Tải bản đầy đủ

Phân biệt hiện tượng chệch hướng thương mại trade defection và tạo dựng thương mại trade creation

Phân biệt hiện tượng chệch hướng thương mại trade defection và tạo
dựng thương mại trade creation
Có thể nói rằng quyết định thành lập khu vực thương mại đã mang lại những hiệu
quả nhất định đối với các nước trong khối. Cùng với việc thành lập khu vực thương
mại tự do là sự xuất hiện của một số hiện tượng như chệch hướng thương mại,
chuyển hướng thương mại và tạo dựng thương mại. Mỗi hiện tượng lại có những tác
động khác nhau đối với nền quan hệ thương mại giữa các nước trong khu vực. Do
vậy, để hiểu và phân biệt giữa các hiện tượng trên trong khuôn khổ bài tập cuối kì
em xin lựa chọn đề tài: “Phân biệt hiện tượng chệch hướng thương mại (trade
defection) và tạo dựng thương mại (trade creation), (đối với mỗi một hiện tượng lấy
một ví dụ minh họa). Liên hệ với khu vực thương mại tự do Asean.”
NỘI DUNG
I.Cơ sở lí luận
1. Khu vực thương mại tự do
Khu vực thương mại tự do (FTA) hay còn gọi là khu vực mậu dịch tự do, được hình
thành khi hai hay nhiều nước thực hiện việc bãi bỏ tất cả thuế xuất nhập khẩu và
hạn chế phi thuế quan đối với thương mại hàng hóa qua lại giữa các nước này
nhưng vẫn giữ nguyên thuế quan đối với các nước khác.
II. Giải quyết vấn đề.
1. Phân biệt hiện tượng chệch hướng thương mại (trade defection) , chuyển hướng
thương mại (trade diversion) và tạo dựng thương mại (trade creation), (đối với mỗi

một hiện tượng lấy một ví dụ minh họa).
a. Hiện tượng chệch hướng thương mại (trade defection)


Chệch hướng thương mại là hiện tượng hàng hóa nhập khẩu từ bên ngoài có thể
xâm nhập vào các quốc gia có thuế quan cao thông qua quốc gia có thuế quan thấp
trong một khi vực thương mại tự do, do các quốc gia thành viên của khu vực thương
mại xóa bỏ thuế xuất nhập khẩu và các biện pháp phi thuế quan đối với hàng hóa
trao đổi giữa các quốc gia này nhưng vẫn giữ nguyên thuế qun đối với bên ngoài.
Hiện tượng chệch hướng thương mại là hiện tượng xuất hiện khi một nhóm nước
hình thành thương mại tự do khi đó nhập khẩu từ các nước ngoài khối có thể xâm
nhập vào nước có thuế quan thấp thông quan các nước có thuế quan thấp trong khu
vực.
Bản chất của hiện tượng chệch hướng thương mại là một hiện tượng có tính chất
tiêu cực, bản chất là một hình thức trốn thuế của các nhà sản xuất ngoài khu vực
thương mại tự do né tránh thuế quan để xâm nhập vào thị trường của các nước có
thuế quan cao mà không phải chịu mức thuế đối của các quốc gia đặt với khu vực
ngoài khối. Khi hiện tượng này xảy ra quốc gia trong khối thương mại sẽ bị tổn
thương và bị thất thu đối với hàng hóa mà mình nhập khẩu do các nhà sản suất
nước ngoài trốn thuế.
Ví dụ: 3 quốc gia Lào, Campuchia và Việt Nam đều là các nước nhập khẩu ôtô,
trong khi đó Lào đánh thuế với mặt hàng ôtô nhập khẩu từ bên ngoài vào nước mình
là 15%, Campuchia đánh thuế với mặt hàng ôtô là 20% và Việt Nam đánh thuế với
mặt hàng ôtô là 30%. Khi 3 nước này thiết lập khu vực thương mại tự do thì thuế
quan đối với mặt hàng ôtô qua lại giữa 3 nước này được xóa bỏ. Tuy nhiên, mức
thuế quan nay vẫn được đặt ra với các nước khác không nằm trong khu vực thương
mại tự do. Nhật Bản muốn xuất khẩu ôt ô sang Việt Nam nhưng lại phải chịu mức
thuế cao là 30% do đó thay vì Nhật Bản xuất khẩu trực tiếp hàng hóa sang Việt
Nam thì Nhật Bản xuất khẩu hàng hóa vào thị trường của Lào rồi từ Lào sẽ xuất
khẩu hàng hóa sang Việt Nam để hưởng mức thuế 0%. Như vậy, ô tô của Nhật Bản


đã có mặt trên thị trường Việt Nam nhưng không phải chịu mức thuế là 30% do Việt
Nam đặt ra mà chỉ phải chịu mức thuế 10%.
b. Hiện tượng chuyển hướng thương mại (trade diversion)
Chuyển hướng thương mại là sự chuyển hướng mối quan hệ thương mại của một
quốc gia sau khi quốc gia này kí kết những hiệp định kinh tế song phương hoặc gia
nhập khối kinh tế hay nói cách khác chuyển hướng thương mại là sự chuyển kim
ngạch thương mại từ nước ngoài khối sang nước trong khối của khu vực thương
mại.

Thông thường khi một quốc gia áp dụng cùng một mức thuế đối với tất cả các quốc
gia khác, nó có xu hướng nhập khẩu hàng hóa từ nơi có giá rẻ nhất, mang lại hiệu
quả cao nhất. Tuy nhiên, một khi các hiệp định tương mại được kí kết, hàng hóa của
các quốc gia tham gia hiệp định sẽ rẻ hơn so với hàng hóa của các quốc gia bên
ngoài do có sự khác biệt về mức thuế. Chính điều này đã gây ra sự chuyển hướng
trong thương mại, các quốc gia có xu hướng chuyển việc nhập khẩu hàng hóa từ các
nươc bạn hàng quen thuộc sang nước nằm trong hiệp định.
Khác với hiện tượng chệch hướng thương mại, nếu hiện tượng chệc hướng thương
mại là hiện tượng mang bản chất tiêu cực và gây thiệt hại cho các nước trong khối
thương mại tự do thì hiện tượng chuyển hướng thương mại là hiện tượng có bản
chất tích cực tác động tích cực của dòng chảy thương mại giúp gia tăng thương mại
giữa các quốc gia nội khối thương mại, phát triển quan hệ thương mại giữa các
nước trong khu vực và sự chuyển hướng này gây tổn thương, thiệt hại cho những
nước không phải là thành viên của hiệp định hay khu vực thương mại tự do nào đó.
Những nước này mặc dù sản xuất hiệu quả hơn, giá rẻ hơn nhưng vẫn bị mất thị
trường do sự phân biệt về thuế.
Ví dụ: Trước khi gia nhập EU, hầu hết thịt cừu ở Anh được nhập khẩu từ New
Zealand, nước sản xuất thịt cừu rẻ nhất thế giới. Nhưng sau khi gia nhập EU, thuế


nhập khẩu chung đối với các nước ngoài khối đã làm cho việc nhập thịt cừu từ New
Zealand trở nên đắt đỏ hơn so với việc nhập từ các nước thuộc EU. Từ đó Pháp lại
trở thành nước cung cấp thịt cừu lớn nhất cho Anh. Như vậy thương mại đã bị
chuyển hướng từ New Zealand sang Pháp.
c. Hiện tượng tạo dựng thương mại (trade creation)
Tạo dựng thương mại là một kinh tế thương mại liên quan đến kinh tế quốc dân,
trong đó thương mại được chuyển hướng dòng chảy do sự hình thành một khu vực
thương mại tự do hay một kiên minh thuế quan, làm phát triển kim ngạch thương
mại khi thiết lập khu vực thương mại.
Khi một liên minh thuế quan được hình thành, các quốc gia thành viên thiết lập một
khu vực thương mại tự do với nhau và thuế quan bên ngoài chung với các quốc gia
không phải thành viên làm gia tăng thương mại giữa các quốc gia thành viên trong
hàng hóa hay dịch vụ của mỗi quốc gia vì được bảo hộ các rào cản như thuế quan,
hạn ngạch nhập khẩu, các dào cản phi thuế quan và trợ cấp đã bị loại bỏ.
Cũng giống như hiện tượng chuyển hướng thương mại hiện tượng tạo dựng thương
mại cũng mang bản chất là một hiện tượng có tính chất tích cực làm tăng hợp tác
ngoại giao giữa các nước trong khu vực thương mại tự do nhưng nó không phải là
việc chuyển kim ngạch thương mại từ nước này sang nước khác mà nó làm tăng
kim ngạch thương mại khi khu vực thương mại được thiết lập. Tuy nhiên, việc tạo
dựng thương mại là quan trọng đối với quốc gia gia nhập khu vực khi đó tăng
chuyên môn có thể làm tổn thương các nghành công nghiệp. So với hiện tượng
chệch hướng thương mại thì tạo dựng thương mại khác ở bản chất của hiện tượng,
chệch hướng là một hiện tượng có bản chất tiêu cực, làm ảnh hưởng không tốt với
quốc gia trong khối thì tạo dựng thương mại mà hiện tượng có tính chất tích cực
làm tăng kim ngạch thương mại của các nược trong khối thương mại tự do.


Ví dụ: 3 quốc gia Việt Nam, Trung Quốc và Lào cùng sản xuất xe đạp có mẫu mã,
kích thước và chất lượng hàng hóa như nhau. Việt Nam bán 100 usd/1 chiếc, Trung
Quốc bán 80usd/1 chiếc, Lào bán 150usd/1 chiếc. Khi đó người tiêu dùng của Lào
sẽ chọn xe đạp của Trung Quốc. Trong môi trường bảo hộ Lào đánh thuế với mặt
hàng khi nhập khẩu vào Lào là 30usd/1 chiếc, khi đó xe đạp của Trung Quốc bán ở
thị trường Lào là 110usd/1 chiếc, xe đạp của Việt Nam bán ở thị trường Lào là
130usd/1 chiếc khi đó người tiêu dùng Lào vẫn chọn dùng xe đạp của Trung Quốc.
Trung Quốc và Lào thiết lập khu vực thương mại tự do và mặt hàng xe đạp của
Trung Quốc vào Lào sẽ không phải chịu thuế. Khi đó mặt hàng xe đạp của Trung
Quốc bán ở Lào với giá 80usd/1 chiếc và xe do Việt Nam sản xuất bán tại thị trường
Lào vẫn là 130usd/1 chiếc khi đó người tiêu dùng của Lào vẫn chọn tiêu dùng xe
đạp của Trung Quốc. Giữa Lào và Trung Quốc thiết lập một khu vực ngoại giao,
kim ngạch xuát khẩu xe đạp của Trung Quốc vào thị trường Lào được tăng lên do
giá rẻ nên được ngưới tiêu dùng Lào lựa chọn nhiều.
2, Liên hệ với khu vực thương mại tự do ASEAN.
Cũng giống như khu vực thương mại tự do khác trên thế giới, trong khu vực thương
mại tự do của Asean hiện tượng chệch hướng thương mại vẫn xuất hiện, nó có tác
động tiêu cực đến các nước trong khối nên để xác định hàng hóa được hưởng ưu đãi
thương mại trong khu vực nhằm hạn chế hiện tượng “chệch hướng thương mại –
trade deflection” , quy tắc xuất xứ hàng hóa trong khu vực thương mại tự do Asean
được xây dựng thành một trong các chế định pháp lí chính. Hiệp định thương mại
hàng hóa Asean năm 2009 đã dành riêng Chương 3 từ Điều 25 đến Điều 39 để quy
định về quy tắc xuất xứ. Các quốc gia thành vên có thể áp dụng trực tiếp hoặc ban
hành, sửa đổi bổ sung các văn bản quốc gia để thực hiện các quy định về quy tắc
xuất xứa của ATIGA năm 2009. Các nước trong khu vực thương mại tự do luôn áp
dụng các biện pháp để làm hạn chế hiện tượng chệch chệch hướng trong khu vực
Đối với việc “tạo dựng thương mại - trade creation” và “chuyển hướng thương mại
- trade diversion” là những mục tiêu đang được các nước trong khu vực thương mại


tự do Asean hướng tới, tăng việc hợp tác giữa các nước trong khu vực, tăng kim
ngạch thương mại và là cơ sơ cho nền kinh tế hàng hóa phát triển.
KẾT LUẬN
Như vậy, qua phân tích trên ta đã có những hiểu biết nhất định về các hiện tượng
xuất hiện khi tiết lập khu vực thương mại tự do từ đó có những biện pháp hạn chế
đối với những hiện tượng tiêu cực và thúc đẩy phát triển đối với những hiện tượng
có lợi cho các quốc gia trong khu vực.



x

Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×