Tải bản đầy đủ

THÁO GỠ KK HS GẶP PHẢI KHI HỌC BÀI NGUYÊN GIẢM PHÂN

TRNG THPT CHU VN AN T : SINH CễNG NGH
sở giáo dục và đào tạo QUNG TR
Trờng THPT CHU VN AN
Sáng kiến kinh nghiệm
"THO G NHNG KHể KHN HC SINH GP PHI KHI HC CHNG PHN BO TRONG
BI NGUYấN PHN V GIM PHN SINH HC 10 CB"
GV thc hin : Nguyn ng Phng
T : Sinh - Cụng ngh

Năm học: 2009 - 2010
a. đặt vấn đề:
- Sinh học là môn khoa học chuyên nghiên cứu về hình thái cấu tạo sinh lí, sinh thái của cơ thể sinh vật.
Đặc thù của môn sinh học là rất gần gũi với đời sống con ngời, học sinh dễ dàng quan sát các mẫu vật xung
quanh thiên nhiên để tích luỹ kiến thức sinh học cho mình nhất là chơng trình sinh học lớp 9.
- Khi lờn cp 3 Trong chơng trình sinh học 10 nội dung mang tính khái quát, trừu tợng ở cấp độ vi mô
hoặc vĩ mô. Học sinh bắt đầu làm quen với việc giải bài tập vận dụng các cụng thc để tính toán suy luận.
Nhất là trong chơng phõn bo học sinh phải hiểu đợc tính đặc trng của bộ nhiễm sắc thể, những diễn biến
cơ bản của nhiễm sắc thể trong quá trình nguyên phân và giảm phân là cơ sở để làm một số bài tập về chơng này.
GV: Nguyn ng Phng Sinh hc 10 CB
1
TRNG THPT CHU VN AN T : SINH CễNG NGH

- Trong thực tế khi tham gia trực tiếp giảng dạy môn sinh học 10 ở trng THPT Chu Vn An, đặc biệt
là nội dung trong bài nguyên phân và giảm phân trong chơng nhiễm sắc thể học sinh gặp rất nhiều khó khăn khi
tìm hiểu chiếm lĩnh kiến thức.
- Khi vận dụng kiến thức lí thuyết vào làm bài tập nh tính số lợng nhiễm sắc thể, tính số tâm động của
nhiễm sắc thể ở mỗi kì trong quá trình phân bào học sinh rất lúng túng vì không hiểu đợc bản chất.
Ví dụ: Khi dy bi gim phõn v tit bi tp hc kỡ II Sinh học 10
Ruồi giấm có 2n = 8. Một tế bào của ruồi giấm đang ở kì giữa của giảm phân I. Tế bào đó có bao nhiêu
nhiễm sắc thể đơn trong các trờng hợp sau đây?
a) 2 b) 4 c) 8 d) 16
Kết quả thu đợc:
Kết quả
Tỉ lệ lớp
Giỏi Khá TB Yếu
10B11 (44 HS) 0% 35% 40% 25%
1O B1 (46 HS) 5% 30% 45% 20%
Xuất phát từ thực tế đó là cơ sở thúc đẩy tôi chọn sáng kiến kinh nghiệm này nhằm giúp học sinh dể
dàng làm một số bài tập liên quan đợc dễ dàng.
b. giải quyết vấn đề
* Lý luận.
Đa số học sinh lớp 10 thờng gặp khó khăn và không hiểu để làm các bài tập về nhiễm sắc thể. Vì học
sinh cha thể hình dung ra đợc phơng pháp giải loại bài tập này. Để giải quyết vấn đề này tôi đã tìm ra một phơng
pháp mới:
Đầu tiên bản thân tôi nhắc lại khái niệm về cấu trúc của nhiễm sắc thể cho học sinh giỏi: Thế nào
Cromatit, thế nào là tâm động, nhim sc th n
Sau đó tôi kết hợp tranh vẽ để miêu tả rõ các diễn biến của nguyên phân (gồm 4 kỳ: Kỳ đầu, kỳ giữa, kỳ sau, kỳ
cuối); giảm phân (chú ý cho học sinh thấy rõ ở đây xảy ra 2 lần phân bào) và ý nghĩa của quá trình nguyên phân và giảm
phân.
Và điều then chốt nhất là từ những khái niệm đó tôi đã rút ra 2 bảng tổng hợp mà tôi nghĩ rằng khi học
sinh nhìn vào có thể dễ dàng giải quyết các loại bài tập về NST.
Bảng 1.
Kỳ nguyên phân
Cấu trúc
Trung
gian
Trớc Giữa Sau
Cuối
TB cha tách TB đã tách
1. Số nhiễm sắc thể 2n 2n 2n 4n 4n 2n
2. Về trạng thái kép kép kép đơn đơn đơn
3. Số tâm động 2n 2n 2n 4n 4n 2n
4. Số Cro matít 4n 4n 4n 0 0 0
Bảng 2.
Kỳ Trung
gian
Trớc Giữa Sau
Cuối
TB cha tách TB đã tách
Lần phân bào I
1. Nhiễm sắc thể 2n 2n 2n 2n 2n n
2. Trạng thái kép kép kép kép kép kép
3. Số tâm động 2n 2n 2n 2n 2n n
Lần phân bào II
1. Nhiễm sắc thể n n n 2n 2n n
2. Trạng thái kép kép kép đơn đơn đơn
3. Số tâm động n n n 2n 2n n
GV: Nguyn ng Phng Sinh hc 10 CB
2
TRNG THPT CHU VN AN T : SINH CễNG NGH
* Bài tập vận dụng:
Bài tập 1
ở ruồi giấm 2n = 8. Một tế bào ruồi giấm đang ở kì sau của nguyên phân. Số nhiễm sắc thể trong tế bào
đó bằng bao nhiêu trong các trờng hợp sau:
a) 4 b) 8 c) 16 d) 32
Số nhiễm sắc thể ở kỳ sau là 4n nhiễm sắc thể đơn = 16 -> đáp án c là đúng.
Bài tập 2:
ở lúa nớc 2n = 24. Một tế bào lúa nớc đang ở kì cuối sau khi tế bào đã tách thành 2 nhân để chuẩn bị
hình thành 2 tế bào mới. Số nhiễm sắc thể trong tế bào đó bằng bao nhiêu trong các trờng hợp sau đây:
a) 24 b) 12 c) 48 d) 8
* Đáp án: Số nhiễm sắc thể đang ở kì sau lúc tế bào đã tách là 2n nhiễm sắc thể đơn = 24. Đáp án a
Bài tập 3 : Tế bào của một loài động vật đang phân chia ở kì cuối lúc tế bào cha tách làm hai của quá
trình nguyên phân, số nhiễm sắc thể trong tế bào đó là 92 nhiễm sắc thể đơn hỏi loài đó là loài nào?
a) Tinh tinh (2n = 46) c) Ruồi giấm (2n = 8)
b) Gà (2n = 78)
* Số nhiễm sắc thể trong tế bào cha tách ở kì cuối của quá trình nguyên phân là 4n nhiễm sắc thể đơn =
92 NST đơn
2n = 46 NST đơn -> loài tinh tinh
Đáp án a
Bài tập 4:
Tế bào của loài ngô (2n = 20) đang ở kì giữa của quá trình nguyên phân.
1. Trạng thái của NST ở dạng nào.
a) 2n nhiễm sắc thể kép b) 2n nhiễm sắc thể đơn
c) 4n nhiễm sắc thể đơn d) n nhiễm sắc thể kép
Đáp án: Tế bào đang ở kì giữa của quá trình nguyên phân là 2n nhiễm sắc thể kép -> đáp án a.
Bài tập 5:
Tế bào của một loài đang phân chia ở kì sau của quá trình nguyên phân số tâm động là.
a) 2n b) n c) 4n
Đáp án c (lúc này 2n nhiễm sắc thể kép đã tách thành 4n nhiễm sắc thể đơn mang 4n tâm động).
Bài tập 6.
Ruồi giấm có 2n = 8. Một tế bào của ruồi giấm đang ở kì sau của giảm phân II. Tế bào đó có bao nhiêu nhiễm sắc
thể đơn trong các trờng hợp sau đây?
a) 2 b) 4 c) 8 d)16
Tế bào đang ở kì sau của giảm phân II có 2n nhiễm sắc thể đơn = 8
Đáp án C là đúng
Bài tập 7 : ở lúa nớc 2n = 24. Hãy khoanh tròn những đáp án đúng sau:
1. Số tâm động ở kì sau của giảm phân I
a) 12 b) 24 c) 48 d) 8
Đáp án b. Kì sau giảm phân I, nhiễm sắc thể kép phân li về 2 cực tế bào nhng không tách tâm động nên
số tâm động lúc này là 2n = 24
GV: Nguyn ng Phng Sinh hc 10 CB
3
TRNG THPT CHU VN AN T : SINH CễNG NGH
2. Số nhiễm sắc thể ở kì giữa của giảm phân I.
a) 24 b) 12 c) 8 d) 48
Đáp án a. Nhiễm sắc thể lúc này 2n nhiễm sắc thể kép = 14 NST kép
3. Số nhiễm sắc thể ở kì cuối giảm phân II sau khi tế bào đã tách
a) 8 b) 12 c) 24 d) 48
Đáp án b.
Kì cuối giảm phân II, mỗi tế bào con đều tạo ra bộ nhiễm sắc thể đơn bội, trạng thái đơn là n nhiễm sắc thể đơn
sau khi tế bào đã tách = 12 nhiễm sắc thể đơn.
* Kết quả của việc thực nghiệm nh sau:
Tôi đã tiến hành kiểm tra 15 phút sau giờ dạy ở 2 lớp 9 với nội dung đề t ơng tự nhằm kiểm tra mức độ
vận dụng của học sinh, sau khi chấm bài kết quả thu đợc nh sau:
Đề kiểm tra 15 phút
Hãy khoanh tròn những đáp án đúng nhất sau:
Câu 1: ở ruồi giấm 2n = 8. Một tế bào ruồi giấm đang ở kì sau của nguyên phân. Số nhiễm sắc thể
trong tế bào đó bằng bao nhiêu trong các trờng hợp sau:
a) 4 b) 8 c) 16 d) 32
Câu 2: Ruồi giấm có 2n = 8. Một tế bào của ruồi giấm đang ở kì sau của giảm phân II. Tế bào
đó có bao nhiêu nhiễm sắc thể đơn trong các trờng hợp sau đây?
a) 2 b) 4 c) 8 d)16
Câu 3: ở lúa nớc 2n = 24.
1. Số tâm động ở kì sau của giảm phân I
a) 12 b) 24 c) 48 d) 8
2. Số nhiễm sắc thể ở kì giữa của giảm phân I.
a) 24 b) 12 c) 8 d) 48
3. Số nhiễm sắc thể ở kì cuối giảm phân II sau khi tế bào đã tách
a) 8 b) 12 c) 24 d) 48
Kết quả bài kiểm tra 15 phút, trớc khi đợc tìm hiểu cách giải bài tập về cấu trúc nhiễm sắc thể.
Kết quả
Tỉ lệ lớp
Giỏi Khá TB Yếu
10B11 (44 HS) 0% 35% 40% 25%
1O B1 (46 HS) 5% 30% 45% 20%
Kết quả bài kiểm tra 15 phút sau khi đợc tìm hiểu cách giải bài tập về cấu trúc nhiễm sắc thể.
Kết quả
Tỉ lệ lớp
Giỏi Khá TB Yếu
10B11 (44 HS) 10% 53% 35% 2%
10B1 (46 HS) 18% 60% 22% 0%
* Kết quả
Qua bài kiểm tra 15phút, bản thân tôi đã nâng kết quả của học sinh: Số bài kiểm tra đạt giỏi ở lớp 10
B11 từ 0% lên 10%; ở lớp 10B1 từ 5% lên 18%.
Khá ở lớp lớp 10 B11 từ 35% lên 53%; ở lớp 10 B1 từ 30% lên 60%.
GV: Nguyn ng Phng Sinh hc 10 CB
4
TRNG THPT CHU VN AN T : SINH CễNG NGH
Trung bình ở lớp 10 B11 từ 40% gim cũn 53%; ; ở lớp 10B1 từ 45% gim cũn 22%.
Yếu ở lớp 10B11 25% giảm 2 %; ở lớp 10B1 từ 20% giảm 0%.
c. kết luận và kiến nghị
I. Kết luận.
Qua tìm hiểu cách giải bài tập về phn phõn bo đã giúp học sinh hiểu rõ đợc những diễn biến của
nhiễm sắc thể qua các kỳ của quá trình nguyên phân và giảm phân và dễ dàng làm một số bài tập tính toán liên
quan nhiễm sắc thể nh tính số nhiễm sắc thể, biết đợc trạng thái của nhiễm sắc thể, số tâm động Qua các kỳ của
quá trình phân bào.
Tôi nhận thấy đứng trớc một vấn đề khó khăn của học sinh, ngời giáo viên cần phải sáng tạo, tìm tòi ph-
ơng pháp ngắn gọn nhất để đơn giản hoá các vấn đề phức tạp, tạo ra đợc sự say mê học tập cho học sinh. Từ đó
nâng cao đợc chất lợng dạy và học
II. Kiến nghị.
Là một giáo viên trẻ, thời gian công tác cha nhiều nhng tôi vẫn mạnh dạn bày tỏ sáng kiến kinh nghiệm
này mong sự góp ý và chia sẽ của các giáo viên giỏi và có kinh nghiệm để sáng kiến của tôi có thể phổ biến rộng
rãi cho các đồng nghiệp giảng dạy bộ môn sinh học ở các trờng để mang lại kết quả khả quan hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
GV: Nguyn ng Phng Sinh hc 10 CB
5

Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×

×