Tải bản đầy đủ

Đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái ngoại và thử nghiệm một số phác đồ điều trị. (Khóa luận tốt nghiệp)

I H C THÁI NGUYÊN
I H C NÔNG LÂM
-------------

H
tài:
NGO I VÀ TH

C B NH VIÊM T
NGHI M M T S

CUNG

KHÓA LU N T T NGHI

H
o:
Chính quy
Chuyên ngành: Thú y
Khoa:
- Thú y

Khóa h c:
2011 - 2016

L N NÁI
U TR

IH C


I H C THÁI NGUYÊN
I H C NÔNG LÂM
-------------

H
tài:
NGO I VÀ TH

C B NH VIÊM T
NGHI M M T S

CUNG

KHÓA LU N T T NGHI

H
o:
Chuyên ngành:
Khoa:
L p:
Khóa h c:
Gi ng viên
ng d n:

Th

Chính quy
Thú y
- Thú y
K43 - TY N02
2011 - 2016


TS.

L N NÁI
U TR

IH C


i

Sau m t th i gian dài ph

u, h c t p và rèn luy n t

c t p t t nghi p t i trang tr
- huy

-

ng Nông
- xã Tân

c s d y d , ch b o t n tình

c a các th y cô giáo, nh t là các th
các bác, cô chú và các anh ch trong trang tr
ki n th

n trong ngh nghi

b k thu

i cán
báo cáo t t nghi p. Nhân d p này, tôi

xin bày t lòng bi

c t i:

- Ban Giám hi

ng, Khoa CNTY cùng toàn th các th y cô

ih
-

c nh ng

.

c bi t là: Th y TS.

,

n tôi
.

-

, cô, chú và anh ch trong trang tr
- huy

Xin c

-

.

n bè

ng h tôi trong su t quá trình h c t p và th c hi

-

ng viên và
t nghi p này.

SINH VIÊN


ii

Th c t p t t nghi p là m t khâu quan tr ng không th thi
oc

c trong

i h c.

Trong th i gian th c t

c ti p c n v i th c ti n s n

xu t, rèn luy n tay ngh c ng c và nâng cao ki n th c chuyên môn, n
u khoa h

c

ng th i, th c t p t t nghi

i sinh viên t rèn luy

ng ph m ch

b n thân nh ng hi u bi t v xã h

ng tr

thu

i
c, trang b cho
i cán b k

c công tác. Vì v y, th c t p t t nghi p

r t c n thi

i v i m i sinh viên cu i khoá h

Xu t phát t nh

ng.

cs

c s phân công c a th

ng ý c
ng d n và s ti p nh n c a

trang tr i Thao TN, xóm Non Tranh, xã Tân Thành, huy n Phú Bình, t nh
c b nh

tài:
viêm t cung

l n nái ngo i và th nghi m m t s

th i gian th c t

cs

u tr . Trong

nhi t tình c a ch tr i, cán b k thu t và

toàn b công nhân trong tr i cùng v i s ch b o t n tình c a các th y, cô giáo
và s n l c c a b

t nhi m v

k t qu nghiên c u nh

cm ts

nh.

u làm quen v i công tác nghiên c u khoa h c, ki n th c
c

m th c t

u và th i gian th c t p

còn ng n nên trong b n khóa lu n này c a tôi không tránh kh i nh ng h n
ch , thi u sót. Tôi kính mong nh
th y, cô giáo cùng các b
thi
Tôi xin chân thành c

ng nghi

c nh ng ý ki
b n khóa lu n c

a
c hoàn


iii

B ng 3.1: M t s tiêu chí phân bi t các th viêm t cung.............................. 26
B ng 3.2:

th nghi

u tr ............................................ 28

B ng 4.1: T l m c b nh viêm t cung
n tháng 10

n nái trong 3

5) ......................................................... 34

B ng 4.2: T l m c b nh viêm t cung theo l

c a l n nái.................... 37

B ng 4.3: T l m c b nh viêm t

................ 40

B ng 4.4: K t qu

u tr b nh viêm t

u tr .............. 43

B ng 4.5: K t qu

u tr b nh viêm t cung và kh

nc al n

nái sau khi kh i b nh....................................................................... 46
B ng 4.6:

ng c a b nh viêm t

n kh

thai c a l n

nái sau khi kh i b nh....................................................................... 48
B ng 4.7: n

ng c a b nh viêm t cung c a l n nái

n t l l n con

m c b nh phân tr ng........................................................................ 51
B ng 4.8:

ng c a l

l n nái m c b nh viêm t

nt l

l n con m c b nh phân tr ng........................................................... 53


iv

......................................................... 35
.................... 37
4.3:

2

........................ 44

....................................................................... 47

....................................................................... 49

........................................................................ 51
H

4.7:
........................................................... 53


v

:

cs:
E. coli

Escherichia coli

LCPT:

L

Nxb:
pp:

page

PGF

Prostaglandin F

tr:

trang


vi

L

M N .................................................................................................... i

L I NÓ

U ..................................................................................................ii
NG...............................................................................iii
................................................................................ iv
C CH

............................................................... v

M C L C........................................................................................................ vi
Ph n 1: M
1.1.
1.2. M

U ............................................................................................ 1
................................................................................................... 1
uc

tài ................................................................. 1

tài....................................................................................... 2
1.3.1.

c .................................................................................... 2
c ti n ..................................................................................... 2

Ph n 2:

................................................................. 3

2.1. C s

c........................................................................................... 3

2.1.1. C u t o c quan sinh d c c a l n nái ..................................................... 3
m sinh lý sinh d c l n cái ........................................................... 6
2.1.3. Nh ng hi u bi t v b nh viêm t cung

l n nái.................................. 14
................................................. 14

2.1.3.2.

...................................................................... 16

2.1.3.3.

....................................................................... 17
............................................... 21

2.2. Tình hình nghiên c u trong và ngoài n
2.2.1. Tình hình nghiên c
2.2.2. Tình hình nghiên c u trong n

c.............................................. 22

i........................................................ 22
c.......................................................... 23


vii

Ph n 3:

,
............................................................................................... 26

it

ng và ph m vi nghiên c u............................................................ 26

it

ng nghiên c u............................................................................ 26

3.1.2. Ph m vi nghiên c u............................................................................... 26
m và th i gian nghiên c u ............................................................ 26
3.3. N i dung nghiên c u................................................................................ 26
3.4. Ph

ng pháp nghiên c u và các ch tiêu theo dõi ................................... 26

3.4.1. Ph

ng pháp nghiên c u....................................................................... 26

3.4.1.1.

ngo i

3.4.1.2. So sánh hi u l c

c a hai

26
u tr 27

........................................... 29
3.4.2. Các ch tiêu theo dõi và ph
3.4.3. Ph

nh các ch tiêu................. 31

ng pháp x lý s li u..................................................................... 32

Ph n 4: K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N............................. 34
4.1. Tình hình m c b nh viêm t cung c

n nái ngo i t i tr i l n nái

ngo i xã Tân Thành, huy n Phú Bình............................................................. 34
4.1.1. T l m c b nh viêm t cung c

n nái qua 3

4.1.2. T l m c b nh viêm t cung theo l
4.2.

ul

-2015)34

c a l n nái .......................... 36

nh viêm t

..... 43

4.2.1. K t qu

u tr b nh viêm t

u tr ..................... 43

4.2.2. K t qu

u tr b nh viêm t cung và kh

n c a l n nái sau

khi kh i b nh................................................................................................... 46
4.2.3.

ng c a b nh viêm t cu

n kh

thai c a l n nái

sau khi kh i b nh............................................................................................. 48
4.3. nh h

ng c a b nh viêm t cung

l

n t l l n con m c b nh

phân tr ng........................................................................................................ 50


viii

Ph n 5: K T LU

NGH ............................................................. 56

5.1. K t lu n .................................................................................................... 56
5.2

ngh ..................................................................................................... 56
............................................................................ 57

I. Tài li u ti ng Vi t ........................................................................................ 57
II. Tài li u n

c ngoài..................................................................................... 59

III. Tài li u Internet ......................................................................................... 60


1

1.1.
Trong nh

u v th c ph m không ng

c bi t là nhu c u v th t l
l

ng nhu c u c a th
n m nh.
ng d ng

các ti n b khoa h

t vào trong s n su

qu cao thì bên c nh vi c

m b o các tiêu chu n v th

thu

c hi u
ng tr

thì gi ng t t là t o ti
t hi u qu cao.

c công nghi p v i

quy mô t p trung, nhóm b nh sinh s n là m t trong nh ng nhóm b
g p do kh

ng

u ki n ngo i c nh c a l n nái. M t

khác, quá trình sinh s

vi khu

th và gây ra m t s b

u ki n xâm nh
, viêm t cung, viêm vú...

Trong các b nh s n khoa c a l n nái sinh s n thì b nh viêm t
phát hi n v i t l cao t
Nh ng v
cung

c

s n xu t.

nêu trên ch ra r ng vi c nghiên c u v b nh viêm t

n nái ngo i là vi c c n thi t.
tài:

t cung

l n nái ngo i và th nghi m m t s

-

c b nh viêm t cung

c b nh viêm
u tr

n nái ngo i nuôi

t i tr i l n xã Tân Thành, huy n Phú Bình, t nh Thái Nguyên.
- So sánh hi u l

u tr b nh viêm t cung c

u tr .


2

1.3.1.

c
- K t qu

cc

tài là nh ng thông tin khoa h c có giá tr b

sung thêm nh ng hi u bi t v b nh viêm t cung

l n

ra nh ng bi n pháp phòng tr b nh viêm t cung
- K t qu

khoa h

nh m nâng cao kh

n xu t c

khoa h
n nái có hi u qu .
i pháp k thu t

n nái nuôi t i tr i xã Tân Thành,

huy n Phú Bình, t nh Thái Nguyên.
c ti n
-

c hi u qu

u tr b nh viêm t cung

u tr b nh c a m t s

trong phòng

l n.

- Nh ng khuy n cáo t k t qu c
c nh ng thi t h i do b nh gây ra.

n ch


3

2.1.
2.1.1. C u t

c c a l n nái

Quá trình ho

ng sinh lý c

n, giúp gia súc trong ho

c là r t quan tr ng và

ng sinh s n nh m duy trì nòi gi ng. C u t o

g m b ph n sinh d c bên ngoài và b ph n sinh d c bên trong.
B ph n sinh d c bên ngoài là b ph n sinh d c có th nhìn th y, s
th

c. Bao g m: âm môn, âm v t và ti

d c bên trong không nhìn th

ph n sinh
pháp gián ti

ta có th quan sát, ho c s th y bao g
bu ng tr ng. M i b ph

i

o, t cung, ng d n tr ng,

m nhi m m t ch

gi m t vai trò quan tr ng khác nhau.
* Âm môn (vulva)
Âm môn hay còn g i là âm h , n

i h u môn. Bên ngoài có hai

môi, b trên c a hai môi có s c t , nhi u tuy n ti t ch t nh n màu tr ng và
tuy n ti t m hôi.
* Âm v t (clitoris)
Âm v t c

c c u t o gi

tc

c

c thu nh l i, bên trong có các th h ng. Trên âm v t có các n p da t o
gi a âm v t g p xu

i là ch t

u mút các

dây th n kinh.
* Ti
Ti

i h n gi
c là

o. Màng trinh là các s

m c g p l i t o thành m t n p. Ti
ng quay v âm v t.

o. Trong ti
i do hai l p niêm

t s tuy n x p theo hàng chéo,


4

o (vagina)
o là m t

c là c t cung, phía sau là ti

màng trinh.

c c u t o b i ba l p:

L p liên k t bên ngoài.
L
v

t
cung.

L p niêm m c: trên b m t có nhi u t

ng bì g p n p d c.

o còn là b ph n th i thai

và là

ng th i các ch t d ch t trong t cung.
Theo Tr n Ti

[3

o c a l n dài 10 - 12 cm.

* T cung (uterus)
T cung c a l n có hai s ng, m t thân và m t c t cung.
C t cung: là ph n ngoài c a t cung, c t cung c a l n dài và tròn,
không g p n p hoa n mà là nh ng c t th t dài xen k
dàng cho vi c th tinh nhân t
ng Quang Nam và Ph
Theo Tr n Ti

ng th

c

c v i nhau
gây s y thai

[15].
[3], thì c t cung l n dài 10 - 18 cm.

Thân t cung: thân t cung l n ng

dài kho ng 3 - 5 cm n i gi a

s ng t cung và c t cung. Niêm m c thân và s ng t cung là nh ng n p g p
u d c.
S ng t cung: s ng t cung c a l n ngo
1 m.

l n thai làm t

t non dài 0,5 -

u hai s ng t cung.

* ng d n tr ng
ng d n tr ng (vòi fallop) n m

màng treo bu ng tr ng. Ch

c a ng d n tr ng là v n chuy n tr ng và tinh trùng theo chi
C u t o ng d n tr

p v i ch

c nhau.
u ng d n

tr ng thông v i xoang b ng, g n sát bu ng tr ng có loa kèn là m t màng


5

m ng t o thành m t tán r
chuy n qua l p nh

u ôm l y tr ng. Tr
n lòng ng d n tr ng, n

cv n

y ra quá trình th tinh

và phân chia c a phôi. Th i gian t bào tr ng di chuy n trong ng d n tr ng
t 3-

ng di hành, t bào tr ng có th

l

n khác

nhau do nh ng ch h p c a ng d n tr ng.
Có th chia ng d n tr ng thành b
n ph u, ph ng c a ng d n tr

n ch

m,

n co c a ng d n tr ng.

* Bu ng tr ng
Bu ng tr ng l n dài 1,5 - 2,5 cm, kh
Quang Nam, Ph

ng kho ng 3 -

ng

[15].

C ut

c bao b c b i m t l p màng b ng t ch c liên

k t s i, bên trong bu ng tr ng chia làm hai mi n. Mi n v và mi n t

u

c c u t o b ng t ch c liên k t s i x p và t o cho bu ng tr ng m t l p
m (Stromaovaris).

mi n t y có tác d ng v sinh d c vì

y ra quá

trình tr ng chín và r ng tr ng. Trên bu ng tr ng c a m t l n cái 10 ngày tu i
ng 60.000 tr ng non. Theo th i gian, bu ng tr ng này phát tri n
n khác nhau. T ng ngoài là nh

p phân b

u, t ng trong là nh ng noãn bào th c

ng, khi

noãn bào chín s n i lên b m t bu ng tr ng.
p có tr ng

gi a, xung quanh là noãn bào, noãn bào lúc

u có hình d t sau có hình tr . Noãn bào th c
hình thành xoang noãn bào ép tr ng v m t phía, khi noãn bào chín là quá
i lên trên b m t bu ng tr ng,
nm
kèn r

n nh

nh s v ra, t bào tr ng theo d ch noãn bào vào loa

ng tr

s hình thành th vàng.

Th vàng ti t ra progesteron, kh
ngày th

ng th
i

ng
n ngày th


6

15, s thoái hóa th vàng b
b ch n u tr
2

u t ngày th 17 - 18 và s chuy n thành th

c th tinh.
m sinh lý sinh d c l n cái

* S thành th c v tính
Thành th c v tính là tu i con v t có ph n x sinh d c và có kh
sinh s n. So v i thành th c th vóc, s hình thành v tính
và l
d

ng s
u tiên, mà ph i cho l n

v th vóc và s

ng b qua chu k
chu k

c

c và s bi

n toàn di n

c nh n bi t b ng s bi
i c a th

i b ph n ngoài

u tiên hai mép âm môn

và có d ch ch y ra, sau chuy

th

i v th

ng

n sau chuy

Cùng v i s bi u hi n sinh d c bên ngoài,
s bi

ng

m nhi m vai trò làm m .

S thành th c v

là s bi

gia súc nói chung

n mê ì.

bên trong bu ng tr

i, các noãn bào n i trên b m t tr ng và chín, niêm m c t cung
t cung m d n kèm theo ti t d ch.
* Chu k tính
Khi gia súc thành th c v tính, nh ng bi u hi n tính d

ra liên t c có tính chu k , nó ch m d

c bi u hi n

già y u.

t quá trình sinh lý ph c t

phát tri n hoàn

c không có bào thai và không có hi

ng b nh lý thì

bên trong bu ng tr ng các noãn bào phát tri n, chín và n i c m lên b m t
bu ng tr ng. Khi noãn bào v , tr ng r ng g i là s r ng tr ng, m i l n r ng
tr ng con v t có nh ng bi u hi n tính d c ra bên ngoài g
tr ng r ng có tính chu k
S

ng d

ng r ng có tính chu kì:
n yên ti

ng d c. Do
.

is

u khi n c a th n kinh trung

ng lên bu ng tr ng làm các noãn bao phát


7

tri

n t l LH/FSH là 3:1 thì khi
ng tr ng, hình thành th vàng. Th vàng t n t

n khi g

n u

c th thai, nó ch t n t i t 3 - 15 ngày n u tr

c th

i tác d ng c

ch máu ngo i vi

nuôi th vàng, lúc này th

c cung c p ch t

ng và b tiêu h y trong vòng 24h gi , k t qu
progesteron gi

c gi i phóng làm tr ng phát tri n

và chín, xu t hi n chu k
M t chu k

ng

ng d c ti p theo.

ng d

c tính t l n th i tr

n l n th i

tr ng sau. Các loài gia súc khác nhau thì th i gian hình thành chu k là khác
nhau.

l n th i gian hình thành m t chu k trung bình là 21 ngày bi

ng

trong ph m vi t 18 - 25 ngày. Khi ti n hành ph i gi ng l n có ch a thì l n
ng d c l i. Th i gian có ch a c a l n là 114 ngày, th
d c tr l i là 7 ngày sau cai s

ng

ng t 5 - 12 ngày.

* Kho ng cách gi a các l
Kho ng cách gi a các l

là ch tiêu quan tr

sinh s n c

ng bao g m nhi u tính tr ng t o nên

bao g m th i gian có ch a, th i gian nuôi con, th i gian cai s
l a sau, do v y kho ng cách l

n th thai

n s con cai s

Nhi u công trình nghiên c u cho th y th i gian mang thai c a l n nái dao
, t 113 -

u t ít bi

rút ng n kho ng cách các l

ta ch có th

gian bú s a c a l n con b ng cách cai s a s m
nghiên c u cho th y r

rút ng n th

k t qu cao thì ph
l

con cai s

ph i t p cho l
th

ng t
m t 7 ngày tu

c cung c p, không c n s a m .

i.
ng rút ng n th i

l n con. Nhi u công trình
n ph i gi ng l i có
c bi t ph i cai s a s m cho
rút ng n th i gian cai s a,

n khi l n con có th s ng b ng


8

Hi

p trung, th i gian cai s a

21 ngày, sau cai s a 5 - 6 ngày l n m
cách các l

c ph i gi ng l

l n con là
y kho ng

trung bình là 140 ngày, m

s n xu

c

2,5 l a.

a. Sinh lý mang thai:
Có thai là m t hi
khi tr

c bi t c

c th

cái, nó b

ut

xong. Trong th c t , s có thai c a gia súc

c tính ngay t ngày ph i gi ng l n cu i. Th i gian có thai ph thu c vào
u ki n và các y u t khác nhau. Nó dài hay ng n tùy theo loài, gi ng gia
súc, tu i gia súc m , l a sinh s n, tr
Theo Tr n Ti

ng, s c kh e . . .
[3],

l n th i gian mang thai xê

d ch trung bình là 110 - 118 ngày, th i gian có thai trung bình là 114 ngày.
+ Quá trình phát tri n c a phôi thai
Quá trình phát tri n c a bào thai có th chia làm ba th i k :
- Th i kì th nh t - th i k tr ng: Th i k này b
tr n

c th

u t khi t bào

n khi hình thành nang phôi - túi phôi.

- Th i k th hai - th i k phôi thai: Là th i k hình thành nhau thai,
hình thành các t

th ng c

.

gia súc l n t

ngày th 11 - 40.
- Th i k th ba - th i k bào thai: Là th i k cu

n

n phân hóa nh ng k t c u c c ti u c a t
quan, là th i k bào thai phát tri n nhanh
+S

u hòa th n kinh - th d ch
u hòa s phát tri n c

ng ch
u ti t th n kinh - th d ch.

th i k mang thai.
m b o s th ng nh t c a các ho t

m và bào thai là m t quá trình ph c t p do s


9

u ti t th n kinh: B
n tr
m th c m

u t lúc th thai thì trong v não xu t hi n

ti p nh n nh ng bi

t

i hóa h

mb

c t các

u ki n c n thi t cho s

phát tri n c

c t cung phát tri n, m

nhi u, ti t d

ng m nh nh t

m t trong các y u t d gây s y thai

th

n

tháng th hai, là

m này.

u ti t th d ch: Có s tham gia tích c c c a h n i ti t. Progesteron
là hormone

c s n sinh

nhau thai.

th vàng và

l n progesteron ch y u do th vàng cung c p, vai trò c a nhau

thai là ch y u (Tr n Ti
+ Nh ng bi
- S bi

[4].

i sinh lý ch y u khi có thai
i toàn thân c

m khi có thai:

Khi gia súc có thai, kích t c a hoàng th
ng m t s tuy n n i ti t khác. Vì v y hi
i ch t... c a con m

ng, tr ng
c nâng cao cho nên

th i k

i k có

ch a, l

- 25 kg (không k các s n ph m thai,

- 4 kg là protein). Nói chung trong th i gian có ch a, l n m
l n so v

ng 3
1,2 - 1,3

c khi ph i gi ng.

Tr n Ti

[3

ng h p thi u canxi và photpho

nghiêm tr ng thì gia súc m b b i li
hay bi n d ng, d
không th thi
0,5 % so v i kh

n hi

, khung xoang ch u b l ch
khó. Canxi và photpho là 2 nguyên t

c v i gia súc có thai. Nhu c u canxi là 0,6 %, photpho là
ng v t ch t khô kh u ph n.

Bào thai ngày càng phát tri n, áp l c xoang ch u và xoang b ng thay
i nên

n s ho

ng c a h tu n hoàn và hô h p. Nhu c u

cung c p oxy c a bào thai d n nâng cao

th i gian có thai k cu i nên t n s


10

hô h p c a m

u hi n tr ng thái th d

d

c c a bào thai k cu

i tu n hoàn vùng xoang

ch u nên gây hi

t khác s l

c a gia súc m
-S

i tác

i ti u ti n

ng m i l n ít.
i

c.

Bu ng tr ng: Khi gia súc có thai, hai bu ng tr ng to nh
nhau. Bu ng tr ng phía s ng t

ng l

u
ng tr ng bên

kia. Trên m t ngoài bu ng tr ng xu t hi n th vàng.
T cung: Khi gia súc có thai, Toàn b t cung xu t hi n nh
v c u t o, tính ch t, v trí, kh

i

ng, th tích... dây ch ng t cung dài ra nên

u mút s ng t cung và bu ng tr
v

nt

i, xa
c phát tri n m

ng ti t

niêm d ch. Niêm m c t cung hình thành nhau m .
Theo Tr n Ti

[3],

l nm

sinh c a t cung ph thu c vào s

ng là phát tri n

hai s ng. Cu i th i k có thai, kh
2,5 - 6 kg, còn t cung bình
- Nh

phát tri
c

ng t cung (không k thai) n ng t i

ng không có thai n ng 0,2 - 0,5 kg.

i hormone sinh d c.
c phát tri

i tác d

u hòa c a các

hormone bu ng tr ng, nhau thai và tuy n yên.
N a th i k

c hình thành và phát tri n, ti t ra

Prolan B ch t này có tính gi
thích th vàng phát tri

c tuy n yên. Nó kích
t Progesteron, làm cho niêm m c t cung phát

tri n và dày thêm. Nhau thai ngoài vi c ti t Prolan B, còn ti t ra Progesteron
và Folliculin.
N a k
cl

ng Progesteron gi m d n trong máu.
nm ct


11

Cu i th i k có thai. Progesteron gi m r t th p trong máu. Progesteron
có tác d ng c ch t cung co bóp và Folliculin kích thích co th t t cung,
thu n l

. Trong th i k

th ch

i ti t c

n thay

c tuy n yên, ti t ra Prolan A và Prolan B.

M t khác, nó còn thay th bu ng tr ng ti t ra Progesteron trong n a k

u và

c ti t liên t c v sau càng nhi u.
.
Gia súc cái mang thai trong m t th i gian nh
phát tri

, gia súc m

y thai ra ngoài cùng v i màng nhau, d ch thai.

. Th
m

c a gia s

n khi thai ra kh

nh

c tính t khi c t cung

m và s

ng bào thai ra h t

n Ti

[3],

l n th i

là t 2 - 6 gi .
+ Nh ng bi u hi n c

m trong th i gian g

c

.
ng. Cho nên

cu i th i k mang thai gia súc có nh ng bi u hi n c
y

, ch

ng sinh d c và b u vú.
- Tri u ch ng
c th

th i k s

.

1 - 2 tu n, ch t niêm d ch

c t

ng sinh

d c l ng, sánh, dính và ch y ra ngoài. Còn 1 c bên ngoài có nh
xung huy t nh

thì
i: âm môn to phù, nhão ra và

u núm vú to, b

ch vú n i rõ. Nhi

thì nhi
gia súc cái có hi

ng s t mông.

Theo Tr n Ti
b

ng. Bên ngoài

a b u vú và thành b

[3], l

10 - 15 ngày
i rõ ràng.


12

- Tri u ch ng r

.

gia súc m ph i dùng s

y thai cùng v i các khí quan tr ng

ng sinh d

cr

c a t cung, s co bóp này b

u t s ng t

n là do s co bóp
n thân t

t cung, k t qu làm m r ng c t

nc

i nh vào s co bóp c a

b

y thai ra ngoài.
.
c chia làm 3 th i k :
- Th i k m c t cung
Th i k này b

u t khi t cung

n khi c t

cung m hoàn toàn. Tùy t ng gi ng mà bi u hi n bên ngoài không gi ng
nhau.

l

ng n

i l i trong chu ng và có

tri u ch ng c n .
Con v t xu t hi
này y u v

u tiên trong k

, th

n

n ng n, th i gian ngh gi

l i dài t 20 - 30 phút, m

n

ng t 2 - 3 giây. N u con m r n liên

t c thì m ch máu c a bào thai chèn ép, tu

ng khí cung

c p cho thai y u, thai ra ch m có th b ng t.
co bóp chuy n t s ng t cung xu ng thân t
c
t

trong t cung và màng thai d n ép ra ngoài, c

, màng thai m t ph

bóp c a t

t ra ngoài. Cùng v i s c co

p t c chui ra, ép vò c t cung làm cho

c t cung càng m r ng. Khi c t
chui ra, lúc này gi a c t
thai ra ngoài có hi
ni u v

nc t

c, màng i v

màng ni

r ng thì m t ph n c a thai
o không còn ranh gi i n a. Cùng lúc

ng v

i, màng i và màng ni u v ra. Th t màng
c

c ni

n cho c t cung m r
ng sinh d

dàng.

u ra cùng v i màng i,
ng th i làm


13

- Th i k

hay còn g i là s thai

Th i k này b
l t ra ngoài.

u t khi c t cung m hoàn toàn và k t thúc khi thai

th i k này thai qua c t

ng, b ph

o. N

c nh

bình

u. Lúc này gia súc cái b n ch n,

ng n

n.
uc

ch u, gia súc cái l i n m xu

c

m là s c co bóp c a t cung trong th i k này m nh vì thân c a thai ti p
xúc niêm m
kêu do b

o, gây ra m t ma sát l n. T

ng

ch i, d ch ni u ch y ra h t, thân thai ti p giáp vào niêm

m

o.
Tr n Ti

[3], l n r

khác v i gia súc khác, t cung

y thai theo chi u d c và co bóp theo t
s ng t

n. S co bóp b

ut g c

u nh n c a s ng t cung. Hai s ng t cung thay nhau co
l

ng n

i

n m xu ng ngay, màng thai c a l n không lòi ra ngoài âm h
ra t ng con m t, sau m i l n r

c i ít, thai l n

ng thai l n ra d dàng.

- Th i k s nhau (hay g i là bong nhau)
Sau khi thai l t ra kh

ng sinh d c c a gia súc m m t th i gian,

con m tr

cung v n co bóp và ti p t c nh

n,

m i l n co bóp t 1,2 - 2 phút, th i gian gi a hai l
lúc này y
Sau khi s thai kho ng 2 - 3 gi thì t cung nh l i, thành t cung dày,
trên b m t có nhi u n

cung có nhi

n

lúc này c a gia súc cái ch y
Trong th i gian này tu n hoàn c a núm nhau m
nên thai có th

m

c. Các nhung mao teo l i, tách núm nhau m ra

kh i nhau thai. Trong th i gian này t cung ti p t c co bóp và thu nh l i d n


14

th

u và màng nhung mao thì không co l

c nên t

y ra ngoài.
c tính c a t cung
co bóp t mút s ng t cung t i thân t cung, nên màng nhau thai bong ra s
c l n trái, ph n

mút s ng t

n xu ng s ng

t cung, thân t cung và ra ngoài.
Th i gian bong nhau thai c

mc u

t o c a núm nhau con và núm nhau m trên niêm m c t cung.
Theo Tr n Ti

2002) [3], l n sau khi thai ra h t toàn b ,

kho ng 10 - 50 phút nhau thai m i ra. Nhau thai c a l
m

ng,

ng g m nhau thai c a t t c các thai ch a trong m t s ng t cung.
Trong s ng t cung l n có ít thai thì nhau thai không dính l

mà ra t ng cái m t, thai sau có th

y nhau thai c

s ng t cung l n có xen k nhi

y,

c ra. N u trong

ng và thai b ch t khô thì nhau
ng nh ng thai ch t khô trong s ng t

cung s ra cùng v i nhau thai.
2.1.3. Nh ng hi u bi t v b nh viêm t cung

l n nái

2.1.3.1.
Theo Tr n Ti
b

ng x y ra

[3], viêm t cung là m
gia súc cái sinh s

. Quá trình viêm phá h y

các t bào t ch c c a các l p hay các t ng t cung gây r i lo n sinh s n
súc cái làm

ng l n, th m chí làm m t kh

Theo tác gi

n

gia

gia súc cái.

t và cs (2000) [7], b nh viêm t cung

l n

ng do các nguyên nhân sau:
Công tác ph i gi

t, nh t là ph i gi ng b ng

tinh nhân t o làm xây xát niêm m c t cung, d ng c d n
c vô trùng khi ph i gi ng có th vi khu n t ngoài vào trong t
cung l n nái gây viêm.


15

L n nái ph i gi ng tr c ti p, l

cm cb

ho c mang vi khu n t nh ng con l

t
viêm t cung, viêm âm

o truy n sang cho l n kh e.
L

khó ph i can thi p b ng th thu t gây t

m c t cung, vi khu n xâm nh p gây nhi m trùng, viêm t cung k phát.
L

b sát nhau x lý không tri

n

viêm t cung.
Do k phát t m t s b nh truy n nhi

y thai truy n nhi m,

nh lao... gây viêm.
Do v sinh chu

, v sinh b ph n sinh d c l

không s ch s trong th

c và sau

c t cung m vi sinh v

u ki

xâm nh p vào gây viêm.
ng Thanh Tùng (2006) [24], viêm t cung
trong nh ng t
r tl

cc

n kh

l

t

i sau khi sinh,

ng

n, làm m t s a, l n con không có s a s còi c c,

ng l n con ch m phát tri n. L n nái ch
không th thai có th d
eo

n vô sinh, m

ng d c tr l i,
n c a l n nái.

ng Thanh Tùng (2006) [24], b

l n nái

ng do các nguyên nhân sau:
+ Thi u sót v

ng qu n lý

Kh u ph n thi u hay th

c ho c trong th i k mang thai

n viêm t cung.
L n nái s d ng quá nhi u tinh b t,
tay gây t
viêm t

c t cung, vi khu n xâm nh p gây nhi m trùng
.
c l i thi

không ch ng l

, ph i can thi p b ng

ng, l n nái s

c s xâm nh p c

,s

kháng gi m
cung.


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×