Tải bản đầy đủ

Tình hình mắc tiêu chảy trên đàn lợn từ sau cai sữa đến hai tháng tuổi tại Công ty TNHH MTV lợn giống Lạc Vệ, xã Lạc Vệ huyện Tiên Du tỉnh Bắc Ninh và thử nghiệm hai phác đồ điều trị. (Khóa luận tốt nghiệp)

I H C THÁI NGUYÊN
I H C NÔNG LÂM
---------------------

NÔNG TH H NG NHUNG

tài:
TÌNH HÌNH M C TIÊU CH

NT

SAU CAI S A

N 2 THÁNG TU I T I CÔNG TY TNHH MTV L N GI NG
L C V , XÃ L C V , HUY N TIÊN DU, T NH B C NINH
VÀ TH

NGHI

U TR


KHÓA LU N T T NGHI

IH C

H
o: Chính quy
Chuyên ngành: Thú y
Khoa:
Thú y
Khoá h c: 2011 2016

5


I H C THÁI NGUYÊN
I H C NÔNG LÂM
---------------------

NÔNG TH H NG NHUNG

tài:
TÌNH HÌNH M C TIÊU CH

NT

SAU CAI S A

N 2 THÁNG TU I T I CÔNG TY TNHH MTV L N GI NG
L C V , XÃ L C V , HUY N TIÊN DU, T NH B C NINH
VÀ TH

NGHI

U TR

KHÓA LU N T T NGHI P

Gi

IH C



H
o: Chính quy
Chuyên ngành: Thú y
L p: K43 - TY
Khoa:
Thú y
Khoá h c: 2011 2016
ng d n: TS. Nguy n Hùng Nguy t
i h c Nông Lâm Thái Nguyên

5


i
L IC

Trong quá trình th c t p và th c hi
nh

cs

tài, b n thân tôi luôn luôn

t n tình c a các th

th

c bi t là các

Thú y.
Tôi xin chân thành c

ng viên giúp

tôi t n tình trong su t nh

c v a qua và trong quá trình th c t p

t t nghi p. Tôi xin g i l i c
môn: Vi sinh v t

Gi i ph u

c t i: TS. Nguy n Hùng Nguy t, b
B nh lý

i h c Nông L

T

c ti

ng d

tình tôi trong su t th i gian th c t

, ch b o t n
il ic

thành t i các th y cô gi ng d y và nghiên c u trong b môn Vi sinh v t
ph u

B nh lý
om

ng

K

T

Gi i

i h c Nông Lâm Thái

u ki n thu n l i cho tôi trong su t th i gian th c t p.

Tôi xin chân thành c

, công nhân Công ty TNHH MTV l n

gi ng L c V , xã L c V , huy n Tiên Du, t nh B

u ki n giúp

tôi trong su t th i gian th c t p t i Công ty.
Trong quá trình th c t p b n thân tôi không tránh kh i nh ng thi u sót.
Kính mong s quan tâm góp ý c a các th
công tác sau này.
Kính chúc quý th y cô s c kh e và thành công trong công vi c.
Thái Ng
Sinh viên

Nông Th H ng Nhung


ii
L I NÓI

U

Th c t p t t nghi p là m t khâu quan tr ng không th thi u
ch

ng trình ào t o c a các tr

ng

Trong th i gian th c t p ng

c trong

i h c.
i sinh viên

c ti p c n v i th c ti n s n

xu t, rèn luy n tay ngh c ng c và nâng cao ki n th c chuyên môn, n m
ph

ng pháp nghiên c u khoa h c.

gian

ng

ng th i, th c t p t t nghi p c ng là th i

i sinh viên t rèn luy n, tu d

ng ph m ch t

b n thân nh ng hi u bi t v xã h i khi ra tr
thu t có trình
r t c n thi t

o

c, trang b cho

ng tr thành ng

i cán b k

chuyên môn có n ng l c công tác. Vì v y, th c t p t t nghi p
i v i m i sinh viên cu i khoá h c tr

Xu t phát t nh ng òi h i trên,
Thú y,

c

cs

c s phân công c a th y h

c khi ra tr

ng.

ng ý c a khoa Ch n nuôi

ng d n và s ti p nh n c a Công ty

TNHH MTV l n gi ng L c V , xã L c V , huy n Tiên Du, t nh B c Ninh
chúng tôi ã ti n hành
cai s

tài: Tình hình m c tiêu ch

n t sau

n hai tháng tu i t i Công ty TNHH MTV l n gi ng L c V , xã

L c V , huy n Tiên Du, t nh B c Ninh và th nghi
Trong th i gian th c t p

c s giúp

u tr .

nhi t tình c a ch tr i, cán b k

thu t và toàn b công nhân trong tr i cùng v i s ch b o t n tình c a các th y
và s n l c c a b n thân, tôi ã hoàn thành t t nhi m v và thu
k t qu nghiên c u nh t
Do b

c

cm ts

nh.

u làm quen v i công tác nghiên c u khoa h c, ki n th c

chuyên môn ch a sâu, kinh nghi m th c t ch a nhi u và th i gian th c t p
còn ng n nên trong b n khóa lu n này c a tôi không tránh kh i nh ng h n
ch , thi u sót. Tôi kính mong nh n
th y, cô giáo cùng các b n

c nh ng ý ki n óng góp quý báu c a

ng nghi p

thi n h n.
Tôi xin chân thành c m n!

b n khóa lu n c a tôi

c hoàn


iii
DANH M C B NG
Trang
1a
............................................................................ 27
1
...................................................................................... 28
1.c
...................................................................................... 29
......................................... 30
3.

........................................... 31

4.

............................. 33

5.

.......................... 35

6.

tháng ..................... 36

7
8

-50) .....38
.......................................... 39


iv
DANH M C HÌNH
Trang
MTV
...................................................................... 31
............................. 33
......... 36


v
DANH M C CÁC T

Cs.

VI T T T

: C ng s
tính

KgTT

: Kilogam th tr ng

Ml

: Mililit

Nxb

: Nhà xu t b n

STT

: S th t

TT

: Th tr ng


vi
M CL C
Trang
:

...................................................................................1
........................................................................................1
.........................................................................1
.............................................................................2
...........................................................................2
.................................................................2
..............................3

:

.................................................................................3
con .................................3
con .........................................................3
.................................................6
...................................... 15
................................................. 15
2.2.2. Tình hình nghiên

.............................................. 18

:
........................................................................................ 21
................................................... 21
...................................................... 21
....................................................................... 21
............................ 21
.......................................................................... 21
.................................................... 22
................ 22
:

....................... 24
.............................................................. 24


vii
....................................................... 24
......................................................... 29
4.1.3. Công tác khác .............................................................................. 29
......................................................................... 31

............................................................................ 31
t

................................. 33
. 35

n con qua các tháng theo dõi............. 35
-50 trong
............................................................................. 38
4.2.

........................ 39
.................................................................. 40
.......................................................................................... 40
........................................................................................... 40

TÀI LI

THAM KH O .................................................................... 41


1

Ph n 1
M

U

tv
n m nh m , trong
nuôi l n là m t trong nh ng ngành chi m v trí quan tr
c th hi u c

ng

i tiêu dùng và mang l i hi u qu kinh t cao cho

T

ng công nghi

quan tâm c

ng

c. T

m b o cho l

ng l
ng phát tri n t

cao thì công tác phòng ch ng d ch b nh r

cs
t nhanh

i hi u qu kinh t

c quan tâm k t

ng thành.
c m t s b nh
ng xuyên x y ra. Nh

n l n con tách m

n này l n

con r t m n c m v i m i kích thích c a ngo i c nh, b nh tiêu ch y r t d x y
ra và khi x y ra nó s làm

n kh

ng, phát tri n c a

l n con. N u không ch a tr k p th i l n s ch t r t nhanh gây thi t h

T th c t
ch y và kh

m khu n gây nên b nh tiêu
nc mc al

n sau cai s a. Nh

bi n pháp phòng tr h n ch phát sinh b nh tiêu ch y
chúng tôi ti n hành nghiên c
l n t sau cai s

n

ra các

l n con sau cai s a

Tình hình m c tiêu ch

n hai tháng tu i t i Công ty TNHH MTV l n gi ng

L c V , xã L c V , huy n Tiên Du, t nh B c Ninh và th nghi m hai phác
u tr .
1.2. M c tiêu nghiên c u
- Tìm ra nguyên nhân gây b nh tiêu ch y c a l n con sau cai s a;


2

-

u tra t l m c b nh tiêu ch y c a l n con sau cai s a;

- So sánh hi u qu c a hai lo i thu c Genorfcoli và Enrotril-50;
-

a b nh tiêu ch y c a l n con sau

cai s a;
-

u tr

t k t qu và mang l i hi u qu kinh t nh t.

tài
c
-

tài nghiên c u v tình hình m c tiêu ch y c a l n con sau cai s a
c là hi

-

c các nguyên nhân d

tài nghiên c

n b nh;

c r t cao là hi

c vi sinh v t

gây b nh tiêu ch y cho l n con sau cai s a;
-

tài nghiên c

gi

c là tìm ra

c m i quan h

ng gây nên tiêu ch y cho l n con sau cai s a.
c ti n.
-

c bi n pháp phòng và tr cho l n con sau cai s a m c tiêu

ch y có hi u qu t

ng và v ng

- H c h i ki n th c, kinh nghi m, t

b sung

thêm ki n th c cho mình;
- V n d ng t t ki n th
phòng tr b

n t i Công ty.

c vào công tác ph c v s n xu t và


3

Ph n 2
T NG QUAN TÀI LI U NGHIÊN C U

khoa h c
2.1.1.

con
i v i ch n nuôi gia súc nói chung và ch n nuôi l n con nói riêng, l n

con khi tách m n u

c ch m sóc t t l n con s kh e m nh.

Trong vòng 20 ngày

u sau khi l n con cai s a, t ch l n con ang

ph thu c vào l n m và th c n b sung, khi cai s a l n con ph i s ng
l p và t l y dinh d
Theo
kh i l

ng t bên ngoài

ào Tr ng

c

nuôi c th .

t và cs (1995) [3] so v i kh i l

ng s sinh thì

ng l n con lúc 10 ngày tu i t ng g p 2 l n, lúc 21 ngày tu i t ng

g p 4 l n, lúc 30 ngày tu i t ng g p 5 - 6 l n, lúc 40 ngày tu i t ng g p 7 - 8
l n, thì lúc 50 ngày tu i t ng g p 10 l n, lúc 60 ngày tu i t ng g p 12 - 14 l n.
Do l n con sinh tr
d

ng m nh

c bi t là các t ch c nh x

c ng nh c n ng ho t
S c
tr

ng nhanh nên quá trình tích l y các ch t dinh
ng, c b p và b máy tiêu hóa,

ng c a nó.

kháng c a l n con còn kém, nh y c m v i các y u t c a môi

ng xung quanh làm cho l n con d nhi m b nh t t,

c bi t là các b nh v

ng tiêu hóa.
L n con s ng

c l p nên th

và có th c n xé l n nhau
2.1.2.

ng x y ra hi n t

ng nh m , nh

àn,

tranh dành th b c trong àn.
con
hoá

Khi nghiên c u s phát tri n

ng tiêu hoá c a l n, nhi u tác gi

i

n k t lu n: C quan tiêu hoá c a l n con phát tri n nhanh h n các c quan khác.


4

C quan tiêu hoá c a l n con khi còn trong bào thai ã hình thành

y

nh ng dung tích còn nh . L n con 1 ngày tu i, d dày n ng 4 - 5 gram, có
th ch a 25 - 40 gram s a, ru t non n ng 40 - 50 g, dài 3,5 - 4 m, có th ch a
100 - 110 gram s a. Lúc 10 ngày tu i, d dày t ng g p 3 l n (c kh i l

ng và

th tích), 20 ngày tu i n ng g p 8 l n, dung tích ru t non t ng g p b i, ru t già
c ng t ng m nh.

60 ngày tu i, d dày và ru t non t ng g p 60 l n lúc s sinh.
dày

Theo

oàn Th B ng Tâm (1987) [18], l n con d

i 1 tháng tu i thì

trong d ch v hoàn toàn không có HCl t do. Lúc này l
nhanh chóng liên k t v i niêm d ch. Hi n t
là m t

c i m quan tr ng trong tiêu hoá

ng acid ít, nó

ng này g i là hypoclohydric và
d dày l n con. Vì thi u HCl t

do nên d ch v không có tính ch t sát trùng, vi sinh v t xâm nh p vào d dày
n u g p i u ki n thu n l i s phát tri n và gây b nh

ng tiêu hoá c a l n

con nh b nh tiêu ch y.
C ng do thi u HCl t do nên trong giai o n này men pepsin không
ho t

ng, kh n ng tiêu hoá thu c v men lipaza và kimuzin. Hai men này

t ng d n t lúc s sinh

n 3 tu n tu i sau ó gi m d n, bù vào ó là men

pepsin ã có kh n ng ho t

ng và ti t ra t ng d n. S c tiêu hoá c a d ch v

t ng d n theo tu i m t cách rõ r t. Khi cho n các lo i th c n khác nhau,
th c n h t kích thích ti t d ch v m nh nh t, d ch v thu

c khi cho n th c

n h t ch a nhi u HCl h n và s c tiêu hoá nhanh h n d ch v khi cho n. ây
là c s cho vi c b sung th c n cho l n con, vì nó rút ng n

c giai o n

thi u HCl.
non

*
Phân ti t các men tiêu hoá
tiêu hoá các lo i th c n
hoá

d dày và ru t non c ng r t kém, ch

n gi n nh s a,

c protein c a g o, b t

u nành nh ng không th tiêu


5

L n con lúc 20 - 30 ngày tu i l

ng d ch t y phân ti t trong m t ngày

là 150 - 300 ml. S phân ti t d ch t y t ng theo tu i:

40 ngày tu i là 460

ml, 3 tháng tu i là 3 - 5 lít và 7 tháng tu i là 10 lít. Trong th i gian thi u HCl,
ho t tính c a d ch t y r t cao bù l i kh n ng tiêu hoá kém c a d dày.
Tác d ng c a d ch m t
trong s a t ng

i th p

i v i l n con: d ch m t xúc ti n tiêu hoá lipit

i v i saccaroza, mantoza và t ng c ng nhu

ng ru t.

B máy tiêu hoá c a l n con phát tri n r t nhanh, song kh n ng ch ng
b nh t t l i r t kém. Do ó c n chú ý v sinh chu ng tr i, máng n, máng
u

n pháp k thu t phòng b nh

(gi

m, n

nh m

ng tiêu hoá cho l n con

, tiêm

C quan i u ti t nhi t c a l n con ch a hoàn ch nh vì trung khu i u
ti t thân nhi t n m
mu n nh t

d

iv

i não, mà não c a gia súc là c quan phát tri n

c hai giai o n trong thai và ngoài thai. Do ó vi c i u ti t

thân nhi t kém, n ng l c ph n ng y u d b

nh h

ng b i khí h u nóng m

và l nh

bên ngoài. L n con trong th i k này n u nuôi trong chu ng nuôi có

nhi t

th p, m

t

ng

i cao s làm thân nhi t l n con gi m xu ng

nhanh. Do ó, n u ch m sóc không t t l n d còi c c và ch t
mùa ông khi th i ti t m a phùn l n con d m c b nh v

c bi t vào

ng tiêu hóa,

c

bi t là b nh tiêu ch y.
M t khác, do l p m d

i da m ng, l

ng m và glycozen d tr trong

c th th p nên kh n ng gi nhi t và cung c p nhi t cho c th

ch ng rét

còn h n ch . Vì v y, ph i t o m i i u ki n thích h p trong quá trình sinh s n
l n con không b thay

i nhi t

t ng t lúc v n chuy n sang chu ng

cai s a.
m c ng là m t y u t có nh h
thân nhi t c a l n con. N u
c m l nh.

ng tr c ti p t i kh n ng i u hòa

m cao thì l n con d b m t nhi t và có th b

m thích h p c a l n con

n

c ta là 56 - 70%.


6

con

*

Kh n ng áp ng mi n d ch c a c th là kh n ng ph n ng c a c
th

i v i các ch t l khi xâm nh p vào c th . Các ch t l có th là m m

b nh, các m m b nh xâm nh p vào c th gia súc non t

ng

i d do các c

quan b o v c th phát tri n ch a hoàn ch nh. Trong h th ng tiêu hóa c a
l n con l

ng enzym tiêu hóa và l

ng HCl ti t ra ch a

quá trình tiêu hóa, gây r i lo n trao

i ch t, tiêu hóa và h p thu dinh d

kém. Do v y, các m m b nh nh E. coli, Salmonella
c th qua

áp ng cho
ng

dàng xâm nh p vào

ng tiêu hóa và gây b nh.

l n con, các y u t mi n d ch nh b th , Profecdin và Lysozim
c t ng h p còn ít, kh n ng th c bào kém. Vì v y, vi c cho l n con bú s a
u là r t c n thi t do trong s a

u có r t nhi u Globulin mi n d ch, b o v

c th l n con ch ng l i m m b nh. Hai gi sau khi
s a

u

h p thu

24 - 36 gi , nh

c nhi u Globulin t s a

ó có

kháng th trong 5 tu n

, l n con ph i

c bú

u vào máu trong th i gian
u tiên.

Tuy nhiên còn m t y u t quan tr ng n a là s phát tri n c a h vi sinh
v t trong

ng ru t gia súc non có nh ng

c thù riêng. Vi c cân b ng khu h

vi sinh v t có l i trong

ng ru t nh m kh c ph c, h n ch s lo n khu n trong

quá trình phát tri n và tr

ng thành c a c th l n con là r t quan tr ng. S d ng

ch ph m sinh h c

phòng và i u tr tiêu ch y cho l n con là r t c n thi t.

2.1.3. M t s hi u bi t v b nh tiêu ch y
2.1.3.1. Nguyên nhân gây
Nói v nguyên nhân gây b nh tiêu ch y l n con thì do nhi u nguyên
nhân khác nhau di n bi n ph c t p. Tuy nhiên b nh tiêu ch y l n con là m t
hi n t

ng b nh lý

ng tiêu hóa, có liên quan

n r t nhi u y u t , có y u

t là nguyên nhân nguyên phát, có y u t là nguyên nhân th phát. Song cho
dù nguyên nhân nào gây nên b nh tiêu ch y l n con thì h u qu c a nó c ng


7

gây ra viêm nhi m, t n th

ng th c th

ng tiêu hóa và cu i cùng là nhi m

trùng. Qua nhi u nghiên c u cho th y, b nh tiêu ch y l n con do nhi u
nguyên nhân khác nhau nh ng có m t s nguyên nhân ch y u sau:
con

*
Trong th i k sinh tr

ng và phát tri n, l n con g p ph i m t th i k

kh ng ho ng lúc 3 tu n tu i. Lúc 3 tu n tu i nhu c u l
t ng, trái l i l

ng s a m b t

ng s a cho l n con

u gi m, m t s ch t trong c th gi m d n,

c bi t là s t thành ph n c u t o hemoglobin. Nhu c u s d ng s t c a l n
con m i ngày t 7 - 11 mg, mà l

ng s t cung c p t l

kho ng 2 mg s t/ngày, cho nên l

ng s t d tr c a l n con

ã tiêu h t và m i ngày c th l n con thi u t 5 - 9 mg s t
và m t s

ng s a m r t ít,
n ngày 18

t o hemoglobin

men chuy n hóa, hô h p nh : cytochrome, cytochromoxdasa,

catalase, peroxydase.
N u trong 5 tu n

u mà không b sung s t k p th i thì xu t hi n h i

ch ng thi u máu do thi u s t và gây r i lo n chuy n hóa sinh h c c a chu
trình krep và d phát sinh b nh tiêu ch y l n con.
B máy tiêu hóa c a l n con phát tri n ch a hoàn thi n, ch c n ng tiêu
hóa l n con ch a cao, axit HCl ti t ra không áng k và nhanh chóng b liên k t
v i niêm d ch ho c th c n trong d dày, do ó hàm l
dày g n nh không có. Axit HCl t do b t

ng HCl t do trong d

u xu t hi n t 25 - 30 ngày tu i và

phát huy kh n ng tiêu hóa, di t khu n rõ nh t 40 - 50 ngày tu i.
HCl làm d ch v tr

ng n protit, ho t hóa men pepsinogen t o men

tiêu hóa protein và có kh n ng di t khu n. Tuy nhiên th c n b k t t a d
d ng cazein, không tiêu hóa
L n con có l p v

c gây r i lo n tiêu hóa d n

i

n a ch y.

i não ch a phát tri n hoàn ch nh, nên kh n ng

i u hòa thân nhi t c a chúng kém.

ng th i l p m d tr và l p m d

da c a l n con r t m ng, ch chi m kho ng m t ph n tr m kh i l

i

ng c th ,


8

c ng làm kh n ng gi nhi t cho c th l n con b h n ch , l n con d nhi m
l nh và d phát sinh b nh tiêu ch y l n con.

Ngu n dinh d

ng ch y u cho l n con là th c n, n u th c n kém

kém ph m ch t nh có nhi u ch t khô khó tiêu, t

ó phân gi i th c n thành

axit gây viêm d dày, ru t. Gây r i lo n tiêu hóa và b nh tiêu l n con s xu t
hi n. Vì v y

b o v l n con thì vi c ch m sóc và nuôi d

ng l n nái là m t

khâu vô cùng quan tr ng.
Tình tr ng r i lo n trao

i protein có th xu t hi n do vi c thi u h t

protein trong th c n, do t l các axit amin trong kh u ph n n không cân
i, h tiêu hóa c a l n con h p thu kém.
coli

*

t và cs (1995) [3], b nh tiêu ch y l n con do E. coli

Theo ào Tr ng

gây ra, là b nh truy n nhi m c p tính
c

ng ru t, viêm ru t

gi . Có

n 48% tr

d ng nhi m trùng huy t ho c nhi m

l n con, nh t là sau khi sinh, th m chí ch vài

ng h p b tiêu ch y

l n con là do E. coli gây ra.

E. coli là loài vi khu n ph bi n nh t trong
s ng trong ru t c a
nuôi d

ng kém, s c

ng v t ch vài gi sau khi sinh. Khi i u ki n ch m sóc,
kháng c a con v t gi m thì E. coli tr nên c

và có kh n ng gây b nh. Chúng s n sinh ra
ch c thành ru t làm thay
N

c không

ng ru t, nó xu t hi n và

ng

c

c t (Enterotoxin) phá hu t

i cân b ng quá trình trao

in

c, i n gi i.

c h p thu t ru t vào mà b rút t c th vào ru t d n

n

b nh tiêu ch y.
Khi b m c b nh tiêu ch y l n con thì hàm l

ng albumin trong huy t

thanh gi m xu ng. N u b nh n ng kéo dài thì axit amin trong máu gi m làm cho
hàm l

ng protein toàn ph n c ng gi m,

r t. Do ó m c áp ng mi n d ch

c bi t thành ph n globulin gi m i rõ

l n con b gi m sút n ng, tình tr ng này


9

làm gi m hàm l

ng ki m trong máu c a l n b nh, t o i u ki n cho quá trình

th i r a trong ru t phát tri n làm cho l n con suy s p d n

n t vong.

*
Quá trình ch m sóc nuôi d
nghèo dinh d

m b o k thu t nh :

ng, th c n b ôi thiu, n m m c, ch a nhi u aflatoxin, thu c

tr sâu, thi u ho c không cân
vi l

ng l n con không

i các lo i axit amin, vitamin và các nguyên t

ng, nh t là Fe, Co, Ca, vitamin B12... Do ó l n m i sinh d

b m c

b nh tiêu ch y l n con.
Ng

i ta ã ch ng minh chu ng trong i u ki n m th p, thi u ánh

sáng t nhiên thi u v n
con

ng s sinh ra nh ng con d m c b nh h n nh ng

c nuôi trong i u ki n chu ng tr i t t m c dù chúng

c n cùng lo i

th c n nh nhau.
Ph i tiêm phòng cho l n m các b nh mà l n con d m c ph i, ví d
nh d ch t , th
và t

ng hàn, E. coli... nh m t o mi n d ch ch

ó ch t mi n d ch m i

ng cho l n con,

c có trong c th . Không úm cho l n con ho c

úm không úng quy cách làm l n con b l nh, h tiêu hóa s ho t
th

hi n qua s gi m nhu

ng y u,

ng ru t, gi m phân ti t d ch tiêu hóa, d n

n

tình tr ng không tiêu, viêm ru t, tiêu ch y.
L n con v não và trung tâm i u ti t nhi t c a l n con ch a hoàn
ch nh, do v y c th c a l n con không k p thích nghi c a s thay
th

ib t

ng c a th i ti t khí h u: th i ti t l nh, gió mùa, m a phùn, chu ng tr i

m th p, m t

ông, kém thông thoáng, nhi u khí

c làm gi m kh n ng

kháng b nh và thích nghi c a l n con khi chúng v a m i sinh ra.
H nn al
thay

ng m d

i da c a l n con ch có kho ng 3%. Lúc khí h u

i l n con m t cân b ng gi a hai quá trình s n nhi t và th i nhi t.

i m này lý gi i t i sao b nh này l i hay x y ra hàng lo t,
ti t thay

i b t th

ng.

c

t khi khí h u th i


10

Theo

ào Tr ng

t và cs (1995) [3], nh ng tháng m a nhi u kèm

theo khí h u l nh, t l l n con m c b nh tiêu ch y t ng rõ r t, có khi 80 100% cá th trong àn b tiêu ch y.
* Do virus
Ngoài s góp m t c a vi khu n, ng
virus là nguyên nhân gây ra tiêu ch y

i ta c ng ch ng minh

l n. Nhi u tác gi

c r ng

ã nghiên c u và

k t lu n m t s virus nh Rotavirus, Parvovirus, Adenovirus, có vai trò nh t
nh gây tiêu ch y

l n, s xu t hi n c a virus gây t n th

ng tiêu hóa, suy gi m s c

ng niêm m c

kháng c a c th và gây a ch y th c p tính.

* Do ký sinh trùng
Ký sinh tr ng trong

ng tiêu hóa là m t trong nh ng nguyên nhân

gây b nh tiêu ch y. Khi ký sinh trùng ngoài vi c c
ch , ti t
th

c t

u

ng niêm m c

p i dinh d

c v t ch , chúng còn gây tác
ng tiêu hóa và là c h i kh i

trùng. Có nhi u lo i ký sinh trùng
ch y nh sán lá ru t l n, giun

ng ru t tác

ng c a v t

ng c gi i làm t n
u cho quá trình nhi m

ng gây ra h i ch ng tiêu

a l n...

Pho (2003) [14], Isospora suis, Crytosporidium

Theo Nguy

ng gây tiêu ch y c p ho c mãn tính ch y u
n b n tu n tu i, còn

l n trên hai tháng tu

gia súc non t
c mi n d ch

i v i b nh c u trùng nên ch mang m m b nh, ít khi xu t hi n tri u
ch ng tiêu ch y.
C

ng tiêu hóa là m t trong nh ng nguyên

nhân gây tiêu ch y

l n nuôi trong các h gia

ng và l n b tiêu ch
tóc và sán lá ru

u nhi m các lo

l n tiêu ch y nhi m t l

theo Nguy n Th Kim Lan và cs, (2006) [4].

i Thái Nguyên.

l n


11

Theo Ph m S

và cs (1997) [5] cho r ng l n nuôi trong các h gia

i Hà N i m c tiêu ch y nhi m c
l nhi m n ng bi n
ng t 7,83- 13,46%
* Do stress
Theo S An Ninh và cs (1981) [9] thì b nh tiêu ch y l n con có liên
quan

n tr ng thái stress. H u h t l n con b b nh tiêu ch y có hàm l

ng

Cholesterrol trong huy t thanh gi m th p.
2.1
ây là b nh r t ph bi n

l n sau cai s a,

c bi t là l n m i tách m

t 21 ngày tu i. Có con m c ngay sau khi 1 ngày sau ó và m t s con m c
mu n h n 1 tu n.
Vi khu n t p trung ch y u
b nh l n,

ru t già nên phân gia súc là ngu n gây

c bi t là gia súc m c b nh. Chúng c ng t n t i trong

ch t th i và ch t

t, n

c,

n chu ng.

B nh do E. coli x y ra
nh t là l n m . Trong tr

h u h t các àn l n, ngu n th i b nh nhi u

ng h p này, l n con b nhi m E. coli ngay sau khi

tách m , l n b nh sau khi kh i s tr thành v t mang trùng.
B nh tiêu ch y l n con sau cai s a là m t b nh phát tri n quanh n m,
nhi u nh t là cu i v
h u thay

i

ông xuân và cu i xuân sang hè, sau nhi u tr n m a, khí

t ng t, t l m c b nh có th lên t i 100%, t l ch t có th t i

30 - 40%.
Trong các c s ch n nuôi, E. coli lan truy n b ng

ng c h c do chu t,

chó, mèo, côn trùng, d ng c ch n nuôi ho c do ng i ch m sóc b nhi m E. coli.
Quá trình sinh b nh có liên quan
con.

n

c i m sinh lý c a c th l n

l n con, các h c quan, h mi n d ch ch a hoàn thi n, ó là các y u

t t o i u ki n cho vi khu n xâm nh p gây b nh. Sau khi xâm nh p qua


12

ng tiêu hoá vi khu n chui vào niêm m c ru t, s n sinh và phát tri n trong
các t bào bi u mô ru t, gây viêm th ng các t bào, ng n c n s h p thu s a.
N u c th y u, vi khu n xâm nh p vào các h ch, sau ó vào máu và ti t
t làm c th nhi m

c

c d n t i tr ng thái hôn mê r i ch t.

Theo Nguy n Quang Tuyên (1993) [20] cho bi t: gia súc m i sinh
không có E. coli trong ru t nh ng ch sau khi sinh vài gi m i có. Bình
th

ng E. coli ch c trú

Ph n

ru t già và ph n cu i ru t non v i s l

u và gi a ru t non g n nh không có. Khi s c

kháng c a c th l n

con gi m, vi khu n E. coli phát tri n m nh lên c v s l
thành nên nh ng ch ng E. coli c
2.1.3.3.

ng

ng,

c l c, hình

c gây b nh cho l n con.

sàng

B nh th

ng g p

l n con t 21- 60 ngày tu i. L n con m c b nh có

bi u hi n: Ch m ch p, n ít ho c b
th

ng ít.

ng h sau vài gi

n (khi b n ng và kéo dài), thân nhi t

n m t ngày. L n i a nhi u l n trong ngày, phân l ng

màu en l ng, dính ít hay màu vàng, cá bi t có con i l n máu, mùi tanh
kh m. L n con b ng tóp l i, da nh n nheo, lông xù, i

ng xiêu v o, phân

dính bê b t xung quanh h u môn và khoeo chân.
L n b nh g y sút nhanh, niêm m c nh t nh t. N u không i u tr k p
th i, l n con có th ch t do suy nh
2.1.3.4.

c.

tích

L n con ch t do b nh tiêu ch y khi ti n hành m khám th y: B nh tích
ch y u t p trung

xoang b ng, niêm m c nh t nh t, d dày ch a

th c n ch a tiêu hoá, niêm m c d dày ph

y h i và

m t l p d ch nh y,

ng

cong l n xu t huy t. Ru t non b viêm cata kèm theo xu t huy t, ch t ch a
trong ru t l ng, màu vàng. Gan b thoái hoá màu

t sét, s ng, túi m t c ng

và b dài ra do ch a m t. Lách không s ng nh ng bóc l p v

i th y xu t

huy t. Tim to, c tim nhão. Xác ch t g y, b ng hóp, nh ng l n ch t qua êm
ph n b ng th

ng có màu en do quá trình ho i t gây nên.


13

2.1.3.5.
B nh tiêu ch y l n con là c n b nh ph bi n trong ch n nuôi l n t p
trung. B nh x y ra
Nh v y

ng tr

ch m sóc thú y

giai o n l n con tách m do nhi u nguyên nhân gây ra.
c m t c n b nh,
u tiên ph i làm là

nguyên nhân gây ra b nh d a trên
sinh và

công vi c i u tr có hi u qu thì ng

i

a ra nh ng ch n oán chính xác v

c i m lâm sàng, nh ng xét nghi m hóa

c bi t là qua m khám b nh tích nh ng con b nh ã ch t do m c

b nh tiêu ch y.
Vi c ch n oán b nh tiêu ch y l n con ch c n d a vào tri u ch ng
lâm sàng c ng d dàng phát hi n. Trong àn l n m c b nh th
th y phân lúc

ng quan sát

u là táo, sau ó là loãng ho c s n s t màu vàng ho c màu nâu

en. Quan sát h u môn có th phát hi n nh ng con m c b nh dính phân
môn ho c c vùng mông, khoeo và nhìn th y
ít, xù lông tím tai, tím mõn. Th

ng n m

t. L n con b

h u

n ho c n

góc chu ng khi n ng thì run r y,

co gi t.
Ch n oán b ng xét nghi m phân. Xác

nh pH c a ph n nghiên c u

cho th y n u l n con m c b nh do E. coli thì d ch tiêu ch y có pH hoàn toàn
ki m tính, do trong d dày c a l n con s phân ti t ra HCl là r t ít ho c không


nh ng ngày

u tiên, thêm vào ó là s

ào th i các ch t i n gi i t

lòng ru t có tính ki m chi m a s .
2.1.3.6. Phòng và
* Phòng b nh
phòng b nh tiêu ch y l n con yêu c u ng

i ch n nuôi không th

th c hi n m t bi n pháp riêng l nào mà là c m t quy trình phòng b nh t ng
h p v i nhi u công tác khác nhau. Trong ó bao g m các quy trình sau:
+ V sinh chu ng tr i, máng n,máng u ng, d ng c ch
m t khâu h t s c quan tr ng

phòng tr b nh tiêu ch y, h n ch m m b nh


14

trong môi tr

ng, gi m thi u nguy c m c b nh. Vi c v sinh

hàng ngày

m b o chu ng tr i luôn s ch s , chu ng nuôi

cho luôn thoáng mát v mùa hè m áp v mùa ông.

c ti n hành
c thi t k sao

ng th i tuân th

nghiêm ng t l ch kh trùng chu ng tr i, d ng c ch n nuôi theo
lý phân, ch t th i, xác ch
Khâu nuôi d
cho l n con.
dinh d

úng quy

nh k . X

nh.

ng c ng có vai trò r t quan tr ng,

m b o n u ng t t

c bi t là ch m sóc s c kh e cho l n m , nh t là l u ý

ng trong kh u ph n n nh

nv n

ó th t p cho l n

con n s m.
Chúng ta c ng có th dùng bóng èn s
ông nh
Cho

ó gi m thi u

i

m cho l n con vào mùa

c b nh.

n nay ã có nhi u công trình nghiên c u v v c xin

b nh tiêu ch y

phòng

l n con do vi khu n gây ra, do ó các nghiên c u t p trung

ch t o v c xin t vi khu n E. coli và Salmonella.
Theo CIRAD và cs (2006) [29] ch

t o v c xin vô ho t và gi

v c xin vô ho t phenol, nghiên c u v c xin t màng vi khu
lipopolisaccarit t t bào vi khu

ct ,
t xu t

s n xu t v c xin phòng b nh tiêu ch y

cho l n.
S d ng v c xin cho l n nái mang thai b ng cách cho u ng ho c tiêm
tr
th

c khi

4 - 6 tu n

kích thích l n m

c hi u trong máu, truy n qua s a

áp ng mi n d ch, s n sinh kháng

u cung c p cho l n con sau khi bú s a

theo Nguy n Th N i (1998) [8].
G n ây m t s nhà nghiên c u còn dùng h n h p vi khu n
ru t, E. coli và Salmonella phân l p

c t c s ch n nuôi

ng

ch t o v c

xin v i m c ích ng n c n s xâm h i c a 2 lo i vi khu n này. K t qu cho
th y v c xin ã ch t o

c có kh n ng c n tr s bám dính và xâm nh p

c a E. coli và Salmonella vào các t bào bi u mô ru t.


15

Hi u l c mi n d ch c a kháng sinh này t

ng

ng v i hi u l c c a

kháng sinh s ng, cao h n v c xin ch t ho c v c xin lipopolisaccharit chi t xu t.
Theo Nguy n Xuân T nh (1996) [19] ã ti n hành nghiên c u v c xin
c ch t o t các ch ng vi khu n E. coli, Salmonella và

h n h p Salsco,
Streptococcus

phòng b nh phân tr ng cho l n.

+ Phòng b nh b ng ch ph m sinh h c
Ch ph m sinh h c là môi tr
khi

ng nuôi c y m t vi sinh v t có l i nào ó

a vào c th có tác d ng b sung các vi sinh v t h u ích, giúp duy trì và

l p l i tr ng thái cân b ng c a h vi sinh v t trong
Theo Tô Th Ph

ng tiêu hóa ...

ng (2006) [15] dùng men vi sinh v t cho l n u ng

ho c n có tác d ng gi m t l l n con b tiêu ch y, l n tiêu hóa th

n t t,

gi m mùi hôi chu ng.
* i u tr b nh
B nh tiêu ch y l n con có th
nhi m

c t và do m t nhi u n

ch t do: lo n khu n

ng ru t,

c m t ch t i n gi i.

i u tr b nh có hi u qu , ta ph i kh c ph c nh ng nguyên nhân
trên b ng cách s d ng thu c nh m di t khu n, h n ch s m t n

c và ch t

i n gi i.
2.2. Tình hình nghiên c

c

2.2.1. Tình hình nghiên c

c

tìm ra bi n pháp phòng và tr b nh b nh tiêu ch
ki n trong n

T 1959

trình nghiên c u

xác

n nay các nhà khoa h c n

x

trình h
vào

nhi u h n. Do s
g ph n th n kinh

c ta ã có nhi

nh nguyên nhân gây b nh và các ph

phòng tr khác nhau. Khi
ch

phù h p v i i u

t ng cao và nhi
i

các tác nhân th

th do ó làm cho l n con suy s p và sinh b nh

ng pháp

h th p thì b nh tiêu

ti t thân nhi t kém, l

ch ng l

công

con ph

có quá

ng xuyên tác
ng tiêu hóa.

ng


16

Theo Ph

S L ng và cs (1997) [5]

nh tiêu ch

oli

Bacillois) là m t b nh ho c m t tr ng thái lâm sàng a d ng,
viêm d dày - ru t, a ch

và g

Salmonella và

Proteus, Streptococeus.

hi n vào nh ng ngày

trong su t th



sút nhanh. Tác nhân gây b nh ch y

l n con là E.coli, nhi u lo
nh xu

i

óng vai trò ph



sau khi sinh và

k bú m

Theo m t s nhà nghiên c u, l n con do thi u các nguyên t khoáng vi
l

ng nh : Fe, Cu, I, nh

n ng sinh lý c a

là Fe, Cu nên b thi

th s c

nh là b nh tiêu ch y

l

kháng gi

máu d

, sinh tr

n r i lo n ch c

ng ch m, d m

b nh,

con.

C ng có ý ki n cho r ng: Do b máy tiêu hóa c a l n con thi u HCl
t do làm cho men Tripsin và men Pepsin không
gi

quá trình tiêu hóa, Protein còn l

ho t hóa, do ó làm

b vi khu n gây th i phân

y lên

men gây ra b nh b nh tiêu ch y.
Nh

v

sinh chu g t
con làm gi

tiêu ch

là do môi tr

ng nuôi d

kém, do các tác nhân stress có h
s c

kháng, khi

t

i

tác

ng,

i u ki n v

g lên

th l n

ki n cho các vi khu n có h i

ng tiêu hóa phát tri n gây b i nhi m.
Theo Ng c Anh

(1977) [1] khuyên nên dùng

chlorramphenicol, nitrofuratan và neomycin
này có tác d

g m nh v i E.coli.

nh tiêu ch

l

n i, m i lúc nh ng th
tr n m a l n, vào nh
nóng l nh th t th
(1987) [18],
[7].

u tr b nh, vì các thu c

con khá ph bi n

ng t p trung vào v
g ngày

ta.

ra

m i

ông xuân nh t là sau nh ng

m cao và khi th i ti

thay

i

t ng ,

Th h (1985) [13],

oàn Th B ng Tâm

An Ninh (1981, 1993) [9] [10], H V

Nam và cs (1997)

nh tiêu ch

ng. Tr nh V

nh x

x

v

m i hình th c ch n nuôi khác nhau, nh

g


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×