Tải bản đầy đủ

Dạy học dự án chiec thuyen ngoai xa tich hop ( kèm GA đt)

PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN
1. Tên hồ sơ dạy học:
Dạy bài Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu theo chủ đề tích hợp.
2. Mục tiêu dạy học:
a. Kiến thức: Giúp HS:
- Cảm nhận được suy nghĩ của người nghệ sĩ nhiếp ảnh khi phát hiện ra mâu thuẫn éo
le trong nghề nghiệp của mình; từ đó thấu hiểu mỗi người trong cõi đời, nhất là người
nghệ sĩ, không thể đơn giản và sơ lược khi nhìn cuộc sống và con người.
- Tình huống truyện độc đáo, mang ý nghĩa khám phá, phát hiện về đời sống . Điểm
nhìn nghệ thuật đa chiều . Lời văn giản dị mà sâu sắc, dư ba..
b. Kĩ năng:
- Rèn luyện kĩ năng đọc- hiểu truyện ngắn hiện đại.
- Từ những vấn đề đặt ra trong truyện ngắn , rèn luyện cho học sinh kĩ năng sống,
giúp HS có cách nhìn nhận, đánh giá cuộc sống và con người một cách toàn diện
.Ngoài ra, lưu ý cho các em cần có những hiểu biết tối thiểu về quyền trẻ em, những
hiểu biết về pháp luật để có thể tự bảo vệ mình, đấu tranh với tình trạng bạo lực gia
đình trong những trường hợp cần thiết nhưng phải phù hợp với luân thường đạo lí; ý
thức sâu sắc về hậu quả khôn lường của bạo lực gia đình để không mắc phải sai lầm
như nhân vật trong tác phẩm .
c.Thái độ: Đánh giá đúng giá trị của tác phẩm , thấy được ý nghĩa thời sự mà tác
phẩm đặt ra và vị trí của nhà văn Nguyễn Minh Châu trong văn học Việt nam hiện

đại.
3. Đối tượng dạy học của bài học:
- Số lượng học sinh: 45 em
- Số lớp thực hiện: 1lớp
- Lớp: 12A4.


- Một số đặc điểm cần thiết khác của học sinh đã học theo bài
học.
+ Trong quá trình thực hiện dạy bài Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn
Minh Châu theo chủ đề tích hợp. Tôi thực hiện một tiết dạy trong chương
trình Ngữ văn lớp 12, đối tượng dạy học là học sinh lớp 12 do tôi
trực tiếp giảng dạy trên lớp, nên có nhiều thuận lợi .
+ Nhìn chung, các học sinh đang học lớp 12 đã có vốn kiến thức
cơ bản của các môn học và kiến thức xã hội , nên khi dạy các em
không mấy bỡ ngỡ trước những câu hỏi tích hợp .
+ Học sinh có kiến thức về pháp luật, về quyền trẻ em và đặc
biệt là phải sự hiểu biết về xã hội, nhất là tình trạng bạo lực gia
đình, một trong những tình trạng đáng báo động trong xã hội hiện
nay.
4. Ý nghĩa của bài học:
- Những chiêm nghiệm sâu sắc của nhà văn về cuộc đời và nghệ thuật: phải nhìn
nhận cuộc sống và con người một cách đa diện ; nghệ thật chân chính luôn gắn với
cuộc đời , vì cuộc đời.
- Rung lên hồi chuông báo động về tình trạng bạo lực gia đình và
hậu quả khôn lường của nó.
- Tác động đến nhận thức của học sinh, tạo cho các em có cách
nhìn nhận đúng đắn về các vấn đề xã hội, đặc biệt là vấn đề bình
đẳng giới- nguyên nhân chính của bạo lực gia đình.
5. Thiết bị dạy học, học liệu
- GV: Ảnh chân dung nhà văn Nguyễn Minh Châu và một số hình ảnh minh họa
SGK và SGV Ngữ văn 12 tập 2( chương trình chuẩn).
Một số tác phẩm của Nguyễn Minh Châu ở cả hai chặng đường sáng tác


Nội dung tích hợp của bài học
- HS: Sách giáo khoa, bài soạn, đặc biệt là phần trả lời cho những câu hỏi có nội
dung tích hợp mà GV yêu cầu chuẩn bị.

6. Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học:


Tiết 72,73

CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA
Nguyễn Minh Châu.

A. Mục tiêu: như đã mô tả ở trên
B. Nội dung :
Bài dạy gồm có hai phần chính thực hiện trong 2 tiết :
1. Tác giả, tác phẩm.
2. Tìm hiểu văn bản:
- Hai phát hiện của người nghệ sĩ nhiếp ảnh.
- Câu chuyện của người đàn bà hàng chài ở tòa án huyện.
- Đặc sắc nghệ thuật.
C. Phương pháp dạy học : nêu vấn đề, gợi mở, vấn đáp, đàm thoại.
D. Phương pháp kiểm tra, đánh giá:
- Kiểm tra mức độ nhận thức, nắm bài học của HS sau tiết học bằng câu hỏi.
- Kiểm tra việc vận dụng kiến thức bài học để bàn về vấn đề xã hội hiện nay bằng
một bài kiểm tra 90 phút, thực hiện trong các tiết sau.
E. Tổ chức hoạt động :
1. Ổn định lớp:
2. Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra bài soạn của HS
3. Bài mới:
Giới thiệu bài: Nguyễn Minh Châu thuộc trong số những người mở đường tinh anh
và tài năng nhất của văn học ta hiện nay. Sự tinh anh và tài năng ấy trước hết thể hiện


ở quá trình đổi mới tư duy nghệ thuật. Sau 1975, khi văn chương trở về với đời
thường và Nguyễn Minh Châu là một trong số những nhà văn đầu tiên của thời kì đổi
mới đã đi sâu khám phá sự thật đời sống ở bình diện đạo đức, thế sự. Tâm điểm khám
phá nghệ thuật của ông là con người trong cuộc mưu sinh, trong hành trình nhọc
nhằn tìm kiếm hạnh phúc và hoàn thiện nhân cách. Khám phá mới của nhà văn thể
hiện qua tác phẩm tiêu biểu mà chúng ta tìm hiểu trong bài học hôm nay.
Hoạt động của giáo viên và học sinh
PP: Hoạt động 1:Hướng dẫn học sinh
tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm.

Kết quả cần đạt
I. Tìm hiểu chung:

( GV giới thiệu chân dung nhà văn 1. Tác giả: (1930-1989)
NMC- trình chiếu)

- Cây bút tiên phong “ nhà văn mở

- Dựa vào phần tiểu dẫn trong SGK, đường tinh anh và tài năng nhất” của
hãy cho biết vị trí của Nguyễn Minh VHVN thời kì đổi mới.
Châu trong nền văn học nước nhà?
- GV nói rõ hơn về vị trí và những - Trước 1975: Cảm hứng sử thi- lãng
đóng góp to lớn của NMC.

mạn.

( Nguyên Ngọc: NMC “thuộc trong số
những nhà văn mở đường tinh anh và
tài năng nhất của văn học ta hiện
nay”).
- Nét nổi bật nhất trong sáng tác của
NMC ở chặng đường sau 1975 là gì?

- Sau năm 1975: cảm hứng thế sự, với

( nếu trong Mảnh trăng cuối rừng những vấn đề về đạo đức và triết lí
cuộc sống, con người được bao bọc
trong cảm hứng sử thi- lãng mạn, thì
trong Bức tranh con người được khám
phá trên bình diện đạo đức còn ở Chiếc

nhân sinh.


thuyền ngoài xa lại mang cảm hứng thế
sự, triết lí nhân sinh. Đó là quá trình
đổi mới tư duy nghệ thuật đưa NMC
lên vị trí người mở đường tinh anh và
tài năng của văn học nước ta thời kì đổi
mới.( GV trình chiếu, giới thiệu một số - Tác phẩm chính: Cửa sông, Mảnh
hình ảnh về tác phẩm chính của NMC)

trăng cuối rừng, Dấu chân nười lính;
Người đàn bà trên chuyến tàu tốc hành,
Bến quê…

- Dựa vào phần giới thiệu SGK, nêu 2. Truyện ngắn: Chiếc thuyền ngoài
xuất xứ truyện?

xa.

- Em hãy tóm tắt ngắn gọn cốt truyện?

- In trong tuyển tập truyện ngắn cùng

( GV giới thiệu sơ đồ tóm tắt tác phẩm tên Chiếc thuyền ngoài xa ( 1987).
- trình chiếu)

- Truyện kể lại chuyến đi thực tế của

Phát biểu ngắn gọn (1 câu) nội dung một nghệ sĩ nhiếp ảnh và những chiêm
cốt truyện?

nghiệm sâu sắc của ông về nghệ thuật và

- Dựa vào tình huống, sự kiện, em hãy cuộc đời.
chia bố cục văn bản?

- Bố cục: 3 đoạn.

- Nếu chia văn bản làm 2 đoạn như 2 + Đoạn 1:( Từ đầu đến … biến mất) :
bạn vừa đọc thì ý chính của mỗi đoạn Hai phát hiện của nghệ sĩ Phùng.
là gì?

+ Đoạn 2: ( Tiếp theo đến …sóng gió

( Trên cơ sở bố cục, chúng ta sẽ đi sâu giữa phá): Câu chuyện của người đàn bà
vào tìm hiểu tác phẩm)

hàng chài ở tòa án huyện.
+ Đoạn 3:( Còn lại) Tấm ảnh được chọn

* Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh II. Đọc hiểu văn bản:
đọc hiểu văn bản.

1. Hai phát hiện của người nghệ sĩ

- Phát hiện thứ nhất của người nghệ sĩ nhiếp ảnh:


nhiếp ảnh là gì? Hãy chọn một cụm từ a. Phát hiện 1: Bức tranh chiếc thuyền
mà NMC sử dụng trong đoạn đầu tác ngoài xa- cảnh đắt trời cho
phẩm để gọi tên cho phát hiện thứ nhất
của người nghệ sĩ nhiếp ảnh?
- Nhân vật Phùng đã phát hiện ra vẻ
đẹp của ngoại cảnh trong hoàn cảnh
nào?
- Cảnh thuyền đánh cá thu lưới vào lúc - Cảnh hiện lên thật thơ mộng, thật đẹp
bình minh hiện lên như thế nào dưới “Giống như một bức tranh mực tàu của
ngòi bút của NMC?
- Bức ảnh Chiếc thuyền ngoài xa trong

một danh hoạ thời cổ”
“…toàn bộ khung cảnh từ đường nét

buổi sớm mờ sương mà nghệ sĩ Phùng đến ánh sáng đều hài hoà và đẹp, một
coi đó là cảnh “đắt” trời cho . Em hiểu vẻ đẹp thực đơn giản và toàn bích…”
như thế nào về nhận xét đó?
( đó là một bức ảnh tuyệt đẹp, một bức
họa kì diệu mà thiên nhiên,cuộc sống
ban tặng cho con người ; đây là một tác
phẩm nghệ thuật mà không phải lúc
nào nghệ sĩ cũng “chộp” được.)
- Cho biết cảm xúc của Phùng truớc - Cảm nhận của nghệ sĩ phùng:
cảnh đẹp ấy của biển trời?( tìm những + Bối rối, trong trái tim như có cái gì
chi tiết thể hiện và từ đó rút ra nhận xét bóp thắt vào.
chung).

+ Tưởng mình vừa khám phá ra chân lí

- Vì sao lúc cảm nhận vẻ đẹp của bức của sự hoàn thiện.
tranh, anh lại nghĩ đến lời đúc kết của + Tâm hồn mình như được gột rửa trong
một ai đó “bản thân cái đẹp chính là trẻo, tinh khôi.
đạo đức”


( Nói cách khác, trong một khoảnh
khắc của cuộc sống, nghệ sĩ Phùng đã
cảm nhận được cái Chân, cái Thiện của
cuộc đời, anh cảm thấy tâm hồn mình
như được gột rửa trở nên thật trong
trẻo, tinh khôi. Điều này có nghĩa là cái
đẹp đã có tác dụng thanh lọc tâm hồn
con người. Với tác dụng ấy, cái đẹp
chính là đạo đức)
Tích hợp: Ý kiến của Thạch Lam: Văn
chương là một thứ khí giới thanh cao
mà đắc lực mà chúng ta có thể vừa tố
cáo, thay đổi thế giới giả dối, tàn ác
vừa làm cho lòng người thêm trong
sạch và phong phú hơn. Trong Chữ
người tử tù của Nguyễn Tuân, chi tiết
cuối truyện: Ngục quan cảm động, vái
người tù một vái, chắp tay nói một câu
mà dòng nước mắt rỉ vào kẽ miệng làm
cho nghẹn ngào: “ Kẻ mê muội này xin
bái lĩnh”→ những tác động thẩm mĩ kì
diệu của nghệ thuật đối với tâm hồn
con người.
- Ý nghĩa rút ra từ bức tranh chiếc Bức tranh:
thuyền ngoài xa là gì?

- Lao động sáng tạo của người nghệ sĩ

(Niềm hạnh phúc của người nghệ sĩ - Vai trò của nghệ thuật.
chính là cái hạnh phúc của khám phá


và sáng tạo, của sự cảm nhận cái đẹp
tuyệt diệu , tâm hồn người nghệ sĩ trở
nên thật trong trẻo, tinh khôi trước cái
đẹp hài hòa, lãng mạn của cuộc đời )
Nhưng… ngay khi tâm hồn đang bay
bổng trong những rung cảm thẩm mĩ ,
đang tận hưởng hạnh phúc của những
khoảnh khắc trong ngần trong tâm hồn
thì nghệ sĩ Phùng kinh ngạc khi phát
hiện ra một nghịch cảnh. Đó là nghịch
cảnh gì?
- Hãy đặt tên cho phát hiện thứ 2 của b. Phát hiện 2: Chiếc thuyền vào bờ –
Phùng?

hiện thực cuộc sống.

- Những cảnh tượng, con người đằng Bước ra từ chiếc thuyền là:
sau bức tranh thơ mộng mà người nghệ - Một người đàn bà xấu xí, mệt mỏi.
sĩ phát hiện là gì?

- Một gã đàn ông to lớn, dữ dằn.
- Một cảnh tượng tàn nhẫn( gã chồng
đánh đập người vợ một cách thô bạo;
đứa con vì thương mẹ đã đánh lại
cha…)

- Những cảnh tượng, con người đã khái → Hiện thực nghiệt ngã đến xót xa của
quát được hiện thực gì?

số phận con người .

- Chứng kiến những cảnh tượng ấy - Thái độ của người nghệ sĩ: Kinh ngạc
nghệ sĩ Phùng thể hiện thái độ như thế đến thẫn thờ, vứt chiếc máy ảnh chạy
nào?
- Vì sao nghệ sĩ Phùng lại có thái độ
như thế?

nhào tới.


( Vì anh không thể ngờ rằng : Đằng sau
cái đẹp kì diệu kia của tạo hoá là cái ác,
cái xấu, cái nghiệt ngã của cuộc
sống.Vừa mới lúc trước anh còn cảm
thấy bản thân cái đẹp chính là đạo đức,
là chân lí của sự toàn thiện, thế mà chỉ
ngay sau đó chẳng còn gì là cái đạo
đức, cái toàn thiện của cuộc đời, những
nhận thức, cảm xúc thăng hoa lúc đầu
đã bị đảo lộn ).
- Hãy so sánh hai bức tranh từ hai phát - Hai bức tranh có sự đối lập .Từ sự đối
hiện của người nghệ sĩ nhiếp ảnh?

lập giữa hai bức tranh - hai phát hiện

( Đối lập giữa bức tranh thơ mộng lúc đầy trái ngược, éo le của người nghệ sĩ ,
chiếc thuyền ngoài xa với hiện thực tác giả khẳng định:
đau lòng khi chiếc thuyền tiến đến gần
bờ)
- Từ sự đối lập trên, nhà văn muốn + Cuộc đời không đơn giản, xuôi chiều
người đọc nhận thức điều gì về cuộc mà chứa đựng nhiều nghịch lí .
đời?
( Một thiên nhiên thơ mộng, êm đềm dễ
khiến người ta tưởng cuộc sống nơi đây
bình yên và hạnh phúc nhưng không
phải như vậy. Đối lập giữa hai bức
tranh, hai phát hiện đầy trái ngược của
người nghệ sĩ

tác giả khẳng định:

Cuộc đời không đơn giản, xuôi chiều
mà chứa đựng nhiều nghịch lí ).


- Theo đó tác giả muốn nhắc nhở người + Người nghệ sĩ phải tỉnh táo nhìn ra cái
nghệ sĩ điều gì?

thực tế phũ phàng của đời sống. Đây là

( Người nghệ sĩ đừng bao giờ quên bài học, là trách nhiệm cũng là lương
nghịch lí đời sống, nghệ thuật không tâm của nghệ thuật.
chỉ ở cảnh đẹp thơ mộng mà còn ở cái
hiện thực nghiệt ngã, xót xa kia. Khát
vọng tìm đến cái đẹp, mong muốn làm
cho con người đẹp hơn là rất đáng quý
nhưng người nghệ sĩ phải tỉnh táo nhìn
ra cái thực tế phũ phàng của đời sống.Tích hợp : cảnh tỉnh cho tất cả mọi
người : hãy tỉnh táo trước cái đẹp, rất
có thể cái đẹp ẩn chứa những điều
phức tạp đi ngược lại hạnh phúc của
con người )
- Giả sử có ai đó muốn can thiệp vào
tác phẩm của nhà văn bằng cách đảo vị
trí hai phát hiện này, tức là để cho
người nghệ sĩ chứng kiến bi kịch của
gia đình hàng chài hôm trước rồi hôm
sau mới phát hiện vẻ đẹp của cảnh biển
mờ sương. Theo em điều đó có được
không? Vì sao?
( Không thể đảo như thế vì nhà văn đã
có dụng ý khi để cảnh tượng trời cho
hiện ra trước mắt như là vỏ bọc bên
ngoài hòng che giấu cái bản chất thực + Cần phân biệt giữa cái hình thức bề


của đời sống bên trong. Nhà văn muốn ngoài với nội dung, bản chất bên trong
khẳng định: đừng nhầm lẫn hiện tượng khi nhìn nhận, đánh giá sự vật, hiện
với bản chất, đừng vội đánh giá con tượng.
người, sự vật ở dáng vẻ bên ngoài, phải
phát hiện ra bản chất thực sau vẻ ngoài
đẹp đẽ của hiện tượng)
- Điều nhà văn muốn người đọc lưu
tâm là gì?
- Để có được bức tranh tuyệt đẹp, - Đặt ra yêu cầu đối với nghệ thuật :
Phùng đã phải trải qua nhiều ngày phục Nghệ thuật phải là sự công phu, tìm tòi,
kích, qua 4 lần lựa chọn và quyết định. biết chờ đợi, đòi hỏi một sự kiên nhẫn
Nhà văn muốn đưa ra yêu cầu gì về cao độ.
nghệ thuật?

2. Câu chuyện của người đàn bà hàng
chài (ở toà án huyện):

- Vị trí của Đẩu, Phùng và người đàn a. Câu chuyện :
bà ở tòa án huyện.

+ Người đàn bà là người xấu xí,
nghèo khổ.
+ Lấy chồng, đời chị càng trở nên cơ
cực, đắng cay hơn. Cái khổ, cái nghèo

- Câu chuyện của người đàn bà hàng càng gia tăng theo sự ra đời của những
chài ở toà án huyện hiện lên như thế đứa con.
nào?(Gọi HS đọc lại một số đoạn tiêu + Thường xuyên bị chồng hành hạ, đánh
biểu để cả lớp phát hiện)

đập cứ “ba ngày một trận nhẹ, năm ngày
một trận nặng”.
+ Chị thầm lặng chịu đựng mọi đớn đau.
Khi bị chồng đánh “không hề kêu một
tiếng, không chống trả, không tìm cách


trốn chạy” . Chị chỉ có một lời cầu xin là
được đánh ở trên bờ.
+ Trước sau chị vẫn nhất quyết gắn bó
với người chồng vũ phu ấy .
→ Câu chuyện đầy nghịch lí- không thể
dễ dãi, đơn giản trong việc nhìn nhận
mọi sự vật, hiện tượng của cuộc sống
mà phải nhìn nhận con người trong hoàn
- Nhận xét của em về câu chuyện người cảnh cụ thể.
đàn bà hàng chài ?
- Qua câu chuyện của người đàn bà
hàng chài, tác giả muốn nói lên điều
gì? ( Chú ý sự thay đổi thái độ của
Phùng và Đẩu).

b.Các nhân vật:

( Đẩu: có một cái gì đó vỡ ra trong đầu * Người đàn bà:
vị bao công vùng biển; Phùng: im lặng- - Xấu xí, thô kệch, rách rưới, lam lũ,
hiểu thông cảm với người đàn bà )

nhẫn nhục, cam chịu .

- Nhận xét về người đàn bà qua cách - Vị tha, giàu đức hi sinh biết chắt chiu
nhìn nhận của nghệ sĩ Phùng và qua hạnh phúc đời thường, sâu sắc, hiểu lẽ
câu chuyện của bà ta ở toà án huyện?
Vì sao người đàn bà hàng chài nhất
quyết không chịu từ bỏ người đàn ông
thô bạo, độc ác đó?( Người đàn bà xấu
xí thô kệch có vẻ ngoài thật quá nhẫn
nhục, cam chịu “ ba ngày một trận nhẹ,
năm ngày một trận nặng, nhưng chị
nhất quyết không chịu bỏ gã chồng vũ

đời, sống vì con.


phu . Bởi vì, như lời giãi bày từ gan => Thấp thoáng trong hình ảnh người
ruột của người mẹ đáng thương ta mới đàn bà ấy là bóng dáng của biết bao
thấy bà ta có một tấm lòng hi sinh vô người phụ nữ Việt Nam nhân hậu, bao
bờ : “ Đám đàn bà…. cho mình ”.)
- Các em có suy nghĩ gì về hình ảnh
người đàn bà hàng chài?( tác giả gọi
tên nhân vật một cách phiếm định
nhằm dụng ý gì?).
( Tích hợp : Hình ảnh người phụ nữ
Việt Nam qua thơ, ca dao:
+ “ Con cò lặn lội bờ sông,
Gánh gạo đưa chồng, tiếng khóc nỉ
non”
+ “Con dù lớn vẫn là con của mẹ
Đi hết đời lòng mẹ vẫn theo con.”
-Chế lan Viên+ Nhìn về quê mẹ xa xăm,
Lòng ta- chỗ ướt mẹ nằm đêm mưa”
-Nguyễn Duy- )...
→ cần cù, chịu thương chịu khó, yêu
chồng, thương con và đặc biệt là rất
giàu đức hi sinh. Nhưng cuộc đời của
họ luôn chịu nhiều đau thương, bất
hạnh, là nạn nhân của bạo lực gia đình.
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến bạo
lực gia đình : phong tục tập quán, tâm
lí, định kiến giới, điều kiện kinh tế,

dung, giàu lòng vị tha, đức hi sinh.


trình độ dân trí… trong đó nguyên
nhân sâu xa nhất và xuyên suốt trong
các vụ bạo lực gia đình là sự bất bình
đẳng sâu sắc trong quan hệ giới và tư
tưởng trọng nam khinh nữ . Từ xưa đến
nay, tư tưởng gia trưởng luôn tồn tại
trong gia đình( phu xướng phụ tùy) ,
chồng tự cho mình cái quyền được
đánh vợ, coi việc đánh vợ như là một
sự giáo dục và thể hiện quyền lực của
bề trên đối với kẻ dưới( Dạy vợ từ thuở
bơ vơ mới về), người vợ bị chồng đánh
đập coi đó là chuyện thường, cam chịu
chấp nhận chung sống mà không đấu
tranh giải phóng cho mình- giáo dục
cho HS vấn đề bình đẳng giới )
- Qua những chi tiết trong truyện, hãy * Người đàn ông :
nhận xét chung về người đàn ông?

- Một người cao lớn, dữ dằn, thô bạo.

( phân tích chi tiết trong văn bản)

- Vũ phu, đánh vợ một cách tàn nhẫn.

- Người đàn ông có phải là người hoàn
toàn xấu không?
- Cách đánh giá của các nhân vật trong
truyện về người đàn ông ?( người đàn
bà, Đẩu, Phùng, thằng Phác)
- Đẩu, Phùng, thằng Phác: Không thể @ Đánh giá
chấp nhận hành động vũ phu của người - Đẩu, Phùng, thằng Phác : người đàn
đàn ông.)

ông vũ phu là thủ phạm gây đau khổ cho


những người thân, cần lên án, đấu tranh.
( Người đàn bà: gã đàn ông không hẳn - Người đàn bà : Cái nhìn toàn diện ,
hoàn toàn xấu , khi xưa lão “ là một hiểu được bản chất của người chồng anh con trai cục tính nhưng hiền lành thấu hiểu, cảm thông .
lắm, không bao giờ đánh đập…” nhưng
vì do lão “khổ quá” vì làm ăn nuôi con.
Rồi đói “ ông trời làm biển động ….
chấm muối”. Hắn là người lao động
lương thiện, đánh vợ để giải tỏa bức
bối, cứ mỗi là đánh vợ hắn lại rên rỉ
bằng giọng đau đớn, cũng không phải
là kẻ hiếu chiến, thích gây gỗ, đánh
đấm người khác “ lão đánh tôi hoàn
toàn vì mục đích tự vệ”
- GV tích hơp: liên hệ trong văn học có → người đàn ông vừa là thủ phạm của
những con người với hoàn cảnh tương bạo lực gia đình vừa là nạn nhân của
tự, nói như Nam Cao, trước kia, chỉ để hoàn cảnh sống khắc nghiệt. .
thỏa mãn lòng ích kỉ, chúng tự cho
mình cái quyền được hành hạ mọi
người. Liên hệ với nhân vật Hộ trong
tác phẩm Đời thừa của nhà văn Nam
Cao – liên hệ trong thực tế đời sống
hiện nay có nhiều gia đình vì kinh tế
khó khăn gây tâm lí buồn chán, bi quan
dẫn đến tình trạng bạo lực gia đình,
hạnh phúc tan vỡ ; trực trạng HS vì
hoàn cảnh gia đình khó khăn, không


êm ấm, từ đó mang tâm lí bất mãn,
không có ý thức vươn lên, dễ sa vào
các tệ nạn xã hội - giáo dục HS biết
thông cảm, biết chia sẻ với nỗi khổ của
con người và hơn hết là biết vượt qua
hoàn cảnh và không nên dùng hoàn
cảnh để biện hộ cho những suy nghĩ,
việc làm sai trái của mình.
- Nêu nhận xét về nhân vật thằng Phác?
( chú ý lời kể của nghệ sĩ Phùng).
- Vì sao Phác lại có hành động bất hiếu
như vậy? Em có đồng tình với việc làm
của Phác không ? Vì sao ?( Dù rất
thương mẹ nhưng hành động của Phác
là không thể chấp nhận được, nó đã
sớm có ý thức báo thù bằng cách dùng
bạo lực để ngăn cản bạo lực- Thằng * Thằng Phác :
Phác vừa là nạn nhân của thói côn đồ - Đứa trẻ ham hiểu biết.
vừa là thủ phạm kích động thói côn đồ - Sớm lam lũ lao động
và chính nó cũng sớm có thói côn đồ - - Rất thương mẹ nhưng lại có hành động
GV tích hợp liên hệ với thực tế xã hội ẩn chứa tính côn đồ, nguy hiểm sẵn
hiện nay về tình trạng con bênh vực sàng cầm dao đâm bố để cứu mẹ.
mẹ, đánh lại bố để cảnh báo, giáo dục → Vừa là nạn nhân,vừa là thủ phạm của
HS tránh những việc làm trái với luân tình trạng bạo lực gia đình.
thường, đạo lí. Qua đó, báo động về
tình trạng bạo lực gia đình và hậu quả
của nó )


GV trình chiếu một số hình ảnh về tình
trạng bạo lực gia đình và hậu quả của
nó trong xã hội hiện nay).
- Đánh giá về các nhân vật Đẩu,
Phùng?

- Qua việc xây dựng các nhân vật với
nguyên tắc nghịch lí, đối lập xấu tốt lẫn
lộn, nhà văn muốn người đọc nhận thức
điều gì? ( Sêc x-pia: Con người có lá
mặt, lá trái)

* Đẩu : Có lòng tốt, sẵn sàng bảo vệ

- Suy nghĩ về nơi xuất hiện của các công lí nhưng kinh nghiệm chưa nhiều
nhân vật ? ( bãi xe tăng hỏng).

* Phùng : Sẵn sàng làm tất cả vì sự công

- Đặt nhân vật bên cạnh bãi xe tăng bằng nhưng lại đơn giản trong cách nhìn
hỏng tác giả muốn nói lên điều gì?

nhận, suy nghĩ.

(Cuộc chiến chống đói nghèo, tăm tối → phải có cái nhìn đa diện, nhiều chiều
và bảo vệ thiên lương, vẻ đẹp tâm hồn khi đánh giá con người, sự vật.
con người còn gian nan hơn cuộc chiến
chống ngoại xâm, một khi chưa thoát
khỏi cái nghèo thì con người còn sống
chung với cái ác, cái xấu)
- Tấm ảnh đen trắng nhưng mỗi khi
nhìn kĩ nghệ sĩ Phùng lại thấy điều gì?
Ý nghĩa?
- GV tích hợp: liên hệ những quan


điểm nghệ thuật vị nhân sinh:
(+ Tố Hữu: “Văn học không chỉ là văn
chương mà thực chất là cuộc đời”…
+Nam Cao: “ Nghệ thuật không cần là
ánh trăng lừa dối, không nên là ánh
trăng lừa dối..”.

3.Tấm ảnh được chọn trong bộ lịch năm

+ Nguyễn Minh Châu: “Viết văn phải ấy :
là đào xới đến tận cùng cái đáy của - Ảnh đen trắng :
cuộc đời)

+ Màu hồng hồng của sương mai- biểu
tượng của chất thơ, vẻ đẹp lãng mạn của
cuộc đời- nghệ thuật người đàn bà vùng
biển.
+ Người đàn bà : hiện thân của cuộc đời

- Suy nghĩ về nhan đề truyện ngắn?

lam lũ - bề sâu, tầng ngầm.
→ Thông điệp: Nghệ thuật phải gắn liền
với đời sống, phải quan tâm đến từng số
phận cụ thể của con người.Với thiên
chức của mình, hơn ai hết người nghệ sĩ
phải góp phần tích cực vào việc giải

- Đặc sắc nghệ thuật trong truyện ngắn phóng con người ra khỏi sự cầm tù của
“Chiếc thuyền ngoài xa”?.

đói nghèo, tăm tối và bạo lực.

- Nếu coi tình huống truyện là sự kiện * Nhan đề “ Chiếc thuyền ngoài xa”
có ý nghĩa bộc lộ mọi mối quan hệ, bộc giống như một gợi ý về khoảng cách, về
lộ khả năng ứng xử, thử thách phẩm cự li nhìn ngắm đời sống mà người nghệ
chất, tính cách, đôi khi tạo ra những sĩ cần coi trọng. Đừng vì nghệ thuật mà
bước ngoặc trong tư tưởng, tình cảm quên cuộc đời.Cái đẹp không thể tách
trong cuộc đời mỗi con người thì sự rời cái chân thật.


việc nào được xem là sự kiện như thế?

3. Đặc sắc nghệ thuật:

- Nhận xét gì về cách xây dựng tình a.Tình huống truyện : Tác giả đã xây
huống trong tác phẩm?(chú ý đến sự dựng được tình huống truyện độc đáo
phát triển của những tình tiết)

mang ý nghĩa khám phá, phát hiện về

- Xây dựng tình huống truyện như trên, đời sống.
tác giả đã tạo được hiệu quả nghệ thuật - Câu chuyện được triển khai từ một tình
gì?

huống bất ngờ: cuộc gặp gỡ tình cờ giữa
Phùng - người nghệ sĩ nhiếp ảnh - và gia
đình một ngư dân.
- Những tình huống dồn dập diễn ra
trong một khoảnh khắc( lão đàn ông trút
cơn giận như lửa cháy bằng cách dùng

- Nhận xét về nghệ thuật trần thuật?

chiếc thắt lưng quật tới tấp vào lưng

( chú ý ngôi kể, cách triển khai mạch người đàn bà; phản ứng mãnh liệt và
truyện, giọng điệu)

tình thương câm lặng của những đứa
con; sự cam chịu thật bất ngờ của người
vợ… Tất cả như “một câu chuyện cổ
đầy quái đản”.
=>Mạch truyện phát triển, mỗi nhân vật
bộc lộ hết tính cách.
b. Nghệ thuật trần thuật:
- Truyện được kể ở ngôi thứ nhất.
- Mạch truyện được triển khai một cách

- Nhận xét gì về ngôn ngữ các nhân vật tự nhiên.
trong tác phẩm? Dụng ý nghệ thuật của - Giọng điệu trần thuật lúc dí dỏm, khi
tác giả?

day dứt, lúc tự trào, khi triết lí.
=>Lời kể trở nên chân thật, khách quan,


nhà văn dễ dàng thể hiện quan niệm
nghệ thuật của mình; đồng thời tạo nên
sự đa thanh, thu hút sự chú ý của độc
giả.
c. Ngôn ngữ các nhân vật: Ngôn ngữ
các nhân vật phù hợp với đặc điểm tính
cách của từng người:
+ Giọng điệu lão đàn ông thật thô bỉ, tàn
nhẫn với những từ ngữ đầy tục tằn, hung
bạo.
+ Những lời của người đàn bà thật dịu
dàng và xót xa khi nói với con, thật đớn
*Hoạt động 4: Hướng dẫn HS luyện đau và thấu trải lẽ đời khi nói về thân
tập

phận của mình…

1. Ở lớp: HS thảo luận nhóm câu hỏi + Những lời của Đẩu ở toà án huyện rõ
sau: Nguyên nhân bạo lực trong gia là giọng điệu của một người nhiệt thành,
đình hàng chài là gì?

tốt bụng…
=>Việc sử dụng ngôn ngữ rất linh hoạt,
sáng tạo như thế đã góp phần khắc sâu

2. Ở nhà: Nhân vật nào để lại cho em thêm chủ đề - tư tưởng của tác phẩm
ấn tượng sâu sắc nhất? Vì sao?

III. Luyện tập:

( Viết khoảng 25 đến 30 dòng).
* Hoạt động 5: Hướng dẫn tự học:
- Bài cũ: + Nắm nội dung bài học
+ Làm bài tập về nhà.
- Bài mới:
Chuẩn bị: Thực hành về hàm ý.

1)- Nguyên nhân trực tiếp: Sự tăm tối và
thói vũ phu của người đàn ông
- Nguyên nhân sâu xa: đói nghèo, đời
sống bấp bênh kéo dài gây tâm lí bế tắc,


( đọc trước và định hướng giải các bài u uất.
tập trong SGK)

2)- Có thể chọn bất cứ nhân vật nào.
Điều quan trọng nhất là phải có sự lí
giải, phân tích sâu sắc, thuyết phục.

7. Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh:
GV ra câu hỏi , đề kiểm tra theo hướng tích hợp mà bài học đã triển khai để đánh
giá mức độ hiểu bài của học sinh :
* Câu hỏi kiểm tra ngắn ngay sau khi kết thúc bài học:
Câu hỏi: Em có đồng tình với lí do mà người đàn bà hàng chài đưa ra để chị ta vẫn
tiếp tục gắn bó với người chồng vũ phu không? Vì sao?
Định hướng trả lời: Cảm thông chứ không đồng tình vì đối với phụ nữ hi sinh,
nhẫn nhịn, cam chịu, sống vì con là điều cần thiết nhưng cũng cần phải đấu tranh để
bảo vệ mình và những đứa con trong những trường hợp cần thiết chứ không nên cam
chịu đến mức nhu nhược, như vậy sẽ tiếp tay cho bạo lực gia đình.
* Đề kiểm tra làm ở lớp, thời gian làm bài: 90 phút, thực hiện ở các tiết sau:
Đề ra: Từ truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa của nhà văn Nguyễn Minh Châu,
anh( chị) có suy nghĩ gì về tình trạng bạo lực gia đình hiện nay.
Hướng dẫn chấm:
a.Yêu cầu về kĩ năng :Biết làm bài nghị lụân văn học tích hợp với nghị luận xã hội, bố
cục bài văn rõ ràng , diễn đạt lưu loát, không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ và ngữ pháp.
Chữ viết cẩn thận, rõ ràng .
b.Yêu cầu về kiến thức : HS có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng phải
hợp lí và thuyết phục, thể hiện sự hiểu biết về vấn đề bạo lực gia đình, sau đây là một
số gợi ý :
- Giới thiệu khái quát về tác giả Nguyễn Minh Châu và truyện ngắn Chiếc thuyền
ngoài xa.
- Phân tích ngắn gọn nội dung của truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa:
+ Truyện cho người đọc thấy được mối quan hệ giữa cuộc đời và nghệ thuật, giũa sự
lam lũ của cuộc sống và tình người bao la, lên tiếng tố cáo, đấu tranh cho một vấn
nạn đầy bức xúc và nhức nhối trong xã hội : bạo lực trong gia đình.
+ Bạo lực gia đình trong Chiếc thuyền ngoài xa qua phát hiện thứ hai của người
nghệ sĩ nhiếp ảnh : người chồng vũ phu đánh vợ một cách tàn nhẫn nhưng người vợ
vẫn cam chịu đòn roi, không chống trả, không chạy trốn và còn xin được đánh trên
bờ ; chị ta không chịu bỏ chồng khi được sự giúp đỡ - đưa câu chuyện đời của mình
để lí giải.


+ Câu chuyện của người đàn bà hàng chài cho ta bài học phải nhìn con người và
cuộc đời một cách toàn diện sâu sắc đồng thời rung lên hồi chuông báo động về nạn
bạo lực gia đình.
- Suy nghĩ về nạn bạo lực gia đình trong xã hội:
+ Hiện nay bạo lực gia đình trở thành vấn nạn trong xã hội.
+ Giải thích: bạo lực gia đình là các thành viên trong gia đình vận dụng sức mạnh
để giải quyết các vấn đề gia đình.
+ Biểu hiện: Bạo lực thể xác : đánh đập, hành hạ ; tinh thần: mắng chửi, nhục mạ…
+ Nguyên nhân của bạo lực gia đình: phong tục tập quán, tâm lí, định kiến giới,
điều kiện kinh tế, trình độ dân trí…( d/c)
+ Hậu quả:
. Ảnh hưởng nặng nề về thể chất, sức khỏe, tinh thần, kinh tế… đặc biệt là trẻ em,
những hành vi bạo lực để lại dấu ấn sâu sắc trong tâm hồn trẻ, ảnh hưởng đến sự
hình thành nhân cách, trầm cảm, có những hành động tiêu cực…( d/c)
. Gia đình tan vỡ ( d/c).
+ Cần đấu tranh chống nạn bạo lực gia đình để mang lại sự bình yên, hạnh phúc
cho các tế bào xã hội.
+ Thế hệ trẻ cần ý thức sâu sắc về hậu quả khôn lường của bạo lực gia đình, ra sức
học tập, rèn luyện ; xóa bỏ những định kiến lạc hậu, xây dựng kinh tế gia đình vững
chắc để góp phần đẩy lùi vấn nạn này.
Cách cho điểm :
- Điểm 9 ,10: Đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về kiến thức và kĩ năng , có thể còn một
vài lỗi nhỏ về diễn đạt .
- Điểm 7, 8 : Đáp ứng 2/3 yêu cầu về kiến thức, còn mắc một số lỗi diễn đạt, dùng từ,
ngữ pháp.
- Điểm 5, 6 : Đáp ứng 1/2 yêu cầu về kiến thức, còn mắc một số lỗi diễn đạt, dùng từ,
ngữ pháp
- Điểm 3, 4 : Bài làm còn sơ lược thiếu nhiều ý, mắc nhiều lỗi diễn đạt, ngữ pháp,
chính tả.
- Điểm 1, 2: Bài làm viết một đoạn sơ sài, không rõ ý hoặc viết dài nhưng lạc đề.
- Điểm 0 : Không làm bài hoặc viết mấy câu nội dung không liên quan đến đề.
8. Các sản phẩm của học sinh:
- HS trả lời câu hỏi và làm bài viết theo yêu cầu của GV.
- Đa số HS hiểu đề, giải quyết được yêu cầu từ nạn bạo lực gia đình trong tác phẩm
Chiếc thuyền ngoài xa liện hệ với tình trạng bạo lực trong xã hội hiện nay. Các em có
sự minh họa bằng các dẫn chứng thực tế rất phong phú và hợp lí.
- Đa số HS ý thức được sâu sắc hậu quả của nạn bạo lực gia đình, và có thái độ lên
án, phê phán.
- Minh chứng kết quả học tập của HS: Kết quả bài kiểm tra.


Số lượng
HS
45

Giỏi
SL TL
5 11,1

Khá
SL TL
18
40

TB
SL
22

TL
48,9

Yếu
SL TL
0
0

* Tư liệu minh họa cho bài học: Trình chiếu PowerPoint

Kém
SL TL
0
0

TB trở lên
SL TL
45 100



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×