Tải bản đầy đủ

Luận văn thạc sĩ về giải pháp nâng cao năng lực cạn tranh của ngân hàng nông nghiệp nông thôn Việt Nam trong xu thế hội nhập

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
….………o0o……......


PHẠM TẤN MẾN


GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA
NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG
THÔN VIỆT NAM TRONG XU THẾ HỘI NHẬP


LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ
Chuyên ngành: Ngân hàng
Mã ngành: 60.31.12


NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TIẾN SĨ: PHAN MỸ HẠNH







Tp.HCM, năm 2008


i
MỤC LỤC
Mục lục ----------------------------------------------------------------------------------------------i
Danh mục các từ viết tắt ---------------------------------------------------------------------------- v
Danh mục các bảng, biểu ------------------------------------------------------------------------- vii
Lời mở đầu-------------------------------------------------------------------------------------------- 1
Chương 1: Khái niệm về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại trong bối cảnh
hội nhập quốc tế-------------------------------------------------------------------------------------- 3
1.1 Khái quát về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại ---------------------------- 4
1.1.1 Khái niệm cạnh tranh, các lọai hình cạnh tranh ----------------------------------------- 4
1.1.1.1 Khái niệm cạnh tranh----------------------------------------------------------------------- 4
1.1.1.2 Các loại hình cạ
nh tranh ------------------------------------------------------------------- 5
1.1.2 Khái niệm năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại---------------------------- 6
1.1.2.1 Khái niệm về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp ---------------------------------- 6
1.1.2.2 Khái niệm cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng và những đặc điểm cạnh tranh
trong lĩnh vực ngân hàng ------------------------------------------------------------------- 7
1.1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của NHTM ------------------------- 8
1.1.3.1 Môi trường kinh doanh--------------------------------------------------------------------- 9
1.1.3.2 Sự gia tăng nhu cầu sử dụng d
ịch vụ ngân hàng trong nền kinh tế ---------------- 10
1.1.3.3 Sự phát triển của thị trường tài chính và các ngành phụ trợ liên quan đến ngành
ngân hàng ----------------------------------------------------------------------------------- 11
1.1.4 Các tiêu thức đánh giá năng lực cạnh tranh của NHTM ----------------------------- 11
1.1.4.1 Năng lực tài chính ----------------------------------------------------------------------- 11
1.1.4.2 Tính đa dạng của sản phẩm dịch vụ--------------------------------------------------- 13
1.1.4.3 Nguồn nhân lực -------------------------------------------------------------------------- 13
1.1.4.4 Năng lực công nghệ --------------------------------------------------------------------- 14
1.1.4.5 Năng lực quản trị điều hành ngân hàng----------------------------------------------- 15
1.1.4.6 Danh ti
ếng, uy tín và khả năng hợp tác----------------------------------------------- 15

ii
1.1.5 Các hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong lĩnh vực NHTM------------------- 16
1.2 Hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam và vấn đề hội nhập quốc tế -------------- 17
1.2.1 Hệ thống ngân hàng Việt Nam và vấn đề hội nhập kinh tế quốc tế----------------- 17
1.2.1.1 Lộ trình hội nhập của hệ thống ngân hàng Việt Nam------------------------------ 17
1.2.1.2 Các cam kết về mở cửa khu vực ngân hàng trong tiến trình hội nhập------------ 18
1.2.2 Những thành tự
u và thách thức của ngành ngân hàng-------------------------------- 19
1.2.2.1 Những thành tựu ------------------------------------------------------------------------- 19
1.2.2.2 Những thách thức phải đối mặt trong những năm tới------------------------------- 20
1.3
Kinh nghiệm của Trung Quốc và bài học cho Việt Nam về nâng cao năng lực cạnh
tranh của NHTM trong bối cảnh hội nhập------------------------------------------------ 22

1.3.1 Kinh nghiệm của Trung Quốc sau khi gia nhập WTO ------------------------------- 22
1.3.1.1 Chiến lược phát triển hệ thống NHTM của Chính phủ Trung Quốc -------------- 22
1.3.1.2 Chiến lược “xi măng và con chuột” của các NHTM Trung Quốc ----------------- 23
1.3.2 Những bài học cho Việt Nam về tăng cường năng lực cạnh tranh của NHTM
trong bối cạnh hội nhập ------------------------------------------------------------------- 25
1.3.2.1 Về phía Chính Phủ ----------------------------------------------------------------------- 25
1.3.2.2 Về phía các Ngân hàng thương mại ---------------------------------------------------- 25
Kết luận chương 1 --------------------------------------------------------------------------------- 26
Ch
ương 2: Thực trạng năng lực cạnh tranh của ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển
Nông thôn Việt Nam trong thời kỳ hội nhập --------------------------------------------------- 27
2.1 Tổng quan về lịch sử hình thành và phát triển của Agribank --------------------------- 28
2.1.1 Lịch sử ra đời của Agribank-------------------------------------------------------------- 28
2.1.2 Những giai đọan phát triển của Agribank --------------------------------------------- 29
2.1.2.1 Giai đọan 1988-1990 ------------------------------------------------------------------- 29
2.1.2.2 Giai đọan 1990-1996-------------------------------------------------------------------- 29
2.1.2.3 Giai đọan 1996 đến nay----------------------------------------------------------------- 30
2.2 Tình hình hoạt động của Agribank --------------------------------------------------------- 31
2.2.1 Các sản phẩ
m chủ yếu của Agribank --------------------------------------------------- 31

iii
2.2.2 Kết quả hoạt động kinh doanh năm 2007 ---------------------------------------------- 31
2.2.2.1 Tình hình tài chính ---------------------------------------------------------------------- 32
2.2.2.2 Tình hình huy động---------------------------------------------------------------------- 32
2.2.2.3 Công tác tín dụng ----------------------------------------------------------------------- 35
2.2.2.4 Trong quan hệ thanh toán quốc tế ----------------------------------------------------- 37
2.2.2.5 Sản phẩn dịch vụ------------------------------------------------------------------------- 38
2.3 Năng lực cạnh tranh của Agribank trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế-------- 39
2.3.1 Năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại Việt Nam trong điều kiện hội
nhập kinh tế
quốc tế ----------------------------------------------------------------------- 39
2.3.2 Đánh giá năng lực cạnh tranh của Agribank bằng mô hình SWOT---------------- 40
2.3.2.1 Điểm mạnh--------------------------------------------------------------------------------- 40
2.3.2.2 Điểm yếu ----------------------------------------------------------------------------------- 40
2.3.2.3 Cơ hội--------------------------------------------------------------------------------------- 41
2.3.2.4 Thách thức --------------------------------------------------------------------------------- 41
2.3.3 Phân tích khả năng cạnh tranh của Agribank với các đối thủ khác ---------------- 42
2.3.3.1 Năng lực tài chính ------------------------------------------------------------------------ 42
2.3.3.2 Khả năng sinh lời và hệ số CAR-------------------------------------------------------- 45
2.3.3.3 Thị phần hoạt động ----------------------------------------------------------------------- 46
2.3.3.4 Tính đ
a dạng của sản phẩm ------------------------------------------------------------- 47
2.3.3.5 Năng lực công nghệ ---------------------------------------------------------------------- 50
2.3.3.6 Chất lượng nhân sự ---------------------------------------------------------------------- 51
2.3.3.7 Các yếu tố khác --------------------------------------------------------------------------- 51
Kết luận chương 2 --------------------------------------------------------------------------------- 52
Chương 3: Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Nông nghiệp
và Phát triển Nông thôn Việt Nam -------------------------------------------------------------- 53
3.1 Đánh giá chung về môi trường kinh doanh của ngành ngân hàng đến năm 2010 -- 54
3.1.1 Nhận định đặc điểm môi trường có ảnh hưởng đến hoạ
t động kinh doanh của
ngành ngân hàng sau năm 2010 --------------------------------------------------------- 54

iv
3.1.2 Các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng có triển vọng phát triển đến năm 2010 ---------- 56
3.2 Định hướng phát triển của Agribank đến năm 2010 ----------------------------------- 57
3.2.1 Mục tiêu phát triển của Agribank năm 2008 ------------------------------------------ 57
3.2.2 Định hướng phát triển của Agribank đến năm 2010 và tầm nhìn đến năm 2020 57
3.2.3 Vận dụng mô hình SWOT để nâng cao năng lực cạnh tranh của Agribank ------ 59
3.2.3.1 Phát huy thế mạnh ------------------------------------------------------------------------ 59
3.2.3.2 Khắc phục điể
m yếu ---------------------------------------------------------------------- 59
3.2.3.3 Tận dụng cơ hội --------------------------------------------------------------------------- 60
3.2.3.4 Vượt qua thử thách ----------------------------------------------------------------------- 61
3.3 Nhóm Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Agribank trong xu thế hội nhập 62
3.3.1 Tăng cường sức mạnh tài chính --------------------------------------------------------- 62
3.3.2 Nâng cao công tác quản trị tài sản nợ_ tài sản có ------------------------------------- 63
3.3.3 Hoàn thiện công tác tín dụng------------------------------------------------------------- 63
3.3.4 Đa dạng hóa các sản phẩm truyền thống và phát triển sản phẩm mới-------------- 65
3.3.5 Hoàn thiện và phát triển đồng b
ộ công nghệ thông tin cho toàn hệ thống
Agribank ------------------------------------------------------------------------------------ 66
3.3.6 Nâng cao chất lượng dịch vụ ------------------------------------------------------------ 67
3.3.7 Hoàn thiện hệ thống kênh phân phối---------------------------------------------------- 68
3.3.8 Tiếp tục cũng cố, phát huy sức mạnh nguồn nhân lực------------------------------- 69
3.3.9 Giải pháp về công tác kiểm toán nội bộ ------------------------------------------------ 70
3.3.10 Những giải pháp khác ------------------------------------------------------------------- 71
3.3.11 Những giải pháp bổ trợ từ phía Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước ------------- 72
Kết luận chương 3 --------------------------------------------------------------------------------- 73
Kết luận ------------------------------------------------------------------------------------------- 74
Ph
ụ lục 01 ------------------------------------------------------------------------------------------- 75
Phụ lục 02 ------------------------------------------------------------------------------------------- 79
Tài liệu tham khảo .............................................................................................................80

v
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Tiếng Việt
ACB : Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu
ANZ : Ngân hàng ANZ
Agribank : Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam
BIDV : Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam
BHXH : Bảo hiểm xã hội
CSTT : Chính sách tiền tệ
EAB : Ngân hàng Thương mại cổ phần Đông Á
EIB : Ngân hàng thương mại cổ phần xuất nhập khẩu
HSBC : Ngân hàng Hongkong và Thượng Hải
ICB : Ngân hàng Công thương Việt Nam (Ngân hàng Việt Tín)
KBNN : Kho bạc nhà nước
NHLD : Ngân hàng liên doanh
NHNN : Ngân hàng Nhà nước
NHNNg : Ngân hàng nước ngoài
NHNo&PTNT VN: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam
NHTM : Ngân hàng Thương mại
NHTM CP : Ngân hàng Thương mại cổ phần
NHTM QD : Ngân hàng Thương mại Quốc Doanh
Sacombank : Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Thương Tín
TCTC : Tổ chức tài chính
TCTD : Tổ chức tín dụng
Techcombank: Ngân hàng thương mại cổ phần kỹ thương
VCB : Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam
VIB : Ngân hàng thương mại cổ phẩn quốc tế
UTĐT : Ủy thác đầu tư

vi
Tiếng Anh
ATM : Máy rút tiền tự động
CAR : Hệ số an toàn vốn
FDI : Vốn đầu tư trực tiếp
GATS : Hiệp định chung về thương mại dịch vụ
GDP : Tổng sản phẩm quốc nội
ODA : Hỗ trợ phát triển chính thức
IMF : Quỹ tiền tệ quốc tế
ROA : Suất sinh lợi trên tổng tài sản
ROE : Suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu
WB : Ngân hàng Thế giới
WTO : Tổ chức Thương mại Thế giới.


vii
DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU

Bảng 2.1 : Tình hình tài chính của Agribank từ năm 2003- 2007.................................32
Bảng 2.2 : Cơ cấu nguồn vốn huy động của Agribank từ năm 2003 _ 2007 ................33
Bảng 2.3 : Cơ cấu nguồn vốn huy động của Agribank theo vùng kinh tế ....................34
Bảng 2.4 : Tình hình cho vay theo thành phần kinh tế giai đọan 2003 -2007..............35
Bảng 2.5 : Doanh số thanh tóan quốc tế giai đọan 2003 – 2007 ...................................37
Bảng 2.6 : Đánh giá năng lực cạnh tranh của các khối ngân hàng................................39
Bảng 2.7 : Vốn chủ sở hữu, tổng tài s
ản của các NHTM năm 31/12/2007...................42
Bảng 2.8 : Vốn chủ sở hữu của một số ngân hàng hàng đầu trên thế giới....................43
Bảng 2.9 : Tăng vốn điều lệ của 05 NHTM CP lớn trong giai đoạn 2008 -2010 .........43
Bảng 2.10 : Các NHTM trong nước có sở hữu của đối tác nước ngoài ..........................44
Bảng 2.11 : Các hệ số tài chính của các NHTM năm 2007.............................................45
Bảng 2.12 : Tỷ trọng thu nhập phi lãi trên tổng thu nhập của một số NHTM ...............45
Bảng 2.13 : Thị phần các NHTM lớn ở Việt Nam năm 2007 .........................................46
Bảng 2.14 : Tổng hợp các sản phẩm chủ lực mà các NHTM tiêu biểu...........................48
Bảng 2.15 : Số lượng máy ATM và máy POS của các NHTM đến thời điểm 6/2008...49
Bảng 2.16 : Một số những ứng dụng ngân hàng lõi “core banking”...............................50
Bảng 2.17 : Xếp hạng của 5 lọai dịch vụ tại các NHTM Việt Nam...............................52
Bảng 3.1 : Các yếu tố NHTM sẽ sử dụng trong xu thế
cạnh tranh mới........................54
Bảng 3.2 : Các sản phẩm sẽ được phát triển trong tương lai.........................................56
Biểu 2.1 : Nguồn vốn huy động của Agribank giai đoạn 2003_2007 ..........................34
Biểu 2.2 : Tỷ trọng cho vay theo thành phần kinh tế năm 2007...................................36
Biểu 2.3 : Tỷ lệ dư nợ cho vay theo mục đích giai đọan 2003 _2007..........................37




- 1 -

LỜI MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Để thực hiện đề án cơ cấu lại hệ thống NHTM QD và hệ thống NHTM CP
theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ năm 2001. Cùng với việc trở thành thành
viên thứ 150 của Việt Nam trong ngôi nhà chung WTO ngày 07/11/2006 đến nay
các NHTM Việt Nam đã thực hiện nhiều giải pháp để hoàn thành tốt đề án của Thủ
tướng Chính phủ, các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh c
ủa mình như: tăng
vốn điều lệ, cơ cấu lại nợ, làm sạch bảng cân đối, đổi mới công tác quản trị, nâng
cao chất lượng nguồn nhân lực, đầu tư công nghệ….Bên cạnh đó, sự xâm nhập ngày
càng sâu rộng của ngân hàng nước ngòai vào thị trường Việt Nam, cũng như những
cam kết về mở cửa khu vực ngân hàng trong tiến trình hội nhập ngày một gần kề
đã
làm làm cho cuộc cạnh tranh giữa các NHTM tại Việt Nam ngày càng trở nên gây
gắt và khóc liệt hơn.
Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam cũng không nằm
ngòai chủ trương và xu thế đó. NHNo&PTNT Việt Nam dù đã có những lợi thế
trong cạnh tranh so với các NHTM khác. Thế nhưng, NHNo&PTNT VN cũng còn
tồn tại không ít những yếu kém, cũng như đang phải đối mặt với những khó khăn và
thách thức phía trước. Để tận dụ
ng tốt những lợi thế của mình trên cơ sở xác định
những điểm yếu, lợi dụng cơ hội mà WTO mang lại để vượt qua những thách thức.
Tác giả đã chọn đề tài “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng
Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trong xu thế hội nhập” để nghiên
cứu là đáp ứng được nhu cầu cấp thiết của NHNo&PTNT Việt Nam trong giai đoạn
hiện nay.
2. Mục tiêu nghiên cứu
- Hệ thống hóa những vấn đề cơ bản về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của
NHTM, các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh và các tiêu chí đánh
giá năng lực cạnh tranh của một NHTM.
- Phân tích và đánh giá những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của
NHNo&PTNT VN từ đó đánh giá n
ăng lực cạnh tranh của NHNo&PTNT VN
với các NHTM khác.


- 2 -

- Đề ra các giải pháp và kiến nghị nhằm năng cao năng lực cạnh tranh của
NHNo&PTNT VN trong bối cảnh hội nhập.
3. Đối tượng nghiên cứu
- Những lý luận cơ bản về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của ngân hàng
thương mại
- Xu thế cạnh tranh của các NHTM và thực trạng năng lực cạnh tranh của
NHNo&PTNT VN giai đọan 2003_ 2007
- Giải pháp và những kiến nghị
nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của
NHNo&PTNT VN trong bối cảnh hội nhập
4. Phạm vi nghiên cứu: Hoạt động của NHNo&PTNT VN
5. Những đóng góp chủ yếu của luận văn
Những kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ góp phần bổ sung và hệ thống hóa
các vấn đề lý luận về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh, khái quát xu thế cạnh tranh
của các NHTM trong thời gian s
ắp tới, đánh giá được những điểm mạnh, điểm yếu,
những thời cơ và thách thức của NHNo&PTNT VN, đưa ra những giải pháp góp
phần nâng cao năng lực cạnh tranh của NHNo&PTNT VN, làm tài liệu tham khảo
cho công tác nghiên cứu, học tập về chuyên ngành.
6. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng hai phương pháp nghiên cứu chính là
- Phương pháp thống kê
- Phương pháp phân tích _ so sánh, tổng hợp
7.
Kết cấu của luận văn
Ngòai phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được
kết cấu thành 3 chương, bao gồm:
- Chương 1: Khái niệm về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại trong
bối cảnh hội nhập quốc tế.
- Chương 2: Thực trạng năng lực cạnh tranh của Agribank trong thời kỳ hội
nh
ập
- Chương 3: Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Agribank trong
xu thế hội nhập.


- 3 -



CHƯƠNG 1


KHÁI NIỆM VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH
CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TRONG BỐI CẢNH
HỘI NHẬP QUỐC TẾ



- 4 -

1.1 Khái quát về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại
1.1.1 Khái niệm cạnh tranh và các loại hình cạnh tranh.
1.1.1.1 Khái niệm cạnh tranh
Trong Thế kỷ XX, nhiều lý thuyết cạnh tranh hiện đại ra đời như lý thuyết của
Micheal Porter, J.B.Barney, P.Krugman…v.v.. Trong đó, phải kể đến lý thuyết “lợi
thế cạnh tranh” của Micheal Porter, ông giải thích hiện tượng khi doanh nghiệp
tham gia cạnh tranh thương mại quốc tế cần phải có “lợi thế c
ạnh tranh” và “ lợi thế
so sánh”. Ông phân tích lợi thế cạnh tranh tức là sức mạnh nội sinh của doanh
nghiệp, của quốc gia, còn lợi thế so sánh là điều kiện tài nguyên thiên nhiên, sức lao
động, môi trường tạo cho doanh nghiệp, quốc gia thuận lợi trong sản xuất cũng
nhưng trong thương mại. Ông cho rằng lợi thế cạnh tranh và lợi thế so sánh có quan
hệ chặt chẽ với nhau, hỗ trợ nhau, lợi thế cạnh tranh phát triể
n dựa trên lợi thế so
sánh, lợi thế so sánh phát huy nhờ lợi thế cạnh tranh.
Qua những quan điểm của các lý thuyết cạnh tranh trên cho thấy, cạnh tranh
không phải là sự triệt tiêu lẫn nhau của các chủ thể tham gia, mà cạnh tranh là động
lực cho sự phát triển của doanh nghiệp. Cạnh tranh góp phần cho sự tiến bộ của
khoa học, cạnh tranh giúp cho các chủ thể tham gia biết qúy trọng hơn những cơ hội
và l
ợi thế mà mình có được, cạnh tranh mang lại sự phồn thịnh cho đất nước..
Thông qua cạnh tranh, các chủ thể tham gia xác định cho mình những điểm mạnh,
điểm yếu cùng với những cơ hội và thách thức trước mắt và trong tương lai, để từ
đó có những hướng đi có lợi nhất cho mình khi tham gia vào quá trình cạnh tranh.
Vậy cạnh tranh là sự tranh đua giữa những cá nhân, tập thể, đơn vị kinh tế có
ch
ức năng như nhau thông qua các hành động, nổ lực và các biện pháp để giành
phần thắng trong cuộc đua, để thỏa mãn các mục tiêu của mình. Các mục tiêu này
có thể là thị phần, lợi nhuận, hiệu quả, an toàn, danh tiếng….
Tuy nhiên, không phải tất cả các hành vi cạnh tranh là lành mạnh, hoàn hảo và
nó giúp cho các chủ thể tham gia đạt được tất cả những gì mình mong muốn. Trong
thực tế, để có lợi thế trong kinh doanh các chủ thể tham gia đã sử d
ụng những hành
vi cạnh tranh không lành mạnh để làm tổn hại đến đối thủ tham gia cạnh tranh với
mình. Cạnh tranh không mang ý nghĩa triệt tiêu lẫn nhau, nhưng kết quả của cạnh
tranh mang lại là hoàn toàn trái ngược.


- 5 -

1.1.1.2 Các loại hình cạnh tranh
Có nhiều hình thức được dùng để phân loại hình cạnh tranh bao gồm: căn cứ
vào chủ thể tham gia, phạm vi ngành kinh tế và tính chất của cạnh tranh.
- Căn cứ chủ thể tham gia:
Cạnh tranh giữa người mua và người bán: do sự đối lập nhau của hai chủ thể
tham gia giao dịch để xác định giá cả của hàng hóa cần giao dịch, sự cạnh
tranh này diễn ra theo qui luật “mua rẻ, bán đắt” và giá cả của hàng hóa đựơc
hình thành.
Cạnh tranh giữa những người mua với nhau: sự cạnh tranh này hình thành
trên quan hệ cung_ cầu. Tuy nhiên, sự cạnh tranh này chỉ xảy ra trong điều
kiện cung của một hàng hóa dịch vụ có chất lượng ít hơn nhu cầu của thị
trường.
Cạnh tranh giữa người bán với nhau: Đây có lẽ là hình thức tồn tại nhiều nhất
trên thị trường với tính chất gây go và khốc liệt. Cạnh tranh này có ý nghĩa
sống còn đối với doanh nghiệp nhằm chiếm thị phần và thu hút khách hàng.
- Căn cứ vào phạm vi ngành kinh tế:
Cạnh tranh trong nội bộ ngành: Đây là hình thức cạnh tranh giữa các doanh
nghiệp trong cùng một ngành, cùng sản xuất, tiêu thụ một loại hàng hóa hoặc
dịch vụ nào đó, trong đó các đối thủ tìm cách thôn tính lẫn nhau, giành dựt
khách hàng về phía mình, chiếm lĩnh thị trường. Biện pháp cạnh tranh chủ
yếu của hình thức này là cải tiến kỹ thuật, nâng cao năng suất lao động, giảm
chi phí. Kết quả cạnh tranh trong nội bộ ngành làm cho k
ỹ thuật phát triển,
điều kiện sản xuất trong một ngành thay đổi, giá trị hàng hóa được xác định
lại, tỷ suất sinh lời giảm xuống và sẽ làm cho một số doanh nghiệp thành
công và một số khác phá sản, hoặc sáp nhập.
Cạnh tranh giữa các ngành: là sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp khác
nhau trong nền kinh tế nhằm tìm kiếm mức sinh lợi cao nhất, sự cạnh tranh
này hình thành nên tỷ suất sinh lời bình quân cho tất cả mọi ngành thông qua
sự dịch chuyển của các ngành với nhau.
- Căn cứ vào tính chất của cạnh tranh trên thị trường thì cạnh tranh gồm có cạnh
tranh hoàn hảo và cạnh tranh không hoàn hảo.


- 6 -


Cạnh tranh hoàn hảo: là loại hình cạnh tranh mà ở đó không có người sản
xuất hay người tiêu dùng nào có quyền hay khả năng khống chế thị trường,
làm ảnh hưởng đến giá cả. Cạnh tranh hoàn hảo được mô tả: Tất cả các hàng
hóa trao đổi được coi là giống nhau; tất cả những người bán và người mua
đều có hiểu biết đầy đủ về các thông tin liên quan đến việc mua bán, trao đổi;
không có gì cản trở việc gia nhập hay rút kh
ỏi thị trường của người mua hay
người bán. Để chiến thắng trong cuộc cạnh tranh các doanh nghiệp phải tự
tìm cách giảm chi phí, hạ giá thành hoặc tạo nên sự khác biệt về sản phẩm
của mình so với các đối thủ khác.

Cạnh tranh không hoàn hảo: là một dạng cạnh tranh trong thị trường khi các
điều kiện cần thiết cho việc cạnh tranh hoàn hảo không được thỏa mãn. Các
loại cạnh tranh không hoàn hảo gồm: Độc quyền; Độc quyền nhóm; Cạnh
tranh độc quyền; Độc quyền mua; Độc quyền nhóm mua. Trong thị trường
cũng có thể xảy ra cạnh tranh không hoàn hảo do những người bán hoặc
người mua thiếu các thông tin về giá cả các loại hàng hóa đượ
c trao đổi.
1.1.2 Khái niệm năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại
1.1.2.1 Khái niệm về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp:
Theo WEF (1997) báo cáo về khả năng cạnh tranh toàn cầu thì năng lực cạnh
tranh đựơc hiểu là khả năng, năng lực mà doanh nghiệp có thể duy trì vị trí của nó
một cách lâu dài và có ý chí trên thị trường cạnh tranh, bảo đảm thực hiện một tỷ lệ
lợi nhuận ít nh
ất bằng tỷ lệ đòi hỏi tài trợ những mục tiêu của doanh nghiệp, đồng
thời đạt được được những mục tiêu của doanh nghiệp đặt ra. Năng lực cạnh tranh có
thể chia làm 3 cấp:
- Năng lực cạnh tranh quốc gia: là năng lực của một nền kinh tế đạt được tăng
trưởng bền vững, thu hút được đầu tư, đảm bảo ổ
n định kinh tế, xã hội, nâng
cao đời sống của nhân dân.
- Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp: là khả năng duy trì và mở rộng thị
phần, thu lợi nhuận của doanh nghiệp trong môi trường cạnh tranh trong và
ngòai nước. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thể hiện qua hiệu quả kinh
doanh của doanh nghiệp, lợi nhuận và thị phần mà doanh nghiệp đó có đựơc.


- 7 -

- Năng lực cạnh tranh của sản phẩm và dịch vụ: được đo bằng thị phần của sản
phẩm dịch vụ thể hiện trên thị trường. Khả năng cạnh tranh của sản phẩm, dịch
vụ phụ thuộc vào lợi thế cạnh tranh của nó. Nó dựa vào chất lượng, tính độc
đáo của sản phẩm, dịch vụ, yếu tố công ngh
ệ chứa trong sản phẩm dịch vụ đó.
1.1.2.2 Khái niệm cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng và những đặc điểm cạnh
tranh trong lĩnh vực ngân hàng.
Cũng giống như mọi doanh nghiệp, NHTM cũng là một doanh nghiệp và là
một doanh nghiệp đặc biệt, vì thế NHTM cũng tồn tại vì mục đích cuối cùng là lợi
nhuận. Vì thế, các NHTM cũng tìm đủ mọi biện pháp để cung cấp sản ph
ẩm, dịch
vụ có chất lượng cao với nhiều lợi ích cho khách hàng, với mức giá và chi phí cạnh
tranh nhất, bên cạnh sự đảm bảo về tính chính xác, độ tin cậy và sự tiện lợi nhất
nhằm thu hút khách hàng, mở rộng thị phần để đạt được lợi nhuận cao nhất cho
ngân hàng. Do vậy, cạnh tranh trong NHTM là cũng là sự tranh đua, giành dựt
khách hàng dựa trên tất cả những khả năng mà ngân hàng có được để
đáp ứng nhu
cầu của khách hàng về việc cung cấp những sản phẩm dịch vụ có chất lượng cao, có
sự đặc trưng riêng của mình so với các NHTM khác trên thị trường, tạo ra lợi thế
cạnh tranh, làm tăng lợi nhuận ngân hàng, tạo được uy tín, thương hiệu và vị thế
trên thương trường.
Với những đặc điểm chuyên biệt của mình, sự cạnh tranh trong lĩnh vực ngân
hàng cũ
ng có những đặc thù nhất định:
- Thứ nhất, lĩnh vực kinh doanh của ngân hàng có liên quan trực tiếp đến tất cả
các ngành, các mặt của đời sống kinh tế - xã hội. Do đó:
NHTM cần có hệ thống sản phẩm đa dạng, mạng lưới chi nhánh rộng và liên
thông với nhau để phục vụ mọi đối tượng khách hàng và ở bất kỳ vị trí địa lý
nào.
NHTM phải xây dựng được uy tín, tạo được sự tin tưởng đối với khách hàng
vì bất kỳ một sự khó khăn nào của NHTM cũng có thể dẫn đến sự suy sụp
của nhiều chủ thể có liên quan.
- Thứ hai, lĩnh vực kinh doanh của ngân hàng là dịch vụ, đặc biệt là dịch vụ có
liên quan đến tiền tệ. Đây là một lĩnh vực nhạy cảm nên:


- 8 -

Năng lực của đội ngũ nhân viên ngân hàng là yếu tố quan trọng nhất thể hiện
chất lượng của sản phẩm dịch vụ ngân hàng. Yêu cầu đối với đội ngũ nhân
viên ngân hàng là phải tạo được sự tin tưởng với khách hàng bằng kiến thức,
phong cách chuyên nghiệp, sự am hiểu nghiệp vụ, khả năng tư vấn và đôi khi
cả yếu tố hình thể.
Dịch vụ của ngân hàng phải nhanh chóng, chính xác, thuận tiện, bảo mật và
đặc biệt quan trọng là có tính an toàn cao đòi hỏi ngân hàng phải có cơ sở hạ
tầng vững chắc, hệ thống công nghệ hiện đại. Hơn nữa, số lượng thông tin,
dữ liệu của khách hàng là cực kỳ lớn nên yêu cầu NHTM phải có hệ thống
lưu trữ, quản lý toàn bộ các thông tin này một cách đầy đủ mà vẫn có khả
năng truy xuất một cách dễ dàng.
Ngòai ra, do dịch vụ tiền tệ ngân hàng có tính nhạy cảm nên để tạo được sự
tin tưởng của khách hàng chọn lựa sử dụng dịch vụ của mình, ngân hàng phải
xây dựng được uy tín và gia tăng giá trị thương hiệu theo thời gian.
- Thứ ba, để thực hiện kinh doanh tiền tệ, NHTM phải đóng vai trò tổ chức
trung gian huy động vốn trong xã hội. Nguồn vốn để kinh doanh của ngân
hàng chủ yế
u từ vốn huy động được và chỉ một phần nhỏ từ vốn tự có của ngân
hàng. Do đó yêu cầu ngân hàng phải có trình độ quản lý chuyên nghiệp, năng
lực tài chính vững mạnh cũng như có khả năng kiểm soát và phòng ngừa rủi ro
hữu hiệu để đảm bảo kinh doanh an toàn, hiệu quả.
- Cuối cùng, chất liệu kinh doanh của ngân hàng là tiền tệ, mà tiền tệ là một
công cụ
được Nhà nước sử dụng để quản lý vĩ mô nền kinh tế. Do đó, chất liệu
này được Nhà nước kiểm soát chặt chẽ. Hoạt động kinh doanh của NHTM
ngòai tuân thủ các quy định chung của pháp luật còn chịu sự chi phối bởi hệ
thống luật pháp riêng cho NHTM và chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung
ương.
1.1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của NHTM
Các đặc điểm trong hoạ
t động kinh doanh của một NHTM thể hiện năng lực
cạnh tranh của NHTM đó, nhưng để phát huy năng lực cạnh tranh này, NHTM còn
chịu ảnh hưởng bởi những nhân tố từ bên ngòai. Đó là:



- 9 -

1.1.3.1 Môi trường kinh doanh
Môi trường kinh doanh của NHTM thể hiện ở các đặc điểm sau:
- Tình hình kinh tế trong và ngòai nước:
Nội lực của nền kinh tế của một quốc gia được thể hiện qua quy mô và mức
độ tăng trưởng của GPD, dự trự ngoại hối…
Độ ổn định của nền kinh tế vĩ mô thông qua các chỉ tiêu như chỉ số lạm phát,
lãi suất, tỷ giá hối đoái, cán cân thanh toán quốc tế…
Độ mở cửa của nền kinh tế thể hiện qua các rào cản, sự gia tăng nguồn vốn
đầu tư trực tiếp, sự gia tăng trong hoạt động xuất nhập khẩu..
Tiềm năng tài chính, hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp hoạt động
trên địa bàn trong nước cũng như xu thế chuyển hướng hoạt động của các
doanh nghiệp nước ngoài vào trong nước.
Các yếu tố này tác động đến khả năng tích lũy và đầu tư của người dân, khả
năng thu hút tiền gửi, cấp tín dụng và phát triển các sản phẩm của NHTM, khả năng
mở r
ộng hoặc thu hẹp mạng lưới hoạt động của các ngân hàng…Từ đó làm giảm
hay tăng nhu cầu mở rộng tín dụng, triển khai các dịch vụ, mở rộng thị phần của
NHTM. Để đạt được các mục tiêu trên, các NHTM sẽ áp dụng các chiến lược khác
nhau để nâng cao khả năng cạnh tranh của mình.
Sự biến động của nền kinh tế thế giới sẽ tác động đến lư
u lượng vốn của nước
ngòai vào Việt Nam thông qua các hình thức đầu tư trực tiếp và gián tiếp. Ngòai ra,
chúng ảnh hưởng đến tình hình hoạt động chung của các NHTM, doanh nghiệp, tổ
chức, cá nhân có tham gia quan hệ thanh toán, mua bán với các doanh nghiệp trong
nước cũng như các NHTM trong nước. Điều này sẽ ảnh hưởng đến hoạt động của
NHTM trong nước và ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của các NHTM trong
nước.
- Hệ
thống pháp luật, môi trường văn hóa, xã hội, chính trị:
Với đặc điểm đặc biệt trong hoạt động kinh doanh của NHTM chịu chi phối và
ảnh hưởng của rất nhiều hệ thống pháp luật khác nhau, luật dân sự, luật xây dựng,
luật đất đai, luật cạnh tranh, luật các tổ chức tín dụng…Bên cạnh đó, NHTM còn
chịu sự quản lý chặt chẽ từ NHNN và được xem là một trung gian để
NHNN thực


- 10 -

hiện các CSTT của mình. Do vậy, sức mạnh cạnh tranh của các NHTM phụ thuộc
rất nhiều vào CSTT, tài chính của chính phủ và NHNN.
Ngòai những hệ thống và văn bản pháp luật trong nước, các NHTM còn phải
chịu những qui định, chuẩn mực chung của tổ chức thương mại thế giới (WTO)
trong việc quản trị hoạt động kinh doanh của mình.
Do vậy, bất kỳ sự thay đổi nào trong hệ thống pháp luật, chuẩ
n mực quốc tế,
cũng như CSTT của NHNN sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của các
NHTM.
1.1.3.2 Sự gia tăng nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng trong nền kinh tế
Với quá trình mở cửa nền kinh tế, tự do hóa và hội nhập thị trường tài chính
tiền tệ, sự cạnh tranh đối với ngành ngân hàng tất yếu sẽ ngày càng trở nên gây gắt
và quy
ết liệt. Hiện nay, cạnh tranh giữa các NHTM không chỉ dừng ở các loại hình
dịch vụ truyền thống (huy động và cho vay) mà còn cạnh tranh ở thị trường sản
phẩm dịch vụ mới. Phân tích những yếu tố dưới đây có thể thấy được nhu cầu dịch
vụ ngân hàng trong tương lai gần sẽ ngày càng tăng cao:
- Sự biến đổi về cơ cấu dân cư, sự tăng dân số
(đặc biệt là khu vực đô thị), sự
tăng lên của các khu công nghiệp, khu đô thị mới dẫn đến số doanh nghiệp và
cá nhân có nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng tăng lên rõ rệt.
- Thu nhập bình quân đầu người ở hầu hết các quốc gia đều được nâng lên, qua
đó các dịch vụ ngân hàng cũng sẽ có những bước phát triển tương ứng.
- Các hoạt động giao thương quốc t
ế ngày càng phát triển làm gia tăng nhu cầu
thanh toán quốc tế qua ngân hàng.
- Số lao động di cư giữa các quốc gia tăng lên nên nhu cầu chuyển tiền cũng như
thanh toán qua ngân hàng có chiều hướng tăng cao.
Ngòai ra, thị trường tài chính càng phát triển thì khách hàng càng có nhiều sự
lựa chọn. Các yêu cầu của khách hàng đối với dịch vụ ngân hàng sẽ ngày càng cao
hơn cả về chất lượng, giá cả, các tiện ích lẫn phong cách phục vụ. Đây chính là áp
lực bu
ộc các NHTM phải đổi mới và hoàn thiện mình hơn nhằm đáp ứng nhu cầu
của khách hàng và nâng cao khả năng cạnh tranh của mình.



- 11 -

1.1.3.3 Sự phát triển của thị trường tài chính và các ngành phụ trợ liên quan với
ngành ngân hàng
Thị trường tài chính trong nước phát triển mạnh là điều kiện để các ngân hàng
phát triển và gia tăng cung vào một ngành có lợi nhuận, từ đó dẫn đến mức độ cạnh
tranh cũng gia tăng.
Mặt khác, đặc điểm hoạt động của các loại hình định chế tài chính có mối liên
hệ rất chặt chẽ
và có sự bổ trợ lẫn nhau, như ngành bảo hiểm và thị trường chứng
khoán với ngành ngân hàng. Sự phát triển của thị trường bảo hiểm và thị trường
chứng khoán, một mặt chia sẻ thị phần với ngân hàng, nhưng mặt khác cũng hỗ trợ
cho sự tăng trưởng của ngành ngân hàng thông qua việc cắt giảm chi phí và tạo điều
kiện cho các NHTM đa dạng hóa các dịch vụ, tăng kh
ả năng cạnh tranh nhờ tận
dụng lợi thế theo phạm vi.
Ngòai ra, sự phát triển của ngành ngân hàng còn phụ thuộc rất nhiều vào sự
phát triển của khoa học kỹ thuật cũng như sự phát triển của các ngành, lĩnh vực
khác như tin học viễn thông, giáo dục đào tạo, kiểm toán. Đây là những ngành phụ
trợ mà sự phát triển của nó sẽ giúp ngân hàng nhanh chóng đa dạng hóa các dịch vụ,
tạo lập thương hiệu và uy tín, thu hút nguồn nhân lực cũng như có những kế hoạch
đầu tư hiệu quả trong một thị trường tài chính vững mạnh.
1.1.4 Các tiêu thức đánh giá năng lực cạnh tranh của NHTM
1.1.4.1 Năng lực tài chính:
Năng lực tài chính của NHTM được thể hiện qua các yếu tố sau:
- Vốn tự có:
Về mặt lý thuyết, vốn điều l
ệ và vốn tự có đang đóng vai trò rất quan trọng
trong hoạt động ngân hàng. Vốn điều lệ cao sẽ giúp ngân hàng tạo được uy tín trên
thị trường và tạo lòng tin nơi công chúng. Vốn tự có thấp đồng nghĩa với sức mạnh
tài chính yếu và khả năng chống đỡ rủi ro của ngân hàng thấp. Theo qui định của
Ủy ban Bassel, vốn tự có của NHTM phải đạt tối thiểu 8% trên tổng tài sản có rủi ro
chuyển đổi của ngân hàng đó. Đó là điều kiện đảm bảo an toàn cho hoạt động kinh
doanh của ngân hàng.




- 12 -

- Qui mô và khả năng huy động vốn:
Khả năng huy động vốn là một trong những tiêu chí đánh giá tình hình hoạt
động kinh doanh của các ngân hàng. Khả năng huy động vốn còn thể hiện tính hiệu
qủa, năng lực và uy tín của ngân hàng đó trên thị trường. Khả năng huy động vốn
tốt cũng có nghĩa là ngân hàng đó sử dụng các sản phẩm dịch vụ, hay công cụ huy
động vốn có hiệu quả, thu hút đượ
c khách hàng.
- Khả năng thanh khỏan:
Theo chuẩn mực quốc tế, khả năng thanh toán của ngân hàng thể hiện qua tỷ lệ
giữa tài sản “có” có thể thanh toán ngay và tài sản “Nợ” phải thanh toán ngay. Chỉ
tiêu này đo lường khả năng ngân hàng có thể đáp ứng được nhu cầu tiền mặt của
người tiêu dùng. Khi nhu cầu về tiền mặt của người gửi tiền bị giới hạn, thì uy tín
của ngân hàng
đó bị giảm một cách đáng kể, kết quả là NHTM đó sẽ bị phá sản nếu
để điều này xảy ra.
- Khả năng sinh lời:
Khả năng sinh lời là thước đo đánh giá tình hình kinh doanh của NHTM. Mức
sinh lời được phân tích qua các thông số sau:
Thu nhập sau thuế
ROE = (tỷ lệ thu nhập trên vốn tự có- return on
equity) Vốn chủ sở hữu
ROE: thể hiện tỷ lệ thu nh
ập của một đồng vốn chủ sở hữu
Thu nhập sau thuế
ROA = (tỷ lệ thu nhập trên tổng tài sản- return on
assets) Tổng tài sản
ROA: thể hiện khả năng sinh lời trên tổng tài sản- đánh giá công tác quản lý
của ngân hàng, cho thấy khả năng chuyển đổi tài sản của ngân hàng thành thu nhập
ròng.
- Mức độ rủi ro:
Mức độ rủi ro của ngân hàng thường đựơc đo lườ
ng bằng 2 chỉ tiêu cơ bản
sau:
Hệ số an toàn vốn (CAR: capital adequacy ratio)
Chất lượng tín dụng (tỷ lệ nợ quá hạn)


- 13 -

Hệ số CAR chính là tỷ lệ giữa vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản có rủi ro
chuyển đổi (theo Ủy ban giám sát tín dụng Basel). Theo chuẩn quốc tế thì CAR tối
thiểu phải đạt 8%. Tỷ lệ này càng cao cho thấy khả năng tài chính của ngân hàng
càng mạnh, càng tạo đựơc uy tín, sự tin cậy của khách hàng với ngân hàng càng lớn.
Chất lựơng tín dụng thể hiện chủ yếu thông qua tỷ lệ nợ quá hạn/ t
ổng nợ. Nếu
tỷ lệ này chấp cho thấy chất lượng tín dụng của NHTM đó tốt, tình hình tài chính
của ngân hàng đó lành mạnh và ngược lại thì tình hình tài chính của NHTM đó cần
được quan tâm.
1.1.4.2 Tính đa dạng của sản phẩm dịch vụ
Với đặc tính riêng của ngành ngân hàng là các sản phẩm dịch vụ hầu như
không có sự khác biệt thì các NHTM phát huy khả năng cạnh tranh của mình không
chỉ bằng nhữ
ng sản phẩm cơ bản mà còn thể hiện ở tính độc đáo, sự đa dạng của sản
phẩm dịch vụ của mình.
Một ngân hàng mà có thể tạo ra sự khác biệt riêng cho từng loại sản phẩm của
mình trên cơ sở những sản phẩm truyền thống sẽ làm cho danh mục sản phẩm của
mình trở nên đa dạng hơn, điều này sẽ đáp
ứng được hầu hết các nhu cầu cầu khác
nhau của khách hàng khác nhau, từ đó dễ dàng chiếm lĩnh thị phần và làm tăng sức
mạnh cạnh tranh của ngân hàng.
Ngòai ra, các NHTM còn sử dụng các sản phẩm dịch vụ bổ trợ khác để thu hút
khách hàng, tạo thu nhập cho ngân hàng như cung cấp sao kê định kỳ, tư vấn tài
chính….
1.1.4.3 Nguồn nhân lực:
Trong một doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ như NHTM thì yếu tố con người
có vai trò quan trọng trong việc thể hiện chất lượng của dịch vụ. Đội ngũ nhân viên
của ngân hàng chính là người trực tiếp đem lại cho khách hàng những cảm nhận về
ngân hàng và sản phẩm dịch vụ của ngân hàng, đồng thời tạo niềm tin của khách
hàng đối với ngân hàng. Đó chính là những đòi hỏi quan trọng đối với đội ngũ nhân
viên ngân hàng, từ đó giúp ngân hàng chiếm giữ thị phần c
ũng như tăng hiệu quả
kinh doanh để nâng cao năng lực cạnh tranh của mình.
Năng lực cạnh tranh về nguồn nhân lực của các NHTM phải được xem xét
trên cả hai khía cạnh số lượng và chất lượng lao động.


- 14 -

* Về số lượng lao động:
Để có thể mở rộng mạng lưới nhằm tăng thị phần và phục vụ tốt khách hàng,
các NHTM nhất định phải có lực lượng lao động đủ về số lượng. Tuy nhiên cũng
cần so sánh chỉ tiêu này trong mối tương quan với hệ thống mạng lưới và hiệu quả
kinh doanh để nhìn nhận năng suất lao động của người lao động trong ngân hàng.
*
Về chất lượng lao động:
Chất lượng nguồn nhân lực trong ngân hàng thể hiện qua các tiêu chí:
- Trình độ văn hóa của đội ngũ lao động: bao gồm trình độ học vấn và các kỹ
năng hỗ trợ như ngoại ngữ, tin học, khả năng giao tiếp, thuyết trình, ra quyết
định, giải quyết vấn đề, ... Tiêu chí này khá quan trọng vì nó là nền tảng thể
hiện khả năng của ngườ
i lao động trong ngân hàng có thể học hỏi, nắm bắt
công việc để thực hiện tốt kỹ năng nghiệp vụ.
- Kỹ năng quản trị đối với nhà điều hành; trình độ chuyên môn nghiệp vụ và kỹ
năng thực hiện nghiệp vụ đối với nhân viên: đây là tiêu chí quan trọng quyết
định đến chất lượng dịch vụ mà ngân hàng cung cấp cho khách hàng. NHTM
cần một đội ng
ũ những nhà điều hành giỏi để giúp bộ máy vận hành hiệu quả
và một đội ngũ nhân viên với kỹ năng nghiệp vụ cao, có khả năng tư vấn cho
khách hàng để tạo được lòng tin với khách hàng và ấn tượng tốt về ngân hàng.
Đây là những yếu tố then chốt giúp ngân hàng cạnh tranh giành khách hàng.
Như vậy, chất lượng nguồn nhân lực có vai trò quan trọng và quyết định đối
với năng lự
c cạnh tranh của một NHTM. Chất lượng nguồn nhân lực là kết quả của
sự cạnh tranh trong quá khứ đồng thời lại chính là năng năng lực cạnh tranh của
ngân hàng trong tương lai. Có một đội ngũ cán bộ thừa hành và nhân viên giỏi, có
khả năng sáng tạo và thực thi chiến lược sẽ giúp ngân hàng hoạt động ổn định và
bền vững. Có thể khẳng định nguồn nhân lực đủ về s
ố lượng và đầy về chất lượng là
một biểu hiện năng lực cạnh tranh cao của NHTM.
1.1.4.4 Năng lực công nghệ:
Trong lĩnh vực ngân hàng thì việc áp dụng công nghệ là một trong những yếu
tố tạo nên sức mạnh cạnh tranh của các NHTM. Để năng cao chất lượng sản phẩm
dịch vụ nhằm đáp ứng mọi yêu cầu của khách hàng thì nhu cầu công nghệ là vô
cùng quan trọ
ng. Công nghệ sẽ góp phần tạo nên những chuyển biến mang tính độc


- 15 -

đáo và tiện ích hơn, nó giúp các NHTM . Ngày nay, các NHTM đang triển khai phát
triển những sản phẩm ứng dụng công nghệ cao, và sử dụng các sản phẩm dịch mang
tính chất công nghệ làm thước đo cho sự cạnh tranh, đặc biệt là trong lĩnh vực thanh
toán và các sản phẩm dịch vụ điện tử khác.
Trong diễn đàn quốc tế “banking vietnam” khẳng định việc sử dụng công nghệ
thông tin là công cụ chính để khẳng định n
ăng lực cạnh tranh của các NHTM, sự
phát triển các sản phẩm dịch vụ E-banking là xu hướng thời thượng, công nghệ là
yếu tố tạo nên sự khác biệt giữa các NHTM trong kinh doanh.
1.1.4.5 Năng lực quản trị điều hành ngân hàng:
Một yếu tố quan trọng quyết định đến sự thành bại trong hoạt động kinh doanh
của bất kỳ doanh nghiệp nào là vai trò của những người lãnh đạo doanh nghiệp,
nh
ững quyết định của họ có tầm ảnh hưởng đến toàn bộ hoạt động của doanh
nghiệp.
Năng lực quản trị, kiểm soát và điều hành của nhà lãnh đạo trong ngân hàng
có vai trò rất quan trọng trong việc đảm bảo tính hiệu quả, an toàn trong hoạt động
ngân hàng. Tầm nhìn của nhà lãnh đạo là yếu tố then chốt để ngân hàng có một
chiến lược kinh doanh đúng đắn trong dài hạn. Thông thường đánh giá năng l
ực
quản trị, kiểm soát, điều hành của một ngân hàng người ta xem xét đánh giá các
chuẩn mực và các chiến lược mà ngân hàng xây dựng cho hoạt động của mình. Hiệu
quả hoạt động cao, có sự tăng trưởng theo thời gian và khả năng vượt qua những bất
trắc là bằng chứng cho năng lực quản trị cao của ngân hàng.
Một số tiêu chí thể hiện năng lực quản trị của ngân hàng là:
- Chiến lược kinh doanh của ngân hàng: bao gồm chiến lược marketing (xây
dựng uy tín, thương hiệu), phân khúc thị trường, phát triển sản phẩm dịch vụ, ..
- Cơ cấu tổ chức và khả năng áp dụng phương thức quản trị ngân hàng hiệu quả.
- Sự tăng trưởng trong kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng.
1.1.4.6 Danh tiếng, uy tín và khả năng hợp tác:
Hoạt động trong lĩ
nh vực ngân hàng luôn gắn liền với yếu tố uy tín của NHTM
đó, tâm lý của người tiêu dùng luôn là yếu tố quyết định đến sự sống còn đến hoạt
động của NHTM với hiệu ứng dây chuyền do tâm lý của người tiêu dùng mang lại.
Vì thế, danh tiếng và uy tín của NHTM là yếu tố nội lực vô cùng to lớn, nó quyết


- 16 -

định sự thành công hay thất bại cho ngân hàng đó trên thương trường. Việc gia tăng
thị phần, mở rộng mạng lưới hoạt động, tăng thu nhập phụ thuộc rất nhiều vào uy
tín của NHTM.
Tuy nhiên, uy tín của NHTM chỉ được tạo lập sau một khoảng thời gian khá
dài thông qua hình thức sở hữu, đội ngũ nhân viên, việc ứng dụng các sản phẩm
mang tính công nghệ cao, việc đáp ứng đầy đủ và th
ỏa đáng các nhu cầu của người
tiêu dùng. Vì vậy, để tạo được uy tín và danh tiếng trên thương trường, các NHTM
phải nổ lực và luôn luôn cải biến sản phẩm dịch vụ để đáp ứng nhu cầu ngày càng
cao của khách hàng.
Ngày nay, ngòai danh tiếng và uy tín của mình, các NHTM còn phải thể hiện
được sự liên kết lẫn nhau trong hoạt động kinh doanh của mình, sự kiện một NHTM
hợp tác với một TCTD có uy tín và danh tiếng khác trên thương trường, hoặc s

hợp tác chiến lượt giữa các ngân hàng hay tổ chức tài chính, tập đoàn kinh tế lớn
nào cũng góp phần năng cao sự mạnh cạnh tranh của NHTM đó trên thương trường
1.1.5 Các hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong lĩnh vực NHTM:
Một khi mà vấn đề cạnh tranh của các NHTM được xem là một trong những
vấn đề sống còn của các NHTM thì các NHTM sẽ tìm đủ mọi cách để gia tăng năng
lực cạnh tranh của mình, đ
iều này tất yếu sẽ có không ít các NHTM sử dụng các
hành vi cạnh tranh không lành mạnh của mình. Dưới đây là một số các định nghĩa
mà theo điều 16 Luật các Tổ chức tín dụng định nghĩa là cạnh tranh không lành
mạnh là:
- Khuyến mãi bất hợp pháp;
- Cung cấp thông tin dễ gây hiểu nhầm (dưới bất kỳ hình thức nào) có hại cho
các TCTD và khách hàng khác;
- Đầu cơ dẫn đến lũng đọan tỷ giá ng
ọai tệ, vàng và thị trường tiền tệ; và
- Các hành vi cạnh tranh bất hợp pháp khác;
Theo công văn số 339/NHNN-CSTT ngày 07/04/2004 của Ngân hàng Nhà
nước thì hành vi cạnh tranh không lành mạnh là:
- Lạm dụng việc tăng lãi suất để thu hút tiền gửi;


- 17 -

- Lạm dụng cơ chế lãi suất để cạnh tranh trong cho vay (chẳng hạn như một số
TCTD không tuân thủ các nguyên tắc và điều kiện cấp tín dụng để thu hút
khách hàng);
Hành vi cạnh tranh không lành mạnh là việc các NHTM sử dụng những
chương trình, cách thức khác nhau nhằm gây ra sự hiểu lầm, hoặc dễ gây ra sự hiểu
lầm của người tiêu dùng về việc sử dụng các sản phẩm, dịch vụ
của mình, hoặc bán
những sản phẩm dịch vụ của mình dưới giá thành, mà có thể gây thiệt hại đến các
TCTD khác họăc cho người tiêu dùng, hoặc cho nền kinh tế
1.2 Hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam và vấn đề hội nhập quốc tế:
1.2.1 Hệ thống ngân hàng Việt Nam và vấn đề hội nhập kinh tế quốc tế:
1.2.1.1 Lộ trình hội nhập của hệ thống ngân hàng Việt Nam:

Tiếp tục mở cửa dịch vụ ngân hàng và hình thức pháp lý trong hoạt động ngân
hàng đối với các trung gian tài chính Hoa Kỳ, đảm bảo đến năm 2010 các ngân
hàng Hoa Kỳ được đối xử gần như bình đẳng với các trung gian tài chính trong
nước. Cụ thể đến năm 2010, thị trường tài chính trong nước đáp ứng cơ bản về các
yêu cầu sau của Hiệp định thương mại Việt _ Mỹ.
- Không hạn chế
số lượng nhà cung cấp dịch vụ ngân hàng;
- Không hạn chế tổng giá trị các giao dịch về dịch vụ ngân hàng;
- Không hạn chế tổng các hoạt động tác nghiệp hay tổng số lượng dịch vụ ngân
hàng;
- Không hạn chế tổng số người được tuyển dụng của các tổ chức tài chính nước
ngoài;
- Không hạn chế việc tham gia góp vốn của bên nước ngoài dưới hình th
ức tỷ lệ
phần trăm tối đa số cổ phiếu nước ngoài được nắm giữ;
- Hệ thống ngân hàng Việt Nam bắt đầu mở rộng hoạt động trên thị trường tài
chính quốc tế;
Trong giai đoạn này, NHNN sẽ tiếp tục xây dựng và hoàn chỉnh môi trường
pháp lý về hoạt động ngân hàng phù hợp với thông lệ và chuẩn mực quốc tế. Đối
vớ
i các TCTD trong nước, NHNN sẽ theo dõi, xúc tiến việc củng cố các TCTD về:
- Cơ cấu vốn và dự phòng rủi ro;
- Cơ cấu tổ chức;

Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×

×