Tải bản đầy đủ

thực trạng thanh toán quốc tế bằng lc tại ngân hàng thương mại cổ phần á châu chi nhánh cần thơ giai đoạn 2011 đến tháng 6 năm 2014

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA KINH TẾ - QUẢN TRỊ KINH DOANH


LÊ THỊ LY NA

THỰC TRẠNG THANH TOÁN QUỐC TẾ
BẰNG L/C TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
CỔ PHẦN Á CHÂU CHI NHÁNH CẦN THƠ
GIAI ĐOẠN 2011-6/2014

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Ngành: Kinh Doanh Quốc Tế
Mã số ngành: 52340120

Tháng 12 - Năm 2014


TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA KINH TẾ - QUẢN TRỊ KINH DOANH



LÊ THỊ LY NA
MSSV: 4114767

THỰC TRẠNG THANH TOÁN QUỐC TẾ
BẰNG L/C TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
CỔ PHẦN Á CHÂU CHI NHÁNH CẦN THƠ
GIAI ĐOẠN 2011-6/2014

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Ngành: Kinh Doanh Quốc Tế
Mã số ngành: 52340120

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN
ThS. ĐINH THỊ LỆ TRINH
Tháng 12 - Năm 2014


LỜI CẢM TẠ
Trƣớc hết tôi xin chân thành cám ơn Ngân Hàng TMCP Á Châu – chi
nhánh Cần Thơ, Ban lãnh dạo ngân hàng và đặc biệt là chị Đỗ Thị Hƣơng
Giang – cán bộ TTQT của ngân hàng đã tạo điều kiện thuận lợi, nhiệt tình
giúp đỡ, chỉ dẫn và hỗ trợ tôi trong thời gian thực tập để tôi hoàn thành tốt
luận văn này.
Tôi xin chân thành cám ơn quý thầy cô khoa Kinh tế - Quản trị kinh
doanh đại học Cần Thơ, những thầy cô đã giảng dạy tôi có đủ kiến thức thực
hiện đề tài này. Đặc biệt, tôi xin chân thành cám ơn thạc sĩ Đinh Thị Lệ
Trinh-giáo viên trực tiếp hƣớng dẫn, giúp đỡ tôi rất nhiều để hoàn thành tốt
luận văn tốt nghiệp này.
Do thời gian thực tập có hạn, hơn nữa kiến thức bản thân tôi còn hạn
chế, chủ yếu là lý thuyết cũng nhƣ kinh nghiệm thực tế chƣa có nên không
tránh khỏi những sai sót. Do đó, để bài luận văn đƣợc hoàn chỉnh hơn, tôi
kính mong nhân đƣợc những ý kiến đóng góp chân tình của giáo viên hƣớng
dẫn cũng nhƣ Ban lãnh đạo ngân hàng.
Kính chúc quý thầy cô khoa Kinh tế- Quản trị kinh doanh, các anh chị
tại ngân hàng TMCP Á Châu – chi nhánh Cần Thơ đƣợc dồi dào sức khỏe,
thành đạt và hạnh phúc.
Xin chân thành cám ơn!
Cần Thơ, ngày …… tháng …….năm 2014
Sinh viên thực hiện
(kí, ghi rõ họ tên)

Lê Thị Ly Na

i


LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan rằngđề tài này do chính tôi thực hiện, các số liệu thu thập
và sử dụng trong bài phân tích là trung thực, đề tài không trùng vói bất kỳ đề
tài nghiên cứu khoa học nào.

Cần Thơ, ngày …… tháng …….năm 2014
Sinh viên thực hiện
(kí, ghi rõ họ tên)

Lê Thị Ly Na

ii


NHẬN XÉT CỦA CƠ QUAN THỰC TẬP
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
Cần Thơ, ngày …… tháng …….năm 2014
Thủ trƣởng đơn vị
(kí tên và đóng dấu)

iii


NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƢỚNG DẪN
NHẬN XÉT CỦA CƠ QUAN THỰC TẬP
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
Cần
Cần Thơ,
Thơ, ngày
ngày ……
…… tháng
tháng …….năm
…….năm 2014
2014
Giáo
hƣớng
Thủ viên
trƣởng
đơndẫn
vị
ghiđóng
rõ họdấu)
tên)
(kí (kí,
tên và

iv


MỤC
NHẬN XÉT CỦA
HỘILỤC
ĐỒNG PHẢN BIỆN

.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
Cần Thơ, ngày …… tháng …….năm 2014

v


MỤC LỤC

Trang
Chƣơng 1: GIỚI THIỆU ..........................................................................................1
1.1 Lý do chọn đề tài ...............................................................................................1
1.2 Mục tiêu nghiên cứu ..........................................................................................2
1.2.1 Mục tiêu chung ...............................................................................................2
1.2.2 Mục tiêu cụ thể ...............................................................................................2
1.3 Phạm vi nghiên cứu ...........................................................................................2
1.3.1 Phạm vi không gian ........................................................................................2
1.3.2 Phạm vi thời gian ............................................................................................2
1.3.3 Đối tƣợng nghiên cứu .....................................................................................2
1.4 Lƣợc khảo tài liệu ..............................................................................................2
Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ...................4
2.1 Cơ sở lý luận ......................................................................................................4
2.1.1 Khái quát chung về thanh toán quốc tế (TTQT).............................................4
2.1.2 Khái quát chung về TTQT bằng phƣơng thức tín dụng chứng từ (L/C) ........9
2.1.3 Các nhân tố ảnh hƣởng đến hoạt động TTQT bằng L/C ..............................21
2.2 Phƣơng pháp nghiên cứu .................................................................................23
2.2.1 Phƣơng thức thu thập số liệu .......................................................................23
2.2.2 phƣơng pháp phân tích số liệu .....................................................................23
Chƣơng 3: TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN Á
CHÂU – CHI NHÁNH CẦN THƠ .......................................................................26
3.1 Quá trình hình thành và phát triển ..................................................................26
3.2 Chức năm, nhiệm vụ của NHTMCP Á Châu – chi nhánh Cần Thơ ...............26
3.3 Cơ cấu tổ chức và chức năng của từng bộ phận ..............................................26
3.3.1 Cơ cấu tổ chức ..............................................................................................26

vi


3.3.2 Chức năng từng bộ phận ...............................................................................28
3.4 Khái quát kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2011-6/2014 ....................29
3.5 Thuận lợi, khó khăn và định hƣớng hoạt động ................................................33
3.5.1 Thuận lợi .......................................................................................................33
3.5.2 Khó khăn ......................................................................................................34
3.5.3 Định hƣớng hoạt động ..................................................................................35
Chƣơng 4: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG THANH TOÁN QUỐC TẾ BẰNG L/C
TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN Á CHÂU – CHI NHÁNH CẦN
THƠ .......................................................................................................................36
4.1 Thực trạng thanh toán quốc tế bằng L/C tại ngân hàng TMCP Á Châu – chi
nhánh Cần Thơ (ACB-CT) ....................................................................................36
4.1.1 Khái quát về tình hình TTQT tại ngân hàng TMCP Á Châu – chi nhánh Cần
Thơ (ACB-CT) ......................................................................................................36
4.1.2 Doanh số thanh toán quốc tế của ACB-CT so với kim ngạch xuất nhập khẩu
của TP. Cần Thơ ....................................................................................................40
4.1.3 Thực trạng thanh toán quốc tế bằng L/C xuất nhập khẩu .............................42
4.1.4 Thực trạng thanh toán quốc tế bằng L/C theo thị trƣờng giao dịch .............46
4.1.5 Thực trạng thanh toán quốc tế bằng L/C theo ngành hàng ...........................49
4.1.6 So sánh phí dịch vụ thanh toán L/C của ngân hàng TMCP Á Châu – chi
nhánh Cần Thơ với một số ngân hàng khác trên địa bàn TP. Cần Thơ ................52
4.2 Thuận lợi và khó khăn trong hoạt động thánh toán quốc tế bằng L/C tại Ngân
hàng TMCP Á Châu – chi nhánh Cần Thơ ...........................................................54
4.2.1 Thuận lợi .......................................................................................................54
4.2.2 Khó khăn .......................................................................................................55
4.3 Giải pháp phát triển hoạt động TTQT bằng L/C tại ngân hàng TMCP Á Châu
chi nhánh Cần Thơ .................................................................................................56
4.3.1 Hạn chế còn tồn tại .......................................................................................56
4.3.2 Đề xuất giải pháp ..........................................................................................57
Chƣơng 5: KẾT LUẬN VÀ KẾN NGHỊ ..............................................................59
vii


5.1 Kết luận ............................................................................................................59
5.2 Kiến nghị .........................................................................................................59
5.2.1 Đối với ACB-CT ..........................................................................................59
5.2.2 Đối với các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu.................................60
5.2.3 Đối với Chính Phủ, Ngân hàng Nhà Nƣớc và cơ quan quản lý xuất nhập
khẩu........................................................................................................................60
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..............................................................61
PHỤ LỤC 1: BẢNG SO SÁNH BIỆU PHÍ DỊCH VỤ TTQT BẰNG L/C XK
TẠI ACB-CT, VCB-CT, VIETINBANK-CT .......................................................63
PHỤ LỤC 2: BẢNG SO SÁNH BIỆU PHÍ DỊCH VỤ TTQT BẰNG L/C NK
TẠI ACB-CT, VCB-CT, VIETINBANK-CT .......................................................64

viii


DANH SÁCH BẢNG

Trang
Bảng 3.1 Kết quả hoạt động kinh doanh của ACB-CT giai đoạn 2011-6/2014 ....30
Bảng 4.1 Doanh số và số món các phƣơng thức TTQT tại ACB-CT giai đoạn năm
2011-6/2014 ...........................................................................................................37
Bảng 4.2 Doanh số và số món thanh toán bằng L/C xuất nhập khẩu giai đoạn năm
2011-6/2014 ...........................................................................................................44
Bảng 4.3 Doanh số TTQT bằng L/C ở môt số thị trƣờng chính của ACB-CT giai
đoạn năm 2011-6/2014 ..........................................................................................47
Bảng 4.4 Doanh số và số món TTQT bằng L/C phân theo nhóm ngành hàng trong
giai đoạn năm 2011-6/2014 ...................................................................................50
Bảng 4.5 Biểu phí dịch vụ TTQT bằng L/C của ACB-CT, VCB-CT, VietinbankCT năm 2014 .........................................................................................................53

ix


DANH SÁCH HÌNH


Trang
Hình 2.1 Quy trình thực hiện phƣơng thức thanh toán tín dụng chứng từ (L/C) ..10
Hình 2.2 Quy trình nghiệp vụ L/C không thể hủy ngang ......................................13
Hình 2.3 Quy trình nghiệp vụ L/C xác nhận .........................................................14
Hình 2.4 Quy trình nghiệp vụ L/C có kì hạn giai đoạn 1 .....................................15
Hình 2.5 Quy trình nghiệp vụ L/C có kì hạn giai đoạn 2 ......................................15
Hình 3.1 Sơ đồ cơ cấu tổ chức ACB - Cần Thơ ....................................................27
Hình 4.1 Doanh số TTQT xuất khẩu của ACB-CT so với kim ngạch xuất khẩu
của TP. Cần Thơ giai đoạn từ năm 2011 đến 6 tháng đầu năm 2014....................40
Hình 4.2: Doanh số TTQT nhập khẩu của ACB-CT so với kim ngạch nhập khẩu
của TP. Cần Thơ giai đoạn từ năm 2011 đến 6 tháng đầu năm 2014....................41

x


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT


TIẾNG VIỆT
ACB
ACB-CT
BCT
HP
L/C
NH
NH TMCP
NK
TDCT
TMCP
TTQT
TTXK
TTXNK
VCB-CT
Vietinbank-CT
XK
XNK

: ngân hàng TMCP Á Châu
: ngân hàng TMCP Á Châu- chi nhánh Cần Thơ
: bộ chứng từ
: hối phiếu
: thƣ tín dụng
: ngân hàng
: ngân hàng thƣơng mại cổ phần
: nhập khẩu
: tín dụng chứng từ
: thƣơng mại cổ phần
: thanh toán quốc tế
: thanh toán xuất khẩu
: thanh toán xuất nhập khẩu
: NH TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – chi nhánh Cần Thơ
: NH Công thƣơng Việt Nam – chi nhánh Cần Thơ
: xuất khẩu
: xuất nhập khẩu

xi


TIẾNG ANH
eUCP

: Supplement To The Uniform Customs and Pratice For
Documenttary Credit For Electronic Presentation

ISBP

: International Standard Banking Pratice Under
Documentraty Credit

L/C

: Letter of Credit

SWIFT

: Society for Worldwide Interbank Financial
Telecommunication

UCP

: Uniform Customs and Pratice for Documentary Credit

xii


CHƢƠNG 1
GIỚI THIỆU
1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Ngày nay với sự cạnh tranh ngày càng cao, các ngân hàng hoạt động
ngày càng đa năng trên nhiều lĩnh vực nhằm tăng doanh thu không những từ
các nghiệp vụ ngân hàng truyền thống, mà ngày càng mở rộng các nghiệp vụ
liên quan đến dịch vụ để áp ứng tối đa nhu cầu của khách hàng. Với những
khó khăn chung của nề kinh tế hiện nay, doanh thu từ các hoạt động liên quan
đến dịch vụ đang được chú trọng phát triển nhiều hơn do các họat động truyền
thống như cho vay, huy động vốn,… luôn chịu sự cạnh tranh gay gắt bởi lãi
suất giữa các ngân hàng với nhau, ngoài ra chúng còn chịu sự quản lý chặt chẽ
của ngân hàng Nhà Nước. Còn dịch vụ lại là sản phẩm mà mỗi ngân hàng
phục vụ nên không chỉ dịch vụ trong nước mà ngay cả dịch vụ quốc tế cũng
đang nở rộ, trong đó có cả dịch vụ thanh toán quốc tế
Dịch vụ thanh toán quốc tế hầu như đã phổ biến ở hầu hết các ngân hàng
thương mại của Việt Nam. Trong các phương thức thanh toán quốc tế tại ngân
hàng, L/C là phương thức đảm bảo được quyền lợi tốt nhất trong các phương
thức vì nó dung hòa giữa quyền lợi và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng
ngoại thương. Tuy nhiên công tác thanh toán quốc tế bằng L/C vẫn tồn tại
những khuyết điểm do là một hoạt động khá phức tạp và các bên tham gia có
sự cách biệt về không gian, tập quán mua bán, chế độ chính trị, tài chính nên ít
nhiều vẫn sẽ có những điểm bất đồng. Riêng đối với Ngân hàng Thương mại
cổ phần Á Châu – chi nhánh Cần Thơ (ACB-CT) thuộc hệ thống ACB (ngân
hàng tư nhân) là một ngân hàng sinh sau nở muộn nên hoạt động này vẫn còn
nhiều yếu kém so với các ngân hàng quốc doanh có từ lâu đời ở Việt Nam.
Nhưng không vì vậy mà ngân hàng bỏ qua hoạt động này và hiện này hoạt
động này đã và đang được hoàn thiện hơn nhằm phục vụ tốt hơn cho các
doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu trên địa bàn. Thế nhưng tại ACB-CT
thì thị phần thanh toán quốc tế của phương thức này chưa cao do đa phần
khách hàng chủ yếu là các doanh nghiệp vừa và nhỏ nên doanh số chưa cao,
thêm vào đó phí dịch vụ của L/C cao hơn các phương thức khác nên không
được ưa chuộng đối với nhóm các doanh nghiệp này. Thêm vào đó, sự cố cuối
tháng 8/2012 cũng đã ảnh hưởng phần nào đó đến hình ảnh của ngân hàng
trong lòng khách hàng.
Vì vậy, tôi quyết định chọn đề tài: “Thực trạng thanh toán quốc tế bằng
L/C tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu chi nhánh Cần Thơ giai
đoạn 2011-6/2014” làm đề tài luận văn tốt nghiệp của mình nhằm tìm hiểu rõ

Trang 1


hơn về tình hình thanh toán quốc tế bằng L/C tại ngân hàng, từ đó tìm ra các
giải pháp giúp nâng cao hiệu quả hoạt động trong thời gian tới
1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1.2.1 Mục tiêu chung
Phân tích thực trạng thanh toán quốc tế bằng L/C tại ngân hàng TMCP Á
Châu- chi nhánh Cần Thơ giai đoạn 2011-6/2014, từ đó đề xuất giải pháp nâng
cao hiệu quả phục vụ khách hàng trong thanh toán quốc tế bằng L/C
1.2.2 Mục tiêu cụ thể
Mục tiêu 1: Phân tích thực trạng thanh toán quốc tế bằng L/C tại ngân
hàng trong giai đoạn 2011-6/2014
Mục tiêu 2: Tìm hiểu các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động thanh toán
quốc tế bằng L/C tại ngân hàng
Mục tiêu 3: Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thanh toán
quốc tế bằng L/C
1.3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1.3.1 Phạm vi không gian
Đề tài được thực hiện tại Phòng Hỗ Trợ và Nghiệp Vụ, Ngân hàng
TMCP Á Châu- chi nhánh Cần Thơ, trong thời gian từ 8/2014 đến 11/2014
1.3.2 Phạm vi thời gian
Số liệu trong đề tài được thu thập trong giai đoạn 2011-6/2014
1.3.3 Đối tƣợng nghiên cứu
Thực trạng thanh toán quốc tế bằng L/C tại Ngân hàng TMCP Á Châuchi nhánh Cần Thơ, giai đoạn 2011-6/2014
1.4 LƢỢC KHẢO TÀI LIỆU
Huỳnh Ngọc Huệ (2010), “Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả
hoạt động thanh toán quốc tế tại Ngân hàng Đầu Tư và Phát Triển Việt Nam
chi nhánh Cần Thơ”, luận văn tốt nghiệp, trường Đại học Cần Thơ. Với bài
viết này tác giả đã phân tích số liệu và đánh giá thực trạng thanh toán quốc tế
tại Ngân hàng Đầu Tư và Phát Triển Việt Nam chi nhánh Cần Thơ trong giai
đoạn từ 2007 đến 6 tháng đầu năm 2010; từ đó phân tích các yếu tố lựa chọn
phương thức thanh toán quốc tế của các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập
khẩu và đề xuất giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động thanh toán quốc tế
tại ngân hàng. Bài viết đã nghiên cứu tìm hểu những thành tựu cũng như tồn
tại của hoạt động này và chỉ ra những nguyên nhân dẫn đến tồn tại đó.
Nguyễn Thị Thùy Ngân (2013), “Giải pháp phát triển hoạt động TTQT
tại Vietconbank chi nhánh Cần Thơ”, luận văn tốt nghiệp, trường Đại học Cần
Thơ. Với bài viết này, tác giả đã phân tích các số liệu để đánh giá tình hình
TTQT của Vietcombank Cần Thơ trong giai đoạn từ năm 2007 đến 6 tháng

Trang 2


đầu năm 2013, từ đó phân tích những thuận lợi, khó khăn và đưa ra một số giải
pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động TTQT tại NH này.
Tuy các bài viết là khác nhau về phía ngân hàng nhưng do cùng địa bàn
kinh doanh và bản chất của hoạt động TTQT là giống nhau nên việc tham
khảo các bài viết trên làm cơ sở cho đề tài: “Thực trạng thanh toán quốc tế
bằng L/C tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu chi nhánh Cần Thơ giai
đoạn 2011-6/2014” là hợp lý và có cơ sở.
Từ những bài viết tham khảo trên, bài viết của tôi sẽ đi vào các vướng
mắt tại Ngân hàng TMCP Á Châu – chi nhánh Cần Thơ như đối tượng khách
hàng, đặc điểm của dịch vụ TTQT bằng L/C,…từ đó tìm ra một số giải pháp
cụ thể cho ngân hàng ACB-CT dựa vào tình hình thực tế hiện nay nhằm đáp
ứng tối đa nhu cầu khách hàng và sự phát triển của dịch vụ TTQT nói chung
và TTQT bằng L/C nói riêng

Trang 3


CHƢƠNG 2
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN
2.1.1 Khái quát chung về thanh toán quốc tế (TTQT)
2.1.1.1 Khái niệm và vai trò của phương thức TTQT
* Khái niệm:
Theo Nguyễn Minh Kiều (2008, trang 281), phương thức thanh toán
quốc tế là cách thức thực hiện chi trả một hợp đồng xuất nhập khẩu thông qua
trung gian ngân hàng bằng cách trích tiền từ tài khoản của người nhập khẩu
chuyển vào tài khoản của người xuất khẩu căn cứ vào hợp đồng thương mại và
bộ chứng từ do hai bên cung cấp cho ngân hàng. Ông cũng nói rằng, việc lựa
chọn phương thức thanh toán quốc tế nào trong thanh toán tùy tuộc vào sự
thương lượng giữa hai bên và phù hợp với tập quán cũng như luật lệ trong
thanh toán và buôn bán quốc tế
* Vai trò:
Trong các mối quan hệ thanh toán quốc tế, ngân hàng đóng vai trò trung
gian tiến hành thanh toán, giúp cho quá trình thanh toán được tiến hành an
toàn, nhanh chóng và thuận lợi đồng thời giảm thiểu chi phí cho khách hàng.
Với sự ủy thác của khách hàng, ngân hàng không chỉ bảo vệ quyền lợi cho
khách hàng trong các giao dịch thanh toán mà còn tư vấn cho họ nhằm tạo nên
sự tin tưởng, hạn chế rủi ro trong quan hệ thanh toán với các đối tác nước
ngoài. Thanh toán quốc tế không chỉ làm tăng thu nhập của ngân hàng, mở
rộng vốn, đa dạng các dịch vụ mà còn nâng cao uy tín của ngân hàng trên thị
trường tài chính quốc tế.
Trong quá trình lưu thông hàng hóa, thanh toán quốc tế là khâu cuối
cùng do vậy nếu thanh toán được thực hiện nhanh chóng và liên tục, giá trị
hàng hóa xuất nhập khẩu được thực hiện sẽ có tác dụng thúc đẩy tốc độ thanh
toán và giúp các doanh nghiệp thu hồi vốn nhanh. Thông qua thanh toán quốc
tế còn tạo nên các mối quan hệ tin cậy giữa doanh nghiệp và ngân hàng, từ đó
tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp được các ngân hàng tài trợ vốn
trong từng trường hợp doanh nghiệp thiếu vốn, hỗ trợ về mặt kĩ thuật thanh
toán thông qua việc hướng dẫn, tư vấn cho doanh nghiệp, hạn chế thấp nhất
rủi ro co thể xảy ra trong quá trình thanh toán với các đối tác.
Thanh toán quốc tế còn có tác dụng khuyến khích các doanh nghiệp kinh
doanh xuất nhập khẩu gia tăng quy mô hoạt động, tăng khối lượng hàng hóa
giao dịch và mở rộng quan hệ giao dịch với các nước

Trang 4


Về phương diện quản lý của NN, thanh toán quốc tế giúp tập trung và
quản lý nguồn ngoại tệ trong nước và sử dụng ngoại tệ một cách hiệu quả, tạo
điều kiện thực hiện tốt cơ chế quản lý ngoại hối của NN, quản lý hiệu quả các
hoạt động xuất nhập khẩu theo chính sách ngoại thương đã đề ra.
2.1.1.2 Bộ chứng từ hàng hóa dùng trong hoạt động TTQT
Trong mọi phương thức thanh toán đều phải sử dụng đến những chứng từ
nhất định, gọi chung là những chứng từ ngoại thương. Đó là các loại giấy tờ
được phát hành liên quan đến các ngiệp vụ hàng hóa, đóng vai trò quan trọng
trong giao dịch mua bán hàng hóa quốc tế vì nó liên quan đến nhiều vấn đề
như giao nhận hàng hóa, thanh toán tiền hàng và chứng minh quyền sở hữu
hàng hóa, người bán cần phải lập được bộ chứng từ phù hợp và người mua
phỉa biết kiểm tra chứng từ. Các ngân hàng sẽ xử lý chứng từ này khi thanh
toán tùy thuộc vào từng phương thức thanh toán khác nhau. Theo Quan Minh
Nhựt và Lê Trần Thiên Ý (2013, trang 84) thì một số chứng từ quan trọng
thường gặp nhất trong hoạt động TTQT, đặc điểm cũng như công dụng của
từng loại chứng từ như sau:
Tờ khai hải quan: Tờ khai hải quan là một văn bản do chủ hàng, chủ
phương tiện khai báo xuất trình cho cơ quan hải quan trước khi hàng hoặc
phương tiện xuất hoặc nhập qua lãnh thổ quốc gia
Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice - CI): là chứng từ cơ bản
trong các chứng từ hàng hóa, do người bán lập và xuất trình cho người mua
sau khi gởi hàng đi, yêu cầu của người bán đòi người mua trả tiền theo tổng số
hàng hóa đã được ghi trên hóa đơn
Có tác dụng dùng để đòi tiền người mua, khai báo hải quan và tính thuế,
dùng cho việc thống kê và tính phí bảo hiểm. Trong hóa đơn phải nêu rõ đặc
điểm của hàng hóa, đơn giá và tổng giá trị của hàng hóa, điều kiện cơ sở giao
hàng, phương thức thanh toán và phương tiện vận tải,…
Ngoài hóa đơn thương mại mà ta thường gặp, trong thực tế còn có các
loại hóa đơn khác như:
- Hóa đơn tạm thời (Provisional Invoice): thanh toán sơ bộ tiền hàng
- Hóa đơn chính thức (Final Invoice): thanh toán tiền hàng khi thực hiện
toàn bộ hợp đồng
- Hóa đơn chi tiết (Detailed Invoice): phân tích chi tiết các bộ phận của
giá hàng – CIF

Trang 5


- Hóa đơn chiếu lệ (Proforma Invoice): không dùng để đòi tiền, chỉ dùng
để đại diện cho số hàng gởi đi triễn lãm, gởi bán, làm đơn chào hàng, làm thủ
tục xin giấy phép XK
Vận đơn đường biển (Bill of Lading – B/L): là chứng từ do người chuyên
chở (chủ tàu hay thuyền trưởng) cấp cho người gửi hàng nhằm xác nhận việc
hàng hóa đã được tiếp nhận để chuyên chở.
Có chức năng là biên lai của người vận tải xác nhận là họ đã nhận hàng
để chuyên chở; là bằng chứng về việc thực hiện những điều khoản của hợp
đồng vận tải đường biển; là chứng từ sở hữu hàng hóa, quy định hàng hóa sẽ
giao cho ai ở cảng đích, do đó cho phép mua bán hàng hóa bằng cách chuyển
nhượng B/L
Chứng từ bảo hiểm: có thể là đơn bảo hiểm hay giấy chứng nhận bảo
hiểm. Đều có giá trị pháp lý như nhau trong việc đòi công ty bảo hiểm bồi
thường nếu có tổn thất xảy ra. Nhưng về mặt pháp lý thì IC thấp hơn IP, trong
trường hợp L/C yêu cầu IP thì IC không có giá trị; mặt hác nếu L/C chỉ yêu
cầu IC thì IP có thể thay thế IC trong bộ chứng từ
- Đơn bảo hiểm (Insurance Policy - IP): là chứng từ do tổ chức bảo hiểm
cấp bao gồm những điều khoản chủ yếu của hợp đồng bảo hiểm, và nhằm hợp
thức hóa hợp đồng này. Trong đơn bảo hiểm thể hiện các nội dung như các
điều khoản chung có tính chất thường xuyên; các điều khoản riêng biệt về đối
tượng bảo hiểm như tên hàng, số lượng, ký mã hiệu,… và về việc tính phí bảo
hiểm.
- Giấy chứng nhận bảo hiểm (Insurance Certificate - IC): là chứng từ do
tổ chức bảo hiểm cấp cho người được bảo hiểm để xác nhận một lô hàng nào
đó đã được bảo hiểm theo điều kiện của một hợp đồng bảo hiểm. Nội dung của
giấy chứng nhận chỉ bao gồm điều khoản nói lên đối tượng dược bảo hiểm;
các chi tiết cần thiết cho việc tính toán phí bảo hiểm và điều kiện bảo hiểm đã
thỏa thuận
Giấy chứng nhận số lượng và chất lượng hàng hóa ( Certificate of
Quantity and Quality – C/Q): là chứng từ xác nhận số lượng, trọng lượng và
chất lượng của hàng hóa thực giao và chứng minh phẩm chất, số lượng hàng
hóa phù hợp với các điều khoản hợp đồng. Cơ quan có thẩm quyền cấp C/Q là
nhà sản xuất hay cơ quan kiểm nghiệm hàng XNK
Giấy chứng nhận xuất xứ (certificate of Origin – C/O): là văn bản do
cơ quan thuộc quốc gia hoặc vùng lãnh thổ xuất khẩu hàng hóa cấp để xác
nhận nơi sản xuất hoặc khai thác ra hàng hóa, thường là Phòng Thương mại và

Trang 6


công nghiệp Việt Nam và Phòng quản lý XNK. Nội dung chính của C/O bao
gồm tên, địa chỉ của người mua và người bán; tên hàng, số lượng và ký mã
hiệu; lời khai của chủ hàng về nơi sản xuất hoặc khai thác hàng và có xác nhận
của cơ quan có thẩm quyền
Phiếu đóng gói (Packing List – P/L): là bản kê khai tất cả những mặt
hàng được đóng gói trong một kiện hàng (thùng hàng, container,…) và toàn bộ
lô hàng được giao, tạo điều kiện dễ dàng cho việc kiểm hàng hóa
Giấy chứng nhận kiểm dịch và giấy chứng nhận vệ sinh: tùy vào từng
mặt hàng mà sẽ có giấy chứng nhận riêng (hoặc không cần) đi kèm để chứng
minh tính an toàn của hàng hóa, có một số loại giấy chứng nhận như
- Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật (Phytosanitary Certificate): nơi
cấp là cơ quan bảo vệ thực vật cấp cho hàng hóa là thực vật hoặc có nguồn gốc
là thực vật, xác nhận hàng đã được kiểm tra và xử lý chống các dịch bệnh,
nấm độc, cỏ dại,…
- Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật (Animal Product Sanitary
Inspection Certificate): nơi cấp là cơ quan kiểm dịch động vật cấp cho hàng
hóa là động vật hoặc các sản phẩm từ động vật hoặc bao bì của chúng, xác
nhận đã kiểm tra và xử lý chống các bệnh dịch
- Giấy chứng nhận vệ sinh (Sanitary Certificate): nơi cấp là cơ quan có
thẩm quyền kiểm tra về phẩm chất hàng hóa hoặc về y tế cấp cho chủ hàng
nhằm xác nhận hàng hóa đã được kiểm tra và trong đó không có vi trùng gây
bệnh cho người sử dụng và xã hội
2.1.1.3 Các hình thức của phương thức TTQT
Nhìn chung trong hoạt động ngoại thương hiện nay người ta thường sử
dụng các phương thức thanh toán như phương thức chuyển tiền, phương thức
nhờ thu với hai hình thức là nhờ thu trơn và nhờ thu kèm chứng từ và phương
thức tín dụng chứng từ, theo Nguyễn Minh Kiều (2008, trang 282) thì ông
định nghĩa một số phương thức thanh toán quốc tế như sau:
Chuyển tiền (Remittance): là phương thức thanh toán trong đó một khách
hàng của ngân hàng (gọi là người chuyển tiền) yêu cầu ngân hàng chuyển một
số tiền nhất định cho người thụ hưởng ở một địa điểm nhất định. Phương thức
này có ưu điểm là thủ tục thanh toán đơn giản, thời gian thanh toán nhanh
chóng và phí dịch vụ cũng tương đối thấp. NH chỉ đóng vai trò trung gian thực
hiện việc chuyển tiền và nhận hoa hồng mà không bị ràng buộc gì cả (theo
Nguyễn Minh Kiều, 2008, trang 282)
Nhờ thu (Collection of Payment): là phương thức thanh toán trong đó
người XK sau khi hoàn thành nghĩa vụ giao hàng hoặc cung ứng dịch vụ tiến

Trang 7


hành ủy thác cho NH phục vụ mình thu hộ tiền từ người NK dựa trên cơ sở hối
phiếu và chứng từ do người XK lập ra (theo Nguyễn Minh Kiều, 2008, trang
287). Hiện nay, phương thức nhờ thu có hai hình thức dựa trên yêu cầu của
người XK: nhờ thu trơn và nhờ thu kèm chứng từ.
-Nhờ thu trơn (Clean Collection): là phương thức nhờ thu trong đó người
XK ủy thác cho NH thu hộ tiền ở người NK căn cứ vào hối phiếu do mình lập
ra còn chứng từ hàng hóa thì gửi thẳng cho người NK, không gửi cho NH
-Nhờ thu kèm chứng từ (Documentary Collection): là phương thức nhờ
thu trong đó người XK sau khi hoàn thành nghĩa vụ hoặc cung ứng dịch vụ
tiến hành ủy thác cho NH phục vụ mình thu hộ tiền từ người NK không chỉ
căn cứ vào hối phiếu mà còn căn cứ vào BCT hàng hóa gởi kèm theo với điều
kiện nếu người NK thanh toán hoặc chấp nhận trả tiền thì NH mới trao BCT
cho người NK nhận hàng hóa
Tín dụng chứng từ (Letter of Credit): là phương thức thanh toán trong đó
một ngân hàng theo yêu cầu của khách hàng cam kết sẽ trả một số tiền nhất
định cho người thụ hưởng hoặc chấp nhận hối phiếu do người này ký phát
trong phạm vi số tiền đó nếu người này xuất trình được bộ chứng từ thanh toán
phù hợp với những quy định nêu ra trong trong thư tín dụng (theo Nguyễn
Minh Kiều, 2008, trang 301)
Được hình thành trên cơ sở hợp đồng ngoại thương, song sau khi được
thiết lập nó lại hoàn toàn độc lập với hợp đồng ngoại thương. Tính chất độc
lập của thư tín dụng thể hiện ở chỗ nghĩa vụ của NH đối với người hưởng lợi
L/C (người XK), không phụ thuộc vào mối quan hệ giữa người mua và người
bán. NH mở L/C chỉ căn cứ vào bộ chứng từ mà người XK trình và nội dung
của L/C đã được mở để trả tiền cho người bán. Việc thanh toán của NH không
phụ thuộc vào hiện trạng của hàng hóa, nếu hiện trạng của hàng hóa không
đúng với chừng từ thì hai bên phải giải quyết trực tiếp với nhau. Trong trường
hợp người mua không thanh toán tiền cho nguòi bán thì NH vẫn phải hoàn
thành nghĩa vụ thanh toán cho nguòi bán, thực hiện đầy đủ và đúng các điều
khoản đã được quy định trong L/C
2.1.1.4 So sánh ưu nhược điểm của từng phương thức TTQT
Mỗi phương thức TTQT đều có những ưu nhược điểm riêng đối với các
bên có liên quan. Tùy thuộc vào mối quan hệ giữa hai bên mua bán, giá trị
hàng hóa,… mà hai bên lựa chọn phương thức thanh toán phù hợp cho mình.
Một số ưu nhược điểm có thể liệt kê như sau:
*Ưu điểm:
-Chuyển tiền: phương thức này có ưu điểm là thủ tục thanh toán đơn
giản, thời gian thanh toán nhanh chóng, người XK có thể nhận tiền ngay khi

Trang 8


giao hàng xong, đối với người NK thì thủ tục chuyển tiền đơn giản nhanh
chóng và phí dịch vụ thấp. NH đóng vai trò trung gian hưởng hoa hồng.
-Nhờ thu trơn: đối với người XK thì có chi phí nhờ thu thấp, thủ tục đơn
giản, người NK thì có thể nhận hàng, kiểm tra hàng rồi mới thanh toán hoặc
chấp nhận thanh toán. NH đóng vai trò trung gian thu phí cho dù có thu được
tiền hay không.
-Nhờ thu kèm chứng từ: đối với người XK đảm bảo hàng hóa không bị
mất kiểm soát, BCT chỉ được giao khi người mua thanh toán hoặc chấp nhận
thanh toán, đối với người NK tiết kiệm được khoản phí dịch vụ nhờ thu do thủ
tục là người XK chịu trách nhiệm, được phép kiểm tra BCT tại NH xuất trình
trước khi thanh toán. NH đóng vai trò trung gian thu phí cho dù có thu được
tiền hay không, tăng cường mối quan hệ với NH đại lý.
-Thư tín dụng: đối với người XK đảm bảo được thanh toán vì có NH mở
đứng ra cam kết thanh toán khi thực hiện đầy đủ quy định trong L/C, có thể
dùng L/C như phương thức tài trợ xuất khẩu: chiết khấu hoặc nhượng quyền
sở hữu L/C. Đồi với người NK thì được NH kiểm tra toàn bộ chứng từ, tư vấn
lựa chọn điều khoản thanh toán có lợi, có thể tận dụng được tín dụng của NH
khi giá trị ký quỹ dưới 100% giá trị L/C. Đối với NH có thể mở rộng các dịch
vụ kinh doanh khác nhờ quan hệ giữa NH và khách hàng, tăng doanh thu qua
việc thu phí dịch vụ, nâng cao uy tín đối với NH nước ngoài.
*Nhược điểm:
-Chuyển tiền: việc giao hàng của bên xuất khẩu và trả tiền của bên nhập
khẩu hoàn toàn phụ thuộc vào khả năng và thiện chí của mỗi bên. Người XK
gặp rủi ro sau khi người NK không thanh toán trong trường hợp trả tiền sau,
còn người NK gặp rủi ro khi phải chuyển tiền trước khi hàng được giao, người
bán có thể giao hàng không đúng chất lượng.
-Nhờ thu trơn: người XK mất quyền kiểm soát hàng hóa, lệ thuộc thời
gian thanh toán phía người NK do kéo dài thời hạn. Người NK thì phải thanh
toán trong trường hợp hối phiếu đến sớm hơn BCT mà chưa biết tình trạng
hàng hóa có đúng như hợp đồng
-Nhờ thu kèm chứng từ: người XK gặp rủi ro chi phí vận chuyển khi
người NK không muốn nhận hàng, nếu người mua không thanh toán hối phiếu
khi đến hạn thì người bán sẽ gặp khó khăn trong yêu cầu thanh toán
-Thư tín dụng: sẽ trình bày cụ thể hơn ở phần sau

Trang 9


2.1.2 Khái quát chung về TTQT bằng phƣơng thức tín dụng
chứng từ (L/C)
2.1.2.1 Đặc điểm của L/C
Theo Nguyễn Thị Thu Thảo (2009, trang 223) thì NH và các bên tham
gia liên quan chỉ giao dịch trên cơ sở chứng từ, không dựa trên hàng hóa hoặc
dịch vụ. NH không chịu trách nhiệm kiểm tra các chứng từ không quy định
trong L/C
NH phát hành có một khoảng thời gian hợp lý không quá 5 ngày làm
việc sau khi nhận chứng từ để kiểm tra và xác định chứng từ có phù hợp hay
không, nếu quá thời gian trên NH phát hành không có quyền thông báo sai sót
Nếu NH quyết định từ chối chứng từ phải thông báo bằng phương tiện
truyền thống trước lúc đóng của ngày làm việc thứ 5 (ngày làm việc NH). NH
không chịu trách nhiệm về sự chậm trễ do truyền tin, lỗi chính tả phát sinh
trong quá trình truyền tin hoặc chuyển giao tin
Chứng từ được coi như không phù hợp với các điều khoản quy định
trong L/C nếu chứng từ mâu thuẫn với các điều khoản quy định của L/C hay
các chứng từ mâu thuẫn với nhau
L/C phải chỉ rõ là L/C huỷ ngang hoặc không hủy ngang, nếu không nêu
cụ thể thì sẽ được hiểu là L/C không hủy ngang.
Quy trình nghiệp vụ thực hiện L/C gần như giống nhau và trình tự được
thể hiện qua hình dưới đây:
(3)
NH thông báo L/C
NH phát hành L/C
(7)
(Advising Bank)
(Issuing Bank)
(8)

(2)

(11)

(10)

(9)

(6)

(4)

Người nhập khẩu

(5)

Người xuất khẩu

(Applicant)

(1)

(Beneficiary)

Nguồn: Thanh toán quốc tế (2008), Nhà xuất bản Thống kê

Hình 2.1 Quy trình thực hiện phương thức thanh toán tín dụng chứng từ (L/C)
Chú thích:
(1) Hai bên nhà xuất khẩu và nhập khẩu ký kết hợp đồng thương mại.

Trang 10


(2) Người nhập khẩu làm thủ tục yêu cầu ngân hàng mở L/C mở L/C cho
người xuất khẩu thụ hưởng.
(3) Ngân hàng mở L/C mở L/C theo yêu cầu của người nhập khẩu và
chuuyển L/C sang ngân hàng thông báo để báo cho người xuất khẩu biết.
(4) Ngân hàng thông báo L/C thông báo cho người xuất khẩu biết rằng L/C
đã mở.
(5) Dựa vào nội dung L/C, người xuất khẩu giao hàng cho người nhập khẩu.
(6) Người xuất khẩu sau khi giao hàng lập bộ chứng từ thanh toán gửi vào
ngân hàng thông báo để được thanh toán.
(7) Ngân hàng thông báo chuyển bộ chứng từ thanh toán sang để ngân hàng
mở L/C xem xét trả tiền.
(8) Ngân hàng mở L/C sau khi kểm trachứng từ nếu thấy phù hợp thì trích
tiền chuyển sang ngân hàng thông báo để ghi có cho người thụ hưởng. Nếu
không phù hợp thì từ chối thanh toán.
(9) Ngân hàng thông báo ghi có và báo có cho người xuất khẩu.
(10) Ngân hàng mở L/C trích tài khoản và báo nợ cho người nhập khẩu.
(11) Người nhập khẩu xem xét chấp nhận trả tiền và ngân hàng mở L/C trao
bộ chứng từ để người nhập khẩu có thể nhân hàng.
2.1.2.2 Nội dung của L/C
Thư tín dụng là văn bản pháp lý quan trọng nhất trong phương thức
thanh toán tín dụng chứng từ, theo Nguyễn Thị Thu Thảo (2009, trang 224) thì
nội dung củ yếu của thư tín dụng (L/C) bao gồm một số nội dung như:
Số hiệu, địa điểm và ngày mở L/C: Tất cả L/C đều phải có số hiệu riêng
của nó, có tác dụng để trao đổi thư từ, điện tín có liên quan đến việc thực hiện
L/C; số hiệu của L/C còn được dùng để ghi vào các chứng từ có liên quan
trong BCT thanh toán của L/C, đặc biệt là tham chiều khi lập hối phiếu đòi
tiền. Địa điểm mở L/C là nơi ngân hàng mở L/C cam kết trả tiền cho người
hưởng lợi (người XK). Địa điểm này liên quan đến việc tham chiếu luật lệ áp
dụng giải quyết mâu thuẫn hay tranh chấp nếu có xung đột pháp luật về L/C.
Ngày mở L/C là ngày bắt đầu phát sinh cam kết của NH mở L/C với người
XK, là ngày ngân hàng mở L/C chính thức chấp nhận đơn xin mở L/C của
NK, cũng là ngày bắt đầu tính thời hạn hiệu lực của L/C và cũng là căn cứ để
người XK kiểm tra người NK có thực hiện mở L/C đúng thời hạn như trong
hợp đồng không
Tên, địa chỉ của những người liên quan: những người liên quan đến
phương thức TDCT bao gồm người yêu cầu mở L/C, người thụ hưởng L/C,

Trang 11


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×

×