Tải bản đầy đủ

Các yếu tố tác động đến lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh của người dân tại thị trấn thạnh phú bến tre luận văn thạc sĩ 2015

TR

B GIÁO D C VÀ ÀO T O
NG
I H C KINH T TP. H CHÍ MINH

NGUY N NG C TRÚC LY

CÁC Y U T
C

S

TÁC

NG

N L A CH N

KHÁM CH A B NH C A NG


I DÂN

T I TH TR N TH NH PHÚ ậ B N TRE

LU N V N TH C S KINH T

Tp H Chí Minh, n m 2015


TR

NG

B

GIÁO D C VĨ ĨO T O
I H C KINH T TP. H CHÍ MINH

NGUY N NG C TRÚC LY

CÁC Y U T
C

S

TÁC

NG

N L A CH N

KHÁM CH A B NH C A NG

I DÂN

T I TH TR N TH NH PHÚ ậ B N TRE

Chuyên ngành: kiKinh t phát tri n
Mƣ s :
60310105

LU N V N TH C S KINH T
NG

IH

NG D N KHOA H C:
TR NG
NG TH Y

Tp.H Chí Minh – N m 2015


L I CAM OAN
Tôi xin cam đoan nghiên c u này là c a riêng tôi, các k t qu nghiên c u ch a đ
công b hay s d ng

c

b t k nghiên c u nào; các trích d n và tài li u tham kh o đ u có

ngu n g c rõ ràng.
Tôi xin cam đoan ch u trách nhi m v nh ng l i cam đoan nƠy lƠ đúng s th t.

H c viên th c hi n

Nguy n Ng c Trúc Ly


M CL C
Trang ph bìa
L i cam đoan
M cl c
Danh m c các ch vi t t t
Danh m c các b ng
Danh m c các hình v , đ th
CH

NG 1 : GI I THI U .......................................................................................... 1

1.1

t v n đ : ............................................................................................................. 1

1.1.1 M c tiêu nghiên c u : ....................................................................................... 2
1.1.2 M c tiêu chung : ............................................................................................... 2
1.1.3 M c tiêu c th : ............................................................................................... 2
1.2 Ph m vi nghiên c u ................................................................................................ 3
1.2.1 Không gian ....................................................................................................... 3
1.2.2 Th i gian .......................................................................................................... 3
1.2.3
1.3 Ph

it

ng nghiên c u ....................................................................................... 3

ng pháp nghiên c u ........................................................................................ 3

1.4 K t c u lu n v n ..................................................................................................... 3
CH

NG 2 : C

S

LÝ LU N .................................................................................. 6

2.1 Lý thuy t liên quan ................................................................................................. 6
2.2 Các nghiên c u th c nghi m liên quan : ................................................................ 8
2.3 Khung nghiên c u ................................................................................................ 13


CH

NG 3 : PH

NG PHÁP NGHIểN C U ...................................................... 15

3.1 Mô hình ................................................................................................................. 15
3.2 Các đ nh ngh a vƠ l a ch n bi n........................................................................... 17
3.2.1 H th ng c s y t Vi t Nam ........................................................................ 17
3.2.1.1 M ng l

iyt đ

c t ch c theo t ch c hành chính Nhà- n

3.2.1.2 M ng l

i y t t ch c theo theo thành ph n kinh t ............................. 17

3.2.1.3 M ng l

i y t t ch c theo các l nh v c ho t đ ng : ............................ 17

c ......... 17

3.2.1.4 C s khám b nh, ch a b nh : ................................................................. 19
3.2.1.5 M ng l

i cung ng d ch v y t : ........................................................... 20

3.2.2 Hình th c đi u tr ........................................................................................... 21
3.2.2.1 i u tr n i trú đ
3.2.2.2 i u tr ngo i trú đ

c th c hi n trong các tr
c th c hi n trong các tr

ng h p : ........................... 21
ng h p: ........................ 22

3.2.3 Quan h lao đ ng ............................................................................................ 22
3.2.4 V n xã h i ...................................................................................................... 22
3.2.5

c đi m cá nhân : ........................................................................................ 22

3.3 Ph

ng pháp vƠ D li u nghiên c u ................................................................... 24

3.3.1 Ph

ng pháp nghiên c u : .............................................................................. 24

3.3.2 Ph

ng pháp thu th p d li u ........................................................................ 24

CH
C

NG 4 : K T QU NGHIÊN C U - TH C TR NG QUÁ T I T I CÁC
S

Y T TUY N TRÊN VÀ CÁC Y U T

CH N C

S

TÁC

NG

NS

L A

KHÁM CH A B NH ....................................................................... 26

4.1 Quá t i và các nguyên nhân .................................................................................. 26


4.2 Mô t m u nghiên c u: ........................................................................................ 30
4.3 ánh giá các y u t
ng

nh h

ng đ n s l a ch n c s khám ch a b nh c a 300

i dân t i Th Tr n Th nh Phú, t nh B n Tre. .................................................... 488

CH

NG 5 : K T LU N ậ KI N NGH .............................................................. 566

5.1 Các k t qu chính và ki n ngh ........................................................................... 566
5.2 H n ch vƠ h
Tài li u tham kh o
Ph l c

ng nghiên c u m i ................................................................... 5959


DANH M C CÁC T

VI T T T

TI NG VI T
BKLN

B nh không lây nhi m

BHYT

B o hi m y t

BHXH

B o hi m xã h i

DS-KHHG

Dân s - K ho ch hóa gia đình

TCTK

T ng c c th ng kê
ụ NGH A TI NG VI T

TI NG ANH
Joint Annual Health

Báo cáo chung T ng quan

Review

ngành y t h ng n m

MNL

Multinomial Logit

Mô hình logit đa th c

WHO

World Health Oganization

T ch c y t th gi i

JAHR


DANH M C CÁC B NG

B ng 3. 1 S l

ng c s khám ch a b nh t i Vi t Namầầầầầầầầầầ......18

B ng 3. 2 Thông tin ngu n d li u đ
B ng 4. 1 Trình đ h c v n c a ng
B ng 4. 2 S ng

c trích l cầầầầầầầầầầ.................23
i dân .................................................................... 31

i ph thu c c a m i cá nhân trong nghiên c u ................................ 33

B ng 4. 3 T l tôn giáo c a ng

i dân .......................................................................... 33

B ng 4. 4 V n đ s c kh e c a ng

i dân ..................................................................... 36

B ng 4. 5 Th ng kê l a ch n c s y t ....................................................................... 388
B ng 4. 6 V n đ s c kh e và s l a ch n c s khám ch a b nh c a ng

i dân ..... 389

B ng 4. 7 L a ch n c s khám ch a b nh theo gi i tính............................................. 40
B ng 4. 8 L a ch n c s khám ch a b nh theo giáo d c ............................................ 41
B ng 4. 9 L a ch n c s khám ch a b nh theo tu i .................................................... 42
B ng 4. 10 L a ch n c s khám ch a b nh theo thu nh p ........................................ 433
B ng 4. 11 L a ch n c s khám ch a b nh và BHYT .............................................. 444
B ng 4. 12 L a ch n c s khám ch a b nh và quan h lao đ ng .............................. 455
B ng 4. 13 L a ch n c s khám ch a b nh v i v n xã h i ....................................... 466
B ng 4. 14 L a ch n c s khám ch a b nh v i s ng

i ph thu c ......................... 477


DANH M C CÁC HÌNH V ,

TH

S đ 2. 1: Khung phân tích c a đ tài .......................................................................... 13
Hình 3. 1 S đ h th ng y t d phòng Vi t Nam ........................................................ 19
Hình 3. 2 S đ t ch c h th ng c s y t Vi t Nam ................................................. 20
Hình 3. 3 Nhu c u KCB, mô hình chuy n tuy n vƠ c c u t ch c KCB hi n nay

Vi t

Nam ................................................................................................................................ 21
Hình 4. 1 Xu h

ng mô hình b nh t t đo l

ng b ng DALY, 1990 -2010 ................... 27

Hình 4. 2 Gánh n ng b nh t t c a các nhóm b nh không lây nhi m , 2010 .................. 27
Hình 4. 3 Xu h

ng c c u s l

t khám ch a b nh theo nhóm b nh, 2010 ................ 28

Hình 4. 4 Nguyên nhân t vong trong nhóm ng
Hình 4. 5 Phân b đ tu i c a ng

i s d ng d ch v y t , 1986- 2010 . 29

i dân trong nghiên c u .......................................... 30

Hình 4. 6 T l nam, n trong nghiên c u ...................................................................... 31
Hình 4. 7 Thu nh p c a ng

i dân trong nghiên c u .................................................... 32

Hình 4. 8 Quan h lao đ ng và BHYT c a ng
Hình 4. 9 V n xã h i c a ng

i dơn đ

Hình 4. 10 Hình th c đi u tr c a ng

i dân trong nghiên c u....................... 34

c kh o sát ....................................................... 35
i dơn đ

c kh o sát .......................................... 35


1

CH

NG 1 : GI I THI U

tv nđ :

1.1

Quá t i - hình nh này không còn l gì v i ngành y t , v i ng
Nh ng c nh t

ng ng

c.

i b nh chen chúc nhau đ ch khám b nh, có khi nhi u ng

ph i cùng n m trên m t chi c gi

i

ng b nh hay ph i n m c ngoƠi hƠnh lang. Nh ng

không ph i b t k c s y t nƠo c ng v y. Vi c quá t i th
vi n t nh, b nh vi n tuy n cu i t i các thành ph , trung
v

i dân c n

ng t p trung

các b nh

ng . Tình tr ng ng

i b nh

t tuy n không nh ng gây t n kém cho b n thân do các chi phí y t ph i t thanh

toán kéo theo chi phí n , đi l mà còn d n đ n tình tr ng b i chi qu b o hi m y t (
BHYT), c th nh t i khu v c
(Báo cáo y ban th

ng b ng sông C u Long, trong đó có t nh B n Tre

ng v Qu c h i, 2013).

B n Tre- lƠ vùng đ t đ

c t o thành t 3 dãy cù lao chính - nh ng kho ng đ t

n i lên gi a bi n, sông – đó lƠ cù lao B o, cù lao Minh vƠ cù lao An Hóa . N m 2014,
B n Tre có t ng chi phí v

t tuy n ngo i t nh là 149 t đ ng, chi m 29% qu BHYT

c a đ a ph

t tuy n ngo i t nh phát sinh khi ng

ng. Chi phí v

ch a b nh t i các c s tuy n trên mà v n đ s c kh e c a ng

i b nh t đ n khám
i đó không ph i là c p

c u, có th khám vƠ đi u tr t i c s khám ch a b nh ban đ u. Theo nghiên c u c a
Vi n chi n l

c và chính sách y t , s ng

i không qua c s khám ch a b nh ban đ u

mƠ đ n khám t i các c s tuy n t nh là 55.8% và
2012).

tuy n trung

ng lƠ 66% (JAHR,

ơy lƠ m t trong nhi u lý do gây quá t i t i các b nh vi n tuy n trên. C th

công su t s d ng gi

ng b nh chung c a tuy n trung

ng lƠ 118% (JAHR, 2012).

R i thành ph B n Tre, đi v phía đông lƠ vùng đ t m i phía bi n đông c a đ t n
huy n Th nh Phú xu t hi n v i nh ng khu r ng ng p m n hay lƠm cho ng
v t v . Th nh Phú khó kh n v n ít đ
t nh, con ng

c,

i nông dân

c thiên nhiên u đƣi nh các huy n còn l i trong

i n i đơy l i ch u tác đ ng c a bi n đ i khí h u lên s c kh e (

Chánh, 2012). N m 2014, t i B nh vi n đa khoa Th nh Phú đƣ có 221.829 l

ng Ng c
t khám


2

b nh, công su t s d ng gi

ng ch đ t 90.1%. V y khi s c kh e có v n đ , ng

i dân

Th nh Phú đƣ l a ch n n i khám ch a b nh nh th nào? Nh ng l a ch n c a h có
góp ph n trong s quá t i t i các c s y t tuy n trên không? Nh ng y u t nào làm
ng

i dơn khi đ i m t v i v n đ s c kh e đƣ đ a ra nh ng l a ch n nh v y? Và nên

can thi p vào nh ng y u t nƠo đ lƠm ng

i dân ti p c n nhi u h n v i s ch m sóc

s c kh e ban đ u , ph n nào gi m t i cho các c s y t ? Chính vì lỦ do đó, tác gi
ch n đ tƠi : “ CÁC Y U T
B NH C A NG

TÁC

NG

N L A CH N C

S

KHÁM CH A

I DÂN T I TH TR N TH NH PHÚ – B N TRE” lƠm đ tài

nghiên c u.
1.1.1 M c tiêu nghiên c u :
1.1.2 M c tiêu chung :
Xác đ nh các y u t tác đ ng đ n s l a ch n c s khám ch a b nh c a ng

i

dân t i Th tr n Th nh Phú, t nh B n Tre
1.1.3 M c tiêu c th :
Phân tích các y u t gi i tính, tu i tác, thu nh p, b o hi m y t , s ng

i ph

thu c, v n xã h i , đi u tr ngo i trú, đi u tr n i trú tác đ ng nh th nƠo đ n s l a
ch n c s khám ch a b nh c a ng

i dân t i Th tr n Th nh Phú, t nh B n Tre.

xu t các bi n pháp đ m b o ng
b o gi m quá t i t i các b nh vi n

i dơn đ

c ch m sóc s c kh e v a đ m


3

1.2 Ph m vi nghiên c u
1.2.1 Không gian
tƠi đ

c th c hi n t i Th tr n Th nh Phú, t nh B n Tre.

1.2.2 Th i gian
S li u đ
it

1.2.3

c thu th p trong kho ng th i gian t 25/3/2015 đ n ngày 20/4/2015.

ng nghiên c u

300 ng

i dân t 18 tu i tr lên t i Th tr n Th nh Phú, t nh B n Tre .

1.3 Ph

ng pháp nghiên c u

S d ng ph

ng pháp ph ng v n tr c ti p, h th ng và tóm t t nh ng k t qu nghiên

c u có liên quan đ n đ tƠi đƣ đ
Ph

c th c hi n trong n

c c ng nh ngoƠi n

c.

ng pháp phân tích
tài s d ng h i quy Multinomial Logit đ phát hi n các y u t tác đ ng

không có Ủ ngh a th ng kê, nh n đ nh và gi i thích tính h p lý c a các bi n so v i th c
t . T k t qu h i quy, tác gi s phân tích các y u t tác đ ng đ n s l a ch n c s
khám ch a b nh c a ng

i dân t i Th tr n Th nh Phú, t nh B n Tre.

1.4 K t c u lu n v n
n i dung c a đ tƠi đ

c liên t c, đ m b o tính ch t ch vƠ gúp ng

i đ c có

th tham kh o các v n đ và k t qu c a quá trình nghiên c u, n i dung đ tƠi đ
trình bƠy thƠnh 5 ch

ng nh sau:

c


4

Ch
Ch

ng 1 : Gi i thi u

ng nƠy trình bƠy các n i dung t ng quát c a đ tƠi, đ t v n đ nghiên c u, m c

tiêu và câu h i nghiên c u c ng nh gi i thi u s l

c v ph

ng pháp vƠ ph m vi

nghiên c u c a đ tài.
Ch

ng 2 : C s lý lu n

Ch

ng nƠy s trình bƠy c s lý thuy t c a đ tài, các nghiên c u có liên quan

đ t đó xơy d ng khung phân tích.
Ch

ng 3 : Ph

Ch

ng nƠy s trình bày các khái ni m có liên quan và l a ch n các bi n đ i

di n đƣ đ

c nêu

ng pháp nghiên c u

khung phân tích. Trong ch

l a ch n, sau đó lƠ nh ng trình bày v ph
Ch

ng nƠy, mô hình c a đ tƠi c ng đ

c

ng pháp thu th p và x lý s li u.

ng 4 : K t qu nghiên c u

Trong ph n đ u c a ch

ng nƠy, nhóm nghiên c u mô t th c tr ng quá t i c a

ngành y t . Sau đó t p trung mô t b d li u trên c s xây d ng các b ng th ng kê
mô t , đ a ra m t s nh n xét ban đ u v m t s y u t có kh n ng nh h
l a ch n c s khám ch a b nh c a ng

ng đ n s

i dân t i Th tr n Th nh Phú, t nh B n Tre.

Phơn tích Ủ ngh a c a các h s trong mô hình k t qu sau ch y mô hình h i quy trên
ph n m m Stata.
Ch

ng 5 : K t lu n và ki n ngh

Ch

ng nƠy s tóm l

c l i nh ng k t qu quan tr ng c a đ tƠi vƠ đ c bi t là

mô hình nghiên c u. T đó có nh ng ki n ngh nh m gia t ng s ch n l a , s d ng
d ch v ch m sóc s c kh e c a ng

i dân t i c s y t tuy n đ a ph

ng, giúp gi m


5

t i các c s y t tuy n trên. NgoƠi ra , ch
tƠi đ t đó m ra nh ng h

ng nghiên c u sơu h n.

Sau cùng, ph n ph l c đ
tích đ

ng nƠy còn đánh giá nh ng h n ch c a đ

c trình bƠy trong các ch

c đ a vƠo đ ch ng minh cho nh ng k t qu phân
ng.


6

CH

NG 2 : C

S

Lụ LU N

“S c kho là m t tr ng thái hoàn toàn tho i mái c v th ch t, tâm th n và xã
h i, ch không ph i là ch là không có b nh t t hay tàn ph ”(WHO,1946) . Còn v i
cách nh n đ nh c a các nhà kinh t , s c kh e là v n quý c a con ng
v n r t đ c bi t, tuy có th t ng lên khi đ

c đ u t nh ng ch

đ nh vƠ đ n m t th i đi m ngu n v n này s
M i ng

i, m t lo i ngu n

nh ng giai đo n nh t

c n ki t hoàn toàn và cái ch t di n ra.

i t ch n chi u dài cho cu c s ng c a h

(Michael Grossman ,1999). Do đó ,

tác gi ch n nh ng đ c đi m cá nhân - là gi i tính, tu i tác, ngh nghi p, giáo d c, thu
nh p, tôn giáo, s ng

i ph thu c- làm các bi n trong kh o sát – thêm vƠo đó lƠ

BHYT, v n xã h i vƠ đ c đi m b nh, đi u tr ngo i trú, đi u tr n i trú . V i tính ch t
đ c bi t đó, ch m sóc s c kh e đƣ tr thƠnh vùng đ t m i c a nh ng nhà kinh t ,
nh ng ng

i r t quan tr ng vì h v a giúp nhân viên y t yên tâm vào chuyên môn

không b phân tâm v kinh t , v a ch m lo cho s c kh e tài chánh c a c s y t b ng
cách c i thi n d ch v đ đáp ng nhu c u ngƠy cƠng cao vƠ chính đáng c a ng
v d ch v y t , v quy n l a ch n c s khám ch a b nh c a ng

i b nh

i dân ( Kui-Son-

Choi, 2004).
2.1 LỦ thuy t liên quan
Nghiên c u v hành vi c a con ng

i là m t l nh v c đa ngƠnh, bao g m kinh t

h c, tâm lý h c và xã h i h c, tuy ph c t p nh ng có tính ng d ng cao trong nhi u
ho t đ ng kinh doanh, ngo i giao. Kho ng 50 n m g n đơy, l nh v c nƠy đƣ m r ng
nghiên c u v hành vi c a con ng

i đ i v i vi c ch n l a trong m ng kinh t s c

kh e . Nhi u nhà nghiên c u đƣ c g ng tìm câu tr l i cho câu h i: t i sao ng

i tiêu

dùng có nh ng l a ch n v b o hi m y t và d ch v y t nh v y?
Trong đó có Daniel L. McFadden, v i “ Lý thuy t vƠ ph
ch n r i r c” đƣ nh n đ

ng pháp phơn tích l a

c gi i Nobel kinh t n m 2000. Kh i ngu n t lý thuy t kinh

t vi mô, lý thuy t c a McFadden cho r ng m i cá nhân s l a ch n m t trong các kh


7

n ng h u h n cho tr

c đ t i đa hóa l i ích c a mình. Mà l i ích có đ

d ch v y t mƠ ng

i dùng mong mu n là s c kh e - ph n quan sát đ

ph n h u d ng không quan sát đ

c sau s d ng
c - và m t

c.

Uij = U ( h ij, Cij )

(2.1)

V i Uij : h u d ng c a cá nhân v i l a ch n c s y t j
hij : s c kh e c a cá nhân sau khi l a ch n c s y t j
Cij : chi phí cá nhân khác sau l a ch n c s y t j
Mà hij = h0 + Qij

(2.2)

h0 : s c kh e cá nhơn tr
Q ij : ch t l

c khi s d ng d ch v y t

ng d ch v y t mà cá nhân i s d ng t i c s y t j

Trong đó Q khác nhau gi a m i cá nhân, m i hình th c đi u tr
Qij = Q (Pi ,Dj)

(2.3)

P i : các đ c tính cá nhân i
Dj : hình th c đi u tr t i c s y t j
c tính quan sát đ

c c a cá nhân có th tác đ ng đ n l a ch n c s y t có

th là gi i tính, tu i tác, tôn giáo, giáo d c, thu nh p, s ng
đ ng, BHYT ; Các thu c tính không quan sát đ

c có th là v n xã h i c a cá nhân .

T (2.1), (2.2), (2.3) ta có :
Uij = U (Pi , Dj,
V i

ij : h

ij

)

u d ng c a các y u t không quan sát đ

i ph thu c, quan h lao

c


8

Vi t l i d
Uij =

cl

i d ng tham s
pjPi +

DDj +

ij

,v i

ng , ta có
pj

,

D

là các tham s

cl

ng

2.2 Các nghiên c u th c nghi m liên quan :
- Muriithi -2013, nghiên c u các y u t
Nairobi, Kenya. D li u đ

nh h

ng đ n s l a ch n c s y t

c thu th p vƠo n m 2008, b ng cách thu th p các đ c đi m

c a cá nhơn nh : gi i tính, tu i, giáo d c, thu nh p, ngh nghi p, quy mô h gia đình .
Và thu c tính v c s y t : kho ng cách, ch t l
quy Multinomial Logit (MNL) s có các h s

ng vƠ chi phí đi u tr . Ti n hành h i
cl

ng khác nhau v i các l a ch n

khác nhau. Có n m s l a ch n cho bi n ph thu c, bao g m: t đi u tr , phòng khám
t , phòng khám công, b nh vi n công, b nh vi n t nhơn. Nghiên c u đƣ đ a ra mô hình :
Vij = V( Xi, Zj, Ii) +
V i

ij

Xi : các đ c tính cá nhân

Zj: các đ c tính c a c s y t
Ii: thông tin v d ch v y t
Nghiên c u nƠy còn đ a ra s tác đ ng c a nh ng thông tin v ch t l

ng d ch

v y t c a c s khám ch a b nh đ n nhu c u ch m sóc s c kh e. K t qu nghiên
c u cho th y ngoài kho ng cách, giá d ch v y t còn có gi i tính, thu nh p, ch t l
d ch v và c thông tin v ch t l
ng

i b nh trong l a ch n ph

ng d ch v đ u có nh h

ng

ng đ n s ch n l a c a

ng pháp đi u tr .

K t qu mô hình MNL cho th y , kho ng cách càng xa, giá d ch v cƠng t ng thì
xác su t ch n t đi u tr t ng lên so v i l a ch n đ n c s y t . Ch t l
đ ng đ n xác su t ch n c s y t nhi u h n lƠ t đi u tr . S tin t

ng d ch v tác

ng vƠo c s y t


9

càng cao thì xác su t l a ch n các c s y t t ng so v i t đi u tr . T ng thông tin v
ch t l

ng d ch v s làm gi m xác su t t đi u tr so v i l a ch n đ n c s y t . Gi i

tính c ng nh h

ng đ n l a ch n nƠy nh sau : nam gi i thích hình th c t đi u tr

h n trong khi n gi i thích ch n c s y t . Ng

i dân có giáo d c càng cao thì xác

su t ch n đ n c s y t cƠng t ng so v i t đi u tr .
- Audibert et al. – 2011, đƣ ti n hƠnh nghiên c u v tác đ ng c a s gia t ng thu nh p
vƠ giá d ch v y t đ n s l a ch n c s khám ch a b nh t i nông thôn Trung Qu c
trong 2 kho ng th i gian 1989-1993 (giai đo n 1) vƠ 2004-2006 ( giai -đo n 2).
th i s

d ng hai mô hình - Multinominal Logit

và Mixed Multinominal Logit

(MMNL)– nghiên c u nƠy phơn tích thông tin c a 2117 ng
1991 ho c 1993, vƠ 2594 ng

ng

i b b nh vƠo n m 1989,

i vƠo n m 2004 ho c 2006. V n đ c a nghiên c u nƠy

lƠ ph i có giá c a t t c các c s y t đ

c thay th ch không ch lƠ giá c a các c s

khám ch a b nh mƠ cá nhơn l a ch n.

x lỦ v n đ nƠy, tác gi đƣ gán giá tr cho

giá c a các c s y t thay th b ng ch

ng trình Stata ICE c a Royston -2004. Trong

đó các bi n tu i tác, gi i tính, trình đ , ngh nghi p, thu nh p, b o hi m đ
c tính giá b thi u . Nghiên c u có mô hình sau :
Vij =

j

+

1Pij

+ 2Dij +

3jyi

+

Vij: h u d ng c a cá nhơn i v i l a ch n j
Pj : giá ch m sóc y t c a c s y t j
Dij : kho ng cách t cá nhơn i đ n c s y t j
Yi: thu nh p bình quơn c a cá nhơn trong h gia đình
Ri: đ c tính cá nhơn khác

4jRi

+

ij

c dùng đ


10

M i cá nhơn đ i m t v i n m l a ch n : tr m y t xƣ, trung tơm y t th tr n,
b nh vi n thƠnh ph vƠ trung

ng, các c s y t khác ho c t đi u tr - s l a ch n

sao cho t i đa hóa l i ích c a mình.
Sau khi h i quy MMNL, k t qu cho th y trong c 2 giai đo n khi giá d ch v y
t t ng lên thì ng

i dơn đ u có khuynh h

ng gi m s l a ch n đ n c s y t . Nh ng

t n m 2004-2006, h i quy MNL cho k t qu bi n giá không có Ủ ngh a th ng kê ; ch
trong giai đo n 1989-1993, bi n giá d ch v y t m i có tác đ ng đ n l a ch n. Tu i
cƠng cao , cá nhơn có khuynh h

ng ch n t đi u tr cƠng cao. S ng cƠng g n thƠnh

ph , cá nhơn cƠng ch n t đi u tr h n lƠ đ n c s y t .
-

Ntembe – 2009, ti n hành kh o sát các y u t

nh h

ng đ n s l a ch n các nhà

cung c p d ch v y t t i Cameroon t i 10 t nh, v i 12000 h gia đình – trong đó ph ng
v nđ

c 10922 h .

it

ng nghiên c u là nh ng ng

khám ch a b nh trong 2 tu n tr

i có b nh và tìm ki m c s

c ph ng v n, đ i m t v i 3 l a ch n : c s y t

công, c s y t t nhơn vƠ t đi u tr . B ng ph

ng pháp Multinominal Probit, d a

trên s l a ch n sao cho l i ích là l n nh t, nhóm nghiên c u đƣ xơy d ng mô hình t
các thông tin thu th p đ
Mô hình

c nh : thu nh p, tu i tác, gi i tính, quy mô gia đình.

Uij =

1jXi

+

1jZ

j+

1(-Pj/Y)

V i Uij: h u d ng cá nhân
Xi : các đ c tính cá nhân
Zj : các đ c tính c a c s y t
Pj: m c giá chi tr c a cá nhân cho l a ch n j
Y: thu nh p

+

2[2ln(Y)

(Pj/Y)] +

ij


11

nh h

K t qu cho th y ngoài s

ng m nh m c a giá d ch v y t đ i v i s

ch n l a c s y t ; các đ c đi m cá nhơn nh thu nh p, giáo d c , gi i c ng có tác
đ ng. Ng

i có thu nh p càng cao, giáo d c t ng thì khuynh h

ng ch n đi u tr t i

các c s y t nhi u h n lƠ t đi u tr . Tu i tác không có tác đ ng gì đ n các l a ch n
này.
- Nguy n Th Bích Thu n – 2008, nghiên c u v s l a ch n c s khám ch a
Vi t Nam. Bài vi t này s d ng mô hình h i quy logistic đa th c.

b nh sau c i cách
S

d ng cách l y m u đa t ng v i t ng s m u bao g m 11.089 h gia đình, c cách

18 h gia đình s l y 01 h , có đ

c m u v i 629 h . Ti n hành ph ng v n ch h t

tháng 7 n m 2001 đ n tháng 6 n m 2002, nh ng ng
th p th

ng có xu h

nghiên c u nƠy th
b nh nhân nh h
thì xu h



c ph ng v n có thu nh p

ng t đi u tr -không đ n các c s y t . 100 % b nh nhân trong
ng đ

ng t

c s d ng d ch v t nhơn tr

c công l p. Giáo d c c a

ng đ i đ n quy t đ nh ch m sóc s c kh e, n u h c cao h n

ng ch n các t đi u tr th p l i.

- Erlyana -2008, kh o sát s

nh h

ng c a b o hi m đ n l a ch n c s y t

c a cá nhơn t i Indonesia . Ti n hƠnh khai thác d li u c a 39000 ng

i s ng trong

10400 h gia đình, t i 13 t nh c a Indonesia . Nh ng y u t tác đ ng đ

c phơn tích

b ng mô hình Alternative-specific conditional logit (ASCL).
Mô hình :

Uij = Zij + jXij +

ij

Uij: h u d ng c a cá nhơn i v i l a ch n c s y t j
Zij: đ c tính c a các l a ch n thay th
Xij: đ c tính c a cá nhơn, h gia đình


12

Gi đ nh r ng, quy t đ nh l a ch n ph thu c vƠo hai nhóm đ c tính quan sát
đ

c vƠ không quan sát đ

c c a các nhơn, h gia đình vƠ c s y t . M i cá nhơn đ i

m t v i 4 l a ch n : t đi u tr , y tá, y t t nhơn vƠ c s y t công.
K t qu nghiên c u cho th y, ngoƠi vi c kho ng cách đ n c s y t g n hay xa
nh h

ng đ n quy t đ nh l a ch n c a cá nhơn mƠ gi i tính, h c v n, thu nh p c ng

có tác đ ng. Khi thu nh p t ng lên thì xác su t ch n c s y t công gi m xu ng. Cá
nhơn có trình đ đ i h c vƠ cao h n thì l a ch n c s y t t nhơn nhi u h n. Quƣng
đ

ng đ n c s y t vƠ gía các d ch v y t có nh h

t

ng : nh ng ng

i không có BHYT vƠ

ng khác nhau đ n các nhóm đ i

nông thôn, có đ nh y cao v i kho ng cách

đ n các c s khám ch a b nh trong khi nh ng ng

i không có BHYT s ng

thƠnh

th thì nh y c m v i giá d ch v y t h n.
- Canaviri – 2007, dùng mô hình Random Parameter Logit đ nghiên c u s l a
ch n c s y t

Bolivia. Ti n hƠnh trong n m 1999 vƠ 2000, các đ i t

không trùng nhau trong 2 n m. S p x p các đ i t
d

i 5 tu i, ph n có con d

ng kh o sát

ng ph ng v n vào 3 nhóm : tr em

i 12 tháng tu i vƠ nhóm ng

i tr

ng thành , m i cá

nhơn đ i m t v i các các l a ch n c s y t công, c s y t t nhơn vƠ t đi u tr , m i
cá nhân s l a ch n sao cho t i đa hóa l i ích c a mình:
Mô hình

Uij =

j

+ i Xij +

ij

Uij: H u d ng c a cá nhân i v i l a ch n j
Xij: Các đ c tính cá nhơn vƠ c s y t
ij:

Các đ c tính không quan sát đ

c

Nghiên c u này l a ch n các đ c tính quan sát đ
l nl

c c a cá nhơn vƠ c s y t

t là : gi i tính, tu i tác, giáo d c, thu nh p, giá, s s n có c a các d ch v y t ,


13

kho ng cách và th i gian đi đ n c s y t . Nh ng đ c tính không quan sát đ

c nh

s thích c a cá nhân, y hi u c a c s y t ,ầ
K t qu nghiên c u cho th y giá và thu nh p tác đ ng nhi u đ n s l a ch n c
s khám ch a b nh. C th khi thu nh p t ng lên, nhóm tr em và ph n có con d
12 tháng tu i có khuynh h

i

ng ch n c s y t t nhơn nhi u h n so v i y t công. Khi

b b nh, nam gi i có khuynh h

ng ch n đ n c s y t nhi u h n n gi i. Nh ng cá

nhân l n tu i trong m i nhóm ch n t đi u tr nhi u h n lƠ đ n các c s y t đ đi u
tr . Giáo d c c ng tác đ ng cùng chi u đ n xác su t ch n c s y t v i xác su t t
đi u tr .
2.3 Khung nghiên c u
- C s khám, ch a b nh: lƠ c s c đ nh ho c l u đ ng đƣ đ

c c p phép ho t đ ng

và cung c p d ch v KCB ( Lu t Khám Ch a B nh, 2009).
S đ 2. 1: Khung phân tích c a đ tài
C I M CÁ NHÂN
-

Tu i

-

Gi i

-

Thu nh p

-

Giáo d c

-

Tôn giáo

-

Quan h lao đ ng

-

V n đ s c kh e

-

S ng

-

BHYT

-

V n xã h i

S CH N L A C S
KHÁM CH A B NH

i ph thu c
HÌNH TH C I U TR
-

i u tr n i trú

-

i u tr ngo i trú


14

V i m c tiêu c a nghiên c u là tìm m i quan h gi a các bi n đ c l p và bi n
ph thu c choice, t đó tính xác xu t l a ch n c a bi n choice, tuy nhiên vì các bi n
gi i thích và bi n ph thu c là bi n đ nh đ nh danh nomial v i nhi u h n 2 thu c tính,
nên ta không th dùng mô hình logit mà ph i s d ng mô hình Multinomial Logit đ
h i quy. K th a t k t qu các nghiên c u th c nghi m cho th y, thu nh p là y u t
tác đ ng đ n l a ch n c s khám ch a b nh. Các y u t khác nh gi i tính, tu i,
ngh nghi p, BHYT, khu v c s ng có tác đ ng không gi ng nhau gi a các nghiên c u.
Nguyên nhân có th do s khác nhau v qu c gia, dân t c.
Nghiên c u v các y u t tác đ ng đ n s l a ch n c s khám ch a b nh c a
ng

i dân t i Th tr n Th nh Phú - t nh B n Tre, tác gi ch ch n các thu c tính c a cá

nhơn đ a vƠo mô hình mƠ không đ a các thu c tính c a c s khám ch a b nh do các
thu c tính c a h th ng c s khám ch a b nh Vi t Nam ch a đ

c chu n hóa hay

công nh n đ ng b , m c dù 2 n m g n đơy B Y t có ban hành B tiêu chu n ch t
l

ng b nh vi n Vi t Nam nh ng ch m i tri n khai thí đi m t i m t s đ a ph

ng

nh Tp.HCM, HƠ N i ( Báo cáo B y t , 2014). Mô hình trong nghiên c u nƠy đ

c

ch n nh sau :
Uij =

pjPi +

DDj +

ij

V i Uij : th a d ng c a cá nhân i khi l a ch n c s khám ch a b nh j
Pi : các đ c tính cá nhân i
Dj : các hình th c đi u tr c a c s khám ch a b nh j
pj ,

ij

D

: các tham s

cl

ng

: h u d ng các y u t không quan sát đ

ch n c s khám ch a b nh j

c c a cá nhân i khi


15

CH

NG 3 : PH

Sau khi xây d ng đ

NG PHÁP NGHIểN C U

c khung phân tích các y u t có kh n ng tác đ ng đ n

quy t đ nh ch n c s khám ch a b nh , tác gi ti n hành tri n khai xây d ng mô hình
nghiên c u và xem xét các bi n đ i di n đ a vƠo mô hình nghiên c u .
3.1 Mô hình
S ch n l a c s y t đ

c d đoán s ch u nh h

ng c a nh ng đ c đi m cá

nhân, hình th c đi u tr t i c s khám ch a b nh và các thu c tính không quan sát
đ

c c a cá nhân. Bi n quy t đ nh ch n c s khám ch a b nh đ

c xác đ nh v i các

kh n ng :
1 = Tr m y t
2 = Phòng khám t nhơn
3 = B nh vi n huy n
4 = B nh vi n t nh
5 = B nh vi n tuy n thành ph / trung
Mô hình c th đ
Uij =

pjPi +

DDj +

ng

c vi t t ng quát nh trong ch

ng 2 đƣ đ c p, nh sau :

ij

V i Uij : th a d ng c a cá nhân i khi l a ch n c s khám ch a b nh j
Pi : các đ c tính cá nhân i
Dj : các hình th c đi u tr c a c s khám ch a b nh j
pj ,

D

: các tham s

cl

ng


16

ij

: h u d ng các y u t không quan sát đ

c c a cá nhân i khi

ch n c s khám ch a b nh j
V i m c đích t i đa l i ích, m i cá nhơn có n m l a ch n : tr m y t , phòng
khám t nhơn, b nh vi n huy n, b nh vi n t nh, b nh vi n tuy n thành ph / trung ng. Dùng h i quy Multinomial Logit đ ti n hành phân tích s tác đ ng c a các y u
t trên mô hình v i s l a ch n c s khám ch a b nh c a cá nhân.

exp (Vi j1)
Pi j1 =
exp (Vi j1) + exp (Vi j2) + exp (Vi j3)+ exp (Vi j4)+ exp
(Vi j5)
Trong đó :
Pi j : xác su t l a ch n c s khám ch a b nh j c a cá nhân i
Vi j1 : Hàm th a d ng c a cá nhân v i l a ch n tr m y t
Vi j2 : Hàm th a d ng c a cá nhân v i l a ch n phòng khám t nhơn
Vi j3 : Hàm th a d ng c a cá nhân v i l a ch n b nh vi n huy n
Vi j4 : Hàm th a d ng c a cá nhân v i l a ch n b nh vi n t nh
Vi j5 : Hàm th a d ng c a cá nhân v i l a ch n b nh vi n tuy n thành
ph / -trung
Vij =

ng
0+

1tuoi

+

2gioi

+

3thunhap

+

4giaoduc

+

5tongiao

+


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×

×