Tải bản đầy đủ

Vai trò của nhân viên CTXH trong việc giải quyết vấn đề bạo lực học đường tại các trường THPT,thành phố hạ long tỉnh quảng ninh”

Đề tài: Vai trò của nhân viên CTXH trong việc giải quyết vấn đề bạo
lực học đường tại các trường THPT,thành phố Hạ Long tỉnh Quảng
Ninh”
Mở đầu
Bạo lực học đường không chỉ là những hiện tượng cá biệt mà giờ đây đã trở
thành vấn nạn của toàn xã hội. Trên tất cả các trường học đều xuất hiện bạo
lực học đường. Tuy mức độ có khác nhau nhưng cả thành thị và nông thông,
cả đồng bằng và miền núi thì các vụ liên quan đến bạo lực học đường đều ra
tăng
Thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh nằm bên bờ vịnh Hạ Long xinh đẹp,
phát triển các ngành dịch vụ du lịch, buôn bán kinh doanh. Trong điều kiện
phát triển kinh tế sầm uất, cùng với hàng loạt những khu vui chơi, giải trí thì
tỷ lệ phạm tội ở lứa tuổi vị thành niên ở khu vực này thuộc loại cao trong
tỉnh, đặc biệt là nạn bạo lực học đường.
Bạo lực học đường có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng như bị tổn
thương về thể chất, tinh thần, gây ra những sang chấn tâm lí, làm biến đổi
nhân cách của học sinh dẫn đến kết quả học tập sa sút,...Tuy nhiên, từ trước
tới nay hầu như chúng ta chỉ mới giải quyết vấn đề ở phần ngọn, nghĩa là xảy
ra vấn đề rồi mới xử lý kỷ luật những người liên quan mà quên đi phần gốc
của vấn đề còn đó nên giải quyết chưa thật sự hiệu quả.
Công tác xã hội với vai trò thúc đẩy sự thay đổi xã hội, giải quyết vấn đề

trong mối quan hệ của con người với môi trường sống của họ, tăng năng
lực và giải phóng cho người dân giúp cho họ ngày càng có cuộc sống thoải
mái và dễ chịu” .Theo đó, nhân viên công tác xã hội học đường với những
kiến thức và kỹ năng được đào tạo sẽ là cầu nối giữa học sinh với gia đình,
với nhà trường và xã hội, giúp học sinh phát huy hết tiềm năng và giải
quyết những khủng hoảng, xung đột phát sinh trong quá trình học tập của
họ và nhất là thực hiện các vai trò nhằm ngăn chặn hiệu quả vấn nạn này.


Với những lý do trên,em xin chọn đề tài:” Vai trò của nhân viên CTXH
trong việc giải quyết vấn đề bạo lực học đường tại các trường
THPT,thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh”. làm đề tài tiểu luận môn
CTXH trong trường học.
Mặc dù có nhiều cố gắng,xong bài tiểu luận của em không tránh khỏi những
thiếu sót,rất mong sự góp ý của thầy cô để bài tiểu luận của em được hoàn
thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn cô!
Phần I: Cở sở lý luận về vấn đề bạo lực học đường
1. Khái niệm về bạo lực và bạo lực học đường.
1.1. Bạo lực và phân loại bạo lực.
1.1.1 Khái niệm bạo lực
Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO): “Bạo lực là hành vi cố
ý sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực hoặc quyền lực để tự hủy hoại mình,
chống lại người khác hoặc một nhóm người, một tập thể cộng đồng làm họ bị
tổn thương hoặc có nguy cơ bị tổn thương hoặc tử vong hoặc bị sang chấn
tâm thần, ảnh hưởng đến sự phát triển của họ hoặc gây ra các ảnh hưởng
khác” .
Định nghĩa này của WHO bao gồm cả những hành vi cố ý gây thương tích
giữa người với người và hành vi tự sát cũng như các xung đột vũ trang.
Những sự kiện xảy ra ngoài ý muốn (ví dụ tai nạn giao thông hay cháy nổ)
không được coi là bạo lực.
1.2

Bạo lực học đường và phân loại bạo lực học đường.

1.2.1 Khái niệm bạo lực học đường
Theo Trung tâm kiểm soát chấn thương Hoa Kỳ (CDC), Bạo lực học đường


là một phần thuộc bạo lực giới trẻ, xảy ra ở những người trong độ tuổi từ 624 tuổi [28]. Một số hành vi bạo lực bao gồm bắt nạt, tát, đánh – thường gây


tổn hại về tâm lý nhiều hơn so với thể chất. Một số hình thức khác như bạo
lực băng đảng và tấn công vũ lực (có hoặc không sử dụng vũ khí) có thể dẫn
đến những chấn thương nghiêm trọng, thậm chí tử vong [29].
1.2.2 Trường hợp bạo lực học đường: Được định nghĩa là các hành vi bạo
lực ở giới trẻ, xảy ra trong khuôn viên nhà trường, trên đường tới trường hoặc
từ trường về và trong các hoạt động do nhà trường tổ chức .
1.2.3 Bắt nạt học đường: Là một hành động đối xử thô bạo trong giới học
sinh với nhau. Các hành vi bắt nạt bao gồm từ các hành động bạo lực về thể
chất (đá, xô đẩy) cho đến việc sử dụng lời nói (đặt tên hay đe dọa), bạo lực
tinh thần như gây lời đồn, xa lánh, cô lập .
1.3 Khái niệm CTXH và CTXH trong trường học.
1.3.1 Khái niệm Công tác xã hội
Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam năm 1995: “Công tác xã hội là một khoa
học ứng dụng nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động của con người, tạo ra
những chuyển biến xã hội và đem lại nền an sinh cho người dân trong xã
hội”
Theo Hiệp hội quốc gia nhân viên công tác xã hội Mỹ (NASW – 1970):
“Công tác xã hội là một chuyên ngành để giúp đỡ cá nhân, nhóm, hoặc cộng
đồng tăng cường hay khôi phục việc thực hiện các chức năng xã hội của họ
và tạo những điều kiện thích hợp nhằm đạt được các mục tiêu đó”
Hiệp hội CTXH quốc tế và các trường đào tạo CTXH quốc tế (2011) thống
nhất một định nghĩa về CTXH như sau: Công tác xã hội là nghề nghiệp
tham gia vào giải quyết vấn đề liên quan tới mối quan hệ của con người và
thúc đẩy sự thay đổi xã hội, tăng cường sự trao quyền và giải phóng quyền
lực nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của con người. CTXH sử


dụng các học thuyết về hành vi con người và lý luận về hệ thống xã hội
vào can thiệp sự tương tác của con người với môi trường sống.
Từ thực tế tại Việt Nam, tác giả Bùi Thị Xuân Mai (2010) định nghĩa công
tác xã hội như sau: Công tác xã hội là một nghề, một hoạt động chuyên
nghiệp nhằm trợ giúp các cá nhân, gia đình và cộng đồng nâng cao năng lực
đáp ứng nhu cầu và tăng cường chức năng xã hội, đồng thời thúc đẩy môi
trường xã hội về chính sách, nguồn lực và dịch vụ nhằm giúp cá nhân,
gia đình và cộng đồng giải quyết và phòng ngừa các vấn đề xã hội góp
phần đảm bảo an sinh xã hội.
1.3.2 Kái niệm Công tác xã hội trường học
CTXH trường học là một lĩnh vực thực hành chuyên biệt của CTXH.
NVXH mang những kiến thức và kỹ năng được đào tạo bài bản đến hệ
thống trường học và những những nhóm dịch vụ dành cho học sinh.
CTXH trường học được thiết lập nhằm tạo ra những bước tiến xa hơn
trong mục tiêu giáo dục: xây dựng một môi trường giảng dạy, học tập,
việc thực hiện nhân quyền cũng như sự tự tin cho học sinh. Các trường
học cần NVXH để nâng cao khả năng đáp ứng nhiệm vụ đào tạo ; đặc
biệt là sự hợp tác của gia đình – nhà trường – xã hội là chìa khóa để các
trường hoàn thành sứ mệnh này”
(School Social Work Association of America, 2005)
2.Khái quát thực trạng bạo lực học đường tại Việt Nam.
Ở Việt Nam những năm gần đây, dư luận xã hội lên tiếng khá nhiều về bạo
lực học đường với những lo ngại về sự đa dạng và mức độ nguy hiểm của
hành vi này. Các vụ bạo lực không chỉ gia tăng về số lượng mà còn tăng cả
mức độ nguy hiểm, nó lan rộng ra nhiều địa phương, báo động về thực trạng
suy thoái đạo đức, lối hành xử bạo lực, thiếu lành mạnh ở một số bộ phận
thế hệ trẻ chưa thành niên là học sinh. Những xô xát tưởng chừng như rất trẻ


con ấy lại trở nên nghiêm trọng, không chỉ là những hiện tượng cá biệt,
không chỉ một vài trường mà còn lan rộng ra cả thành thị và nông thôn,
đồng bằng và miền núi với tốc độ gia tăng đáng kể.
Tại Việt Nam, bạo lực học đường diễn biến ngày một phức tạp. Theo thống
kê của Cục cảnh sát điều tra về trật tự xã hội, từ năm 2003 đến 2010, trung
bình mỗi năm xảy ra khoảng 10.000 vụ phạm tội trong lứa tuổi vị thành
niên; tỷ lệ học sinh, sinh viên, và thanh thiếu niên phạm tội và vi phạm pháp
luật chiếm khoảng 1/4 tổng số vụ phạm pháp hình sự xảy ra trên toàn quốc
[7]. Đặc biệt, theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD - ĐT), trong
năm học 2003 đến năm 2009, trên toàn quốc đã xảy ra khoảng gần 8.000 vụ
việc học sinh đánh nhau ở trong và ngoài trường học. Các trường đã xử lý
kỷ luật khiển trách 881 học sinh, cảnh cáo 1.558 học sinh, buộc thôi học có
thời hạn 3 ngày, 1 tuần hay 1 năm với 735 học sinh. Như vậy, bình quân cứ
6.000 học sinh thì có một học sinh bị kỷ luật khiển trách, cứ 5.555 học sinh
thì có một học sinh bị kỷ luật cảnh cáo vì đánh nhau, cứ 771 học sinh thì có
một học sinh bị thôi học có thời hạn vì đánh nhau [29]. Gần đây nhiều vụ
bạo lực học đường xảy ra không chỉ ở thành phố mà còn diễn ra cả ở nông
thôn, không chỉ ở học sinh nam mà còn ở học sinh nữ - vốn được coi là phái
yếu như nữ sinh tụ tập đánh nhau hội đồng, làm nhục bạn. Nam sinh thì
dùng dao, mã tấu, kiếm chém nhau ngay trong phòng học. Ở nhiều nơi, do
mâu thuẫn trong tình bạn, tình yêu đã dùng dao rạch mặt bạn, đâm chết bạn
giữa trường.
Vấn đề bạo lực học đường ngày càng gia tăng với số lượng chóng mặt,tiếp
tục diễn biến phức tạp, trở thành vấn đề cấp bách ảnh hưởng đến quá trình
đào tạo và phát triển toàn diện của trẻ em – chủ nhân tương lai của đất nước.
Ngôi trường được xem như như là môi trường an toàn nhưng giờ đây bị ảnh
hưởng nghiêm trọng bởi tình trạng học sinh hành xử như xã hội đen. Không
chỉ gia tăng về số lượng, mức độ và tính chất nguy hiểm của các vụ bạo lực
trong học sinh cũng ngày càng nghiêm trọng. Kết quả điều tra quốc gia về
thanh niên và vị thành niên Việt Nam năm 2009 (SAVY 2) đã cho thấy tỷ lệ


thanh thiếu niên từng mang hung khí là 2,8%, trong khi đó tỷ lệ này ở
SAVY 1 chỉ là 2,6% [33]. Bộ GD-ĐT đã công bố kết quả nghiên cứu từ
tháng 9/2014 với 3.000 học sinh cho biết có khoảng 80% học sinh từ trước
đến nay bị bạo lực giới ít nhất một lần, 71% bị bạo lực trong vòng 6 tháng
qua. Mức độ an toàn của trường học được các em đánh giá rất thấp, chỉ 16%
học sinh nữ và 18% học sinh nam cho rằng trường học an toàn. Bên cạnh
đó, tình trạng lập băng nhóm và đánh nhau có sự tham gia của các đối tượng
bên ngoài trường học hay tổ chức đánh nhau thành từng nhóm có hung khí
trong giới học sinh cũng ngày càng phổ biến, đặc biệt nguy hiểm là án mạng
trong lứa tuổi học đường đã xảy ra ở nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước

Phần II: “Thực trạng và vai trò của nhân viên CTXH về vấn đề bạo lực
học đường tại các trường THPT,thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh”.
1. Những điều kiện tự nhiên và kinh tế- xã hội ảnh hưởng trực tiếp đến
vấn đè bạo lực học đường ở thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh.
- Về điều kiện tự nhiên: thành phố Hạ Long với khí hậu miền biển ôn
hòa, đặc biệt là sự trù với các nguồn tài nguyên rừng và biển, các mỏ than
lớn, đặc biệt là thành phố Hạ Long có rất nhiều những danh lam thắng cảnh
như vịnh Hạ Long, đảo Tuần Châu, núi Bài Thơ…Người ta thường có câu là:
“người miền biển ăn sóng nói gió”. Và có lẽ chính điều này đã tạo nên những
nét tính cách đặc trưng của người dân miền biển Hạ Long.
- Về điều kiện kinh tế- xã hội: là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa,
xã hội của tỉnh Quảng Ninh nên có nền kinh tế khá phát triển. Như một điều
tất nhiên đó là bên cạnh sự phát triển của kinh tế thì là hàng loạt những tệ nạn
xã hội ra đời. Và em xin nhắc đến ở đây là nạn bạo lực học đường ở lứa tuổi


vị thành niên tại thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh diễn ra hết sức phổ
biến và có xu hướng tăng mạnh về số lượng cũng như tính chất của vấn đề.
2.Thực trạng về nạn bạo lực học đường tại các trường THPT,thành phố
Hạ Long tỉnh Quảng Ninh.
2.1 Nạn bạo lực học đường ở lứa tuổi vị thành niên có xu hướng tăng
nhanh
Theo số liệu điều tra về nạn bạo lực học đường ở lứa tuổi vị thành niên, mà
ở đây là hiện tượng đánh nhau của học sinh trong trường cũng như ngoài
trường mà nhà trường phát hiện và xử lý được trong năm học 2015-2016
ngày càng tăng.
(Báo cáo tổng kết thi đua khen thưởng& kỷ luật của Phòng GD-ĐT năm
2016)
Như vậy với có thể thấy trong khóa học năm 2015-2016 tại các trường
THPT Hạ Long có tổng số: 161 vụ đánh nhau với kỷ luật 233 học sinh và tại
các trường THCS Hạ Long có tổng số: 108 vụ đánh nhau với 212 học sinh
Với những số liệu trên đây thật sự chưa đánh giá hết được thực trạng bạo lực
học đường ở lứa tuổi vị thành niên tại thành phố Hạ Long. Bởi lẽ bạo lực học
đường là những hành vi xâm hại đến tinh thần, và thể xác giữa học sinh trong
trường và học sinh ngoài trường. Trên đây chỉ là những số liệu về bạo lực thể
xác được nhà trường phát hiện và kỷ luật. Những cũng đủ để cho thấy nạn
bạo lực học đường đã trở thành một vấn nạn trong ngành Giáo Dục thành phố
Hạ Long và là mối đe dọa nhức nhối của các gia đình và toàn thể xã hội. Trên
thực tế, không có một số liệu nào cụ thể để đánh giá được một cách chính xác
về nạn bạo lực học đường trên địa bàn thành phố Hạ Long cũng như trên toàn
quốc.
2.2 Nạn bạo lực học đường ở thành phố Hạ Long ngày càng nghiêm
trọng, với những hậu quả hết sức nghiêm trọng.


Nạn bạo lực học đường không chỉ gia tăng về số lượng và mức độ, hậu quả
của nó còn nghiêm trọng gấp nhiều lần. Không chỉ còn là những cuộc ẩu đả,
đánh nhau thông thường giữa các “anh hùng rơm” mà hiện nay xuất hiện
ngày càng nhiều của các hung khí, vũ khí đó như là: gậy, gộc rùi dao, kiếm,
mã tấu, và có khi còn là súng hoa cải trong các cuộc ẩu đả đó. Hơn thế nữa,
chúng ta thường quen với những “nam tử hán đại trượng phu”, vậy mà giờ
đây bạo lực học đường xuất hiện khá phổ biến ở các bạn nữ, với xu hướng
đánh tập thể, đánh hội đồng và mức độ của những sự việc cũng không “thua
kém” gì các bạn nam. Nghiêm trọng nhất đó là việc bị chính các bạn cùng lớp
lột quần áo, lôi vào nhà vệ sinh đánh, đá vào bộ phận sinh dục khiến cho bạn
học sinh đó phải đi cấp cứu tại bệnh viện Tỉnh Quảng Ninh.
Ngoài ra bạo lực học đường còn diễn ra với nhiều những hình thức như :
hiện tượng cô lập trong lớp của một số cá nhân khiến cho các bạn học sinh bị
cô lập rơi vào tình trạng rối loạn về tâm lý ảnh hưởng rất lớn đến học tập và
sinh hoạt, có trường hợp còn dẫn đến hiện tượng bị trầm cảm, hay tự tử; hiện
tượng bạo lực về kinh tế, việc xin tiền tiêu vặt của một số những anh chị máu
mặt trong trường nếu không sẽ dọa đánh…
2.3

Hậu quả của nạn bạo lực học đường ở lứa tuổi vị thành niên ở
thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh.

Trước tiên hậu quả sẽ thuộc về chính các em học sinh cả những em sử dụng
bạo lực và những em là nạn nhân của bạo lực. Khi bạo lực xảy ra, đặc biệt là
bạo lực thể xác kiểu gì cũng gây tổn thương đến thể xác của cả hai bên đặc
biệt là nạn nhân có nhiều trường hợp có thể gây đến tử vong. Với những thủ
phạm đó thì sẽ là một khoảng đen trước tương lai. Ngoài ra còn ảnh hưởng
đến tinh thần, đó là sự hoảng loạn, sự chán và sợ hãi không dám đi học và lâu
ngày sẽ ảnh hưởng đến kết quả học tập và có thể mắc một số bệnh về tâm
thần như: tự kỷ, trầm cảm…Đối với một số em, những di chứng của thời niên
thiếu bị bắt nạt kéo dài cho tới khi trưởng thành.


Trước thực trạng bạo lực học đường ra tăng chóng mặt như vậy khiến cho
không ít các bậc phụ huynh mất ăn mất ngủ vì lo cho con cái họ. Rồi bao gia
đình đứng trước tình trạng tan vỡ hạnh phúc do con hư, thường xuyên đánh
nhau gây gổ với bạn. Rồi thì “ trẻ con mất lòng người lớn” từ những xích
mích của trẻ con mà các bậc phụ huynh phải to tiếng, mất tình làng nghĩa
xóm.
Nhà trường vốn là môi trường an toàn nhưng giờ đây thì đã khác rất nhiều.
Cảnh bạo lực diễn ra nhiều nơi, ngay trong lớp, trong giờ học, ngoài sân
trường, nhà vệ sinh, trước cổng trường, đằng sau trường…Trước tình trạng
đó ảnh hưởng rất nhiều đến kết quả học tập chung của toàn trường cũng như
các hoạt động khác.
Thành phố Hạ Long là miền đất du lịch với phương châm: “Người hạ Long
nói lời hay cử chỉ đẹp” vậy mà với thực trạng đạo đức như hiện nay trong các
trường trung học phổ thông và trung học cơ sở thì thật đáng lo ngại. Mà hơn
thế nữa, đất nước sẽ ra sao đây khi một thế hệ mới đang chứa trong nó rất
nhiều vấn đề và có thể quyết định đến vận mệnh quốc gia. Giáo dục là quốc
sách hàng đầu vậy mà nạn bạo lực học đường tăng không ngừng với những
con số chóng mặt.


3. VAI TRÒ CỦA NHÂN VIÊN CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG VIÊC
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG
THPT ,TP HẠ LONG-QUẢNG NINH
Vai trò của nhân viên CTXH) - Giải pháp cần thiết giải quyết vấn đề bạo lực
học đường. Một trong những vai trò chính của nhân viên CTXH trong
trường học là việc giải quyết các vấn đề nảy sinh giữa học sinh với học sinh,
học sinh với giáo viên, nhà trường với phụ huynh. Trong đó, việc giải quyết
vấn đề bạo lực học đường được ưu tiên hơn cả, bạo lực học đường thường
xảy ra giữa các học sinh trong nhà trường với nhau và giữa các học sinh
trong nhà trường với các đối tượng bên ngoài. Để can thiệp giải quyết vấn
đề bạo lực học đường, nhân viên công tác xã hội cần thực hiện rất nhiều vai
trò, trong đó, cần thiết và chính yếu là các vai trò sau:
3.1

Vai trò ngăn ngừa

Để thực hiện được vai trò này, nhân viên CTXH phải phát hiện ra những
biểu hiện bạo lực của học sinh, nghĩa là phát hiện ra các hành vi bạo lực học
đường ở giai đoạn sớm, từ đó, có biện pháp xử lí, giải quyết vụ việc khi còn
mới sơ khởi. Mặc dù, các hành vi bạo lực trong nhà trường trước khi xuất
hiện không phải lúc nào cũng có những dấu hiệu rõ ràng, dễ nhận biết, nhưng
nhân viên CTXH có thể dựa vào các khía cạnh sau để phát hiện ra những
biểu hiện sớm phát sinh hành vi bạo lực từ học sinh.
Thứ nhất, nhân viên CTXH có thể dựa vào những biểu hiện trong đời sống
sinh hoạt hàng ngày của học sinh như: Có quan hệ với những cá nhân hoặc
nhóm người lưu manh, “đầu gấu”; Có các thói quen không tốt, lệch chuẩn so
với lứa tuổi, thích chơi trội, nghiện game bạo lực; Không có hứng thú học
tập, kết quả học tập không tốt, hay thường xuyên trốn và bỏ học, có thái độ
bất cần đời; Sống trong gia đình có xảy ra nhiều mâu thuẫn như gia đình li
hôn, bị bạo hành hoặc chứng kiến hành vi bạo hành...
Thứ hai, nhân viên CTXH có thể dựa vào những đặc điểm tâm lý, tính cách


của học sinh qua các dấu hiệu như: Thích bắt nạt bạn bè, xem bạo lực như là
một công cụ hữu hiệu trong giải quyết mọi vấn đề, thích trả đũa và có tâm lý
hiếu thắng.
Thứ ba, đây là điều quan trọng nhất và dễ nhận biết nhất, đó là căn cứ vào
những biểu hiện bất thường của học sinh như: Học sinh có tiền sử khó khăn
về tâm lý, bị sang chấn tâm lí; Có biểu hiện: lầm lì, ít nói, “mặt lạnh”, cộc
tính, có ít bạn bè thân thiết, ít có sự liên hệ với nhà trường, bị bạn bè trêu
chọc, tẩy chay, có xu hướng tự tách biệt mình, giải quyết các vấn đề thiếu
thiện chí, thiếu tính hòa bình; Kết quả học tập giảm sút đột ngột, học không
tập trung, bỗng dưng có biểu hiện nói dối; Bỗng nhiên xuất hiện các hành vi
lệch chuẩn như hút thuốc, uống rượu, chống đối thầy cô và gia đình, thích đi
chơi, về nhà muộn; Áo quần, sách vở, đồ dùng bị rách, mất, có các thương
tích trên cơ thể mà không giải thích được, sợ đi học, sợ đi bộ đến trường và
về nhà, khó ngủ và thường xuyên bị ác mộng; lộ vẻ lo lắng.
Trong những nhóm học sinh có những biểu hiện và hành vi kể trên, nhân
viên CTXH phải tiến hành quan sát, từ đó, xây dựng thành những hồ sơ đánh
giá tổng thể nhằm có cơ sở để khoanh vùng những “đối tượng khả nghi”. Sau
đó, tiến hành tiếp cận thường xuyên, hỏi thăm tình hình của các em, kịp thời
định hướng, giải quyết những khó khăn cũng như những khúc mắc mà các
em đang gặp phải. Đồng thời, có những phương pháp giúp cân bằng, hài hòa
mối quan hệ giữa các em với những người xung quanh, làm cho các em cảm
nhận được sự ấm áp trong mối quan hệ của mình với mọi người, giải quyết
những lo âu, căng thẳng của các em. Song song đó, tiến hành tham vấn, trị
liệu tâm lí đối với những học sinh có nguy cơ gây ra hành vi bạo lực học
đường cao, đưa ra những hoạt động can thiệp mang tính định hướng nhằm
tránh để xảy ra những hành vi tiêu cực.
3.2 Vai trò cầu nối - trung gian
Chỉ với sức lực, tài năng, lòng nhiệt tình của một mình nhân viên CTXH thì


sẽ không giải quyết được hoặc là giải quyết không triệt để mang lại hiệu quả
tối ưu đối với vấn đề bạo lực học đường. Do đó, nhân viên CTXH phải biết
kết nối các nguồn lực giữa các bên liên quan để giải quyết vấn đề, cụ thể là
học sinh với gia đình, nhà trường và xã hội. Khi các bên liên quan được kết
nối lại với nhau thì sẽ tạo được một mạng lưới hỗ trợ, để từ đó có những giải
pháp đồng bộ trong việc giải quyết vấn đề bạo lực học đường. Để làm được
điều này, nhân viên CTXH phải làm tốt vai trò trung gian - cầu nối giữa học
sinh và giáo viên, giữa gia đình và nhà trường, cụ thể như sau
Kết nối giữa học sinh và giáo viên: Đa phần mối quan hệ giữa thầy và trò
trong trường học hiện nay là khá lỏng lẻo, khi mà giáo viên đến giờ thì lên
lớp, hết giờ thì về. Học sinh thì ít hứng thú, say mê trong giờ học, do đó, sự
tương tác giữa giáo viên và học sinh là tương đối ít. Chính sự tương tác lỏng
lẻo này đã tạo ra một khoảng cách về mặt tâm lí xã hội giữa thầy và trò xa
cách, làm cho các em e ngại, đôi khi là sợ hoặc không dám trình bày các vấn
đề của mình với thầy cô, thậm chí cả việc nói chuyện giao tiếp bình thường.
Do đó, vai trò của nhân viên CTXH là phải thúc đẩy sự tương tác hai chiều
giữa giáo viên và học sinh, để cho học sinh cảm nhận được mức độ thân
mật, sự gần gũi trong mối quan hệ thầy trò. Từ đó, các em mới có thể mở
lòng chia sẻ những khó khăn, vướng mắc gặp phải trong học tập cũng như
trong các mối quan hệ bạn bè, gia đình và xã hội của mình.
(1)
Kết nối giữa nhà trường và gia đình: Đây là vấn đề quyết định trong
việc ngăn ngừa, giải quyết vấn đề bạo lực ở học sinh. Trên thực tế, mức độ
tương tác giữa nhà trường và gia đình phụ huynh học sinh ở nước ta hiện nay
rất hạn chế cả về mức độ lẫn phương tiện. Thông thường thì một năm có
khoảng 3 lần họp phụ huynh, trong đó, có 1 lần họp đầu năm nói về các quy
định, các khoản đóng góp., đến lần họp thứ 2 hoặc thứ 3 trở lên thì mới “bàn”
đến những vấn đề của học sinh và thời gian “bàn chuyện” thì vô cùng ngắn,
giáo viên nhận xét mỗi em một cách khái quát trong khoảng vài phút. Do đó,
khoảng thời gian giữa gia đình và nhà trường “ngồi lại” với nhau là vô cùng
ít ỏi, chính vấn đề không có thời gian để “ngồi lại” với nhau như vậy, gia


đình không thể biết được, hoặc biết rất ít những thông tin, tình hình về con
của họ ở trường như thế nào, các mối quan hệ với thầy cô, bạn bè ra sao?
Bên cạnh đó, giáo viên cũng không biết được hoàn cảnh cụ thể về gia đình
của từng học sinh, cách ứng xử, hành vi của học sinh ở trường có giống như
ở nhà không, những khó khăn mà học sinh cũng như gia đình học sinh đang
gặp phải?
Như vậy, một vấn đề đặt ra là tăng số lần họp phụ huynh có cải thiện được
tình trạng của vấn đề bạo lực học đường? Điều này không khả thi, vì trên
thực tế, gia đình của các em rất bận, bố mẹ phải lo xoay sở với chuyện cơm
áo gạo tiền, giáo viên ngoài việc lên lớp còn phải chăm lo cho gia đình của
mình. Do đó, giữa nhà trường và gia đình của học sinh có một sự xa cách rất
lớn và vai trò của nhân viên CTXH là phải kết nối khoảng cách này lại gần
nhau hơn. Vậy nhân viên CTXH thực hiện bằng cách nào? Bằng cách làm
cầu nối trung gian giữa gia đình và nhà trường. Nhân viên CTXH có nhiệm
vụ cung cấp, phản ánh tình hình của học sinh, những biểu hiện, thay đổi của
học sinh ở trường cho phụ huynh biết và ngược lại. Bên cạnh đó, nhân viên
CTXH đôi khi cũng có thể “đại diện” cho gia đình của học sinh nói lên
những mong muốn, nhu cầu, yêu cầu của họ đối với nhà trường.
Trong vai trò cầu nối giữa học sinh với gia đình và trường học, nhiệm vụ
của nhân viên CTXH là giải quyết những mâu thuẫn hiểu lầm giữa học sinh
với học sinh, học sinh với giáo viên, nhà trường và gia đình. Thông thường,
với một học sinh hay có những hành vi bạo lực với các bạn hoặc có những
hành vi chống đối thì các giáo viên thường cho rằng đó là một học sinh “hư”
mà ít khi đi tìm lí giải nguyên nhân tại sao. Đối với nhân viên CTXH, họ
phải đi tìm hiểu nguyên nhân của hành vi này, dưới “con mắt” của nhân viên
CTXH thì học sinh ấy có hành vi như vậy có thể là em đó muốn được sự
quan tâm, chú ý của mọi người, hoặc do trong gia đình phát sinh những vấn
đề mâu thuẫn nhất định nào đó làm ảnh hưởng của vấn đề học tập, tinh thần
và tâm lý của bản thân học sinh. Nhân viên CTXH khi đã tìm ra được nguyên
nhân cốt lõi của vấn đề thì họ còn phải cho nhà trường thấy được nguyên


nhân và thực trạng vấn đề của học sinh này, từ đó, sẽ có sự kết hợp với nhà
trường nhằm xây dựng kế hoạch can thiệp giúp đỡ và hỗ trợ cụ thể.
Một công tác vô cùng quan trọng nữa là nhân viên CTXH là người tổ chức,
cung cấp các thông tin, kiến thức về tâm lí học lứa tuổi, các vấn đề hay gặp
phải trong lứa tuổi học sinh cho các giáo viên nhất là các giáo viên trẻ, mới
ra trường (để làm được điều này nhân viên CTXH có thể kết hợp với các
trung tâm tư vấn tâm lí, trung tâm nghiên cứu phát triển giáo dục.), các cách
xử lý vấn đề, tình huống khi có mâu thuẫn phát sinh giữa học sinh với học
sinh và học sinh với giáo viên hoặc tổ chức các buổi chia sẻ kinh nghiệm của
các giáo viên giữa các trường để khắc phục tình trạng bạo lực học đường có
thể xảy ra.
3.3

Vai trò giáo dục

Với vai trò giáo dục, nhân viên CTXH định hướng cho các em hình thành tư
duy giải quyết mâu thuẫn bằng lý trí, bằng biện pháp “hòa bình”, không dùng
đến vũ lực hay những lời nói mang tính miệt thị, uy hiếp khi xảy ra mâu
thuẫn với bạn bè và mọi người xung quanh, làm mọi cách để làm dịu vấn đề,
biết cách tự bảo vệ mình một cách tốt nhất khi gặp phải những đả kích về thể
xác cũng như tinh thần. Nếu chúng ta không cho học sinh tìm hiểu về bạo lực
học đường vì sợ sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực thì hậu quả là khi học sinh gặp phải
những tình huống có khả năng nảy sinh bạo lực, họ sẽ không biết nên giải
quyết như thế nào là hợp lý nhất.
Để thể hiện được vai trò giáo dục của mình, nhân viên CTXH cần làm:
Đầu tiên, nhân viên CTXH giáo dục học sinh nhận thức rõ về những nguy
cơ, nguyên nhân có thể dẫn đến hành vi bạo lực học đường. Phải hình thành
cho học sinh khái niệm về bạo lực, hình thức biểu hiện của bạo lực là gì,
những hậu quả để lại của hành vi bạo lực, từ đó, giúp cho các em có những
hiểu biết đúng đắn về hành vi bạo lực học đường, và cách phòng ngừa, ngăn
chặn,...


Nhân viên CTXH cần giúp cho các em khắc phục và tránh được những hiểu
biết sai lệch, ứng xử sai lệch về bạo lực học đường như: Khi đối mặt với bạo
lực học đường, các em không nên có thái độ im lặng và chịu đựng, nên nói
với bố mẹ và thầy cô giáo hoặc những người có trách nhiệm giải quyết. Nếu
các em im lặng chịu đựng sẽ khiến cho những kẻ gây ra hành vi bạo lực thêm
“lộng hành”, đeo bám các em. Do đó, khi đối mặt với tình huống bạo lực các
em nên giữ bình tĩnh để giải quyết, tránh làm cho mâu thuẫn thêm cao trào,
trước tiên nên tìm cách tránh đi để bảo đảm an toàn cho bản thân mình. Sau
đó, nên kịp thời báo cáo sự việc với bố mẹ, gia đình, thầy cô, nhà trường
cũng như cơ quan công an để kịp thời có cách giải quyết. Tuyệt đối, các em
không nên có các hành vi “trả đũa” bạo lực. Đây là một cách giải quyết vô
cùng nguy hiểm, vô tình đã đưa các em thành kẻ côn đồ, tiếp tục lấy bạo lực
để giải quyết bạo lực không những không thể làm cho bạo lực cách xa mình,
thậm chí còn làm cho bạo lực ngày càng đến gần với mình hơn và bị xoáy
vào vòng bạo lực - trả thù làm cho các em trượt dài trên con đường bạo lực
khó có thể thoát ra được.
Thêm vào đó, nhân viên CTXH cùng với nhà trường xây dựng quan niệm
giá trị đa dạng và bồi dưỡng nhân cách toàn diện cho học sinh bằng cách giáo
dục kỹ năng sống, đạo đức trong học đường. Hiện nay, học sinh bị ảnh hưởng
bởi tư tưởng thế giới quan đơn nhất, vì một bộ phận giáo viên và phụ huynh
quá chú trọng đến thành tích học tập, mà không coi trọng các đặc điểm cá
nhân khác của trẻ như: sự chăm ngoan, lao động tích cực, có cố gắng trong
học tập và hoạt động phong trào của trường lớp, chính điều này có thể khiến
cho những học sinh có kết quả học tập không tốt rất dễ mất đi sự cầu tiến,
động cơ phấn đấu và thích thú trong học tập, vì đối với những học sinh này,
mỗi ngày đến trường là một sự vô nghĩa, từ đó, tạo nên những cảm giác tiêu
cực, suy nghĩ lệch lạc. Khi bị dồn nén trong một thời gian dài, các em sẽ trở
nên hụt hẫng, mất niềm tin vào bản thân và lúc đó không còn cách nào khác
để thể hiện bản thân và thu hút sự quan tâm, chú ý của thầy cô, bạn bè bằng
cách gây ra hành vi bạo lực. Chính hành vi bạo lực lúc này của học sinh như


một thông điệp gửi đến nhà trường và gia đình vì những thiếu sót trong việc
giáo dục giá trị đạo đức, kỹ năng sống.
3.4

Vai trò tham vấn

Hoạt động tham vấn có vai trò rất lớn trong việc phục hồi tâm lý cho những
học sinh là nạn nhân của bạo lực và những học sinh có hành vi bạo lực học
đường. Tham vấn giúp giải tỏa những áp lực tâm lí cho những học sinh có xu
hướng bạo lực; Giúp các em tìm ra những giải pháp đương đầu với những
tình huống có thể xảy ra bạo lực; Giải tỏa những căng thẳng trong học tập,
giải quyết các khó khăn về tâm lý bắt nguồn từ các mối quan hệ bạn bè, thầy
cô và ngay cả các những khó khăn khi các em giao tiếp với các thành viên
trong gia đình. Với mục đích là giúp các em có được sức khỏe tâm lí tốt, để
từ đó sản sinh ra “sức đề kháng” đương đầu với những khó khăn một cách có
lý trí, tránh những sai lệch về cả nhận thức và hành vi. Đối với những học
sinh có khuynh hướng bạo lực hoặc đã có những hành vi bạo lực, nên kịp
thời có những điều chỉnh về tâm lí, định hướng cho các em về hành vi, hình
thành cho các em kỹ năng tự kiểm soát tâm lý và hành vi của bản thân; Tiến
hành phân tích cho học sinh biết điều gì là đúng là sai, những hành vi tự bảo
vệ một cách chính đáng không nên đánh đồng với hành vi bạo lực mà nên
được khuyến khích. Thông qua hoạt động tham vấn, nhân viên CTXH giúp
các em có cơ hội được giải bày tâm sự, lắng nghe những suy nghĩ của các
em, giúp cho học sinh đó có cơ hội được giải tỏa, “xả” được những dồn nén
trong lòng, có cảm giác được chấp nhận, tôn trọng, mà những dồn nén ấy đôi
khi chính là nguyên nhân dẫn đến những hành vi bạo lực.
Phần III: Đề xuất, Khuyến nghị
Từ thực trạng thái độ của các em học sinh trường về vấn đề bạo lực
học đường, chúng tôi xin đưa ra một số khuyến nghị sau:
2.1. Đối với học sinh:


Bản thân học sinh hãy xác định rõ mục tiêu, lý tưởng sống của mình, xây
dựng một lối sống lành mạnh và tốt đẹp không có các tệ nạn xã hội. Cần sàng
lọc và nghiên cứu các thông tin, hình ảnh, lối sống khác trước khi tiếp nhận
chúng. Cần nói không với các hình ảnh, hành vi xấu từ phim ảnh, internet,…
Điều đó như chất đề kháng tốt cho cá nhân chống đỡ với các cám dỗ về các
chất gây nghiện, các hành vi xấu ngoài xã hội...
Các em tích cực học tập, tích lũy kiến thức bổ ích cho bản thân, nâng cao sự
hiểu biết của mình về các lĩnh vực trong cuộc sống. Không chỉ học mỗi kiến
thức mà còn phải thường xuyên tu dưỡng đạo đức, mở rộng tấm lòng yêu
thương con người, biết thương cảm cho những số phận bất hạnh, biết căm
ghét những điều xấu xa…
Ngoài việc học trong nhà trường, các em nên tham gia vào các hoạt động
vui chơi lành mạnh như: chơi các môn thể thao, tham gia các cuộc thi do nhà
trường hay các tổ chức xã hội phát động phù hợp với lứa tuổi của mình, tham
gia vào các chương trình khám phá thực tế, các hoạt động ngoại khóa,… Mặt
khác, các em cũng phải tích cực tham gia vào việc phòng chống và ngăn
chặn tình trạng bạo lực học đường đang xảy ra hiện nay; cần lên án, phản đối
mạnh mẽ những hành vi tiêu cực, thiếu đạo đức ấy.
2.2. Đối với gia đình
Mỗi gia đình phải là môi trường giáo dục con trẻ về tình yêu thương và sự
chia sẻ. Các bậc phụ huynh nên khuyến khích con trẻ chia sẻ những điều
phiền muộn của chúng. Cha mẹ phải bình tĩnh, chăm chú nghe con cái và thể
hiện tình yêu thương với trẻ. Tìm hiểu càng nhiều càng tốt về tình hình của
con trẻ. Nếu trẻ bị dọa nạt, việc can thiệp sớm sẽ giúp tránh được những vấn
đề có tác động lâu dài với trẻ như suy nhược, lo âu hoặc thiếu tự tin.
Cách tốt nhất để ngăn chặn nạn bạo lực học đường là trang bị cho con
những giải pháp phòng tránh. Dạy con trẻ cách ứng xử trước sự dọa nạt.
Không khuyến khích việc trả thù hay chống lại kẻ dọa nạt mà thay vào đó


khuyến khích trẻ bình tĩnh, tự tin để tìm giải pháp đối phó. Các cha mẹ hãy
giáo dục cho con những chuẩn mực đạo đức, cách ứng xử với mọi người, chỉ
cho chúng thấy những điều tốt đẹp trong cuộc sống, cho trẻ niềm tin vào
cuộc sống. Tốt nhất cha mẹ đừng la mắng, chỉ trích hay dùng bạo lực với con
em mình, hay cha mẹ sử dụng bạo lực với nhau, điều đó chỉ khiến trẻ trở nên
cục cằn, nóng nảy, mất niềm tin vào cuộc sống và sử dụng chính những hành
vi học được trong gia đình để đối xử với người ngoài.
Môi trường sống tại gia đình lành mạnh, tích cực và mối quan hệ giữa bố
mẹ và con cái, ông bà và cháu, anh chị em… tích cực sẽ đảm bảo cho mối
quan hệ cá nhân với xã hội của các em không đẩy tới bạo lực.
2.3. Đối với nhà trường:
Nhà trường nên xem xét lại chương trình giáo dục, giảm bớt những kiến
thức chưa cần thiết, tăng cường các giờ học dạy kỹ năng sống, giá trị sống
cho các em học sinh. Các em cần được rèn luyện kĩ năng giao tiếp để hạn chế
những câu nói không hay gây mất lòng bạn bè của các em. Rèn luyện kĩ năng
ứng xử, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn để các em có những hành động thấu
tình đạt lý, đạt tới giá trị nhân văn cao nhất. Rèn luyện kĩ năng kiềm chế cảm
xúc để các em biết kìm nén những lúc xúc động, biết sống bao dung độ
lượng với mọi người. Rèn luyện kỹ năng phối hợp hoạt động theo nhóm,…
Cần phân loại các mức độ nghiêm trọng, phân biệt động cơ bạo lực để tùy
mỗi trường hợp mà có cách xử lý, giáo dục riêng. Phải coi bạo lực bắt đầu từ
những lời nói, từ cái nhìn, cử chỉ có biểu hiện bất thường chứ không chỉ là
hành động trên thân thể người khác...
Nhà trường nên lồng ghép việc giáo dục đạo đức cho các em thông qua các
môn học như giáo dục công dân, văn học, lịch sử, địa lý,… Cần phải xem lại
chương trình giáo dục đạo đức, nhân cách, kỹ năng sống cho học sinh, vừa
sát với thực tế cuộc sống vừa hướng học sinh vào những hoạt động xã hội,
làm việc thiện; không thể giáo dục đạo đức bằng những lời rao giảng mà


bằng sự nêu gương, bằng sự thuyết phục của những hành vi đạo đức trong
đời sống hàng ngày. Các giáo viên, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm cần quan
tâm các em học sinh không chỉ trong giờ học mà còn cả ngoài giờ lên lớp.
Thầy cô cần hướng dẫn cho các em các dấu hiệu của bạo lực, cách ngăn chặn
bạo lực khi có nguy cơ xảy ra; cùng các em chia sẻ hay định hướng cho các
em lối sống lành mạnh, không có bạo lực.
Tổ chức các hoạt động, các cuộc thi hay các chương trình vui chơi lành
mạnh cho học sinh giao lưu, học hỏi; đồng thời đặt ra những nội quy về bạo
lực học đường yêu cầu học sinh chấp hành tốt, có biện pháp xử phạt nghiêm
minh những trường hợp vi phạm.
Chủ động phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, các tổ chức
đoàn thể và gia đình trong công tác đảm bảo an ninh, trật tự trường học và
quản lý, giáo dục học sinh.
2.4. Đối với nhà nước và các tổ chức xã hội
Cần nâng cao hơn nữa trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, các đoàn thể
quần chúng, các tổ chức về vấn đề bạo lực học đường.
Cần xây dựng văn bản pháp luật về phòng chống bạo lực học đường và đưa
luật này vào thực tế cuộc sống. Xử lý nghiêm minh, triệt để những kẻ gây ra
bạo lực, những kẻ có hành vi xúi giục, tiếp tay thực hiện hành vi bạo lực.
Xây dựng bộ máy kiểm tra, giám sát chặt chẽ, có hiệu quả từ việc kiểm
duyệt các băng đĩa, phim ảnh, việc xử lý các vụ việc bạo lực đến việc giúp
đỡ, hỗ trợ kịp thời cho các học sinh là nạn nhân của bạo lực.
Tạo dư luận xã hội lên án mạnh mẽ các hành vi bạo lực học đường. Cần đẩy
mạnh hoạt động, lập thêm các trung tâm tư vấn về bạo lực học đường để tạo
điều kiện cho việc phòng chống bạo lực học đường.
Tạo ra các chương trình, hoạt động vui chơi lành mạnh, bổ ích cho các em


học sinh tham gia, tìm hiểu nhằm để các em giảm những áp lực trong học
tập, tránh xa những tác động xấu từ môi trường xã hội.
Kết luận
Không chỉ riêng Việt Nam mà các nước trên thế giới đang phải đối mặt và
giải quyết nhiều vấn đề phát sinh trong môi trường học đường, và bạo lực
học đường là một vấn nạn minh chứng cho thực trạng đó. Với một địa bàn
đông dân và nền kinh tế khá phát triển như thành phố Hạ Long, cùng với
nhiều tệ nạn xã hội, đặc biệt là ma túy thì vấn đề bạo lực học đường còn gặp
rất nhiều khó khăn. Chính vì vậy, việc có một đội ngũ nhân viên CTXH đảm
nhận giải quyết những vấn đề này trong học đường càng thật sự cần thiết và
cấp bách hơn bao giờ hết, chính nhân viên CTXH là một mảng ghép quan
trọng hỗ trợ phát triển giáo dục. Vai trò của nhân viên CTXH là rất quan
trọng trong việc thúc đẩy quá trình giáo dục và đào tạo, họ không chỉ hỗ trợ
học sinh vượt qua những cản trở về mặt tâm lý xã hội, khám phá và phát huy
những tiềm năng của các em mà còn là người kết nối chặt chẽ trong hệ thống
“tam giác giáo dục ” giữa gia đình, nhà trường và cộng đồng xã hội để tạo ra
những điều kiện học tập tốt nhất cho học sinh. Vì vậy, trong công cuộc cải
cách và nâng cao chất lượng giáo dục hiện nay, bên cạnh những thành tố trực
tiếp như giáo viên, nội dung chương trình đào tạo, sách giáo khoa.. .thì rất
cần đến những thành tố hỗ trợ để quá trình đào tạo diễn ra hiệu quả và chất
lượng hơn, đó là phát huy vai trò của nhân viên CTXH học đường. Vì vậy,
phát triển công tác xã hội trong trường học là việc làm cần thiết để góp phần
vào “sự nghiệp trồng người” trong ngành giáo dục của nước ta hiện nay


TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1. Giáo trình Xã hội học đại cương và chuyên biệt (Trường Đại học Lao
Động- Xã hội).
2. Báo cáo tổng kết thi đua khen thưởng& kỷ luật của phòng GD-ĐT năm
2008)
3. Giáo trình Xã hội học tội phạm (NXB Công an nhân dân).
4. Giáo trình Nhập môn công tác xã hội-Bùi Thị Xuân Mai (2010)
5. Sách Tâm lý học tội phạm (NXB Đại học quốc gia Hà Nội)
5.ThS. Nguyễn Văn Lượt, Bạo lực học đường: Nguyên nhân và một số biện
pháp hạn chế, Tạp chí thế giới mới, số 864, ngày 14/12/2009.
6.Lê Chí An, Từ thế giới nhìn về công tác xã hội học đường ở Việt Nam, Bài
tham luận Hội thảo Phát triển công tác xã hội học đường tại Trường Đại
học Mở TP. Hồ Chí Minh, năm 2011.
7.TS. Lê Thị Mai, Công tác xã hội học đường trên thế giới và Việt Nam,
(Bài tham luận).
8. http:// www.vn.socialwork., http://vietbao.vn/The-gioi-tre,
http://www.quangninh.gov.vn





Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×