Tải bản đầy đủ

Nghiên cứu tình hình mắc bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái sinh sản tại trại lợn Ngô Hồng Gấm - huyện Lương Sơn - Hòa Bình và biện pháp phòng trị. (Khóa luận tốt nghiệp)

I H C THÁI NGUYÊN
I H C NÔNG LÂM
---------------------

NGUY N TH

tài:
NGHIÊN C U TÌNH HÌNH M C B NH VIÊM T

CUNG

N NÁI SINH S N T I TR I L N NGÔ H NG G MHUY

-HÒA BÌNH VÀ BI N PHÁP PHÒNG TR

KHÓA LU N T T NGHI

H

o: Chính quy


Chuyên ngành: Thú y

Khóa h c: 2011 - 2015

Thái Nguyên - 2015

IH C


I H C THÁI NGUYÊN
I H C NÔNG LÂM
---------------------

NGUY N TH

tài:
NGHIÊN C U TÌNH HÌNH M C B NH VIÊM T

CUNG

N NÁI SINH S N T I TR I L N NGÔ H NG G MHUY

-HÒA BÌNH VÀ BI N PHÁP PHÒNG TR

KHÓA LU N T T NGHI
H

IH C

o: Chính quy

Chuyên ngành: Thú y
L p: 43 Thú y N01
Khóa h c: 2011 2015
Gi

ng d n: TS. Nguy n Th Ngân
-

Thái Nguyên - 2015



i h c Nông Lâm


i

L IC
Trong su t th i gian th c hi
em

cs

cô giáo, s

tài, cùng v i s n l c c a b n thân,

ng d

và ch b o t n tình c a các th y giáo,

ng viên khích l c

i thân, b

ng

nghi p.
Nhân d p hoàn thành lu

em

cg il ic

Ban giám hi

i

-

i

h c Nông Lâm Thái Nguyên.
Tr c ti p là Gi

ng d n TS. Nguy n Th Ngân

c lý-V sinh an toàn th c ph

ng b
i h c Nông

em h c t p và hoàn thành lu
c bày t lòng bi t
cùng b

ng nghi
t qua m

om

iv

i thân,

u ki n v v t ch t và tinh th n, giúp
t quá trình h c t p, nghiên c

M tl nn
u ki

c bày t lòng bi

tài.

c t i nh ng t p th , cá
c t p.

Xin trân tr ng c
Tác gi

Nguy n Th


ii

DANH M C CÁC B NG
B ng 3.1:

M t s tiêu chí phân bi t các th viêm t cung.......................... 29

B ng 4.1.

L ch phòng b nh

B ng 4.2.

K t qu công tác ph c v s n xu t ............................................ 39

B ng 4.3.

T ng

B ng 4.4.

T l viêm t cung theo t ng l

B ng 4.5.

T l viêm

B ng 4.6.

T l m c b nh viêm t

B ng 4.7.

M t s ch tiêu lâm sàng c a l

tr i l n nái ................................................... 35

n nái c a tr

...................................... 39
........................................... 40

n .......................................................... 42
............ 44
ng và c a l n b

viêm t cung ............................................................................... 46
B ng 4.8.

K t qu

u tr viêm t cung ..................................................... 48

B ng 4.9.

K t qu kh o sát m
l n m và h i ch ng tiêu ch y

B ng 4.10. K t qu
và l n m

a b nh viêm t cung
l n con. .................................. 49

u tr l n con tiêu ch y trên l n m b viêm t cung
ng................................................................ 51


iii

DANH M C HÌNH
Hình 4.1. T ng

2015 ....................................................39

Hình 4.2. Bi

t l m c viêm t cung qua các l

Hình 4.3. Bi

t l viêm

Hình 4.4. Bi

t l m c b nh viêm t

Hình 4.5. K t qu
Hình 4.6. Bi

l nm

n ch ph

viêm.....41
................. 43
.. 45

u tr viêm t cung........................................................ 48
m

a b nh viêm t cung

ch ng tiêu ch y
Hình 4.7. K t qu

h

theo m

l n m và h i

l n con ............................................................. 50

u tr l n con tiêu ch y trên l n m b viêm t cung và
ng ....................................................................... 51


iv

DANH M C CÁC CH
- DNA:

VI T T T

Deoxyribonucleic acid

- E. coli: Escherichia coli
- Gr (-): Gram âm
- Gr (+): Gram

ng

- GSH:

Gonado Stimulin Hormone

- FSH :

Folliculo Stimulin Hormone

- LH:

Luteinizing Hormone

- HC:

: Prostglandin F 2 alpha
H i ch ng

- MMA: Metritis, mastitis, agalactia (viêm t cung, viêm vú, m t s a)
- ml:

Mililit

- VTC:

Viêm t cung

- VK:

Vi khu n


v

M CL C
PH N 1: M
1.1.

tv

U.......................................................................................... 1
................................................................................................... 1

1.2. M

u.................................................................................. 2

1.3. M c tiêu nghiên c u................................................................................... 2
tài....................................................................................... 2
c..................................................................................... 2
c ti n............................................................................ 2
PH N 2: T NG QUAN TÀI LI U............................................................... 3
2.1. C

khoa h c c

tài .......................................................................... 3

2.2.1 C u t

n c a l n nái ....................................................... 3

2.2.2.

m sinh lý sinh d c c a l n .......................................................... 5

2.2.3. B nh viêm t cung

l n nái .................................................................. 9

2.2. Tình hình nghiên c

c .............................................. 25

2.2.1. Tình hình nghiên c u trên th gi i........................................................ 25
2.2.2. Tình hình nghiên c u t

c.......................................................... 26
..... 28

ng và ph m vi nghiên c u............................................................ 28
m và th i gian ti n hành ............................................................... 28
3.3. N i dung nghiên c u ................................................................................ 28
u và các ch tiêu theo dõi ................................... 28
trí thí nghi m.............................................................. 28
3.4.2. Các ch

.................................................. 29
lý s li u..................................................................... 30

PH N 4: K T QU VÀ TH O LU N ........................................................ 31
4.1. Công tác ph c v s n xu t ....................................................................... 31
4.1.1. N i dung ph c v s n xu t.................................................................... 31


vi

4.1.2. K t qu ph c v s n xu t ...................................................................... 31
4.1.3. K t qu

u tr b nh cho gia súc, gia c m............................. 36

4.1.4.

n nái c a tr i.......................................................... 39

u tra t ng

4.1.5. Các ho

ng khác t

................................................................. 40

4.2. K t qu nghiên c u .................................................................................. 40
4.2.1. T l l n nái m c b nh viêm t cung theo t ng l
4.2.2. T l m c viêm t cung theo t
4.2.3. T l m

n......................................... 42
..................................................... 44

4.2.4. M t s ch tiêu và lâm sàng c a l
cung

......................... 40

ng và c a l n b viêm t

................................................................................................. 46

4.2.5. K t qu

u tr viêm t cung................................................................ 48

4.2.6. K t qu theo dõi m
tiêu ch y

a b nh viêm t cung

l n nái và

l n con .......................................................................................... 49

4.2.7. K t qu

u tr tiêu ch y l

và l n m

c nuôi b i l n m viêm t cung

ng .................................................................................... 50

4.2.8. Các bi n pháp phòng tr viêm t cung.................................................. 52
PH N 5: K T LU

NGH .......................................................... 54

5.1. K t lu n .................................................................................................... 54
5.2.

ngh ..................................................................................................... 55

TÀI LI U THAM KH O ............................................................................ 56
I. TÀI LI U TI NG VI T.............................................................................. 56
II. TÀI LI

C NGOÀI ......................................................................... 59

III. TÀI LI U THAM KH O T

INTERNET ............................................. 60


1

PH N 1
M
1.1.

tv
Ngh

U

thành m t t

ic

i nông dân

Vi

chi m m t v trí quan tr ng trong n n kinh t qu c dân. Trong

nh

n th t phát tri n m nh theo hình th c gia

tr i, trang tr i

nhi

góp ph n

i ngu
i s ng xã h i, th

tri

n nái sinh s

c

i dân,

y s phát tri n kinh t

cung c p con gi ng cho nhu c u ngày m

i nông dân là m t vi c làm thi t th

c

quan tâm c a các

o, các nhà khoa h

uôi.

Tuy nhiên, m t trong nh ng nguyên nhân gây c n tr
phát tri

c phát

i v i phong trào

n nái sinh s n theo hình th c trang tr i là các b nh s n khoa

xu t hi n ph bi n, làm

ng tr c ti

l n v kinh t

n hi u qu

th i

c p t i b nh viêm t cung.

B nh viêm t cung không ch gây

ng tr c ti

sinh s n c a l n m mà còn gây m t s a, gây tiêu ch y

n kh
n con theo m

và là m t trong nh ng nguyên nhân làm cho t l s ng sót sau cai s a gi m
th p. N

c phát hi

t i các b nh k

u tr k p th i, viêm t cung có th d n
i lo n sinh s n, ch m sinh, vô sinh.

Nh ng v

trên ch ra r ng, vi c nghiên c u b nh viêm t cung

nái sinh s

t

n

ra các bi n pháp phòng tr b nh m t cách hi u qu là

vi c làm c n thi t.
V im
li u nghiên c u v b nh sinh s n

t sinh s

l n nái, tôi ti n hành nghiên c

u tình hình m c b nh viêm t
tr i l n Ngô H ng G m-huy

ng th i b sung vào các tài
tài:

n nái sinh s n t i
-Hòa Bình và bi n pháp phòng tr .


2

1.2. M

u
Ch

nh viêm t

n nái.

c t l nhi m b nh viêm t

n nái.

c bi n pháp phòng tr b nh thích h p.
1.3. M c tiêu nghiên c u
-

c t l m c b nh viêm t

l n Ngô H ng G m-huy
- Ti
nh hi u qu

n nái t i tr i

-Hòa Bình.

u tr b nh viêm t

n m c b nh và xác

u tr .

- Khuy

i nông dân v bi n pháp phòng và tr b nh

viêm t cung.
tài
c

c ti n
Áp d ng nh ng ki n th

c vào th c ti n s n xu t.

Khuy

ng quy trình phòng và tr b nh

viêm t cung có hi u qu .
K t qu c a chuy
an toàn và hi u qu

ng th

góp ph

n nái
a tr i.


3

PH N 2
T NG QUAN TÀI LI U
2.1.1 C

khoa h c c

tài

2.2.1 C u t

n c a l n nái

B ph n sinh d c c a l

c chia thành b ph n sinh d c bên trong

(bu ng tr ng, ng d n tr ng, t
g m: âm môn, âm v t, ti

o) và b ph n sinh d c bên ngoài
Nguy

, 2014) [18].

2.2.1.1. Bu ng tr ng (Ovarium)
Bu ng tr ng c a l n g m m

o

c

c dây ch ng r ng,

n m trong xoang ch u. Hình dáng c a bu ng tr ng r
ph n l n có hình b u d c ho c hình ovan d t, không có lõm r ng tr ng.
Bu ng tr ng có hai ch

n là t o giao t cái và ti t các

hormone: Estrogen, Progesterone, Oxytocine, Relaxin và Inhibin.
Relaxin do th vàng ti
r

gây giãn n

l n,

u, làm giãn và m m c t

ng sinh d c khi g n sinh. Inhibin có tác d ng c ch

s phân ti t kích t noãn (FSH) t tuy

c ch s phát tri n nang

noãn theo chu k (Tr n Th Dân, 2004) [4].
b m t ngoài c a bu ng tr ng có m t l p liên k
l p bi u mô hình l

c bao b c b i

i l p này là l p v ch a các noãn nang,

th vàng, th tr ng (th vàng thoái hóa). Trên bu ng tr ng có t 70.000100.000 noãn bào
p phân b

n khác nhau, t ng ngoài cùng là nh ng noãn
u, t ng trong là nh ng noãn bào th c

ng, khi noãn bao chín s n i lên b m t bu ng tr ng (Khu
2]. Có 4 lo i noãn nang trong bu ng tr ng: noãn nang nguyên th y,
noãn nang b c m t, noãn nang b c hai, noãn nang b c ba. Nh ng ch t quan tr ng
c s n xu t b i t bào h t là Estrogen, Inhibin và d ch nang (Nguy n Xuân T nh
và cs, 2002) [37].


4

Khi nang Graaf xu t noãn, nh ng m ch máu nh b v và gây xu t
huy t t i ch . Sau khi xu t noãn, ph n còn l i c a nang noãn cùng v i v t
xu t huy

c g i là th xu t huy t v

l

bào bao trong và t bào h t bi t hóa thành t bào th vàng

t o nên th vàng (Nguy

c nh

u

, 2014) [21].

2.2.1.2. ng d n tr ng (Oviductus)
ng d n tr ng (vòi Fallop) g m có ph u, ph n r ng và ph n eo. Vai trò
n c a ng d n tr ng là v n chuy

tinh

trong ng d n tr ng (1/3 phía trên ng d n tr ng), ti t các ch
noãn, duy trì s s

ng

tinh c a tinh trùng.

2.2.1.3. T cung (Uterus)
T cung n m trong xoang ch
ni

i tr c tràng, trên bàng quang và

o trong xoang ch u, 2 s ng t cung
c gi t i ch nh s bám c

ph

c xoang ch u. T cung

o vào c t

c gi b i các

dây ch ng. Vách t cung g m 3 l p t ngoài vào trong: l

c, l

p n i m c.
-L

c: là l p màng s i, dai, ch c ph m t ngoài t cung và

n i ti p vào h th ng các dây ch ng.
:

-L

nh

c tính co th

. Do v y,

36].

Theo Tr n Th Dân (2004) [4
c ng) khi có nhi u Estrogen trong m

c c càng cao (t cung tr nên
c c gi m (t cung m m)

khi có nhi u Progesterone trong máu.
- L p n i m c t cung: là l p niêm m c màu h

l p t bào bi u mô hình tr , xen k có các
2.2.1.4.

c a các tuy n nhày t cung.

o (Vagina)
o n i sau t cun

thông ra ti

c ph b i m t

o và ti

c âm h

c giáp c t

u sau

p g p niêm m c g i là màng trinh.


5

o là m t ng tròn ch

c khi giao ph

th i là b ph

ng

và là ng th i các

ch t d ch t t cung.

5) [35

o l n dài 10-

12cm.
2.2.1.5. Ti
Là gi i h n gi
ni

o và âm h . Ti

m: Màng trinh, l

o, hành ti

2.2.1.6. Âm v t (Clitoris)
Âm v t có c u t
c

l i và là t

ng sinh d

c dính vào ph n trên kh

xung quanh b

ng ng i, b bao

i h ng.

2.2.1.7. Âm h (Vulva)
Âm h hay còn g i là âm môn, n
vùng h

i nó b i

i nhau

h có s c t
2.2.2.

ih

i. Môi âm

n m hôi, tuy n bã ti t ra ch t nh
m sinh lý sinh d c c a l n
m sinh lý sinh d c c a gia súc nói chung và loài l n nói riêng
ch u

ng c a m t s y u t

ki

d

c al

ic

u

m sinh lý sinh d c

ng t p trung nghiên c u các ch

2.2.2.1. S thành th c v tính
Theo Xuxoep A. A. và cs (1985) [40] s thành th c v
d u khi con v t b

u có ph n x sinh d c và có kh

t t c các b ph n sinh d
hoàn thi n và có th b

ng tr ng, t
c vào ho

phát tri n hoàn thi n bên trong thì

ng sinh s

n. Lúc này
o,

n

ng th i v i s

bên ngoài các b ph n sinh d c ph

xu t hi n và gia súc có ph n x v tính hay xu t hi n hi

ng d c.


6

Tuy nhiên, thành th c v tính s m hay mu n ph thu c vào gi ng, tính
bi

u ki n ngo i c

ng.

Theo Ph m H u Doanh và cs (1995) [5], tu i thành th c v tính c a
l n cái ngo i và l n cái lai mu

n cái n i thu n ch ng ( , Móng Cái,

ng l n n

ng có tu i thành th c vào

4-5 tháng tu i (121-158 ngày tu i). L n ngo i là 6-8 tháng tu i, l n lai F1
(ngo i x n

ng d c l

u

6 tháng tu i. S kích thích c a

ng t i s thành th c c a l n cái h u b . Theo Paul
Hughes (1996) [45] n u cho l n cái h u b ti p xúc v
th i gian 15-20 phút thì 83% l

c 2 l n/ngày, v i
ng d c lúc 165 ngày

tu i. L n cái h u b n u nuôi nh t liên t c s có tu

ng d c l

u dài

(Công ty c ph n BMG, 2005) [46].
2.2.2.2. Chu k tính và th

m ph i gi ng thích h p

* Chu k tính

T khi thành th c v tính, nh ng bi u hi n tính d c c a l

c di n

ra liên t c và có tính chu k . Các noãn bào trên bu ng tr ng phát tri n, l n
d n, chín và n i c m trên b m t bu ng tr ng g i là nang Graaf. Khi nang
Graaf v , tr ng r ng g i là s r ng tr ng. M i l n tr ng r ng con cái có nh ng
bi u hi n ra bên ngoài g
d

ng d c. Do tr ng r ng có tính chu k

(Khu

ng

2].

M t chu k tính c a l

ng trong kho ng t 18-22 ngày,
ng

d

ng d
*

ng d

n ngh

ng d c
u tiên c a chu k tính, kéo dài 1-2 ngày, là th i gian

chu n b
mb

ng sinh d c c a l
u ki n cho tr ng và tinh trùng g

th thai.


7

n này có s
tr ng thái th n kinh.

i c v tr

n này các noãn bao phát tri n m nh, thành th c

và n i rõ trên b m t bu ng tr

i r t nhanh,
ng kính là 4mm, cu

n noãn bao

ng kính 10-12mm (VietDVM team, 2005) [47]. H th ng tuy n, âm
t d ch nhày, niêm d ch

c t cung ti t ra làm c t cung hé m .

ng d c

*

n ti

ng kéo dài t 2-3 ngày, tính t khi t

bào tr ng tách kh

n này các bi n

ic

d c rõ nét nh t, niêm m c âm h xung huy
màu m n chín, niêm d ch t

t và chuy n sang

o ch y ra nhi

0,3-0,70C, pH h

âm

c. Con v t bi u hi

ng ng i không yên, phá chu

n cao

ng gi m, ho c b

trong tr ng thái ng
nh

ng
con khác

h (Phùng Th Vân, 2004) [38].
ng d c

*

n này kéo dài kho ng hai ngày, toàn b c
quan sinh d c nói riêng d n tr l i tr
*

ng.

n ngh
n này kéo dài t 10-12 ngày, b

r ng tr
*

Chu k

nói chung

u t ngày th

c th tinh và k t thúc khi th vàng tiêu hu .
ng d c
ng d c c a l

u khi n b i 2 y u t th n kinh và

th d ch. Khi các nhân t ngo i c

c...
i (Hypothalamus) gi i phóng ra các y u t

ng lên tuy n yên, kích thích thu
kích thích noãn bao phát tri
th c, chín và r ng tr ng

c tuy n yên ti t FSH và LH. FSH

ng th i cùng v i LH làm cho noãn bao thành
ng hormone

64-112% s kích thích con v t có nh ng bi u hi

t
ng d c.


8

* Th

m ph i gi ng thích h p

Th i gian tinh trùng l

c gi ng s ng trong t cung l n nái kho ng

45-48 gi , trong khi th i gian tr ng c a l n nái t n t i và th thai có hi u qu
là r t ng n, cho nên ph i ti n hành ph i gi
thích h p nh t là vào gi

n ch

m ph i gi ng
c.

2.2.2.3.
Theo Tr n Ti
th i gian nh

và cs (2002) [3], gia súc cái mang thai trong m t

nh tùy t ng loài gia súc, khi bào thai phát tri

i

ng c a h th ng th n kinh-th d ch, con m s xu t hi n nh

n

y bào thai, nhau thai và các s n ph m trung gian ra ngoài, quá trình này
g

.

c chia làm 3 th i k :

Th i k m c t cung:
Th i k này b

u t khi t

n khi c t

cung m hoàn toàn. Tùy t ng gi ng mà bi u hi n bên ngoài không gi ng
co bóp chuy n t s ng t cung xu ng thân t

nc t

o.
Th i k

hay còn g i là s thai

Th i k này b
l t ra ngoài.

u t khi c t cung m hoàn toàn và k t thúc khi thai

th i k này thai qua c t

ng, b ph

c nh

o. N

bình

u. Lúc này gia súc cái b n ch n,

ng n

mà r n.

Theo Hoàng Kim Giao và Nguy
khác v i gia súc khác, t
n. S co bóp b

], l n r
y thai theo chi u d c và co bóp theo t ng

u t g c s ng t

u nh n c a s ng t cung.

Th i k s nhau (hay g i là bong nhau)
Sau khi thai l t ra kh
con m tr

ng sinh d c c a gia súc m m t th i gian,
cung v n co bóp và ti p t c nh

n,


9

m i l n co bóp t 1,2-2 phút, th i gian gi a hai l
lúc này y

Theo Tr n Ti

], l n sau khi

thai ra h t toàn b , kho ng 10-50 phút nhau thai m i ra. Nhau thai c a l n ra
ng, m

ng g m nhau thai c a t t c các thai ch a trong

m t s ng t cung.
2.2.3. B nh viêm t cung

l n nái (mestritis)

2.1.3.1 . Nguyên nhân c a b nh viêm t cung
Theo Tr n Ti
b

và cs (2002) [3], viêm t cung là m t quá trình

ng x y ra

gia súc cái sinh s

. Quá trình viêm phá hu

các t bào t ch c c a các l p hay các t ng t cung gây r i lo n sinh s n
súc cái làm

ng l n, th m chí làm m t kh

Theo

n

gia

gia súc cái.

t và cs (2000) [8], b nh viêm t cung

l n nái

ng do các nguyên nhân sau:
- Công tác ph i gi

thu t, nh t là ph i gi ng b ng

tinh nhân t o làm xây sát niêm m c t cung, d ng c d n
c vô trùng khi ph i gi ng có th

n t ngoài vào t

cung l n nái gây viêm.
- L n nái ph i gi ng tr c ti p, l

cm cb

ho c mang vi khu n t nh ng con l

t
viêm t cung, viêm âm

o truy n sang cho l n kho .
- L

khó ph i can thi p b ng th thu t gây t

m c t cung, vi khu n xâm nh p gây nhi m trùng, viêm t cung k phát.
- L

b sát nhau x lý không tri

- Do k phát t m t s b nh truy n nhi

n viêm t cung.
y thai truy n nhi m,

nh lao,... gây viêm.
- Do v sinh chu

không s ch s , trong th
xâm nh p vào gây viêm.

, v sinh b ph n sinh d c l
c t cung m vi sinh v

c và sau
u ki


10

Ngoài các nguyên nhân k trên viêm t cung còn có th là bi n ch ng
nhi m trùng do vi khu n xâm nh p vào d con gây nên trong th
c

ng

t cung m , vi khu n xâm nh p vào t

ng máu

và viêm t cung là m t trong nh ng tri u ch ng lâm sàng ch
6].
Theo Madec F. và Neva C. (1995) [15], b nh viêm t cung và các b nh
ng ti t ni u có m i quan h v i nhau, vi khu
phát tri

o và vi c gây nhi

Nhi m khu n t

c lên t cung là r t d x y ra.

ng máu là do vi khu
i huy t, do v

ph

c ti

ng

m t

ng h p l n h u b

viêm t cung.

2.1.3.2. Quá trình viêm t cung
Viêm là ph n ng toàn thân ch ng l i các tác nhân gây b
bi u hi n

c c b , quá trình viêm x y ra nhi

n khác nhau, m i giai

n có nh ng bi u hi n khác nhau. T i

ng x y ra các bi u hi n

Xét trên m t tích c c, viêm là ph n ng nh m
các h ng s n

ng

nh

ch ng l i các tác nhân gây b nh.

*H u qu c a b nh viêm t cung
T cung là m t trong nh ng b ph n quan tr ng nh
sinh d c c a l n nái, n u t cung x y ra b t k quá trình b
ng r t l n t i kh

n c a l n m và s

u
ng, phát

tri n c a l n con.
Theo Tr n Ti

và cs (2002) [3] và Tr n Th Dân (2004) [4] khi

l n nái b viêm t cung s d n t i m t s h u qu chính sau:
- Khi l n b viêm t cung d d n t i s y thai.

Khi t cung b viêm c p tính do nhi m trùng, t bào l p n i m c t
cung ti t nhi u Prostaglandin F

(PGF ), PGF

gây phân hu th vàng


11

bu ng tr ng b ng cách bám vào t bào c a th
co m ch ho c thoái hoá các mao qu n

làm ch t t bào và gây

th vàng nên gi

n th vàng. Th vàng b phá hu , không ti t Progesterone n
ng Progesterone trong máu s gi

cc

cung

ia súc cái có ch a d b s y thai.
- L n m b viêm t

n kém ho c thai

ch t
- L p n i m c c a t cung có nhi m v ti t các ch t vào lòng t cung

giúp phôi thai phát tri n. Khi l p n i m c b viêm c
Progesterone gi m nên kh

ng

t d ch c a niêm m c t cung

gi

c ít th m chí không nh

ng t

m nên phát tri n kém ho c ch
ng s a gi m ho c m t h n s a nên l n con trong

-

n theo m

ng b tiêu ch y.

- Khi l n nái b nhi m trùng t

ng sinh d

m t c a vi khu n E.coli, vi khu n này ti t ra n

c t làm c ch s phân

ti t kích thích t t o s a Prolactin t tuy
s

ng s a gi m, thành ph n s

ng có

n nái ít ho c m t h n
i nên l

ng b

tiêu ch y, còi c c.
- L n nái b viêm t cung mãn tính s không có kh

ng d c

tr l i.
- N u t cung b viêm mãn tính thì s phân ti t PGF

gi

vàng v n t n t i, v n ti p t c ti t Progesterone.
Progesterone c ch thu

c tuy n yên ti

c ch s

phát tri n c a noãn bao trong bu ng tr ng, nên l n nái không th
l

c và không th i tr

ng d c tr

c.

Theo Madec F. và Neva C. (1995) [15],
thú y nh n th y

ng rõ nh t trên lâm
l n viêm t cung lúc


12

là: ch y m

âm h , s t, b

t khác, các quá trình b nh lý x y

ng r t l n t

t sinh s n c a l n nái sau này. T

l ph i gi ng khôn
Hi

n nái viêm t

ng viêm t cung âm

nguyên nhân làm gi
nguyên nhân d
th

m

.

kéo dài t l

n l

sau là

. M t khác, viêm t cung là m t trong các

n h i ch ng MMA, t

l l n con nuôi s ng

c bi t, n u viêm t cung kèm theo viêm bàng quang thì còn nh
ng t i ho

ng c a bu ng tr ng.

* H u qu c a ph n ng tu n hoàn và t bào trong viêm

+
o

o
o

hóa gluxit, lipit và p

pH,

polypeptit, và các axit

í

,

xit, xeton, lipit,


13

2014) [18].
+
ba

ái

2.1.3.3. Các b

ái

ng g p v viêm t cung

C t

hé m

ng d c và m hoàn toàn khi

.

.
T cung là b ph n quan tr ng c
mb om
u

ng tr c ti

u ki

thai phát tri n. M i quá trình b nh lý

n kh

n.

Chính vì v y, b nh viêm t

c nhi u tác gi nghiên c u.
35], b nh viêm t

th : viêm n i m c t
-

t cung

c chia làm 3
c t cung.

Viêm n i m c t cung (Endomestritis)

Theo Nguy

và H

(1999) [27], Black W. G.

(1983) [43] viêm n i m c t cung là viêm l p niêm m c c a t
trong các nguyên nhân làm gi m kh

t

nc

b nh ph bi n và chi m t l cao trong các b nh c a viêm t cung. Viêm n i m c


14

t

ng x

, nh

ph i can thi p làm niêm m c t

ng h

khó

cung b t

n

Streptococcus, Staphylococcus, E.coli, Salmonella, C.pyogenes, Bruccella, roi
trùng Trichomonas Foetus... xâm nh

ng lên l p niêm m c gây

viêm (Arthur G. H. ,1964) [41].
Theo Nguy n H u Ninh và B

(2000) [19], b nh viêm

n i m c t cung có th chia 2 lo i:
- Viêm n i m c t cung th cata c p tính có m , ch gây t

niêm m c t cung.
- Viêm n i m c t cung th màng gi , t ch c niêm m

t

it

ho i t ,

a t cung và chuy n thành viêm

ho i t .
cung (Myomestritis Puerperalis)

-

Theo Nguy n H u Ninh và B
c

(2000) [19

ng k phát t viêm n i m c t cung th màng gi . Niêm m c t

cung b th m d ch th m xu t, vi khu n xâm nh p và phát tri n sâu vào t ch c
làm niêm m c b phân gi i, th i r a gây t
qu n, t

ch qu n và lâm ba

t ít l

c c a t cung b ho i t . N u

b nh n ng, can thi p ch m có th d n t i nhi m trùng toàn thân, huy t nhi m
trùng ho c huy t nhi m m . Có khi do l

c c a t cung

b phân gi i mà t cung b th ng ho c t cung b ho i t t
L n nái b b
nhi

ng bi u hi n tri u ch ng toàn thân rõ: thân

t m i,

ng gi

ng s a gi m ho c m t h n.

o tím th m, niêm m
bi u hi n tr

c luôn th i ra

nâu, l n c n m và nh ng m nh t ch c th i r a nên

có mùi tanh, th i. Con v
Th
sau. Có

th m. Gia súc

n, r n liên t c. T

ngoài h n d

o.

ng k phát viêm vú, có khi viêm phúc m c.
ng

ng h

u tr kh

n quá trình th

l n


15

c t cung (Perimestritis Puerperali)

-

6) [36
phát t

ct

cung. Th

hi n nh ng tri u ch

ng k

ng c p tính c c b , toàn thân xu t

n hình và n

màu h ng, sau chuy

ul

c t cung có

s m, s n sùi m

bào b ho i t và bong ra, d ch th m xu
viêm có m , l

t. N u b viêm n ng, nh t là

c có th dính v i các t ch c xung quanh gây nên

tình tr ng viêm mô t cung (th Paramestritis), thành t cung dày lên, có th
k phát viêm phúc m c.
L n nái bi u hi n tri u ch ng toàn thân: nhi
con v t

t m i, u o

i ti u ti

ng s a r t ít ho c m t h
hi n tr

ch nhanh,
ng kém ho c b

ng k phát viêm vú. Con v t luôn bi u

n, khó ch

n liên t c. T âm h

th i ra ngoài r t nhi u h n d ch l n m và t ch c ho i t , có màu nâu và mùi
th i kh

ng h p m t s vùng c

xung quanh thì có th phát hi

i các b ph n

c tr

i v v trí và hình dáng

c a t cung, có khi không tìm th y m t ho c c hai bu ng tr ng. Th viêm
ng k phát b nh viêm phúc m c, b i huy t, huy t nhi m m .
2.1.3.4. M t s vi khu

ng g p

ng c t

n các quá trình nhi m

trùng t bên ngoài vào c t
d c thì c t

t cung c a l n

ng m

ng sinh d c và trong t cung l

ho c b

ng sinh

y, các vi khu n t ngoài s xâm nh p
ng có m t c a các lo i vi

khu n: Staphylococcus, Streptococcus, E. coli, Salmonella,...
Staphylococcus
Là lo i c u khu n Gram
ng không có v

ng kính t 0,7-1,0µm, không sinh nha
ng. Trong b nh


16

ph m, t c

ng x p thành t

m l i t

ng l ng các vi khu

hình

ng riêng l thành t

nh ho c t ng chu i ng n (Nguy

s, 1997 ) [24].

Staphylococcus là lo i hi u khí tu ti n, nhi

thích h p 32-370C, pH

thích h p t 7,2-7,6.
c th t: Sau khi nuôi c y 5-6 gi vi khu

-

ng, sau 24gi

ng c n nhi u,

không có màng.
-T

ng th

ng: sau khi c y 24 gi , vi khu n hình

i to d ng S (Smouth) m t khu n l

thành khu n l
nh n, m t l

t, b

ng kính t 2-4mm. Tu vào màu s c khu n l

u
i ta

chia ra các lo i sau:
+ T c u có khu n l c màu vàng th m (Staphylococcus aureus) có kh
ng v t. Màu vàng th m là do s bi n màu c a ch t
Caroten. Màu vàng th m th y rõ nh
acid

ng có ch a tinh b t ho c
s, (1997 ) [24].

+ T

c u tr ng (Staphylococcus albus) và t

(Staphylococcus citreus)

c u vàng chanh

c l c và không có kh

nh.

ng th ch máu: Staphyloccus aureus gây dung huy t

-

m nh do có men Haemolysin, v i vòng dung huy t kép g m ph n dung huy t
hoàn toàn

trong và vòng dung huy t m t ph n

phía ngoài trên th ch máu.

ng th

-

phân l p, xác

c l c c a t c u. N u t c u có kh
ra acid làm pH

i (pH

ng Mannit sinh
ng chuy n t màu h ng sang màu

vàng. T c u không gây b

ng gi

nguyên màu h ng.
-

ng Gelatin: vi khu n có men gelatilaza làm tan ch y

gelatin
T c u có s

kháng kém v i nhi

và hoá ch t,

700C t c u


17

800C ch t trong 10 phút, v i 1000C ch t trong vòng vài

ch t trong 1 gi ,

phút, acid phênic 3-5% di t vi khu n trong 3-5 phút, Focmol l% di t vi khu n
trong 1 gi .
Streptococcus
Streptococcus là nh ng vi khu n hình c u ho c hình b u d
kính kho ng 1µ

b c, b

Vi khu

ng

ng.

ng thành chu i dài, chi u dài c a m i chu i t 2-

ho c ho n tu thu

u ki

ng (Nguy

s,

1997 ) [24].
Vi khu n thích h p

ng có nhi t

370C và pH = 7,2-7,6

s ng hi u khí tu ti n.
c th t: vi khu n hình thành h t ho c s i bông r i

-

l ng xu

ng. Sau 24 gi nuôi c
ng th

-

ng có c n.
ng: khu n l c d ng S, tròn, l i, bóng,

n liên c u x p thành chu i ng n.
ng th ch máu: khu n l

-

ng kính kho ng 1mm,

gây dung huy t b i các y u t :
+ Dung huy t d ng (a ):

c l c không cao.

+ Dung huy t d ng (

c l c cao.

+ Dung huy t d ng (p): không có kh
Vi khu n Streptococcus

kháng th p v i nhi

vi khu n b di t trong 30-40 phút,

nh.
và hoá ch t:

700C

1000C b di t trong 1 phút, các ch t sát

tiêu di t vi khu n.
Salmonella
Vi khu n không có nha bào và giáp mô, b t màu Gram (loài Salmonella
toàn thân ho c h

ng m nh. Khi nhu m vi khu n b t màu
m

u Nguy

Là vi khu n hi u khí hay y m khí tu ti n, nhi
pH= 7,2-7,6.

các

cs, (1997 ) [24].
thích h p 370C,


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×