Tải bản đầy đủ

Bình giảng đoạn thơ sau bài thơ Tiếng hát con tàu của Chế Lan Viên (2) pptx

Bình giảng đoạn thơ sau trong bài thơ Tiếng hát con tàu của Chế Lan
Viên:
Bài làm 2
Trong sổ tay của Chế Lan Viên, có viết “Bài thơ thu, anh làm một nửa
mà thôI còn một nửa cho mùa thu làm lấy”. “Một nửa anh làm” tức là cái
dấu ấn sáng tạo của riêng anh, “một nửa mùa thu tự làm lấy” tức là hiện thực
tươi rói của cuộc đời tràn vào thơ anh. Bài thơ Tiếng hát con tàu của tác giả
thể hiện khá rõ nét quan điểm nghệ thuật đó. Đặc biệt là khổ thơ làm đề từ:
Tây Bắc ư? Có riêng gì Tây Bắc

Tâm hồn ta là Tây Bắc chứ còn đâu?
Mặc dù bài thơ có liên quan đến sự kiện kinh tế xã hội. Cuộc vận động
nhân dân miền xuôI lên xâu dựng kinh tế miền núi. Sự kiện ấy là điểm xuất
phát gợi cảm hứng cho biết bao nhà thơ, nhà văn. Nó gợi về trong tâm hồn
nhà thơ những tình cảm thắm thiết và những kỉ niệm sâu nặng với nhân dân,
đất nước và lời kêu gọi lên miền Tây trở thành lời giục giã, mời gọi những
tâm hồn thơ đến với đời sống cần lao và rộng lớn của nhân dân. Từ một vấn
đề kinh tế – xã hội bài thơ mở ra những suy tưởng sâu rộng về cuộc sống và
nghệ thuật.
Tiếp xúc với bài thơ trước hết ta tiếp xúc với tựa đề của nó “Tiếng hát
con tàu”, một nhan đề mang ý nghĩa biểu tượng. Sự thật thì chưa hề có con

tàu và đường tàu nào lên Tây Bắc. Con tàu ở đây là biểu tượng cho khát
vọng ra đI đến những miền xa xôi, đến với nhân dân đất nước và cũng là đến
với những ước mơ , những ngọn nguồn của cảm hứng nghệ thuật, đến với
cuộc đời rộng lớn
Anh có nghe gió ngàn đang rú gọi:
Ngoài cửa ô! Tàu đói những vành trăng
Nói đến con tàu là nói đến sự ra đi, nói đến quá trình vượt qua những
không gian bao la để đến với hạnh phúc và ước nguyện. Phải chăng con tàu
ở đây là biểu tượng cho khát vọng cởi trói tâm hồn mình ra hướng gió trong
trời đất bao la hoà mình vào cuộc sống tìm đến bể lớn cần lao của nhân dân
hát mãi khúc hát lên đường của tác giả. Đến với nhân dân là đến với những
niềm vui vô tận của cuộc đời: niềm vui được xây dựng, được góp phần nhỏ
bé của mình vào cuộc sống chung của mọi người nơi những miền xa xôi của
Tổ quốc. Tây Bắc không riêng gì Tây Bắc mà nó còn là tổ quốc bao la, là đất
mẹ đang ngày đêm cần những đứa con đến để xây dựng. Chính nơi xa nôi
mênh mông ấy là đời sống cần lao và chiến đâu đầy gian khổ nhưng cũng
đầy tình nghĩa đồng bào.
Đất nước mênh mông đời anh nhỏ hẹp
Tàu gọi anh đi sao chửa ra đi
Chằng có thơ đâu giữa lòng đóng khép
Tâm hồn anh chờ gặp anh trên kia.
Thơ cũng như nghệ thuật nói chung bắt nguồn từ hiện thực. KHông có
hiện thực đẹp đẽ của cuộc đời thì không có thi ca. Vì vậy thơ phảI hướng tớ
hiện thực của cụoc đời. Và cuộc đời mà thơ hướng tới phảI là cuộc đời mạnh
mẽ và rộng lớn. Không có sức mạnh vô hình nào có thể ngăn cách thơ và
hiện thực bởi lẽ thơ là phương thức trữ tình, là tiếng hát của con tim. Nó xác
lập mổiung cảm giữa con người và cuộc sống, tạo ra những âm hưởng ngọt
ngào vào lòng người đọc. Chính vì vậy “Tiếng hát con tàu” là tiếng hát trăn
trửo say sưa tràn đầy phấn khởi của một tâm hồn khoẻ khoắn, khoáng đạt
bộc lộ khát vọng của chính mình. Tâm hồn ấy có lúc “muốn là vì sao le lói ở
trời xa” đã “ đóng kính phòng văn hì hục viết” để “nắng trôi đi oan uổng biết
bao ngày “ giờ đây đang phá cái lồng chật chội của cá nhân để dang cánh
bay thẳng vào bâu trời “nhân đân” đi từ “thung lũng đau thương ra cánh
đồng vui” chính cái phút bừng sáng ấy lại biến hồn thơ Chế Lan viên thành
con tàu. Và người đọc bị cuốn hút ngay vào sự khẩn trương giục giã như
chính nhịp điệu của con tàu đi. Nghệ thuật quán xuyến tâm lí của Chế Lan
Viên là chỗ đó.
Tư tưởng của bài thơ còn được biểu hiện thêm trong bốn câu đề từ:
Tây Bắc ư? Có riêng gì Tây Bắc
Khi lòng ta đã hoá những con tàu
Khi tổ quốc bốn bề lên tiếng hát
Tâm hồn ta là Tây Bắc chứ còn đâu
“Đề từ” là tấm biển chỉ đường hướng người đọc vào ý đồ nghệ thuật của
tác giả, vào tư tưởng của gác phẩm. Hình thức sáng tạo có đề từ như thế này
không phải riêng Chế Lan Viên có mà đã có rất nhiều người chú ý. Tố Hun
đã lấy câu thơ trong Mẹ Tơm làm đề từ cho cả tập thơ Gió Lộng
“Gió lộng đường khơi rộng đất trời” hay Huy Cận đã đề từ bài Tràng
giang của mình bằng câu: “Bâng khuâng trời rộng nhớ sông dài”. Khơi
nguồn cảm hứng cho tác giả trong quá trình sáng tạo. Cảm hứng đó được
phát triển trong toàn bộ bài thơ.
ở đây, với Chế Lan Viên đề từ này cũng khơi nguồn cảm hứng cho tác
giả nhưng nó có những cái hay riêng của nó
Tây Bắc ư? Có riêng gì Tây Bắc
Khi lòng ta đã hoá những con tàu
Khi tổ quốc bốn bề lên tiếng hát
Tâm hồn ta là Tây Bắc chứ còn đâu
Bài thơ là lời mời gọi lên Tây Bắc xâu dựng kinh tế – xã hội như một
khúc hát lên đượng lở đây, Chế Lan Viên không giới hạn bài thơ của mình ở
mục đinchs vận động tuyên truyền cho một chủ trương chính sách cụ thể, bài
thơ còn mang ý nghĩa khái quát sâu rộng về đời sống và chân lí nghệ thuật.
Đất nước vừa thoát khỏi chiến tranh, hoà bình được lập lại, nơi nơi đang cất
lên tiếng hát xây dựng theo tiếng gọi của Đảng của Bác Hồ. Các thế hịe nhà
văn đã xem văn hoá nghệ thuật là một mặt trận và lấy cuộ sống hiện thực để
làm đề tài sáng tác. Hoà mình vào dòng thác ấy: nhiều nhà thơ nhà văn đã
xung phong đi đầu…và trong đó có Chế Lan Viên. Nếu như trước kia Nam
Cao cho rằng : “Nghệ thuật không cần phải là ánh trăng lừa dối…nghệ thuật
có thể chỉ là tiếng đau khổ kia thoát ra từ kiếp lầm than” tức là ông muốn đặt
vấn đề cuộc sống lên trên văn chương. ở đây, Chế Lan Viên cũng nói “
Chẳng có thơ đâu giữa lòng đóng khép” tức là anh phải mở rộng lòng mình
đón nhận hiện thực cuộc sống. Nghệ thuật đâu phải tự nó đến mà có thể nảy
sinh khi người nghệ sĩ mở lòng ra đón nhận và hoà nhập vào cuộ đời rộng
.Chế Lan Viên cũng chỉ rõ : nếu lòng anh đã hoá những con tàu và tiếng hát
con tàu đã hoà nhập cùng khúc hát của bốn bề tổ quốc thì chính là lúc ngừoi
nghệ sĩ có thể soi mình vào đấy mà thấy đựơc cả đất nước nhân dân
Tâm hồn ta là Tây Bắc chứ còn đâu.
Trong Chim lượn trăm vòng Chế Lan Viên đã diễn tả hình tượng này
Tâm hồn tôi khi Tổ quốc soi vào
Thấy ngàn núi trăm sông diễm lệ.
Nghĩ là Chế Lan Viên đã “ cho hồn” mình hoà vào cuộc sống vươn tới
cuộc sống hay nói đúng hơn nhà thơ đã ý thức được về vai trò quyết định
của đời sống với văn chương cũng như không hề coi nhẹ vai trò của chủ thể
nghệ sĩ trong sáng tạo nghệ thuạt. Tóm lại phảI để cho “cuộc sống đánh vào
thơ trăm nghìn lớp sóng” và nhà văn là bến bờ đón nhận những lớp sóng ấy
Câu thơ:
-Lòng ta đã hoá những con tàu
-Tâm hồn ta là Tây Bắc chứ còn đâu
Nghe kì lạ nhưng thực ra chúng thống nhất một cách biện chứng với nhau.
Bởi lữ có sự thống nhất giữa ngoại cảnh và nội tâm “hướng nội” và “hướng
ngoại”.
Như vậy qua Tiếng hát con tàu và đặc biệt là khổ thơ đề từ tác giả đã thể
hiện khá rõ nét những quan niệm của mình về đời sống cũng như chân lí
nghệ thuât. Cũng như “đời đã ngân lên tiếng thơ, phù sa đời đã làm tươi tốt
cho thơ” và “chẳng có thơ đâu giữa lòng đóng khép”.

Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×

×