Tải bản đầy đủ

Giải pháp phát triển sản phẩm tài chính vi mô tại quỹ trợ vốn cho người lao động nghèo tự tạo việc làm Luận văn thạc sĩ

B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. H CHÍ MINH


HOÀNG KHOA ANH
GII PHÁP PHÁT TRIN SN PHM
TÀI CHÍNH VI MÔ TI QU TR VNăCHOăNGI
LAOăNG NGHÈO T TO VIC LÀM
LUNăVNăTHCăSăKINHăT



TP. H CHÍ MINH - NMă2014
B GIÁO DC VÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. H CHÍ MINH


HOÀNG KHOA ANH
GII PHÁP PHÁT TRIN SN PHM
TÀI CHÍNH VI MÔ TI QU TR VNăCHOăNGI
LAOăNG NGHÈO T TO VIC LÀM

Chuyên ngành: Tài chính ậ Ngân hàng
Mã s: 60340201
LUNăVNăTHCăSăKINHăT
NGIăHNG DN KHOA HC
TS. NGUYN THANH PHONG


TP. H CHÍ MINH ậ NMă2014


LIăCAMăOAN
Tôiăxinăcamăđoanălunăvnă“Gii pháp phát trin sn phm tài chính vi mô ti
Qu tr vn cho ngi lao đng nghèo t to vic làm”ălƠăcôngătrìnhănghiênăcu
ca bn thân,ăđcăđúcăkt t quá trình hc tp, nghiên cu thc tin trong thi gian
qua. S liu trong lunăvnăđc thu thp t các ngunăđángătinăcy và trung thc.

TP. H Chí Minh, ngày 28 thángă05ănmă2014
Tác gi lunăvn

Hoàng KhoaAnh







MC LC
 Trang ph bìa
 Liăcamăđoan
 Mc lc
 Danh mc bng biu
 Danh mc hình v, biuăđ
 Danh mc t vit tt
LI M U 1
Chngă1. TNG QUAN V PHÁT TRIN SN PHM TÀI CHÍNH VI MÔ
TI T CHC TÀI CHÍNH VI MÔ
1.1. Tài chính vi mô 4
1.1.1. Khái nim 4
1.1.2. căđim ca tài chính vi mô 5
1.1.3. Vai trò ca tài chính vi mô 7
1.1.3.1. ToăcôngănăvicălƠmăchoăngiălaoăđng 7
1.1.3.2. To lp ngun tài chính năđnhăđc lp vi h tr Chính ph 8
1.1.3.3. Gimăđóiănghèo 8
1.1.4. iătng khách hàng ca tài chính vi mô 9
1.1.5. Nhng nhà cung cp tài chính vi mô 11
1.2. Sn phm tài chính vi mô 11
1.2.1. Khái nim 11
1.2.2. căđim sn phm tài chính vi mô 12


1.2.3. Sn phm tài chính vi mô 12
1.2.3.1. Sn phm tín dng 12
1.2.3.2. Sn phm tit kim 14
1.2.3.3. Các sn phm khác 15
1.3. Phát trin sn phm tài chính vi mô 15
1.3.1. Khái nim 15
1.3.2. Các yu t nhăhngăđn phát trin sn phm tài chính vi mô 16
1.3.2.1. Các yu t thuc v t chc tài chính vi mô 16
1.3.2.2. Các yu t thuc v môiătrng 18
1.3.3. Cácăphngăánăla chn khi phát trin sn phm tài chính vi mô 19
1.3.4. Cácătiêuăchíăđánhăgiáăs phát trin sn phm tài chính vi mô 21
1.4. Kinh nghim phát trin tài chính vi mô trên th gii 21
1.4.1. Mô hình Grameen Bank 21
1.4.2. Mô hình Self ậ help Group 23
1.4.3. Mô hình Bank Rakyat Indonesia 23
1.4.4. Bài hc kinh nghim phát trin sn phm tài chính vi mô cho Vit Nam24
Kt lunăchngă1 25
Chngă2. THC TRNG PHÁT TRIN SN PHM TÀI CHÍNH VI MÔ
TI QU TR VN CHO NGIă LAOă NG NGHÈO T TO VIC
LÀM
2.1. Gii thiu v Qu tr vn cho ngi lao đng nghèo t to vic làm 26
2.1.1. Quá trình hình thành và phát trin Qu tr vn cho ngi lao đng nghèo
t to vic làm 26
2.1.1.1. Giaiăđon t nmă1991 ậ 2007 26


2.1.1.2. Giaiăđon sau nmă2007 28
2.1.2. Căcu t chc và mngăli hotăđng ca Qu tr vn cho ngi lao
đng nghèo t to vic làm 28
2.1.2.1. Căcu t chc 28
2.1.2.2. Mngăli hotăđng 29
2.1.3. Kt qu hotăđng tài chính 31
2.2. Thc trng phát trin sn phm tài chính vi mô ti Qu tr vn cho
ngi lao đng nghèo t to vic làm 32
2.2.1. Chính sách phát trin sn phm tài chính vi mô ti Qu tr vn cho
ngi lao đng nghèo t to vic làm 32
2.2.2. Các sn phm tài chính vi mô ti Qu tr vn cho ngi lao đng nghèo
t to vic làm 34
2.2.2.1. Phân loiătheoăđiătng thành viên 34
2.2.2.2. Phân loi theo chng loi sn phm 35
2.2.3. Kt qu phát trin sn phm tài chính vi mô ti Qu tr vn cho ngi
lao đng nghèo t to vic làm 37
2.2.3.1. S lng thành viên 37
2.2.3.2. Sn phm tín dng 38
2.2.3.3. Sn phm tit kim 40
2.2.4. ánhăgiáătìnhătrng phát trin sn phm tài chính vi mô ti Qu tr vn
cho ngi lao đng nghèo t to vic làm 41
2.2.4.1. Kt qu đtăđc 41
2.2.4.2. Nhng hn ch và nguyên nhân 49
Kt lunăchngă2 53


Chngă3. GII PHÁP PHÁT TRIN SN PHM TÀI CHÍNH VI MÔ TI
QU TR VNăCHOăNGIăLAOăNG NGHÈO T TO VIC LÀM
3.1. nhăhng phát trin sn phm tài chính vi mô ti Qu tr vn cho
ngi lao đng nghèo t to vic làm 55
3.2. Gii pháp phát trin tài chính vi mô ti Qu tr vn cho ngi lao đng
nghèo t to vic làm 55
3.2.1. Tip tcăđy mnhăgiaătngăngun vnăhuyăđng 56
3.2.2. Tip tc nâng cao chtălng và ci tin các sn phm hin hu mt cách
toàn dinăđápăng yêu cu chuynăđi theo khung pháp lý mi 56
3.2.3. Phát trin các sn phm timănng 58
3.2.4. Nâng cao chtălng công tác kim soát thành viên vay nhiu ngun 59
3.2.5. Tip tc nâng cao chtălngăđào to và phát trin ngun nhân lc 60
3.2.6. y mnh các hotăđng truyn thông và qung bá hình nh 61
3.3. Kin ngh góp phnăthúcăđy s phát trin sn phm tài chính vi mô 62
3.3.1. Kin ngh vi Chính ph 62
3.3.2. Kin ngh viăNgơnăhƠngăNhƠăNc 64
3.3.3. Kin ngh vi Tng Liên oƠnăLaoăng Vit Nam 65
3.3.4. Kin ngh vi Chính quynăđaăphng 65
Kt lunăchngă3 65
KT LUN 67
TÀI LIU THAM KHO
PH LC


DANH MC BNG BIU
STT
Tên bng biu
Trang
Bng 1.1
Ma trn th trng sn phm caăAnsoff’s
19
Bng 2.1
Quy mô hotăđng Qu tr vn CEP t nmă2009ậ 2013
31
Bng 2.2
Thng kê hotăđng Qu tr vn CEP t nmă2009ăậ 2013
32
Bng 2.3
Thng kê theoă điă tng thành viên s dng sn phm
TCVM ti CEP t nmă2009ăậ 2013
38
Bng 2.4
Doanh s cho vay ca CEP t nmă2009ăậ 2013
38
Bng 2.5
Dăn cho vay ca CEP t nmă2009ăậ 2013
39
Bng 2.6
Ri ro vnăđuătătrênă4ătun ti CEP t nmă2009ăậ 2013
39
Bng 2.7
Thng kê s dă tit kim theo sn phm ti CEP t nmă
2009 ậ 2013
40
Bng 2.8
Thng kê thành viên theo sn phm CEP t nmă
2009 ậ 2013
42
Bng 2.9
Thng kê thành viên mi s dng sn phm TCVM ti CEP
t nmă2009ăậ 2013
44
Bng 2.10
T trng thành viên vay vn CEP theo mcăđíchăs dng
vn vay t nm 2009 ậ 2013
45







DANH MC HÌNH V, BIUă
STT
Tên biu đ
Trang
Hình 1.1
Tìm kim phn giao nhau ln nht trong phát trin sn
phm tài chính vi mô
20
Hình 2.1
Săđ t chc Qu tr vn CEP
29
Biuăđ 2.1
ThngăkêăthƠnhăviênăđangăvayăvn CEP theo khu vc t
nmă2009ăậ 2013
42
Biuăđ 2.2
Thng kê phân loi h nghèo theo chun CEP t nmă
2009 ậ 2013
47
Biuăđ 2.3
Thng kê thành viên thuc h nghèo, cnănghèoăđangăvayă
vnăCEPănmă2013
48
Biuăđ 2.4
Tngătrng s dătit kim ti CEP t nmă2009ă- 2013
51







DANH MC T VIT TT
CEP Qu tr vn cho ngi lao đng nghèo t to vic làm
(Capital Air Funds For Employment Of The Poor)
CCS CôngăđoƠnăcăs
CNV Công nhân viên
CQP Chính quynăđaăphng
HQT Hiăđng qun tr
LL LiênăoƠnăLaoăng
NHCSXH Ngân hàng Chính Sách Xã Hi
NHNN NgơnăhƠngăNhƠăNc
NHTM Ngân hàng ThngăMi
NL Ngiălaoăđng
NVTD Nhân viên tín dng
SXKD Sn xut kinh doanh
TCN Trng Chi Nhánh
TCTD T chc tín dng
TCVM Tài chính vi mô
TDTH Tín dng tng hp
TDVM Tín dng vi mô
TKBB Tit kim bt buc
TKH Tit kimăđnhăhng
TKTN Tit kim t nguyn


Tp. HCM Thành Ph H Chí Minh
UBND y Ban Nhân Dân
XGN Xóaăđóiăgim nghèo
ADB Ngân Hàng Phát Trin Châu Á
(Asian Development Bank)
AusAID CăquanăPhátăTrin Quc T Australia
BRI Ngân hàng Rakyat Indonesia
(Bank Rakyat Indonesia)
CGAP NhómăTăVn H Tr NhngăNgi Nghèo Nht
(Consultative Group to Assist the Poor)
GB Ngân Hàng Grameen
(Grameen Bank)
NGOs Các T Chc Phi Chính Ph
(Non-governmental organization)
SHG Nhóm t lc
(Self-help group)

1


LI M U
 Tính cp thit caăđ tài
Bc sang th k XXI,ă đóiă nghèoă vn là vnă đ có tính toàn cu. Mt bc
tranh tng th là th gii vi gn na s dân sngădi 2 USD/ngày và c 8 trong s
100 tr em không sngăđc quá 5 tui.ăóiănghèoăđƣătr thành mt thách thc ln,
đeăda s sng còn, năđnh và phát trin ca th gii và nhân loi; không nhng
vy,ăđóiănghèoăđƣăvƠăđangălƠămt trong nhngănguyênănhơnăđeăda trc tip ti s
tn vong và phát trin caăconăngi.ăơyăkhôngăphi là vnăđ ca mt quc gia
riêng r nào mà là vnăđ ca toàn nhân loi,ăđòiăhi toàn th gii phi chung tay
gii quyt mt cách toàn din và trităđ.ăNgnăchn tình trngăđóiănghèoăs không
ch giúp nâng cao cuc sng tiăcácăncăđangăphátătrin mà còn mang li s bo
đmăanăninhăchoăcácănc giàu.
H thng Tài chính VităNamăđangătrongăgiaiăđon phát trin. Tuy nhiên, hin
nay vn còn mt t l rt lnăngi Vit Nam vnăchaătip cnăđc vi các dch
v tài chính chính thc vì h lƠăngi nghèo. Mt vnăđ đt ra là làm sao tìm ra
nhngăphngăcáchăgiúpăđ trc tip v mtătƠiăchínhăđ nhngăngiănghèoăcngă
đcăhng kt qu ca s phát trinăđó,ăđc bit là trong thi k VităNamăđangă
hi nhp vi kinh t quc t hin nay. Ngành Tài chính vi mô VităNamăraăđiăđƣă
cung cp các dch v tài chính cho nhiuăngi thuc din này. Tài chính vi mô là
công c hu hiu trong chinălcăxoáăđói,ăgim nghèo  các qucăgiaăđangăphátă
trin,ătrongăđóăcóăVit Nam. Vic xây dng mt ngành tài chính vi mô bn vng s
to kênh dn vn và mang các dch v ngơnăhƠngăkhácănhătit kim, chuyn tin
ti nhngăngi có thu nhp thp và các doanh nghip vi mô - nhngăđiătng khó
tip cn vi các dch v ngân hàng truyn thng.
Th trng tài chính vi mô  Vit Nam còn rt ln khi các t chc tài chính vi
mô hin nay mi ch đápăngăđc khong 40% nhu cu caăngi nghèo. 60% còn
2


li vnăcònăđangăsngădi mcănghèoăvƠăchaătip cnăđc nhng dch v ca tài
chính vi mô.
Mc dù VităNamăđƣăcóăkhungăphápălỦăcăbn cho các t chc tài chính vi mô,
đóă lƠă Ngh đnh 28/2005/Q-CP và Ngh đnh 165/2007/N-CP ca Chính ph.
Tuy nhiên, nhng Ngh đnh này vn bc l nhng hn ch nhtăđnh. Trongăkhiăđóă
quá trình hi nhpăđƣăto ra nhng thách thc lnăđi vi các t chc tài chính vi
mô t s cnh tranh gay gt trong khu vc tài chính ngân hàng, vic m rng th
phn ca các t chc tài chính vi mô; thách thc t căch tƠiăchínhăviămôăđangăđy
ngi nghèo ra xa, khó có nhu cu tip cn vi các dch v tài chính chính thc vì
các nhu cuăđaădngăhnănhngăth tcăchoăvayăcngăphc tpăvƠăkhóăkhn hn.ă
Thách thc ln naăđóălƠăs bt n kinh t vămôăvi s thayăđi chóng mt ca lãi
sut và t giá khin các t chcătƠiăchínhăviămôăkhôngăthayăđi kp.
Qu tr vn cho ngi lao đng nghèo t to vic làm là t chc tài chính vi
mô phi li nhun hot đng vì li ích caăngi nghèo và nghèo nht, nhm giúp h
đtăđc nhng ci thin v an sinh lâu dài thông qua cung cp các dch v tài chính
và phi tài chính mt cách bn vng, hiu qu và trung thc. Là t chc tài chính có
tính minh bch cao và hot đng theo các tiêu chun quc t v tài chính vi mô,
Qu tr vn CEPăđƣăkhôngăngngăđi mi, hoàn thin trong t chc và hotăđng
đ thc hinăđúngăvi mc tiêu và tôn ch hotăđng ca CEP.
Vi mong mun và hy vng v s phát trinăhnăna các sn phm tài chính vi
mô  Vit Nam nói chung và Qu tr vn CEP nói riêng, toăđiu kin cho nhiu
hnă na nhngă ngiă nghèoă đc tip cn vi các sn phm nƠy.ă  tƠi:ă“Gii
pháp phát trin sn phm tài chính vi mô ti Qu tr vn cho ngi lao đng
nghèo t to vic làm”ăđƣăđc tôi la chnăđ nghiên cu cho lunăvnăthcăs.
 Mc tiêu nghiên cu
Khái quát nhng lý lun v phát trin sn phm tài chính vi mô ti t chc tài
chính vi mô.
3


Phân tích thc trng phát trin sn phm tài chính vi mô ti Qu tr vn cho
ngi lao đng nghèo t to vic làm.
 xut các giiăphápăthúcăđy s phát trin sn phm tài chính vi mô ti Qu
tr vn cho ngi lao đng nghèo t to vic làm.
 iătng và phm vi nghiên cu
- iătng nghiên cu: phát trin sn phm tài chính vi mô ti Qu tr vn
cho ngi lao đng nghèo t to vic làm.
- Phm vi nghiên cu:
V khôngăgian:ăđ tƠiăđc nghiên cu trên toàn h thng Qu tr vn cho
ngi lao đng nghèo t to vic làm.
V thiăgian:ăđ tài gii hn vic nghiên cu trong khong thi gian t nmă
2009 đnănmă2013.
 Phngăphápănghiênăcu
Phngăphápănghiênăcuătrongăđ tƠiălƠăcácăphngăphápănghiênăcuăđnh tính
nhăthng kê, so sánh, phân tích… vƠăphngăphápăthuăthp s liu th cp thông
qua các ngun cung cp thông tin t các Báo cáo hotăđng và Báo cáo tài chính
hƠngănmăca Qu tr vn CEP, các tp chí chuyên ngành và internet.
 Kt cu ni dung
Ngoài liănóiăđu, kt lun, ph lc và danh mc tài liu tham kho, ni dung
chính ca bài nghiên cuăđc kt cuăthƠnhă3ăchng:
Chng 1: Tng quan v phát trin sn phm tài chính vi mô ti t chc tài
chính vi mô.
Chngă2: Thc trng phát trin sn phm tài chính vi mô ti Qu tr vn cho
ngi lao đng nghèo t to vic làm.
Chngă3:Gii pháp phát trin sn phm tài chính vi mô ti Qu tr vn cho
ngi lao đng nghèo t to vic làm.
4


CHNGă1. TNG QUAN V PHÁT TRIN SN PHM TÀI CHÍNH VI
MÔ TI T CHC TÀI CHÍNH VI MÔ
1.1. Tài chính vi mô
1.1.1. Khái nim
Tài chính vi mô xut hin khá sm,ăhìnhăthƠnhăsăkhaiăt nhngănmăgia th
k 19.ăBanăđu, tài chínhăviămôăđc hiu là nhng món vay nh dành cho doanh
nghipăvƠăngi nông dân vi mc tiêu giúp h tham gia vào các hotăđng sn
xut, khi to các hotăđng kinh doanh nh t đóăgiúpăh thoát nghèo.
TƠiăchínhăviămôăđc hiu theo nhiuăquanăđim khác nhau:
Theo ADB, “ăTài chính vi mô là vic cung cp mt phm vi rng các dch v
tài chính nh:ătin gi, cho vay, dch v thanh toán, chuyn tin và bo him, cho
ngi nghèo và nhng h giaăđình có thu nhp thp và các doanh nghip nh ca
h”. Theo quan đim này, nhng cá nhân có thu nhp thp cngăcó kh nngăt đaă
mình ra khi s nghèoăđóiănuănhăh đc tip cn vi các dch v tƠiăchínhăđó.
Theo CGAP, “Tài chính vi mô thng đcă đnhă nghaă lƠă cácă dch v tài
chính cho nhng khách hàng nghèo, có thu nhp thpăđc cung cp bi các nhà tài
tr khác nhau”. Trong thc t, cm t nƠyăthngăđc dùng hn hp hnăđ đ cp
đn các khon vay và các dch v khác t các nhà tài tr t nhnămìnhălƠă“T chc
Tài chính vi mô”. Nhng t chcănƠyăthng có khuynhăhng s dngăcácăphngă
pháp mi đƣăcóătrênă30ănmăquaăđ cho nhngăngiăkhôngănălngăvayămt món
n rt nh mà ch cn rt ít hoc không cn th chp. NhngăphungăphápănƠyăbaoă
gm vic cho tp th vay và chu chung trách nhim,ăđiu kin cn có là trngămc
tit kimătrc khi vay n, tin vayăđcătngălênădnăvƠă trongă tngă laiă cóă th
đc vay tin d dƠngăhnănu món n hin tiăđc tr đyăđ vƠăđúngăhn. Nói
mt cách rng rãi hn,ătƠiăchínhăviămôăđ cpăđn mt phong trào m ra mt th
gii trongăđóănhng h giaăđìnhăcóăthuănhp thpăđc tip cn vi các dich v tài
chính có chtălng cao và giá c phiăchng, đc cung cp bi các nhà cung cp
5


bán l đ tài tr cho các hotăđng sinh li, xây dng vn ling, năđnh tiêu th và
phòng tránh ri ro. Nhng dch v này bao gm: tit kim, tín dng, bo him, kiu
hi, thanh toán và các dch v khác.
Ti Hi ngh Thngăđnh toàn cu v tín dng vi mô  Washington, Hoa K
din ra vào tháng 2-1997, “Tài chính vi mô đcăđnhănghaălƠăcácăhotăđng có
mcăđíchăcungăcp các khon vay quy mô nh đnăđiătngăngiănghèoăđ trin
khai sn xut kinh doanh, to ra li nhun, nâng cao chtălngăđi sng” (Võ Khc
Thng và TrnăVnăHoƠng,ă2013).
Nhăvy, tài chính vi mô đc hiu mt cách chung nht là vic cung cp các
dch v tƠiăchínhănhătínădng, tit kim, bo him , cho nhng cá nhân và h gia
đìnhăcóăthuănhp thp nhm giúp h phát trin sn xut, to thu nhp và ci thin
điu kin sng.
1.1.2. Cácăđcăđim ca tài chính vi mô
Theo U ban Basel (2011) trích trong tài liu ca Hip hi Ngân hàng Vit
Nam (2011) v các nguyên tcăcă bn nhm giám sát có hiu qu hotă đng tài
chính vi mô, TCVM cóăcácăđcăđim sau:
Mt là, đi tng khách hàng là nhng ngi có thu nhp thp
Các t chcăTCVMăthng xuyên cung cp tín dng cho nhng khách hàng có
thu nhp thp nhălaoăđng bán tht nghip và các h kinh doanh không chính thc
nhăngi bán hàng rong, các h chnănuôiăgiaăsúc,ăgiaăcm quy mô nh và va
CácăđiătngăkháchăhƠngănƠyăcóăđcăđim chung là sng tp trung trong mt khu
vcăđa lý và cùng nhóm xã hi (hi ph n,ănôngădơn,ăđngăhng ).
Vìăđiătngă kháchăhƠngălƠăngi có thu nhp thp nên các khon cho vay
thng có giá tr rt nh, thi hn ngn và không có tài snăđm bo. Tuy nhiên,
chu k tr n ca khon vay liăthngăxuyênăhnăvi mc lãi sut áp dngăthng
caoăhnăsoăvi các khonăvayăthôngăthng. Nhm mcăđíchăbùăđp chi phí hot
6


đngăliênăquanăđnăphngăthc cho vay vi mô tp trung nhiu nhân lc, các khon
vayăTCVMăthng áp dng mc lãi sutăcaoăhnăsoăviăchoăvayăthngămi.
Hai là, ri ro trong quá trình thm đnh
Cán b tín dng phi thu nhp rt nhiu thông tin v khách hàng thông qua
nhng lnăthmăgiaăđìnhăhocăđaăđim kinh doanh ca h.ăNgiăđiăvayăthng
xuyên thiu các báo cáo tài chính chính thc, do vy cán b tín dng phiăgiúpăđ
khách hàng chun b tài liuăđ đánhăgiáăcácădòngătinătngălaiăvƠăgiáătr ròng ca
các khon tin,ă quaă đóă xácă đnh thi hn và khiă lng ca khonă vay.ăCácă đc
đim caăngiăđiăvayăvƠăs sn sàng tr n ca h cnăđc cán b tín dngăđánhă
giá trong sut quá trình vingăthmăkháchăhƠngăvƠăxétăduyt khon vay.
Mc dù trung tâm thông tin tín dngăthng không có sn các thông tin v các
khách hàng có thu nhp thp hoc v tt c các t chc TCVM hin ti. Tuy nhiên,
khi có các thông tin này tiătrungătơm,ăcácăthôngătinăđc xem là rt hu ích và
đc s dng làm tài liu phc v quá trình xét duyt khonăvay.ăi vi cho vay vi
mô, xp hng tín dng, nuăđc s dng trong quá trình xét duyt khonăvay,ăđc
coi là yu t b sungă(điu kin cnă)ăhnălƠăyu t quytăđnhă(điu kinăđ).
Ba là, đc thù v tài sn đm bo
Khách hàng caăTCVMăthng không có tài snăđm bo - vtăđc các ngân
hƠngăthngămi s dng làm tài sn th chp cho các khon vay.ăCngăcóătrng
hp khách hàng TCVM có tài snăđm bo, tuy nhiên giá tr ca tài snăđóărt thp
nh tivi,ăđ ni tht Trongătrng hp này, tài snăđm bo đc s dngănhămt
phngă phápă rƠngă bucă ngiă điă vayă phi tr n hnă lƠă s dng đ bùăđp các
khon l.
Bn là, phê duyt và kim soát tín dng
Vic cung cp sn phm tín dng trong TCVM là mtăquáătrìnhăcóăđ phân tán
cao, nên phê duyt tín dng phi da vào k nngăvƠă“đ thâm nhp”ăca các cán b
tín dng và các nhà qunălỦăđ tìm ra các thông tin chính xác và kp thi.
7


Nm là, kim soát các khon n chm tr
Kim soát cht ch các khon n chm tr là cn thit, vì các khon cho vay
TCVMăcóăđcăđim là không có tài snăđm bo, chu k thanhătoánănhanhă(thng
là hàng tun hoc hai tun mt ln)ăvƠăcóătácăđngălơyălan.ăThôngăthng, kim soát
tín dng TCVM hoàn toàn ph thuc cán b tín dng, do h lƠăngi nm rõ nht
nhng thông tin v hoàn cnh cá nhân ca khách hàng ậ là yu t quan trng nht
quytăđnhăđn hiu qu công tác thu hi n.
Sáu là, ri ro tin t
Thnh thongăngiăđiăvayăs vay loi tin khác vi loi tin mà mình s thu
v.ăTrongătrng hpăđó,ăs thayăđi t giá có th nhăhngăđn kh nngătr n
caăngiăđiăvay.
1.1.3. Vai trò ca tài chính vi mô
TƠiăchínhăviămôăđc coi là công c quan trng cho s phát trin kinh t và n
đnh xã hi ca mt quc gia.
1.1.3.1. ToăcôngănăvicălƠmăchoăngiălaoăđng
Nhiu doanh nghipă đc khi s và hotăđng bi s h tr t khon tài
chính vi mô có th to ra s vicălƠmătngăđngăvi s vicălƠmăđc to ra bi
cácă côngă tyă đaă quc gia. Hu ht các khon tín dngă viă môă đc cung cp cho
nhngăngiănghèoăcătrúă các vùng nông thôn, min núi. Các doanh nghip nh
to ra nhiu s vicălƠmăđángăk choăngiădơnăđaăphng,ăđc bit là  cácăđa
phngăcóălƠngăngh truyn thng. Nhngăngi trong cngăđng s có thêm thu
nhp, h s tiêu s tinăđóătrongăcngăđng ca mình, vì vy s khuyn khích các
ngành khác  đaăphngăphátătrin.
Bên cnhăđó,ăngi nghèo  cácăđôăth lnăđangăgiaătng do s lngăngi
dân nhpăcăđôngăvƠădoăcuc khng hong tài chính th gii kéo dài trong mt thi
gianădƠiăđƣăđy nhiuăngi vào cnh mt vic làm. Tài chính vi mô có th giúp h
8


tip cnăđc ngun vnăvayăđ t to vic làm cho bnăthơnăvƠăgiaăđìnhăh nhă
buôn bán nh, gia công hàng tiănhƠ…
1.1.3.2. To lp ngun tài chính năđnhăđc lp vi h tr Chính ph
Mt trong nhng vai trò quan trng nht ca TCVM là cung cp ngun tài
chính năđnh cho miăngi, giúp cho nhiuăngi nghèo có th tip cnăđc các
sn phm dch v tài chính, góp phn phát trin kinh t đaăphng,ămangăli li
nhun trc tip cho nn kinh t.
Mi ngun vay nh, mi ngun vn tit kim s to thêm nhng khon thu
nhp, ngun vn cho các t chc TCVM. Các t chcănƠyăkhiăđtăđc s bn vng
v tài chính, h s ít ph thuc vào ngun h tr t các nhà tài tr và không phi
daăvƠoăcácăchngătrìnhăh tr ca Chính ph.
1.1.3.3. Gimăđóiănghèo
Tài chính vi mô t lơuăđƣăđc xem là công c hiu qu trong chinălc xóa
đóiăgim nghèo  các quc gia.
Nhngă ngi ng h TCVM tin rng, s nă đnh v tƠiă chínhă choă ngi
nghèo,ăngi có thu nhp thp thông qua các khon vay nh có th phá v cái vòng
lun qun caăđóiănghèo.ăMtăkhiăngiănghèoăđc tip cn vi tài chính, h có
th kimăđc nhiuăhn, thu nhpătngăs dn ti tit kimătngăvƠăđi sng ca
ngiălaoăđngăđc ci thin. Vi khon tin tit kim lnăhnăvƠăkh nngătip
cn ngun vnăđc duy trì, h có th m rng sn xut,ătngăthêmăthuănhp. Quá
trình này c din ra tip tcănghaălƠăđi sng caăngiălaoăđngăđc nâng lên
theo mi chu k đuătăvƠătit kim. T đó,ăh có th to dngăđc tài sn cho bn
thơnăvƠăgiaăđình;ăcóăch daăđ t mình chng li các cú sc t bênăngoƠiănhădch
bnh, thiên tai, ha hon Càng nhiuăngiălaoăđng nghèo trong cùng mt cng
đngăđc tip cn vi tài chính vi mô s làm cho cngăđngăđóăngƠyăcƠng phát
trin. Nhiu cngăđng phát trin s thúcăđy kinh t, nn kinh t đaăphngăkhi
scăvƠăđi sngăcngănhătinhăthn ca tngăngi dân có nhngăthayăđi rõ rt.
9


Tng thu nhp quc dân btăđuătngăvƠăkhongăcáchăgiƠuănghèoăngƠyăcƠngăđc
thu hp.
S khóăkhnătrongătip cn ngun vn là nguyên nhân ln nht nhăhngăđn
vic nn kinh t không th m rng. Tuy nhiên, tài chính vi mô đƣăcanăthip vào
nn kinh t vƠăgiúpăchoăngiănghèo,ăngiălaoăđng có thu nhp thp và các doanh
nghip có quy mô nh d dàng tip cn ngun vnăhn. Tín dng vi mô nuăđt
đc s bn vng s là ngun lc tt giúp khuyn khích s tngătrng kinh t t
mc rt căbn.
Tài chính vi mô giúpăngi nghèo toăđc thói quen tit kim. Các h gia
đìnhăs dngăTCVMăđ dch chuyn t nhngătíchălyănh hngăngƠyăđ to lp k
hochăchoătngălai, h bit chú trngăđnădinhădng ca tng baănăhnăthayăvìă
phiăloăđ n hàng ngày; h đuătăchoănhƠăca, sc khe, hc hành ca con cái ;
dn dn h có th t ch đngăhnăngun vn ca mình thay vì phi ph thuc hoàn
toàn vào ngun vn t các t chc TCVM.
1.1.4. iătng khách hàng ca tài chính vi mô
Khách hàng tiêu biu ca TCVM là nhngăngi nghèo và có thu nhp thp,
nhngă ngi không th tip cnă đc ngun vn t các t chc tài chính chính
thc.
Khách hàng caăTCVMăthng là ch các doanh nghip nh, kinh doanh ti
gia.ăCácăcăs kinh doanh ca h rtăđaădng bao gm các ca tim buôn bán l,
bánărongătrênăđng ph, sn xut th công và cung cp dch v.  nhng vùng
nông thôn, các doanh nghipăviămôăthng hotăđng sinh li nh  lnhăvcănhă
ch binăvƠătraoăđi thc phm, mt s ít là các nông gia.
Nhng s liu có th kim chngă đc v tình trng nghèo khó ca khách
hàng còn hn ch,ănhngăcóăkhuynhăhng cho thy hu htăkháchăhƠngăTCVMăđu
nm gn (c trên lnădi)ăđng ranh gii nghèo khó. Theo CGAP, các h giaăđìnhă
trong 10% nghèo nht trong tng dân s, k c nhngăngi cùng kh,ăđu không
phi là khách hàng ca tín dng vi mô truyn thng bi vì h thiu ngun tin mt
10


vng chcă đ tr li s n vay. Hu ht khách hàng nmă diă đng ranh gii
nghèo li nm trong s mt na “khá gi” hnăca s ngi nghèo. Tuy nhiên, rõ
ràng là mt vài t chc TCVM có th phc v khách hàng  đuăcaoăhnăthuc na
di ca phân na cui. iuănƠyăcóănghaălƠăs ngiănghèoăđc chia làm hai
phn, na phn trên là tng lpănghèoănhngăcònăkháăhnălp nghèo  na phn
di.ăaăs các ngân hàng ch choăngi giàu vay tin và có th cho na phn trên
ca gii ngi nghèo vay. Tuy nhiên, mt s ngân hàng cho na trên ca phn na
di vay (na phnă di chia làm hai phn ậ tc là mt phnă tătoƠnă b ngi
nghèo).
Trongăhnăthp niên qua, mt s t chcătƠiăchínhăđƣăbtăđuăđaăraăhƠngălot
sn phmăđ đápăng nhu cu ca nhiuăđiătng khách hàng khác nhau, k c
nhngă ngiă hngă lngă huă vƠă ngi làm vică nă lng.ă Mc dù timă nngă
lngăkháchăhƠngăítăđc bităđn,ănhngăs h không th s dng hiu qu các
dch v tài chính là rt ln.
Khách hàng ca tài chính vi mô đaăs là ph n. Theo CGAP, trong mt s
trng hp khách hàng ph n chim mtătrm phnătrmătng s khách hàng ca
mt t chc TCVM. Khon vay t TCVM cho phép h kim soát tt tình hình kinh
t caăgiaăđình,ăgiúpăngi ph n ý thcăđc lp v tài chính, t tin và tngăcng
vai trò ra quytăđnh ca h trongăgiaăđình.“Tínădngăviămôăđƣăchng t là mt lc
lng gii phóng quan trng trong nhng xã hi trong đóăngi ph n đc bit
phiăđu tranh chng li nhngăđiu kin xã hi và kinh t chèn ép. S phát trin
kinh t và dân ch v chính tr không th đtăđc mtăcáchăđyăđ nuănhămt
na s ph n ca nhân loi tham gia vào mà không có quynăbìnhăđng vi nam
gii”.
Trong phn mô t v khách hàng caăTCVM,ăCGAPăcngăchoăthy có mt s
khác bit lnătùyătheoăvùngănh:ăti các nc trong khu vc ôngăNamăÁ,ăkháchă
hàng ca TCVM hu ht 100% là ph n, trongăkhiăđóăti các nc  Châu Âu và
Trung Á thì ph n li chim 50% tng s khách hàng.
11


1.1.5. Nhng nhà cung cp tài chính vi mô
T chc tài chính vi mô là các t chc có hotăđng chính là cung cp các dch
v tài chính vi mô bao gm các t chc chính thc và bán chính thc.
Theo ADB, có ba ngun tài chính vi mô:
 Các t chc chính thc ậ tc là các ngân hàng nông thôn và hp tác xã.
 Các t chc bán chính thc ậ tc là các t chc phi chính ph.
 Các ngun chính thc - tcălƠăngi cho vay tin và các ch tim.
Theoă ôngă Ronă Bevacqua,ă Giámă đcă chngă trìnhă PlaNetă Finance khu vc
châu Á, mt tính cht có th đcăcoiălƠă“đc nht vô nh”ăca các t chc TCVM
chính là hotăđng ca h có nhiu th tháchăhnăhotăđng caăcácăNHTM.ă“Trc
ht,ăđiătngăđc t chc TCVM la chnăđ cung cp dch v tài chính là nhng
ngi mà các NHTM không phc v vì cho là quá ri ro hoc không có li nhun
bao gmăngiănghèo,ăngi khuyt ttăvƠăcácăđiătng b loi tr khác. Thêm vào
đó,ănhim v ca t chc TCVM không ch là cung cp các dch v tài chính cho
ngi nghèo, mà còn góp phnăthayăđi tích cc cuc sng ca h.ăơyăcngălƠă
điuămƠăđaăs cácăNHTMăchaăquanătơmăđn”.
Không ging các NHTM, t chcăTCVMălƠă“doanhănghip xã hi”.ăNghaălƠă
h phi vng vàng v tài chính (mng doanh nghip),ănhngăs vng mnh v tài
chính này ch là mt công c h tr đ h đtăđc mc tiêu cui cùng là giúp
kháchăhƠngăcóăđc cuc sng ttăđpăhnă(mngă“xƣăhi”).
1.2. Sn phm tài chính vi mô
1.2.1. Khái nim
Theo Churchill, Hirschland và Painter ( 2002) trích trong tài liu ca Vin tài
chính vi mô và phát trin cngăđng (2012):
Sn phm tài chính vi mô là dch v tƠiăchínhămƠăkháchăhƠngămuaăvìănóăđápă
ngăđc nhu cu c th nƠoăđó. Nhng loi sn phmăthng gp nht là tín dng,
12


tit kim và bo him. Mt vài sn phmăcngăkt hp hai trong s ba loi sn phm
này, và mt s khác kt hp các dch v tài chính và phi tài chính.
1.2.2. căđim sn phm tài chính vi mô
Các sn phm tài chính vi mô là các sn phm tài chính căbn,ăđápăng nhu
cu ca nhiuăngi.
S lng sn phm ít, giá tr tng khon giao dch nh và có tính chtălyătin.
Banăđu, các kháchă hƠngăTCVMăthng đc cung cp các khon vay có giá tr
nh và s đc cung cp các khon vay có giá tr ln hnă các vòng vay tip theo
nu khách hàng hoàn tr s tinăvayăđúngăk hn.
Sn phm cung cp theo nhóm. Mt s t chc TCVM s dngăphngăthc
cung cp sn phm theoănhóm,ătheoăđóăcácăsn phmăđc trin khai cho nhng
nhóm khách hàng nh.ăi vi sn phm tín dng, các cá nhân trong nhóm có cam
kt cùng boăđmăthanhătoánăchoănhau.ăPhngăthcănƠyăđc xây dng da trên
gi thit áp lc nhóm s nâng cao mc boăđm tr n, bi vì s chm tr ca mt
cá nhân trong nhóm s làm nhăhngăđn kh nngănhn tín dng ca các thành
viên khác trong nhóm. Bên cnh đó, các thành viên trong nhóm s khuyn khích
nhau cùng tham gia tit kim.
Chiăphíăđ trin khai sn phm đn khách hàng cao, các giao dchăthngăđc
thc hin tiăđaăphng.
1.2.3. Sn phm tài chính vi mô
1.2.3.1. Sn phm tín dng
KhiăbƠnăđn tài chính vi mô, trong tâm trí nhiuăngi s nghăngayăđn tín
dngăviămô.ăNhngătínădng vi mô ch là mt trong nhng sn phm ca TCVM.
Tín dng vi mô cn cung cp cho nhngăngiănghèoăcóăcăhi, ch không phi cho
nhngă ngi nghèo nht trong s nhngăngi nghèo. Nhngă ngi nghèo nht,
nhngăngiăthng không có mt khon thu nhp năđnh nào thì không phi là
khách hàng ca TCVM, vì h s b đy sâu thêm vào cnh n nnăvƠăđóiănghèoăbi
13


nhng khon vay mà h không th tr đc. Vi nhng cam kt hin ti theo yêu
cu caă đaăs các t chc TCVM thì tín dngăviă môă đòiă hiă ngi vay phi có
nhng khon thu nhpăthng xuyên và năđnh,ăđm boăđc kh nngăhoƠnătr
ca khon vay.
Trong nhiu t chc, có nhiu sn phmăchoăvayănhăcungăcp vnăluăđng
cho các doanh nghip nh, vn vay cho h giaăđìnhătngăthu nhp, nhng khon vay
choăconăđiăhc hay các mcăđíchătiêuădùngănhămuaăsm vt dngăgiaăđình,ăchmă
sóc sc kho
Lãi sut ca tín dng vi mô thngă caoă hnă vn vay ca các NHTM. Tuy
nhiên, viăngi nghèo lãi sut không phiălƠăđiu kin quan trng nht mà là cách
thc phân phi nhanh chóng, thun tin; th tcăđnăgin miălƠăđiu kinăhƠngăđu.
Lãi sut caoăcƠngălƠmătngătráchănhim và ý thc hoàn tr caăngi vay, buc h
phi tính toán k hochălƠmăn,ăcóătráchănhimăđi vi hiu qu đng vn, cân đi
thu nhpăvƠătiêuădùngăđ đm bo hoàn tr khonăvayăđúngăthi hn. Mc dù vy,
lãi sut ca tín dng vi mô vn thpăhnălƣiăchoăvayăcaă cácă tă thngăchoă vayă
không chính thc.
VìăđiătngăkháchăhƠngălƠăngi có thu nhp thp nên tín dng vi mô cung
cpăchoăngi vay nhng khon vay có giá tr nh, thi hn ngn và chu k tr n
thung xuyên giúp cho h d dàng qun lý và hoàn tr khon vay. Khon vay có th
đcă tngă lênă theoă s giaă tngă quyă môă vn hoc theo s phát trin ca doanh
nghip.
aăs các khon vay caăTCVMăthng không có tài snăđm boămƠăđc
thông qua s bo lãnh ca chính quynăđaăphngăniăh đangăsinhăsng, bo lãnh
gia các thành viên trong nhóm vi nhau và bng uy tín caăchínhăngiăvayăđc
đánhăgiáăquaăcácăk vayătrc.


14


1.2.3.2. Sn phm tit kim
Tit kim gi v trí quan trngăđ giúp nhngăngi có thu nhp thp qun lý
ri ro ca h. Nhng cú sc do nhng s vic không vui xyăraănhă măđau,ăt
vong hoc thi tit xu có th gây ra nhng nhăhng tiêu ccăđn cuc sng ca
h và giaăđình.
Hnăaiăht trong xã hi,ăngiănghèoălƠăđiătng rt cnăđn tit kim.
Theo VietNam Microfinance (2009):ă “TƠiăchínhăviămô,ă vi lòng tin sâu sc
rngăngi nghèo có th tit kimăđc nuăcóăcăch thích hp.ănh ch tit kim
trongăTCVMăđc thit k là nhm mcăđíchăgiúpăngi nghèo to dng tài sn t
nhng khon nho nh đ có nhng món tin ln s dngăchoăđuătăm rng hoc
chngăđ riăro”.
Theo Asia Insurance Review (2011): tit kim giúp nhng h giaăđìnhăcóăthuă
nhp thp xây dng k hoch cho s phát trin caăgiaăđìnhăvƠăhc tp ca con cái,
đuătăvƠoăcácăcăhi kinh doanh và đápăngăđc nhu cu ca h khi phiăđi phó
vi nhng vnă đ cpă báchă trongă giaă đìnhă do thiu tin mt. Tuy nhiên, nhng
ngiănghèoăthng s dng tin tit kim caă mìnhă nhă mtăbcăđmă đ gii
quyt nhng khóăkhnăngnăcn h trong vicăđuătăchoătngălai.ă
Thôngăthng các t chc TCVM có hai sn phm tit kim là tit kim bt
buc và tit kim t nguyn. Trongăđó, sn phm tit kim bt bucăthngăđc áp
dng cho tt c các thành viên tham gia vay vn.
Căch gi tin tit kim là không hn ch mcăvƠăđc lng ghép chung vi
đt vay, s tin gi tit kim s đc gi chung vi s tinăngi vay phi tr theo
chu k hoàn tr caăđt vay.
Lãi tin gi đc tr hpălỦăđ khuynăkhíchăngi gi tham gia tit kim.
Tin gi tit kimăcngăđc coi là mt tài snăđm bo caăngi vay, đng thi là
khon gim tr ri ro kh nngămt vn cho các t chc TCVM.

Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×

×