Tải bản đầy đủ

CÔNG TÁC CHI TRẢ CÁC CHẾ ĐỘ BẢO HIỂM XÃ HỘI DÀI HẠN Ở CƠ QUAN BẢO HIỂM XÃ HỘI VĨNH YÊN - VĨNH PHÚC

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Mục lục
Mục lục............................................................................................................1
Lời mở đầu......................................................................................................4
Chơng I: Tổng quan về Bảo hiểm xã hội và Công tác chi
trả các chế độ bảo hiểm xã hội dài hạn.....................................6
I. Khái quát về Bảo hiểm xã hội .............................................................6
1. Sự cần thiết khách quan của bảo hiểm xã hội......................................6
2. Bản chất chức năng và tính chất của bảo hiểm xã hội..........................9
a. Bản chất của BHXH......................................................................9
b. Chức năng của BHXH.................................................................10
c. Tính chất của BHXH ...............................................................11
3. Đối tợng của bảo hiểm xã hội............................................................12
a. Đối tợng của BHXH......................................................................12
b. Đối tợng tham gia BHXH..............................................................12
4. Các quan điểm cơ bản của bảo hiểm xã hội ..........................13
4.1 Chính sách BHXH là bộ phận cấu thành và quan trọng nhất
trong chính sách xã hội...................................................................13
4.2 Ngời sử dụng lao động phải có trách nhiệm và nghĩa vụ
BHXH cho ngời lao động...............................................................13
4.3. Ngời lao động bình đẳng về nghĩa vụ và quyền lợi đối với

BHXH, không phân biệt nam nữ, nghề nghiệp, tôn giáo............14
4.4. Mức trợ cấp BHXH phụ thuộc vào các yếu tố:.......................14
4.5. Nhà nớc quản lý thống nhất chính sách BHXH, tổ chức bộ
máy thực hiện chính sách BHXH..................................................15
5. Các chế độ bảo hiểm xã hội ..............................................................15
6. Quỹ bảo hiểm xã hội .........................................................................18
II. Công tác chi trả các chế độ Bảo hiểm xã hội dài hạn.....................21
1. Vai trò của công tác chi trả và công tác quản lý chi trả các chế độ
bảo hiểm xã hội dài hạn.........................................................................21
b. Nguyên tắc chi trả các chế độ BHXH dài hạn...........................25
3. Phân cấp chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội....................................26
4. Phơng thức chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội..................................27
5. Quy trình chi trả trợ cấp các chế độ bảo hiểm xã hội dài hạn............28
Chơng II. Thực trạng công tác chi trả các chế độ BHXH
dài hạn ở cơ quan bảo hiểm xã hội Vĩnh yên - Tỉnh Vĩnh
phúc.................................................................................................................30
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
I. Vài nét về bảo hiểm xã hội Việt Nam và bảo hiểm xã hội Vĩnh Yên -
Tỉnh Vĩnh phúc......................................................................................30
1. Vài nét về bảo hiểm xã hội Việt Nam................................................30
a. Giai đoạn trớc năm 1995..............................................................30
b. Giai đoạn sau năm 1995..............................................................32
2. Một số nét cơ bản về bảo hiểm xã hội Vĩnh yên - Tỉnh Vĩnh phúc...35
II. Thực trạng công tác chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội dài hạn ở
BHXH Vĩnh yên - Tỉnh vĩnh phúc.......................................................40
1. Cơ sở chi trả và nguồn chi trả các các chế độ bảo hiểm xã hội dài hạn
ở BHXH Vĩnh yên Tỉnh vĩnh phúc.........................................................40
a. Cơ sở chi trả.................................................................................40
2. Thủ tục xét hởng trợ cấp các chế độ Bảo hiểm xã hội dài hạn..........48
3. Phơng thức và quy trình chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội dài hạn ở
bảo hiểm xã hội Vĩnh yên - Tỉnh Vĩnh phúc........................................50
a. Phơng thức chi trả các chế độ BHXH dài hạn ở BHXH Vĩnh
yên - Tỉnh Vĩnh phúc....................................................................50
b. Quy trình chi trả các chế độ BHXH dài hạn.............................51
4. Tổ chức chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội dài hạn ở cơ quan bảo
hiểm xã hội Vĩnh yên - Tỉnh Vĩnh Phúc...............................................55
6. Thực trạng công tác chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội dài hạn ở cơ
quan bảo hiểm xã hội Vĩnh yên - Tỉnh Vĩnh phúc.................................56
III. Đánh giá thực trạng chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội dàI hạn ở


cơ quan bảo hiểm xã hội vĩnh yên - tỉnh vĩnh phúc............................65
1. Các kết quả Bảo hiểm xã hội Vĩnh Yên - Tỉnh Vĩnh Phúc đã đạt đợc.
65
2. Một số tồn tại trong công tác chi trả các chế độ Bảo hiểm xã hội dài
hạn ở Bảo hiểm xã hội Vĩnh Yên - Tỉnh Vĩnh Phúc.............................66
a. Về mặt tổ chức thực hiện chi trả.............................................66
b. Về quản lý đối tợng hởng trợ cấp BHXH hàng tháng................67
c. Về công tác kiểm tra thanh tra...................................................67
d. Về quy trình chi trả các chế độ BHXH dài hạn.......................67
Chơng III. Một số kiến nghị và giảI pháp nhằm hoàn
thiện công tác chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội dài
hạn ở cơ quan bảo hiểm xã hội vĩnh yên - tỉnh vĩnh phúc
............................................................................................................................68
II. Một số kiến nghị .............................................................................70
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
1. Đối với cơ quan BHXH Việt Nam.....................................................70
2. Đối với cơ quan BHXH Tỉnh Vĩnh Phúc............................................72
3. Đối với cơ quan BHXH Vĩnh Yên - Tỉnh Vĩnh Phúc........................73
a. Về bộ máy tổ chức và thực hiện tổ chức chi trả các chế độ
BHXH..............................................................................................73
b. Về quản lý đối tợng hởng trợ cấp BHXH hàng tháng................73
c. Về công tác kiểm tra thanh tra...................................................74
d. Về cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho công tác chi trả...........74
III. Một số giảI pháp nhằm hoàn thiện công tác chi trả các chế độ bảo
hiểm xã hội dàI hạn ở cơ quan bảo hiểm xã hội vĩnh yên - tỉnh vĩnh
phúc.........................................................................................................74
Kết luận........................................................................................................77
Tài liệu tham khảo................................................................................79
Nhận xét của giáo viên hớng dẫn.................................................81
Phụ lục...........................................................................................................82
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Lời mở đầu
Trên công cuộc đổi mới với xu hớng hội nhập toàn cầu hoá trên thế
giới. Chính sách bảo hiểm xã hội càng đợc Đảng và Nhà nớc ta quan tâm,
hoàn thiện nhằm phù hợp với điều kiện mới. Chúng ta đã biết chính sách bảo
hiểm xã hội là công cụ bảo vệ hữu hiệu của ngời lao động, góp phần bảo vệ
ngời sử dụng lao động trớc sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt của nền kinh tế
thị trờng, đồng thời nó còn có vai trò tích cực đối với sự phát triển của xã hội.
Có thể nói công tác chi trả là khâu cuối cùng của công tác giải quyết
các chế độ bảo hiểm xã hội có liên quan trực tiếp đến ngời lao động. Chỉ có
chi trả nhanh chóng, kịp thời, đầy đủ đến tay ngời lao động mới đảm bảo đ-
ợc quyền lợi của ngời lao động cũng nh phát huy hết vai trò của chính sách
bảo hiểm xã hội. Trong công tác chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội thì thực
hiện chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội dài hạn đợc coi là trọng tâm. Mà
phần lớn nguồn kinh phí đợc dùng để chi trả cho các chế độ bảo hiểm xã hội
dài hạn. Do vậy, cần phải có sự xem xét tình hình thực hiện chi trả các chế độ
bảo hiểm xã hội dài hạn, qua đó mới rút ra những mặt đã làm đợc và cha làm
đợc để từ đó mà đa ra những kiến nghị nhằm hoàn thiện hơn công tác này.
Xuất phát từ mục đích đó mà em đã chọn đề tài: Công tác chi trả các chế
độ bảo hiểm xã hội dài hạn ở cơ quan bảo hiểm xã hội Vĩnh Yên - Tỉnh
Vĩnh Phúc cho luận văn tốt nghiệp của mình.
Kết cấu của đề tài ngoài Lời mở đầu và Kết luận gồm có ba chơng:
Chơng I: Tổng quan về bảo hiểm xã hội và Công tác chi trả các
chế độ bảo hiểm xã hội dài hạn
Chơng II. Thực trạng công tác chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội
dài hạn ở cơ quan bảo hiểm xã hội Vĩnh yên - Tỉnh Vĩnh phúc
Chơng III. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác chi trả các
chế độ bảo hiểm xã hội dài hạn
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Em xin chân thành cảm ơn cảm ơn cô Th.s Tô Thiên Hơng cùng sự
giúp đỡ của các cô, các chú tại cơ quan BHXH Vĩnh Yên -Tỉnh Vĩnh Phúc
đã giúp em hoàn thành bài viết của mình. Tuy nhiên, do đây là lần đầu em đ-
ợc làm quen với công việc thực tế, nên không thể tránh đợc những khiếm
khuyết và thiếu sót. Vì vậy, em kính mong đợc sự thông cảm của các cô, các
chú trong cơ quan và em mong đợc sự chỉ bảo, đóng góp ý kiến của cô giáo
và các bạn.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Chơng I: Tổng quan về Bảo hiểm xã hội và
Công tác chi trả các chế độ bảo hiểm xã
hội dài hạn
I. Khái quát về Bảo hiểm xã hội
1. Sự cần thiết khách quan của bảo hiểm xã hội
Theo Tuyên ngôn nhân quyền của Đại hội đồng liên hợp quốc thông
qua ngày 10 tháng 12 năm 1948 đã nêu Tất cả mọi ngời với t cách là thành
viên của xã hội đều có quyền hởng bảo hiểm xã hội.
Bảo hiểm xã hội (BHXH) đợc hiểu là sự đảm bảo đời sống vật chất cho
ngời lao động và gia đình họ khi có nguy cơ mất an toàn về kinh tế do bị
giảm hoặc bị mất khả năng lao động, mất việc làm gây ra bởi các nguyên
nhân nh ốm đau, tai nạn, già yếu... thông qua sử dụng nguồn quỹ huy động từ
ngời tham gia và sự tài trợ của Nhà nớc.
BHXH là sự cần thiết khách quan không chỉ đối với ngời lao động,
ngời sử dụng lao động mà nó còn là sự cần thiết khách quan của bất kỳ quốc
gia nào. Để thấy rõ đợc điều đó có thể xem xét thông qua vai trò của BHXH
nh sau:
Đối với ngời lao động.
Con ngời sinh ra ai cũng cần phải có những nhu cầu thiết yếu để tồn
tại và trởng thành. Khi lớn lên thì cần phải lao động để nuôi sống bản thân
và gia đình. Khi ốm đau cần đợc chăm sóc về y tế. Khi về già thì cần đợc
nghỉ ngơi. Đời sống càng phát triển đồng nghĩa với ngời lao động gặp phải
những rủi ro ngày càng cao. Những rủi ro đó không đơn thuần nh ốm đau,
tuổi già mà nó bao gồm các loại rủi ro khác nhau làm giảm hoặc mất thu
nhập của ngời lao động. Trong trờng hợp không may rủi ro xảy ra, không
những ngời gặp phải rủi ro cần những nhu cầu thiết yếu mà còn phát sinh
những nhiều cầu mới. Trớc những rủi ro, con ngời luôn có nhiều biện pháp để
giảm thiểu tổn thất, bù đắp những thiệt hại do nó gây ra. Có thể là dùng tiền
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
tiết kiệm, đi vay, sự giúp đỡ của gia đình bè bạn.... Nhng mỗi biện pháp lại
gắn với những điều kiện nhất định mà không ngời nào cũng thoã mãn. Có
một biện pháp mà không ai thể phủ nhận vai trò của nó đó là BHXH, BHXH
đó là sự san sẻ rủi ro của số ít ngời tham gia BHXH cho số đông ngời tham
gia. Đây là công cụ hữu hiệu nhất để bảo vệ ngời lao động. Ngời lao động chỉ
cần đóng một phần nhỏ thu nhập hàng tháng của mình vào quỹ tài chính
chung, nh vậy ngời lao động sẽ chủ động trớc những rủi ro, trớc những khoản
thu nhập bị mất do rủi ro gây ra, nhanh chóng ổn định cuộc sống của mình và
gia đình.
Đối với ngời sử dụng lao động.
Trong mối quan hệ giữa chủ sử dụng lao động với ngời lao động bao
giờ cũng có sự mâu thuẫn. Mâu thuẫn về tiền lơng, giờ làm, điều kiện làm
việc... Sự mâu thuẫn này là mâu thuẫn nội tại bên trong. Ngời lao động nào
cũng vậy ngoài vấn đề về tài chính họ cũng cần có sự quan tâm của ngời thuê
sức lao động của mình. Khi rủi ro không may xảy ra với ngời lao động,
không những ngời lao động lâm vào tình trạng khó khăn mà chính ngời sử
dụng lao động cũng gặp nhiều khó khăn không kém. Khó khăn đó có thể là
sản xuất kinh doanh bị gián đoạn ảnh hởng đến năng suất lao đông, hiệu quả
kinh doanh, lợi nhuận... Chính vì vậy ngời sử dụng lao động tham gia
BHXH là thể hiện sự quan tâm đối với ngời lao động. Đây chính là động lực
thúc đẩy ngời lao động hăng say, sáng tạo hơn trong công việc, tăng năng
suất, hiệu quả công việc.
Nh vậy tham gia BHXH, ngời lao động không những đợc bảo vệ trớc
những rủi ro mà ngời sử dụng lao động cũng đợc an toàn hơn trong sự cạnh
tranh khốc liệt của thị trờng.
Đối với Nhà nớc.
Đứng trên quan điểm của Nhà nớc, của những ngời hoạch định chính
sách. Thì BHXH nằm trong hệ thống An sinh xã hội, An sinh xã hội bao gồm
một loạt các biện pháp công cộng nhằm chống lại những khó khăn về kinh tế
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
và xã hội đối với các thành viên vủa mình. Mỗi nớc đều xây dựng một hệ
thống An sinh xã hội khác nhau, nhng có hai điểm chung đó là:
Một là: An sinh xã hội là một trong những điều kiện đảm bảo cho xã
hội phát triển lành mạnh.
Hai là: BHXH là bộ phận quan trọng nhất trong hệ thống An sinh xã
hội. Có thể nói không có BHXH thì không thể có một nền An sinh xã hội
vững mạnh.
Ngoài ra, việc thực hiện chính sách BHXH còn tạo ra một quỹ tài
chính tập chung do sự đóng góp của ngời lao động và ngời sử dụng lao động.
Đây là nguồn tài chính tơng đối lớn để phát triển kinh tế thông qua việc đầu
t nhằm bảo tồn và tăng trởng quỹ BHXH.
Cũng chính BHXH giải quyết đợc mâu thuẫn nội tạng bên trong giữa
ngời sử dụng lao động và ngời lao động. Đồng thời, BHXH tiến hành phân
phối lại thu nhập giữa những ngời tham gia BHXH, tạo sự công banừg trong
xã hội. Góp phần ổn định trật tự xã hội, thúc đẩy xã hội phát triển.
Cũng có thể hiểu vai trò của BHXH dới ba góc độ Kinh tế, Chính trị
và Xã hội.
Xét về mặt Kinh tế: BHXH chính là bảo đảm thu nhập đảm bảo cuộc
sống cho ngời lao động khi họ gặp phải những rủi ro. Đồng thời huy động đ-
ộc một khoản tài chính lớn để đầu t phát triển kinh tế.
Xét về mặt Chính trị: BHXH là sự liên kết giữa những ngời lao động
xuất phát từ lợi ích chung tạo một nền xã hội ổn định là điều kiện cho một
nền chính trị vững mạnh.
Xét về mặt Xã hội: BHXH là chính sách lớn của Nhà nớc nhằm phân
phối lại thu nhập tạo sự công bằng xã hội. Thông qua đó bảo vệ lực lợng sản
xuất, tăng năng suất lao động, tạo sự ổn định xã hội.
Nh vậy, sự ra đời của BHXH là mong muốn không chỉ của cá nhân,
tập thể mà là sự mong muốn của toàn xã hội. Tất cả đều khẳng định vai trò
quan trọng của BHXH trong cuộc sống. Do đó, ta có thể khẳng định sự ra đời
của BHXH là sự tất yếu, là sự cần thiết khách quan.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
2. Bản chất chức năng và tính chất của bảo hiểm xã hội
a. Bản chất của BHXH.
BHXH là sự tất yếu của nền kinh tế hàng hoá. Khi nền kinh tế xã hội
phát triển đến một mức nào đó thì hệ thống BHXH sẽ đợc hình thành và phát
triển. Hay nói cách khác có thể thông qua sự phát triển của hệ thống BHXH
mà đánh giá sự phát triển của xã hội. Một xã hội phát triển cao, giàu có khi
chính các thành viên trong xã hội đó đợc quan tâm và phát triển toàn diện thể
hiện qua hệ thống BHXH.
Ta đã biết BHXH chính là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần
thu nhập đối với ngời lao động khi họ gặp phải những biến cố rủi ro không
mong muốn làm giảm hoặc mất khả năng lao động, mất việc làm. Nh vậy,
bản chất của BHXH thể hiện ở một số nội dung sau đây:
Thứ nhất: BHXH là nhu cầu khách quan, đa dạng và phức tạp của xã
hội. Khi nền kinh tế phát triển thì hệ thống BHXH ngày càng đợc hoàn thiện,
hay nói cách khác kinh tế chính là nền tảng của BHXH.
Thứ hai: Bên trong BHXH có ba mối quan hệ. Ngời đợc BHXH (ngời
lao động), Ngời tham gia BHXH (ngời lao động và ngời sử dụng lao động),
tổ chức đúng ra nhận nhiệm vụ tổ chức quản lý hệ thống BHXH (thờng là
Nhà nớc).
Thứ ba: Những rủi ro làm giảm, mất khả năng lao động mất việc làm
là rủi ro ngẫu nhiên, không mong muốn của con ngời. Nh ốm đau, tai nạn lao
động, bệnh nghề nghiệp...Nhng cũng có thể là những rủi ro không phải là
ngẫu nhiên nh tuổi già, ...
Thứ t: Khi tham gia BHXH ngời lao động và ngời sử dụng lao động
phải đóng góp một phần thu nhập để tạo lên quỹ tiền tệ tập chung nhằm trang
trải cho những mất mát tổn thất cho ngời lao động khi có rủi ro xảy ra. Ngoài
ra quỹ BHXH còn có sự hỗ trợ từ phía Nhà nớc.
Thứ năm: Mục tiêu của BHXH đợc ILO cụ thể hoá là đền bù cho ngời
lao động những khoản thu nhập bị mất để họ đảm bảo nhu cầu thiết yếu của
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
cuộc sống, đợc chăm sóc sức khoẻ và chống bệnh tật, xây dựng điều kiện
sống phù hợp với nhu cầu của dân c đặc biệt là ngời già, ngời tàn tật, và trẻ
em.
b. Chức năng của BHXH
Xét một cách toàn diện thì BHXH có một số chức năng sau:
Thứ nhất: BHXH đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập
cho ngời lao động đợc bảo hiểm khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do mất
khả năng lao động, mất việc làm theo những điều kiện xác định.
Những điều kiện xác định ở đây là những điều kiện chắc chắn sẽ xảy
ra nh tuổi già, chết. Và những điều kiện không chắc chắn nh ốm đau, mất
việc làm, tai nạn. Đây chính là chức năng cơ bản nhất của BHXH nó quyết
định nhiệm vụ, tính chất và cơ chế hoạt động của hệ thống BHXH .
Thứ hai: BHXH tiến hành phân phối lại thu nhập giữa những ngời
tham gia BHXH. Quỹ BHXH có sự đóng góp của cả ngời lao động và ngời
sử dụng lao động. Theo quy luật số đông bù số ít BHXH sẽ phân phối lại
theo cả chiều dọc và chiều ngang, phân phối lại giữa ngời giàu và ngời
nghèo, ngời mạnh khoẻ đang đi làm với ngời đã nghỉ việc. Chức năng này
thực hiện sự công bằng xã hội.
Thứ ba: Góp phần khuyến khích, kích thích ngời lao động hăng hái
sản xuất, nâng cao năng suất lao động cá nhân và năng suất lao động của xã
hội.
Khi ngời sử dụng lao động tham gia BHXH cho ngời lao động, ngời
lao động thực sự cảm thấy an tâm, gắn bó với công việc. Khi mạnh khoẻ, ng-
ời lao động đợc trả lơng, khi gặp rủi ro ốm đau, thai sản, khi về già đợc nhận
trợ cấp. Từ đó, họ sẽ làm việc hăng say hơn, phát huy sự sáng tạo của cá nhân
do vậy sẽ tăng năng suất lao động của cá nhân, kéo theo là tăng năng suất lao
động xã hội.
Thứ t: BHXH gắn bó lợi ích giữa ngời lao động và ngời sử dụng lao
động, giữa ngời lao động với xã hội.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
BHXH giải quyết, điều hoà mâu thuẫn nội tại bên trong giữa ngời lao
động và ngời sử dụng lao động. Thông qua BHXH, cả hai bên đều nhận đợc
lợi ích và cảm thấy đợc bảo vệ. Từ đó, họ sẽ gắn bó với nhau hơn. Còn phía
Nhà nớc khi thực hiện chính sách BHXH và hỗ trợ thêm cho quỹ BHXH.
Công việc này đem lại hiệu quả vô cùng lớn đối với đất nớc, nó không những
góp phần ổn định đời sống cho ngời lao động và gia đình họ trớc những khó
khăn gây ra bởi các rủi ro mà nó kéo theo một loạt các lợi ích khác đó là góp
phần ổn định và thúc đẩy sự phát triển của xã hội, chính trị, kinh tế.
c. Tính chất của BHXH
BHXH gắn liền với ngời lao động là chính sách lớn của Nhà nớc. Do
vậy BHXH có một số tính chất cơ bản sau:
Một là: Tính tất yếu khách quan trong đời sống xã hội.
Qua vai trò chức năng của BHXH đã nói ở trên. Sự ra đời của BHXH
là nhu cầu cần thiết khách quan, là sự tất yếu của bất kỳ xã hội nào. Cùng với
sự phát triển đi lên của xã hội, BHXH sẽ đợc hình thành và phát triển.
Hai là: BHXH có tính ngẫu nhiên, phát sinh không đồng đều theo thời
gian và không gian.
Rủi ro xảy ra đối với ngời lao động phát sinh một cách ngẫu nhiên
theo thời gian và không gian. BHXH đợc hình thành để bù đắp tổn thất do
những rủi ro ngẫu nhiên đó gây ra. BHXH có tính ngẫu nhiên, phát sinh
không đồng đều theo thời gian và không gian thể hiện rất rõ ở những nội
dung cơ bản của BHXH. Từ thời điểm hình thành và triển khai đến mức đóng
góp của các bên tham gia để hình thành lên quỹ BHXH. Từ những rủi ro phát
sinh ngẫu nhiên theo thời gian và không gian đến mức trợ cấp BHXH theo
từng chế độ...
Ba là: BHXH vừa có tính kinh tế vừa có tính xã hội, đồng thời còn có
tính dịch vụ.
Quỹ BHXH đợc hình thành từ sự đóng góp của các bên tham gia, đợc
quản lý chặt chẽ sử dụng đúng mục đích và đợc tính toán kỹ lỡng và cụ thể.
Quỹ BHXH chủ yếu dùng để chi trả trợ cấp cho ngời lao động theo các chế
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
độ BHXH với những điều kiện nhất định.Tuy phần đóng góp của ngời lao
động là nhỏ song quyền lợi họ nhận đợc lại lớn hơn rất nhiều khi không may
họ gặp phải rủi ro. Xét về mặt kinh tế, ngời lao động sẽ đợc bù đắp phần thu
nhập bị mất và ổn định cuộc sống của họ cùng gia đình. Nhà nớc sẽ giảm
gánh nặng cho ngân sách nhà nớc, ngoài ra còn dùng số tiền nhàn rỗi của quỹ
BHXH để đi đầu t phát triển kinh tế.
Về mặt xã hội, BHXH là chính sách xã hội lớn của Nhà nớc. Với
những lợi ích của BHXH đem lại việc thực hiện chính sách BHXH góp phần
ổn định trật tự xã hội, thúc đẩy xã hội phát triển.
Ngoài ra BHXH còn có tính dịch vụ thể hiện ở việc BHXH đợc thực
hiện theo nguyên tắc có đóng mới có hởng. Xã hội ngày càng phát triển thì
tính dịch vụ và tính chất xã hội hoá của BHXH ngày càng cao.
3. Đối tợng của bảo hiểm xã hội
a. Đối tợng của BHXH.
Chúng ta đã biết BHXH là một hệ thống đảm bảo khoản thu nhập bị
giảm hoặc bị mất do ngời lao động bị giảm hoặc bị mất việc làm, mất khả
năng lao động vì các nguyên nhân nh ốm đau, tai nạn lao động, già yếu, thai
sản...Chính vì vậy đối tợng của BHXH chính là phần thu nhập bị giảm hoặc
mất đi do giảm hoặc mất khả năng lao động, mất việc làm của ngời lao động
có tham gia BHXH.
b. Đối tợng tham gia BHXH.
Đối tợng tham gia BHXH bao gồm ngời lao động và ngời sử dụng lao
động. Song tuỳ vào điều kiện kinh tế xã hội của mỗi nớc mà có quy định
khác nhau về đối tợng tham gia BHXH. Ngời lao động có thể là tất cả mọi
ngời lao động cũng có thể là một bộ phận ngời lao động nào đó. Ngời sử
dụng lao động là các cá nhân, tổ chức, tập thể, Nhà nớc... có thuê ngời lao
động làm việc cho mình.
Các nớc thờng thực hiện hai loại hình BHXH đó là BHXH tự nguyện
và BHXH bắt buộc. BHXH tự nguyện áp dụng đối với những ngời lao động
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
tự do, thu nhập không ổn định. Còn lao động bắt buộc áp dụng cho các đối t-
ợng làm công hởng lơng tại các tổ chức, doanh nghiệp nhất định.
Nếu xét trên mối quan hệ ràng buộc trong BHXH thì ngoài ngời lao
động, ngời sử dụng lao động còn có cơ quan BHXH dới sự bảo trợ của Nhà
nớc. Cơ quan BHXH sẽ quản lý, sử dụng nguồn tài chính do ngời lao động
và ngời sử dụng lao động đóng góp đảm bảo thực hiện quyền lợi cho ngời lao
động. Mối quan hệ này quyết định sự tồn tại và phát triển của hệ thống
BHXH.
4. Các quan điểm cơ bản của bảo hiểm xã hội
Xây dựng hệ thống BHXH phải dựa vào điều kiện kinh tế xã hội của
đất nớc đồng thời thống nhất các quan điểm sau đây:
4.1 Chính sách BHXH là bộ phận cấu thành và quan trọng nhất trong
chính sách xã hội.
Mục đích của BHXH nhằn đảm bảo đời sống cho ngời lao động và gia
đình họ khi họ gặp phải những rủi ro làm giảm hoặc mất thu nhập do giảm
khả năng lao động hoặc mất việc làm. Đây là một loại chính sách đối với con
ngời, nó bảo vệ con ngời một cách toàn diện và hữu hiệu nhất. BHXH đáp
ứng những nhu cầu hiển nhiên của con ngời, nh nhu cầu an toàn về việc làm,
an toàn về lao động... Ngoài ra BHXH còn thể hiện trình độ văn minh, tiềm
lực kinh tế của một quốc gia. Tổ chức và thực hiện chính sách BHXH tốt sẽ
là động lực thúc đẩy sự sáng tạo của cá nhân ngời lao động, phát triển kinh tế
- xã hội của đất nớc.
4.2 Ngời sử dụng lao động phải có trách nhiệm và nghĩa vụ BHXH cho
ngời lao động.
Ngời lao động muốn ổn định sản xuất kinh doanh, ngoài việc quan tâm
lựa chọn máy móc hiện đại, phù hợp để đa vào sản xuất còn phải quan tâm
đến trình độ tay nghề và đời sống của ngời lao động làm việc cho mình. Ng-
ời sử dụng lao động phải có trách nhiệm trả lơng cho ngời lao động khi họ
làm việc bình thờng. Khi ngời lao động chẳng may gặp rủi ro trong đó có rất
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
nhiều rủi ro gắn liền với điều kiện lao động cụ thể của doanh nghiệp. Không
ai khác chính ngời sử dụng lao động phải có trách nhiệm đối với rủi ro mà
ngời lao động có thể gặp phải. Do đó ngời sử dụng lao động phải có trách
nhiệm và nghĩa vụ BHXH cho chính ngời lao động của mình. Có nh vậy, ng-
ời lao động mới an tâm sản xuất, phát huy sự sáng tạo góp phần tăng năng
suất lao động và hiệu quả kinh tế cho doanh nghiệp.
4.3. Ngời lao động bình đẳng về nghĩa vụ và quyền lợi đối với BHXH,
không phân biệt nam nữ, nghề nghiệp, tôn giáo.
Có thể hiểu nh sau BHXH đợc áp dụng đối với tất cả mọi ngời lao
động. Mọi ngời lao động đều bình đẳng về nghĩa vụ đóng góp và quyền h-
ởng trợ cấp BHXH. Khi không may, ngời lao động gặp phải rủi ro trớc hết đó
là sự rủi ro của bản thân. Vì thế, nếu ngời lao động muốn đợc BHXH tức là
đợc sự hỗ trợ của số đông ngời, dàn trải rủi ro của mình cho nhiều ngời khác
thì trớc hết phải tự mình gánh chịu trực tiếp. Điều đó có nghĩa là bản thân ng-
ời lao động phải có trách nhiệm tham gia BHXH để tự bảo hiểm cho mình.
Tuy nhiên, nghĩa vụ và quyền lợi của ngời lao động về BHXH còn phụ thuộc
vào điều kiện kinh tế xã hội, vào các mối quan hệ kinh tế, chính trị, xã hội và
lịc sử của mỗi quốc gia.
4.4. Mức trợ cấp BHXH phụ thuộc vào các yếu tố:
- Tình trạng mất khả năng lao động
- Tiền lơng lúc đang đi làm
- Tuổi thọ bình quân của Ngời lao động
- Điều kiện kinh tế xã hội của đất nớc trong từng thời kỳ
Tuy nhiên, về nguyên tắc mức trợ cấp BHXH không đợc cao hơn hoặc
bằng tiền lơng lúc đi làm nhng thấp nhất cũng phải đảm bảo mức sống tối
thiểu.
Quan điểm này không những thể hiện tính cộng đồng xã hội mà còn
phản ánh nguyên tắc phân phối lại quỹ BHXH cho những ngời tham gia
BHXH. Trợ cấp BHXH là trợ cấp thay thế tiền lơng. Khi ngời lao động đi
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
làm bình thờng thì đợc trả lơng. Khi bị ốm đau, thai sản, tuổi già không thể
tham gia lao động đợc họ đợc nhận trợ cấp. Mặc dù khoản trợ cấp này không
thể bằng tiền lơng lúc đang đi làm nhng nó góp phần đảm bảo cuộc sống cho
ngời lao động. Nếu trợ cấp này mà bằng với tiền lơng hoặc cao hơn mức tiền
lơng đang đi làm thì chẳng ngời lao động nào muốn đi làm, và tích cực trong
công việc mà họ chỉ muốn lợi dụng BHXH để hởng trợ cấp. Nh vậy, cần phải
có những quy định thật hợp lý về mức hởng sao cho vừa đảm bảo ổn định
cuộc sống cho ngời lao động và gia đình họ, vừa khuyến khích ngời lao động
tích cực tìm việc làm và hăng say sản xuất.
4.5. Nhà nớc quản lý thống nhất chính sách BHXH, tổ chức bộ máy
thực hiện chính sách BHXH
BHXH là một bộ phận cấu thành các chính sách xã hội, nó thúc đẩy
sự phát triển của xã hội. Vì vậy Nhà nớc có vai trò quan trọng trong việc
quản lý vĩ mô chính sách BHXH, nếu không có sự quản lý, can thiệp của Nhà
nớc thì mối quan hệ giữa ngời lao động và ngời sử dụng lao động sẽ bị phá
vỡ.
Nhà nớc quản lý toàn bộ quy trình BHXH từ việc xây dựng các dự án
luật, các văn bản pháp quy về BHXH và ban hành thực hiện. Cho đến việc h-
ớng dẫn, kiểm tra, thanh tra các tổ chức, cá nhân thực hiện chính sách. Nếu
ngân sách Nhà nớc chịu trách nghiệm toàn bộ trong việc thực hiện các chế độ
BHXH thì vai trò của Nhà nớc là trực tiép và toàn diện. Nếu có sự đóng góp
của ngời sử dụng lao động, ngời lao động và Nhà nớc thì Nhà nớc tham gia
quản lý.
5. Các chế độ bảo hiểm xã hội
Chính sách BHXH có thể biểu hiện dới nhiều dạng phong phú nh các
văn bản pháp quy, bộ luật, đạo luật, hiến pháp, kế hoạch của Nhà nớc...Nhng
dù biểu hiện ở dạng nào thì chính sách BHXH sẽ khó có thể trở thành hiện
thực nếu không thông qua các chế độ BHXH. Chế độ BHXH là sự cụ thể hoá
chính sách BHXH, là hệ thống các quy định cụ thể chi tiết, là sự bố trí sắp
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
xếp các phơng tiện để thực hiện BHXH cho ngời lao động. Các chế độ
BHXH sẽ quy định một cách đầy đủ về đối tợng hởng, điều kiện hởng, mức
hởng, thời gian hởng của từng loại đối tợng tham gia.
Nói chung, hệ thống các chế độ BHXH có những đặc điểm sau đây:
- Các chế độ đợc xây dựng theo luật pháp của mỗi nớc.
- Hệ thống các chế độ mang tính chất chia sẻ rủi ro, chia sẻ tài
chính.
- Mỗi chế độ đợc chi trả đều phải căn cứ chủ yếu vào mức đóng
góp của các bên tham gia BHXH và quỹ dự trữ. Nếu quỹ dự trữ
đợc đầu t có hiệu quả và an toàn thì mức trợ cấp sẽ cao và ổn
định.
- Phần lớn các chế độ này là chi trả định kỳ
- Đồng tiền làm phơng tiện chi trả và thanh quyết toán. Chi trả
BHXH nh là quyền lợi của mỗi chế độ BHXH.
- Các chế độ BHXH thờng đợc điều chỉnh định kỳ cho phù hợp
với sự thay đổi của các điều kiện kinh tế xã hội.
Theo công ớc 102 tháng 6 năm 1952 tại Giơnevơ thì hệ thống BHXH
có chín chế độ.
(1) Chăm sóc y tế
(2) Trợ cấp ốm đau
(3) Trợ cấp thất nghiệp
(4) Trợ cấp tuổi già
(5) Trợ cấp tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp
(6) Trợ cấp gia đình
(7) Trợ cấp sinh đẻ
(8) Trợ cấp khi tàn phế
(9) Trợ cấp cho ngời còn sống (trợ cấp mất ngời nuôi dỡng)
Tuỳ vào điều kiện của mỗi nớc mà áp dụng các chế độ BHXH khác
nhau nhng ít nhất phải thực hiện ba chế độ và phải có một trong năm chế độ
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
(3), (4), (5), (8), (9). Mỗi chế độ đợc xây dựng theo quy định pháp luật của
mỗi nớc và phù hợp với tập quán cũng nh điều kiện của mỗi nớc.
Có thể chia chế độ BHXH làm hai loại đó là chế độ BHXH dài hạn và
chế độ BHXH ngắn hạn. Đối với chế độ BHXH dài hạn, ILO đa ra ba loại
chế độ là: Hu trí, Mất sức lao động vĩnh viễn, và Tử tuất.
Chế độ hu trí:
Ngời lao động sẽ đợc hởng Trợ cấp khi đủ ba điều kiện sau đây:
Thứ nhất: Đủ tuổi nghỉ hu theo quy định của chế độ. Tuổi về hu phải
đặt ra cao ngang bằng điều kiện kinh tế xã hội cho phép. Nâng hoặc hạ tuổi
nghỉ hu phải dựa vào điều kiện kinh tế xã hội của đất nớc hoặc phải phụ
thuộc vào điều kiện tài chính của quỹ BHXH.
Thứ hai: Nghỉ hu đối với việc làm có thu nhập.
Thứ ba: Kết thúc thời gian định lợng. Thờng là mời năm năm đến hai
mơi năm đối với hu trí cơ bản và thêm tỉ lệ phần trăm cho mỗi năm tăng
thêm.
Có nhiều phơng thức chi trả trợ cấp hu trí ở các nớc. Ví dụ:
ở Pháp: Mức trợ cấp hu trí chỉ bằng 50% mức lơng bình quân của 10
năm cao nhất, với điều kiện đóng BHXH đủ 37,5 năm.
ở Philipin: Mức trợ cấp hu trí bằng 1,5% lơng bình quân của 120
tháng cuối cộng với 4,2% - 120% tiền lơng bình quân của 10 tháng lơng.
ở Nhật Bản: Trả ngay một lần khi nghỉ hu là 15 triệu Yên.
ở Mỹ: Mức trợ cấp hu trí đồng nhất tối thiểu là 122 USD/tháng, tính
trên thu nhập đợc bảo hiểm cho tới khi nghỉ hu.
Chế độ mất sức lao động vĩnh viễn:
Thờng đối với ngời lao động mất 2/3 khả năng lao động trở lên và
phải đợc hội đồng y khoa xác nhận. Tỷ lệ hởng trợ cấp của ILO là 40% thu
nhập trớc đây của một ngời đàn ông có vợ và hai con. Một số hệ thống bảo
hiểm chấp nhận mất sức lao động từng phần đối với những ngời mất từ 1/3
khả năng lao động trở lên.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Hầu hết các nớc trên thế giới đều quy định mức trợ cấp tai nạn lao
động và bệnh nghề nghiệp phụ thuộc vào mức độ thơng tật, tỷ lệ suy giảm
khả năng lao động, nhng với điều kiện là không bị kỉ luật trong quá trình lao
động hoặc không bỏ việc hay đình công. Mức trợ cấp có thể là một lần hoặc
nhiều lần.
ở Anh: ngời lao động bị tai nạn lao động tạm thời đợc hởng tám tuần,
kể từ tuần thứ tám trở đi đợc hởng trợ cấp 25 bảng một tuần cộng với 14,45
bảng cho vợ và 0,3 bảng cho con. Đối với trợ cấp dài hạn tối đa là 53,6
bảng /tuần cho mức thơng tật là 100%.
ở Pháp: Ngời lao động bị tai nạn dẫn đến thơng tật đợc trở cấp dài
hạn. Nếu ngời lao động không thể tự kiếm sống thì đợc trợ cấp bằng 50% l-
ơng bình quân của 10 năm có lơng cao nhất.
Chế độ tử tuất:
Cung cấp một phần thu nhập thay thế cho thành viên của gia đình ng-
ời lao động đợc BHXH, hoặc ngời lao động đang hởng trợ cấp BHXH thờng
xuyên khi gặp rủi ro chết.
Chế độ bảo hiểm phổ thông đợc chi trả từ thuế và dành cho tất cả mọi
công dân và những ngời thờng trú dài hạn.
Chế độ tử tuất gia đình có liên quan đến việc làm chỉ dành cho những
ngời lao động. Ngời sử dụng lao động có thể chi trả chế độ này bằng cách
thêm các quyền lợi trả vào tiền lơng và cân đối phần chi trả này với quỹ
BHXH.
Chế độ tử tuất gia đình có thể theo tỷ lệ thống nhất cho mỗi trẻ, hoặc
có thể tăng hoặc giảm đến một con số tối đa nào đó. Chế độ này còn đợc kết
hợp với chính sách dân số của Nhà nớc.
6. Quỹ bảo hiểm xã hội
Quỹ BHXH là tập hợp những đóng góp bằng tiền của những ngời tham
gia BHXH hình thành một quỹ tiền tệ tập chung, dùng để chi trả cho những
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
ngời đợc hởng BHXH khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do mất khả năng lao
động, mất việc làm.
Quỹ BHXH là quỹ tài chính độc lập nằm ngoài ngân sách Nhà nớc.
Quỹ BHXH là một quỹ tiêu dùng đồng thời là một quỹ dự phòng. Quỹ tiêu
dùng đợc thể hiện ở mục đích chi trả của quỹ BHXH là cho những ngời hởng
BHXH, là một quỹ dự phòng thể hiện ở quỹ chi trả trợ cấp khi có rủi ro xảy
ra và ngời lao động có thể đợc hởng trợ cấp ở một thời điểm rất xa so với thời
điểm đóng góp. Nó vừa mang tính kinh tế vừa mang tính xã hội cao đồng thời
nó là điều kiện cho toàn bộ hệ thống BHXH tồn tại và phát triển. Quỹ BHXH
hình thành không những giải quyết tổn thất do rủi ro gây ra cho ngời lao
động, giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho ngời sử dụng lao động, đồng thời tiết
kiệm chi cho ngân sách nhà nớc và ngân sách gia đình.
Quỹ BHXH đợc hình thành từ nhiều nguồn khác nhau. Nhng nhìn
chung nó độc hình thành từ các nguồn sau:
- Ngời lao động đóng góp.
- Ngời sử dụng lao động đóng góp.
- Nhà nớc đóng và hỗ trợ thêm.
- Các nguồn khác bao gồm các nguồn thu chủ yếu sau:
+ Tiền lãi, tiền lời từ các hoạt động đầu t nhằm đảm bảo và
phát triển quỹ BHXH.
+ Các nguồn tài trợ khác ở trong nớc, ngoài nớc và cộng
đồng quốc tế (kể các tổ chức phi chính phủ và các cá nhân
hảo tâm).
+ Giá trị các tài sản cố định của BHXH đợc đánh giá lại theo
các quy định của Nhà nớc.
+ Tiền phạt do nộp chậm BHXH so với thời gian quy định,
tiền truy thu khi các đơn vị sử dụng lao động và ngời lao
động đóng thiếu hoặc nhận thừa so với mức đợc hởng.
Tuỳ vào điều kiện mỗi nớc khác nhau mà quy định mức đóng, phơng
thức đóng là khác nhau.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Về phơng thức đóng vẫn còn có hai quan điểm khác nhau. Quan điểm
thứ nhất cho rằng, phải căn cứ vào mức lơng cá nhân và quỹ lơng của cơ quan
doanh nghiệp. Quan điểm thứ hai lại cho rằng, phải căn cứ vào mức thu nhập
cơ bản của ngời lao động đợc cân đối chung trong toàn bộ nền kinh tế quốc
dân để xác định mức đóng góp.
Mức đóng góp BHXH thực chất là phí BHXH. Phí BHXH là yếu tố
quyết định sự cân đối thu chi của quỹ BHXH. Vì vậy mức đóng phải đợc tính
toán một cách khoa học.
Về nguyên tắc phí BHXH đợc xác định theo công thức:
P= f1+f2+f3
Trong đó: P - phí BHXH.
f1- phí thuần tuý trợ cấp BHXH.
f2- phí dự phòng
f3- phí quản lý
Phí thuần tuý trợ cấp BHXH cho cả các chế độ ngắn hạn và dài
hạn. Đối với các chế độ BHXH ngắn hạn việc đóng và hởng BHXH xảy ra
trong một thời gian ngắn thờng là một năm nh các chế độ: ốm đau, thai sản...
vì vậy số đóng góp BHXH phải đủ cho số phát sinh chi trả trong năm. Đối
với các chế độ BHXH dài hạn nh: Hu trí, trợ cấp mất ngời nuôi dỡng, tai nạn
lao động hoặc bệnh nghề nghiệp nặng... Thì quá trình đóng và quá trình hởng
tơng đối độc lập nhau và diễn ra trong khoảng thời gian nhất định. Cho nên,
sự cân bằng giữa đóng và hởng BHXH phải đợc dàn trải trong cả thời kỳ dài.
Vì thế ngoài phí thuần tuý phải có phí dự phòng để đảm bảo quỹ BHXH có
dự trữ đủ lớn. Nếu không thực hiện đợc điều đó thì quỹ BHXH sẽ thâm hụt
và tất yếu ảnh hởng trực tiếp đến việc chi trả trợ cấp cho ngời lao động theo
các chế độ không đợc đầy đủ và kịp thời.
Quỹ BHXH phải đảm nhận việc chi trả các khoản trợ cấp cho các chế
độ BHXH mà hệ thống BHXH của mỗi nớc quy định. Đây là khoản chi chủ
yếu và lớn nhất. Ngoài ra còn chi cho bộ máy quản lý thực hiện nh tiền lơng,
chi phí đào tạo, khấu hao tài sản cố định...Phần quỹ nhàn rỗi phải đem đi đầu
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
t sinh lời nhằm bảo toàn và tăng trởng quỹ. Việc đầu t phải đảm bảo nguyên
tắc an toàn, có lợi nhuận, và có tính thanh khoản cao.
Ngoài ra, quá trình sử dụng quỹ để chi trả cho các chế độ còn phụ
thuộc vào việc thành lập quỹ BHXH theo phơng thức nào.
Nếu quỹ BHXH đợc thành lập tập chung thống nhất thì việc chi trả
cũng phải đảm bảo tính thống nhất theo các nội dung chi.
Nếu quỹ BHXH đợc hình thành theo hai loại quỹ, quỹ ngắn hạn và
quỹ dài hạn thì việc chi trả phải cụ thể hơn. Quỹ ngắn hạn dùng để chi trả
cho các chế độ ngắn hạn phải đợc cân đối hàng năm. Quỹ dài hạn dùng để
chi trả các chế độ dài hạn đợc cân đối trong nhiều năm.
Nếu quỹ BHXH đợc thành lập theo từng chế độ thì việc chi trả sẽ đơn
giản hơn và quỹ BHXH cũng dễ cân đối hơn.
II. Công tác chi trả các chế độ Bảo hiểm xã hội dài hạn
1. Vai trò của công tác chi trả và công tác quản lý chi trả các chế độ bảo hiểm
xã hội dài hạn.
Công tác chi trả các chế độ BHXH dài hạn bảo đảm quyền lợi cho ngời
lao động. Nhng để thực hiện công việc này một cách nghiêm túc thì công tác
quản lý phải đợc thực hiện một các nghiêm túc. Để thấy rõ điều đó ta xem
xét vai trò của hai công tác này
a, Vai trò của công tác chi trả các chế độ BHXH dài hạn.
Chế độ BHXH là một chế độ pháp lý trong đó quy định đối tợng hởng,
điều kiện hởng, mức hởng và thời hạn hởng...Thực hiện chi trả có thể coi là
khâu cuối cùng của việc thực hiện chế độ. Trong đó chi trả các chế độ BHXH
dài hạn là trọng tâm. Vì vậy, việc chi trả các chế độ BHXH dài hạn có vai trò
quan trọng nhất. Không những nó mang vai trò của việc chi trả BHXH nói
chung mà nó còn mang những vai trò riêng. Cụ thể:
- Thực hiện chi trả các chế độ BHXH đảm bảo cho chính sách BHXH
đợc thực hiện, đáp ứng nhu cầu nguyện vọng của ngời lao động và mục đích
của chính sách BHXH, của Nhà nớc. Khi xác lập các chế độ BHXH, mục
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
đích cuối cùng là chi trả trợ cấp cho ngời lao động trong những trờng hợp
nhất định. Đây cũng là nguyện vọng của những ngời lao động khi tham gia
BHXH.
- Vì chi trả ba chế độ BHXH dài hạn là chi trả trợ cấp cho những rủi
ro con ngời không mong muốn nhất. Nó có tác dụng góp phần đảm bảo cuộc
sống cho ngời lao động trong dài hạn. Khi thực hiện chi trả các chế độ
BHXH dài hạn sẽ có vai trò tích cực đối với chính ngời lao động cũng nh đối
với xã hội. Ngời lao động khi đợc hởng trợ cấp các chế độ BHXH dài hạn sẽ
gắn bó tin tởng vào Nhà nớc hơn. Còn đối với những ngời lao động đang đi
làm sẽ tích cực tham gia BHXH, kích thích sự sáng tạo trong công việc, nâng
cao năng suất cá nhân và hiệu quả kinh tế. Đồng thời góp phần ổn định xã
hội gắn bó con ngời với nhau thúc đẩy xã hội ngày càng phát triển.
- Chi các chế độ BHXH dài hạn đảm bảo cho quỹ BHXH đợc cân đối,
nh bất kỳ nguồn quỹ nào có thu thì phải có chi. Việc chi trả các chế độ
BHXH dài hạn chiếm phần lớn trong tổng chi của quỹ BHXH. Vì vậy cần có
những quy định rõ ràng về mức hởng để đảm bảo quỹ BHXH không bị thâm
hụt.
b, Vai trò của công tác quản lý chi trả các chế độ BXHH dài hạn
Vì khoản chi trả các chế độ BHXH dài hạn chiếm tỷ lệ lớn trong tổng
số tiền tiến hành chi trả trợ cấp cho các chế độ BHXH. Do đó, việc quản lý
công tác chi trả có vai trò đặc biệt quan trọng đối với hệ thống BHXH.
- Quản lý công tác chi trả các chế độ BHXH dài hạn đảm bảo cho
công tác chi trả các chế độ BHXH dài hạn đợc thực hiện đúng nguyên tắc.
Đó là chi đúng đối tợng, chi đầy đủ, chi kịp thời, công khai đảm bảo an toàn
tiền mặt. Đồng thời việc chi trả phải đảm bảo thực hiện theo đúng công tác
kế toán, báo cáo thống kê...Đặc biệt có vai trò tích cực trong việc chống gian
lận, tiêu cực trong công tác chi trả. Nếu có tiêu cực trong công tác này không
những gây mất cân đối quỹ mà còn gây mất lòng tin của chính những ngời
lao động tham gia BHXH.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
- Quản lý công tác chi trả các chế độ BHXH dài hạn đảm bảo việc thực
hiện đúng thủ tục, giấy tờ xét hởng cũng nh đúng quy trình chi trả theo quy
định của hệ thống BHXH. Thủ tục xét hởng trợ cấp BHXH là rất quan trọng
đợc Nhà nớc quy định rõ ràng theo từng chế độ. Việc thực hiện đúng thủ tục
đảm bảo việc chi trả đúng đối tợng đảm bảo sự công bằng.
- Quản lý công tác chi trả các chế độ BHXH dài hạn đảm bảo cho
nguồn kinh phí đợc chi trả đúng mục đích, cân đối các nguồn tài chính. Đảm
bảo cho công tác quản lý tài chính đợc thực hiện một cách chặt chẽ.
Vì vai trò của công tác chi trả các chế độ BHXH dài hạn quan trọng
nh vậy, cho nên cần phải dựa vào những cơ sở nhất định để xác định mức h-
ởng cũng nh sơ sở để quyết định chi sao cho hợp lý và hiệu quả.
Đồng thời việc chi trả cũng phải dựa vào những nguyên tắc cụ thể
nhằm đảm bảo công bằng nhất đối với ngời lao động.
2. Cơ sở và nguyên tắc chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội dài hạn
a. Cơ sở chi trả các chế độ BHXH dài hạn
ở hầu hết các quốc gia trên thế giới khi chi trả các chế độ BHXH dài
hạn thờng căn cứ vào quy định của luật pháp hoặc các văn bản dới luật do
Nhà nớc ban hành. Và thờng căn cứ vào các quy định trong luật để xác định
mức hởng của từng chế độ rồi tiến hành chi trả. Do vậy, để lập lên các quy
định xác định mức hởng là rất quan trọng và thờng đợc căn cứ vào các cơ sở
sau:
Thứ nhất: Cơ sở sinh học
Điều kiện tự nhiên tập quán ở mỗi nơi khác nhau tạo lên sự khác biệt
về sinh học ở con ngời tại mỗi nơi là khác nhau.Từ việc đi lại, ăn ở tới các
quan niệm sống. Đây là cơ sở cần thiết để xác lập các chế độ sao phù hợp
nhất với con ngời ở nơi.
Riêng đối với chế độ BHXH dài hạn, dựa vào cơ sở sinh học để xác
định tuổi nghỉ hu,vì cơ sở sinh học là một trong các yếu tố quyết định tuổi
thọ của con ngời. Có nớc có tuổi thọ cao 70 tuổi đến 80 tuổi, nhng có nớc lại
chỉ có 60 tuổi đến 70 tuổi. Nh vậy, phải căn cứ vào tuổi thọ, căn cứ vào tỉ lệ
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
ngời về hu hàng năm, căn cứ vào tỉ lệ sinh, tỉ lệ chết... Để xác lập mức đóng
mức hởng phù hợp với tuổi nghỉ hu của ngời lao động. Từ đó ra quyết định
chi cho hợp lý.
Thứ hai: Điều kiện lao động và môi trờng làm việc
Hai yếu tố này ảnh hởng trực tiếp tới sức khoẻ, tới mức độ suy giảm
khả năng lao động của con ngời. Có ngành nghề làm việc trong môi trờng
thuận lợi, có ngành nghề lại làm trong môi trờng độc hại và dễ xảy ra tai
nạn... Do vậy, mức độ suy giảm khả năng lao động, nguy cơ bị tai nạn lao
động và bệnh nghề nghiệp của mỗi ngành nghề là khác nhau. Phải căn cứ vào
cơ sở này để xác định tuổi về hu phù hợp với từng ngành nghề, phù hợp với
tuổi nghỉ hu chung. Cụ thể, tuổi nghỉ hu của nhân viên văn phòng, nghiên
cứu khoa học phải khác tuổi nghỉ hu của công nhân khai thác trong hầm mỏ,
hay những ngành nghề tiếp xúc trực tiếp với hoá chất...
Thứ ba: Điều kiện kinh tế xã hội của đất nớc:
Hệ thống BHXH gắn liền với tình hình kinh tế của đất nớc, nh ta đã
biết khi nền kinh tế phát triển đến một trình độ nhất định thì BHXH sẽ đợc
hình thành và phát triển. Nh vậy có nghĩa là chính sách BHXH đợc hoạch
định nh thế nào, đợc tổ chức thực hiện nh thế nào, cần phải căn cứ vào tình
hình kinh tế của đất nớc cụ thể là:
- Khả năng, tiềm lực phát triển của đất nớc
- Trình độ quản lý lao động, quản lý xã hội
- Các chính sách dân số của quốc gia: Tỉ lệ ngời đến tuổi về hu
tăng hàng năm, tỉ lệ sinh, tỉ lệ tử vong...
- Chính sách lao động việc làm: tỉ lệ ngời lao động thất nghiệp, tỉ
lệ ngời lao động có việc làm, tỉ lệ ngời lao động tự do...
- Trình độ dân trí và nhận thức xã hội của dân c.
Ngoài ra cần phải căn cứ vào thời gian tham gia đóng BHXH. Đây là
căn cứ quan trọng để xác định mức hởng sao cho đảm bảo công bằng nhất
cho ngời lao động..
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
b. Nguyên tắc chi trả các chế độ BHXH dài hạn
Việc thực hiện chi trả các chế độ BHXH dài hạn cần phải đảm bảo
nguyên tắc: chi đúng đối tợng, chi đầy đủ, chi kịp thời, đảm bảo công khai
an toàn về tiền mặt, chấp hành đúng chế độ kế toán, báo cáo thống kê đồng
thời phải đợc thực hiện tuân theo quy định quản lý tài chính của mỗi nớc.
- Chi đúng đối tợng là nguyên tắc quan trọng trong công tác chi trả các
chế độ BHXH nói chung và các chế độ BHXH dài hạn nói riêng. Việc chi
đúng đối tợng không những đảm bảo đợc sự công bằng mà còn làm cho
chính ngời lao động tin tởng hơn vào Nhà nớc. Để đảm bảo nguyên tắc này
công tác quản lý sự di biến động đối tợng hởng là rất cần thiết. Đồng thời
phải chú ý đến công tác giải quyết chế độ BHXH cho các đối tợng hởng.
- Chi đầy đủ, kịp thời đảm bảo công khai, an toàn về tiền mặt nh vậy
góp phần cho ngời lao động ổn định cuộc sống một cách nhanh nhất. Đảm
bảo không có tiêu cực trong công tác chi trả. Công tác này cần phải có sự
phối hợp chặt chẽ từ cơ quan BHXH cấp trên. Từ việc lập dự toán chi, cấp
kinh phí, đến khi chi trả trực tiếp đến tay ngời lao động. Chi đầy đủ ở đây là
phải chi đúng số tiền đối tợng đợc hởng, chi đúng lịch trình kế hoạch đặt ra,
không gây phiền hà cho đối tợng.
- Công tác chi trả các chế độ BHXH phải thực hiện theo chế độ kế
toán nói chung và theo chế độ kế toán của BHXH nói riêng. Đảm bảo thuận
tiện cho công tác báo cáo thống kê. đồng thời tuân theo quy định trong quản
lý tài chính theo quy định của mỗi nớc. Vì việc cân đối thu chi trong BHXH
đợc tiến hành trong dài hạn nên công tác kế toán và thống kê là vô cùng quan
trọng. Do vậy, công tác chi trả phải đảm bảo các nguyên tắc kế toán cũng nh
các nguyên tắc thống kê.
Để làm đợc những điều trên việc quản lý công tác chi trả phải đợc tiến
hành thờng xuyên, ngay từ khi xét hởng đến khi chi trả trực tiếp tới tay đối t-
ợng. Không đợc lơ là thiếu đồng bộ trong công tác này.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368

Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×