40 %, Sulfadimethoxin 4 %, Diaverindin 6 %, Vitamin K 4 %.
Li
c. Li u tr : 1
c, dùng liên t c 3 5 ngày.


14
t s n ph m c a Pháp. Thu c

- Caccibio

d ng dung d ch. Thành

ph n g m có Sunfaquinoxalin 4,5 %, Pyrimethamin 1,35 %. Thu c có tác d ng h u
h t v i các lo i C u trùng. Li

c u ng. Li u tr : 1 ml/1 lít

c u ng, dùng liên t c 5 7 ngày.
- Dinaprol: Là s n ph m c a hãng Jakarta (Indonesia). Thu c có d ng b t
c. Thành ph n g m Amprolium HCL 5 %,

màu tr ng, d

Furaltadoue 5 %, Vitamin A 0,6 %, Vitamin K 0,2 %. Li
Li u tr : 1,5

c, dùng liên t c 3

- Baycox

c.

7 ngày.

t ch ph m d ng dung d ch 2,5 % Totrazuril c a hãng
c bi t là: E. tenella, E.

Bayer. Thu c có tác d ng v i t t c các loài C

maxima, E. acervulina. Li u tr : 7 mg/kg P/ngày, li u trình 2 3 ngày.
- M t s thu c phòng tr b nh C u trùng c a các công ty thu
+ Anticoccid

c:

t ch ph m h n h p c a Sulfaquixalin 27,3 %,

Sulfadimethoxin 22,35 %, Trimethothrim 20 %, Diaveridim 2,7 %. Li
c ho c tr n vào th
Thu c có tác d ng t
+ Coccistop

m4

u tr là

5 ngày liên t c.

i v i C u trùng c p tính.
ESB3: Là ch ph m h n h p c a Sulfamid và Trimethoprim.

Li u dùng phòng: 0,5

c u ng. Li u tr : 1,5

c cho u ng liên

t c 3 5 ngày.
+ Sulfutil: Thành ph n c a nó g m có Sulfadiazin 40 %, Furazolidon 40 %,
Tylosin 20 %. Thu

c tr n v i th

phòng C

ghép các b
+ RTD
C1

ng h p có

nh do E. coli.
Coccistop: Do Công ty Phát tri n công ngh nông thôn (RTD), thôn
Hà N i s n xu t. Thành ph n: Sulfadimidin 20 g,

B Láng H -

Diaveridime 3 g, Trimethoprim

c v

c ho c tr n vào th

100 g. Thu

c pha vào

c u ng. Li u tr : 1,5

2 g/1 lít

c u ng.
+ Rigecoccin
Thú y. Thu c có tác d
b nh C u trùng
Li

WS

ph m c a Công ty c ph

c và V

c bi t m nh ch ng các ch ng C u trùng Eimeria gây

gia c m, có th
c u ng. Li u tr

c nên hi u qu tr c ti p, tác d ng t t.


15
dùng Rigecoccin

WS phòng, tr v i th i gian dài thì C

kháng thu
Li u tr

u: Li

c.

c u ng.

+ Bio
Anticoc
n ph m c a Công ty Liên doanh Bio
Pharmachemie. Bio
Anticoc là s n ph m k t h p c a Sulfadimidine và
Diaverridine, thu c có tác d
u tr t t c các loài C u trùng gia c m. Li u
c u ng ho c 2 g/1 kg th
c.
+ Marcoc: Là s n ph m c a Công ty c ph n thu c Thú y Mar
c tr
C u trùng ru t non, C u trùng manh tràng, C u trùng ghép v i E. coli. Thành
ph n: Sulfadimidine 33 g, Sulfaguanidine
cv
100 g. Li u phòng: 1
c u ng. Li u tr
c u ng liên t
3 ngày r i
l i cho u ng 2 ngày.
+ Vinacoc ABC: Là s n ph m c a Công ty thu
Vinavetco. Thu c có tác d ng m
i v i b nh C u trùng. Thành ph n:
Sulfachlozin sodium 30 g, Lactose v
100g. Li
c u ng.
Li u tr :
c u ng dùng liên t c 3 4 ngày.
Ngoài ra, hi

d ng v c-

Hi n nay có hai lo i v c-xin trên th
V cd ng các lo i v cd ch b nh C
th ng mi n d ch.

phòng b nh C u

ng:

c: Có ch a noãn nang C
c l c. Vì v y, khi s
n ng m nh sau tiêm ch ng và bùng phát
c bi t là trong các lo i gia c m b c ch h

V cc: Là th h th hai, ch a noãn nang C
c làm
suy y u c a các loài E. imerian. Các v cm soát s lây nhi m
ch b nh C u trùng trên gà.
V cc phát tri n t i C ng hòa Séc và s d ng thành
công trên th
hàng tr c qu c gia trên th gi i. Ch ng
ng a v
ng các yêu c u nghiêm ng
i v i vi c b o v gia c m.
V i vi c h ch s d ng ít ký sinh trùng và th m chí dùng thu c quá li u 10 l n là
an toàn cho nh ng gà ch ng ng
ng trong th t và tr ng cung c p
i kh e m nh và an toàn. (Công ty TNHH Vi t Pháp
Qu c T 2013 [2]).


16

2.1.2.Gi i thi u v gi ng gà và thu c dùng trong thí nghi m
* Gà Ri lai:
Trong nh

p các gi ng gà ngo i
c i ti

v v a nhân thu

c. Các gi ng gà này nh p

ng th i ph c v

ng. V i m c tiêu

tìm ki m th nghi m các t h p lai thích h p v i nhu c u c
nghiêm c u và Hu n luy

n nuôi t

c ta, Trung tâm
o t h p gà lai th

k t h p gi a gà kiêm d ng th t tr
t cao c a Trung Qu c v i gà Ri cho ch
Vi

ph c v

lai (

ng th t t t c a

và trang tr i. Trong

LP

u con

c t o ra b ng cách cho lai gi a gà tr ng LP v i gà mái Ri

(LP x Ri) ho c (Ri x LP).
Hi n nay, các th h gà lai (¾ LP, ¼ Ri) t
h và trang tr

n thu c các t

c nuôi nhi u

các nông

g Yên, Hà N i và Phú

Th . Trong quá trình lai t o và nuôi tri n khai cho th y gà Ri lai có kh
ng t t (Nguy

t, H Xuân Tùng 2004 [4]).

Theo Tr n Thanh Vân và cs (2015) [22], kh
31 g; 6 tháng tu i
mái là 1,246 g,

gà mái là 1,130 g,

gà tr

ng gà Ri lúc m i n là 30
n 12 tháng tu i

gà tr ng là 2,735 g.

Theo H Xuân Tùng và Phan Xuân H o (2010) [20], kh

ng s ng

tu n tu i c a gà Ri là 1016,67 g và gà Ri lai (¾ LP, ¼ Ri) là 1479,17 g.
gà Ri lai có kh

ng s ng l

gi a cá th c a cùng m t loài gà là khá l n

ng gà tr ng là l

t
gà Ri

ng là 1191,67 g và 1767,67 g.

t

c
ng th

c tính l n nhanh, hi u qu s d ng th

n nay, trong s n xu t s d ng gà Ri làm tr ng

cho lai v
c

ng s ng

ng m kh o sát c a gà mái và gà tr ng

là 800 g và 1233,33 g,

t t v i ch

y,

gà Ri (Cv = 25,21 %) và gà Ri lai (Cv

u này có th gi i thích là do kh

nhi u so v i gà mái. C th , kh

11

i gà Ri và s sai khác v s

ng s ng gi a gà Ri và Ri lai là r t rõ r t (P < 0,01). M t khác, kh
= 21,74 %)



t
n

nông h , công th c

ph c v nhu


17
Gà tr ng Ri

x

ng

Gà lai F1 (Ri x LP)
Nuôi l y th t

ng
* Thu c s d ng trong thí nghi m:
(1) Coxymax:
Thành ph n: trong 100 g thu c có:
Sulphachlozine
cv
Ch

.

:

Coxymax phòng và tr b nh C u trùng phân có máu, phân sáp vàng, sáp nâu, sáp
i Eimeria spp (E. tenella, E. necatrix, E. brunette, E. acervulina, E.
maximax).
Coxymax ch tr
b nh phân xanh, phân tr

ng h p nhi m khu n: Salmonella, E. coli gây ra
ch l , t huy t trùng trên gia c m.

c bi t hi u qu v i b nh n ng và b nh ghép.


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×