Tải bản đầy đủ

luận văn thiết kế origami club

MỤC LỤC
Lời mở đầu............................................................

Chương 1 Tìm hiêu về nghệ thuật Origami.................................
3
1.1. Khái niệm .........................................................
3
1.2. Lịch sứ hình thành và phát triền.................................
7
1.3. Đặc điêm:.................................................
g
1.3.1 Tiên thân của orisami : ......................................
g
1.3.2 Orỉgami cố điền Nhật Bản.....................................
10
1.3.3 Origami có điển Châu Âu....................................
11
1.3.4 Origamỉ truyềnthống:.........................................
12
1.3.5 Origami hiện đ ạ i:.............................................
13

1.4. Vài nét chung về nghệthuật gấp giấy :........................................
14
1.5. Phân loại Origami..............................................
20
l.!).L 1 uon Seihouke Ichimai Ongami: chỉ sử dụng một tâm giâv vuông
20
1.5.2. Fukuai Ongami: Chia vật thê ra làm nhiêu phân nhỏ. xếp riêng sau đó nối
lại với nhau..................................................
20
1.5.3. Kirikomi Origami (Kirigami): Được phép sử dụng kéo, kỹ thuật này tăng số
lượng các góc bàng cách cắt giấy, làm cho một tác phầm phức tạp trở nên đơn
ẽiảl\
•;...... ;.....■...................................... ;................ .............Z ..........
20
1.6 . Giây gâp Origami và quy định về cáchgấp : .......................................
21
1.7. Y nghĩa của nghệ thuật Origami trong cuộcsống:..................
26
1.8 . Ưng dụng của Origami trong kiến trúc..............................
27
1.8.1. Ưng dụng của Origami vào ngoại thất......................................
27
1.8.2. Ưng dụng của Origami vào nội thất.........................................
28
Chương 2 Cồng trình Câu lạc bộ Origami.......................... ......
32
2.1. Giới thiệu chung về câu lạc b ộ .....................................
32
2.1.1. Khái niệm......................................................
32
2.1.2. Vai trò, chức năng.............................................
32
2.1.3. Nhu câu sừ dụng câu lạc bộ hiện n ay ...........................
32
2.2. Công trình Câu lạc bộ Origami.................................
32
2.2.1. Giới thiệu..............................................
32
2.2.2. Cơ câu tô chức không gian.....................................
32

Chương 3 Nội thât Câu lạc bộ Origami......................
34
3.1. Hô sơ công trình......................................................
34
3.2. Các góc phối cảnh chính:............................................
30
3.2.1.Sảnh:.......................................................
30
3.2.2. Café:..................................................
32
Kẽt luận....................................................
3g
Danh mục tài liệu tham khảo:...............................................
40

t h ư v iề n
TRƯỚNGÕH THU4TCÓWG.SGHÉTP.hCM

!

'IC,I

C

ũ



/ i ĩ ĩ


Lời mở đàu
l.Tính cấp thiết của đề tài
Trong thơi đại phát tnên như hiện nay, nhu câu giải trí của con người ngày
càng cao. Do vậỵ,^ nhu câu xây dựng các công trình giải trí cũng ngày càng lớn
hơn. Bên cạnh việc phải có nhiêu loại hình giải trí thì một yêu cầu nữa la các
loại hình này phải mang tính chất mới, lạ, mang tính sáng tạo cao. Đặc blet,
trong giai đoạn hiẹn nay, rât nhiêu câu lạc bộ ra đời tạo nên những sân chơi để
nhưng ngươi cùng sơ thích có thê giao lưu, học hỏi, sáng tạo. Câu lạc bộ origami
là một trong những câu lạc bộ mang tính chất như vậy.2
Viẹc lựa chọn đẽ tài nghiên cứu vê nội thất câu lạc bộ mang tính ứng dụng
cao, đây là loại hình mà sau khi ra trường, sinh viên sẽ CÓ cơ hội tiếp cạn kill
bước ra xã hội nên đòi hòi phải có những thông tin và kiến thức thực tế de bat
kịp một phân nhu cầu thời đại.
Cau lạc bọ origami là cồng trình mang tính mới, lạ và đòi hòi sự sáng tạo
cao nên phải có một không gian nội thất mới mẻ, nghệ thuật sáng tạo nhằm tạo
sự thoai mai va cảm hứng cho các thành viên câu lạc bộ cũng như khách tham
quan. Là một sinh viên ngành nội thất, em mong muốn góp phần mang đến sự
đoi mơi đo, cụ thê là thiêt kê những không gian mới mẻ, những sáng tao mang
tính nghệ thuật cao.
2. Mục đích nghiên cứu
Quá trình nghiên cứu là quá trình thu thập và tra cứu tài liệu qua đó sẽ có
cái nhìn tông họp và mờ rộng kiến thức hơn ve câu lạc bộ. Tìm hiểu và nghĩ ra
nhưng giai phap nọi thât tôi ưu nhât, mang đên những không gian mới lạ sáng
.
ê ^ ân giư được công năng của nó.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
,Nói vè một công trình kiến trúc là nói về cả kho tàng kiến thức và tâm
hụyêt của những kiến trúc sư, những designer. Do chuyên ngành học tập va kha
năng bản thân nên đề tài này xin nghiên cưu phần nội thất cau lạc bộ nói chung
nội thât cho câu lạc bộ origami nói riêng.
4. Phương pháp nghiên cứu
Thu thạp tai liẹu qua các nguôn sách báo, tạp chí, mạng thông tin về kiến
trúc, nội thất và nội thắt những công trình câu lạc bộ, về nghệ thuật origami va
ứng dụng của nó vào nội thất từ đó tham gia nhận xet, đánh giá để đúc ket kien
thức và đê xuât những cái mới.
5. Các kết quả đạt được của đề tài
• Có được nền tảng kiến thức về nội thất câu lạc bộ vững chắc hơn.

1


• Hiểu biết thêm về nội thất các công trình câu lạc bộ mà cụ thể là nôi thất
câu lạc bộ origami.
• Đề xuất những ý tưởng mới cho thiết kế nội thất các khôna gian chức
năng trong câu lạc bộ origami.
6. Kêt cấu của khóa luận tốt nghiệp
Đô án/ Khóa luận tôt nghiệp gôm 3 chương'
• Chưong 1: Phần nghiên cứu liên quan tới đề tài
• Chưong 2: Công trình câu lạc bộ origami
• Chưong 3: Nội thât công trình câu lạc bộ origami

2


Chương 1
Tìm hiểu về nghệ thuật Origami
1.1. Khái niệm
Origami là nghệ thuật gấp giấy (hay xếp giấy) có xuất xứ từ Nhật Bản.
Origami kết hợp những cách gấp đơn giản để biến miếng giấy hình chữ
nhật (2 chiêu), mà thường là hình vuông, thành nhữna hình phưc'tạp (3 chiều)
không căt dán trong quá trình gâp, đây cũng là xu hướns của origami hiện đại.
Không giống như người ta thường nghĩ, các qui tắc Origami truyền thống của
Nhật Bản lại ít nghiêm ngặt hơn Origami hiện đại : giấy gấp có thể là hình tròn
tam giác, và có thê căt dán trong quá trình gấp.
Loạt bài viêt này dịch từ trang chủ cua Meguro Toshiyuki, một trong những
người đâu tiên đi khai phá mảnh đất thiết kế Origami mà sau này ồng R.Lang đa
tỉ mỉ hóa với những phân mêm máy tính của mình. Nhừng bài viết này có mục
đích cung câp cho người chơi Origami muốn tự mình thiết kế hiểu được những
thanh phan, cong đoạn cơ bản nhât của việc thiêt kê. Tât nhiên nếu muốn hiểu rõ
hơn thi nên tìm đọc quyên Origami Design Secret của R. Lang vì ông ta đã trinh
bày rât tỉ mỉ những gì được xây dựng từ cái nền móng cơ bản này.
Nhưng ten gọi Việt hóa là do người dịch đê xướng, bên cạnh tên gốc của tác
giả.
Chu y cho từ thiêt kê” trong bài này. Nó mang nghĩa là design như ta thường
nói miệng với nhau.
Nguyên tử

) là gì?

Đó là vùng giấy nhỏ nhất được bao bọc bởi các nếp gấp trong CP.
Phân tử

) là gì?

Đo la mọt tập họp các nguyên tử và là vùng giây cỏ ý nghĩa nhất đinh về măt
thiết kế.
Hiểu sâu hơn về nguyên tử và phân tử. Hãy xem mẫu cơ bản hỉnh lợn dưới đây.
Đê phân giải nó thì ta có 2 cách. Cách đầu tiên là phân giải hết toàn bộ CP này
thanh những manh nhỏ được bao bọc bởi các nêp gâp. Ta có được các nguyên tử
là 8 hình tam giác và 4 hình đài. Vê mặt thiết kế thì chỉ cần kết họp các dạng
nguyên tư đe blet lại V Ơ I nhau đê hình thành nên CP. Nhưng đây là việc v ô cùng
khó trong thực tế nên cần phải biết về phân tử. Phân tử la tập hợp một nhóm
nguyên tử và có ý nghĩa nhất định về mặt thiết kế. Vì nguyên tử quá nhỏ nên
khó kêt họp chúng lại với nhau để hình thành nên CP nên ta kết hợp từng nhóm
nguyên tử lại tạo thành các nhỏm phân tử, sau đó lại kết hợp các nhỏm phân tử
lại đê hình thành CP. Đây là bước cơ bản nhất của việc thiết kế. Giống như kết
3


hợp 12 nguyên tư ỡ hình trên lại đê thành 2 phân tử là hình chừ nhât lớn. kết hop
2 phân tử lại thành CP hoàn chình.
Phân tử một giá trị

) là gì?

Đỏ là phân tử mà khi gấp lại thì các đường viền của nó sẽ nằm trên một đường
thăng. Hình dưới đậy biểu thị 2 loại phân từ một giá trị. Phía bên trái la CP cua
phan tư đo (được câu thành từ các nguyên tử) và bện phải là hình sau khi gấp
Đê cho dê hiêu thi ta phun màu quanh các đường viền của phân tử. Và như vạy
khi gâp ra thì những vùng màu này đã xếp chong lên thành một đường thẳng!
Đay là tính chât một giá trị của phân tử và phân tử nào mang tính chất nàv đươc
gọi là phân tử một giá trị.
Tinh chât một giá trị này do Meguro Toshiyuki đề xướng
Phân tử tam giác vuông cân một giá trị

là gì?

Là phân tử hình tam giác vuông cân đã được hóa theo một giá trị
Tam giác nhị thứ

là gì?

Là tam giác hai giá trị do Maekawa Jun đề xướng trong cuốn sách Viva Origami
và đây cũng là phàn tử đặc trưng trong thiết kế cua Maekawa. Nó có hình dang
như dưới đây và hãy ghi nhớ lấy.
Phan tư nay rat noi bật trong mâu Ac ma, một mẫu điển hình của Maekawa
không ai không biết.
V ung tròn (RíỊBỊÍc) là gì? (Trong tiếng Anh là Circle packing)

KM ta muốn gấp ra một nhánh có độ dài nhất định thỉ biểu thị độ dài mong
muôn đó băng bán kính của đường tròn trên đồ hình thiết kế. (vẽ đường tròn lẻn
đo hình và có bán kính băng với độ dài của nhánh minh muốn gấp). Đường tròn
đó được gọi là vùng tròn.
Dãi

0%fâí$,) là gì?

Irong tác phẩm Origami, chồ nào không có đỉnh điểm nhưng có độ dài chẳng
hạn như thân mình của động vật được biểu thị trên CP là một vùng dãi. Cai nav
gọi là dãi.
J
Phương pháp thêm đuờng tròn (lÙnRìỉẾ) là gì?

Đây là phương pháp thêm đường tròn mới bên trong phân tử khi ta không biết
các nêp gâp bên trong phân tử đó và khi đã có từ 4 vung tròn cùa phân tư mot
giá tri trơ lên. Hình dưới đây là tuần tự của phương pháp thêm đường tròn từ 1
tơi 7. Di nhien đây chỉ là một ví dụ nhỏ vì thực tế có nhiều cách và thứ tư để
thêm đường tròn.

4


Bình thường thi các vùng tròn không trùng lên nhau nhưng trong phương pháp
naỵ thi những đường tròn thêm vào sau này (màu lục) mang tính bổ trơ va
không cân thiết phải gấp ra thành nhánh nên cũng có thể trùng Tên 1 đương tròn
vôn có (màu lam) cũng được.
Cách vẽ CP từ biểu đồ tròn (R g Ị )

Biểu đồ tròn là cái như hình bên dưới đây
Làm sao để xây dựng biểu đồ tròn này? Có thể dùng compas hoặc dùng phần
mêm Enzu (phân mềm có hình đầu cọp, một số thành viên VOG đã có nhưng tôi
không còn giữ)
Biêu đô này chỉ gồm các đtrờng tròn, vậy làm sao để gấp được đây?
Có một cách đơn giản để biến biểu đồ tròn này thành CP thông thương đo là:
- Vẽ đường thẳng nối tâm của các đường tròn tiếp nhau!
Như thế sẽ được những đường màu xanh như trong hình và nó biểu thị cho
đường viên của phân tử một giá trị. Thông thường thi những đường viền này la
nêp lõnt nhưnệ tùy theo người mà nó cũng có the là nếp lồi. Tiếp theo là cong
đoạn vẽ nêp gâp bên trong phân tử một giá trị. Nểu đã nam rõ công đoạn này thì
chuyện còn lại chỉ là cỏn con. Nếu vẽ xong những nếp gấp bên trong phan tư
một giá trị thì coi như đã hình thành nên CP và sau đó chỉ con là công đoạn gap
mà thỏi.
r
Hãy tham khảo thêm mục “vẽ thêm nếp gấp bên trong phân tử một giá trị”
Vẽ thêm nếp gấp bên trong phân tử một eiá trị

ĐA làm f ược việc này thi có nhiều cách> nhung có 2 cách đại biểu là phương
pháp thêm đường tròn (xem bên trên) và phương pháp phân tử nhất như
(Universal molecule do R.Lang đề xướng). Chẳng hạn như trong phương phap
thêm đường tròn, sau khi đã vẽ thêm các đường tròn thì phân giải các phan tư
một giá trị ra thành phân tử tam giác một giá trĩ. Sau đó là áp dụng đinh ly noi
tâm cho thích hợp. Tường chừng có vẽ khó nhưng thưc ra phưong pháp nay
không hê khó chút nào!
Định lý nội tâm ( r t - C O ^ S ) là gi?
Là định lý cơ bản của Origami dựa trên phát hiện của Fushimi nhưng nếu nhìn
tức góc độ thiêt kê thì nó như thế này: khi gấp phân tử tam giác một gia trị thì rat
dè đê gâp từ 3 đường nối giữa nội tâm của tam giác đó noi với 3 đỉnh của no
Đây là một tính chất quan trọng.

5


Nói tới định lý nội tâm. nhiều người sẽ liên tưởng tới những định lý hình học ở
câp phô thông. Nhưng định lý nội tâm trong Origami do Fushimi phát hiện đơn
giản hơn nhiều, nó là như thế này:
-N eu gấp từ đường phàn giác của 3 góc của hình tam giác thì 3 cạnh của nó sẽ
mang tính chât một giá trị (xem bên trên) và hình tam giác đó có thể gấp phẳng
(bẹp) ra được. Điêu này đúng với mọi tam giác.
Vỉ 3 đường phân giác của tam giác gặp nhau tại nội tâm nên nó được gọi là định
lý_nội tâm. Nhưng không cần thiết phải nhớ định lý này mà chỉ cần nhơ một điều
hêt sức giản dị và hiệu quả như sau:
- Nêu gấp theo đường phân giác 3 góc của tam giác thì bạn sẽ gấp được !!!
Nhưng cũng dùng quên là tam giác này sẽ trờ thành phân tử môt giá tri Hình 1
biêu thị điều này.
riếp theo, trong hình 2, hãy vẽ hình tam giác từ các đường nối tâm của 3 đường
tròn có bán kính khác nhau và tiếp nhau. Nếu gấp tam giác nàv theo định lý nội
tâm sẽ như thê nào? Hãy chú ý đến độ dài của 3 nhánh sau khi gấp xong tam
giác này. Và điêu gì xảy ra? Sau khi đo thử thì thấy chiều dài của các nhánh gap
được lân lượt ứng với bán kính của 3 đường tròn!
Đây là một điều cơ bản trong thiết kế, ta có thể biểu thị nhánh muốn gấp bàng
đường tròn có độ dài bán kính tương ứng.
Phân tử nhất như (Universal molecule) là gì?
Đây là loại phân tử một giá trị mang cả dãi và vùng tròn, do R. Lang đề
xướng và ta có thế tìm được nếp gấp bên trong phân tử đó nhơ phương pháp
di chuyên các đường biên của phân tử. Đâu tiên là di chuyển các cạnh (đường
viền) của phân tử theo cùng một phương vuông góc với nó và theo cùng tỉ lệ.
Thao tác này làm cho bên trong của vùng tròn (đương kính) biến đổi và toàn bộ
thao tác.
Đường thiết kế chuẩn(txfỊ-J£ỉ)l|ậ)
Là thử phân chia ứng theo hình dạng khi gấp đường trung tâm và phần naoài
biên cùa giây. Và cũng là thứ phân chia ứng theo hình dạng khi gấp phần bên
trong của phân tử.
Đường quỹ tích thiết kế (lx f+ !W 'ẳậ) là gì?
Là đường Hyperbolic được vẽ ứng với đường thiết kế chuẩn khi muốn tạo nếp
gâp bên trong phân tử.
Sự can thiệp của vùng tròn (R

là gì?

Là khi 2 vùng tròn nằm chồng lên nhau, về mặt thiết kế thì đây là trường hợp rất
dở và nên tránh.

6


Cách gấp vô hạn (Â pgÿr 19 ) là gj?
s Ì r i Ì ể t ỉ ỉ i Í L T mẫ" Ĩ PZ ! ‘ ° i f / " ? ’ «W.M " * w c û a Nishikawa
Tm f
ớ , í ĩ . l ượng nà* đÓ là có thể gấp vô hạn lân ở cùng một nhánh
vá cùng một kỹ thuật như nhau. Nishikawa Seiji la người đầu ü e^nghî ra
mà k h S
L m “
« £ » " 8 « là j™ sao ẳ gíp p h i Z ch" s f ỉ ạng

tzz & S Ỉ5 B

“Ä ä z

cấu tạo nhánh cây cơ bản ( S ^ ^ t i ì ễ ) là gì?
Là cẩu tạo biểu thị bằng đồ hỉnh nhánh cây khi gấp đối tượng Chẳng han ta
* 5 hhỉh thLfh tír các n M n h ? 5 à i biên
gia>. Câu tạo cây của nó như hình 1 dưới đây
Nhưng khi gấp côn trùng thì ngoài các nhánh ngoài biên, ta còn cần thêm nhiều
nhánh ờ bê^ Irong Ä
h í rà ư râ u na nàn cấu taò cây cùa nó thT n g S
h Í Ị ị dlvnV.
? A
™ ° " s a p ra các nhánh có đô dài "hích
hợp từ đường trung tâm) còn có them 2 đường thang 2 bên ta hưu Nen cấu ao
nhánh cây của côn trùng gồm 3 đường chính như hinh 2 dưới đây

Hình 3 được vẽ lại dựa trên hình 2 khi phân giải các bộ phận.
Như trong hỉnh 3 thì phần đầu bị phân làm 3 nhánh và phần đít cũng vậy. Ta
dùng đường màu lục để đóng khung phan đau va dit như trong hmh 4 ê
r h i h h T f chi muỏ" phần đầu chỉ;]à 1 nhánh mà thôi. Nên phải vẽ lại hình 4
thành hình 5 và dùng màu lục đậm biểu thị cho các nhánh.

CÓU3 ,dư" ng biểu thị ch0 dài nhưng khó thấy nên ta dùng màu cam để

±

^

,hế •

&

* s

Z



Nt l ì như hìf h í thì ta sẽ không biết được vùng tròn và dãi liên kết với nhau
Chú l ndư'
h' n ket g f e câc yêu tô câu Ihành.
mà thô!
êm
m y trên thực tế kh™s ‘ ° độ dài mà chỉ là đê biêu thị
Ä
n h î d S ï h ï ? 1^
S o vi c t Ä
Ä
T

“ï

l kc0 ^ p h u o n g p h á p phức tạp khác và
• ; bư“
* ”■* “ “ " S ™ g i ;

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển
.rã lòi c h t t í f ũ rigaẸl!.ra s ,ử “ r - «*> "hà khảo f t cũng không có câu
ĩ * . h "h í / “f ■T ? !lhlén' VI?C công nghệ sän m it giäy từ Trung Ouôc
du hập vào Nhật Bản từ thể kỷ thứ 7 va sau da ngươi Nhạt d?áp dung và bien
01 n leu P ưong P láp chê tạo cũng như nguyên liệu chế tạo giấy đa hình thành
7


hăn một nền văn hóa giấy với vật liệu giấy phong phú, chất lượng cao( gấp, mở
nhiêu lân mà vân không rách, mềm, bền và đẹp... Đó chính là loại giây mà
người Nhật vẫn tự hào cỏ một không hai trên thế giới với cái tên Washi). Chính
từ đó, nghệ thuật xêp giấy độc đáo Origami ra đời.
Sang đên thế kỷ thứ 18, vào thời Minh Trị, Orieami được đưa vào các
trường mâu giáo thành một môn học dưới ảnh hường về phươne pháp giáo dục
của nhà giáo dục học người Đức Frebel(l 782-1852). Ở thời nàv, có rất nhiều
tác giả vô danh sáng tạo ra những hình mẫu mới. Có một số V kiến lại cho rằng
chỉ gâp theo những hình mâu có săn khồng mane tính sáng tạo nên vào thời Đại
Chính, khi giáo dục được đưa theo hướne sáne tạo thì Origami bị bò rơi. Tuy
nhiên, lật lại bê dày lịch sử của Origami, cùng với hiện tại với không ít nhữne
tác phâm mới, tỉnh chât giáo dục của Origami cũne đã được xem xét lại và được
công nhận vê khả năng phát triên một cách đa dạng.
Ngày nay, Origami đang mở rộng tầm ảnh hưởng ra thế giới, không chỉ
giới hạn là một thú vui mà còn dược nehiên cứu phục vụ cho các mục đích khoa
học khác bời nhiều tổ chức, cá nhân...
Origami cũng như nhiêu từ tiếng Nhật như sake, shushi, kimono ... đã được
quốc tê hóa đê khi nhắc đến ai cũng hiểu đó là một đặc trưng của văn hóa
Nhật, không lẫn vào đâu được. Và dù bây giờ Origami đã phát triển vượt biên
giới, thành nhiêu lĩnh vực khác nhau ,mang lại niêm say mê cho biết bao nhiêu
người trên tòan thê giới, nhưng tât cả vẫn trân trọng gọi nghệ thuật xếp giấy
băng cái tên Origami như một sự tưởng nhớ đến cái nôi cho một sự hình thành
và phát triển một môn nghệ thuật độc lập. Nhắc đến Nghệ thuật xếp giấy
không thê không nói đến giây. Từ khi phương pháp chê tạo giấy lần đâu tiên
được tìm ra ở Trung Quốc và phát triển dần trong khoảng năm A.D. 105 - 700,
công nghệ sản xuất giấy lan rộng sang các nước thuộc địa và du nhập vào Nhật
vào thê kỉ thứ 7. Từ đó người Nhật đã áp dụng và biến đổi nhiều phương pháp
chê tạo cũng như nguyên liệu chê tạo giây, hình thành hẳn một văn hóa giấy
với vật liệu giấy phong phú, chât lượng cao (gấp mở nhiều lần không rách,
mềm, bên và đẹp.... Đó chính là loại giây mà người Nhật vẫn tự hào có một
không hai trên thê giới với cái tên "Washi"). sản sinh từ nên văn hóa độc đáo
này là bộ môn nghệ thuật vẫn được biết đến với cái tên Origami.
Các cuộc nghiên cứu của các nhà khảo cổ không cho ra được chính xác thời
điểm hình thành của Origami. Tuy nhiên việc xêp các lá thư, xếp giấy để gói các
đô vật... hăn là đã có từ rất xưa.Đến thời kì phong kiến với nhiêu lễ giáo hơn,
nên văn hóa xêp giây đạt đến bước phát triển nhảy vọt. Từ những bức tranh cổ
còn được lưu truyền thì vào những năm 1700, Hạc (oritsuru) và các loại thuyên
là những vật phổ biến được gấp và trang trí. Từ đó cho đến khỏang 100 năm
sau các cuốn sách chuyên môn vê Origami đã được in ấn và xuất bản, chứng tỏ
một văn minh xếp giây đã đạt được đến trình độ cao, đa dạng. Vào thời điểm
đó, Origami đã không chỉ là trò chơi của trẻ còn mà còn là thú vui của ngừoi
8


lơn, va co rạt nhieu tạp chí ra đời với những mẫu xếp giấy vô cùng phức tạp
Trong khi đó, vào khỏang thế kỉ 12 khi phương pháp che tạo giấy được truyền
sang Châu Au, và một nghệ thuật xếp giấy độc lập đã được hình thành song van
khong trơ thanh một nét văn hóa với bê dày về ảnh hưởng cũng như mức độ
phát triển như Nhật.
Vào thời Minh Trị (Meiji), Origami được đưa vào các trường mẫu giáo thành
một môn học dưới ảnh hửơng về phương pháp giáo dục của nhà giao dục học
người Đức Frebel (1782-1852). Các phương pháp xếp giấy của châu Au cùng sự
phát triển theo nhiều hướng khác nhau đã khiên cho nghệ thuật xếp giấy ngày
cang phong phú. Chỉ ở thời Meiji đã có rất nhiêu những tác giả vô danh tạo ra
nhiêu mâu hình mới. Tuy nhiên có ý kiến cho rằng chỉ gấp theo những mẫu có
săn không không mang tính sáng tạo nên vào thời Đại chính(Taisho) khi giáo
dục đựoc đưa theo hướng sáng tạo thì Origami bị bỏ rơi. Tuy nhiên lật lại bề
dày lịch sử của Origami, cùng với hiện tại,với không ít những tác phẩm mới
tính chât giáo dục của Origami cũng đã được xem xét lại và được công nhận ve
kha năng phát triển một cách đa dạng. Và ngày nay origami đang mở rộng tầm
anh hưởng ra tâm thế giới, không chỉ giới hạn là một thú vui mà còn được
nghiên cứu phục vụ cho các mục đích khoa học khác bởi nhiều tố chức và cá
nhân.
1.3. Đặc điểm:
ORIGAMI, tên gọi được quốc tế hóa hiện nay của nghệ thuật xếp giấy - là một
từ Nhật bản nhưng không ai biết nghệ thuật này bắt nguồn từ bao giờ và ở đâu.
, ^ ol rĩ10 hlnh của nghệ thuật gâp giây Origami chì bắt nguồn từ ms gôt tờ
giây duy nhất.
So lượng cách gâp cơ bản không quá nhiều, nhưng chúng có thể kết hợp
\Ó 1 nhạu theo rât nhiêu cách để tạo nên các mô hình phức tap, đa dana và vô
cùng sông độne.
Cac bươc thực hiện đẻu được xác định rõ ràng để cho naười aẩp có thể
tạo nên một bản sao chính xác của mô hình.
Origami đòi hỏi trí tường tượng tự do trong không gian ba chiều. Để hoàn
thành một mâu gâp, người chơi phải vận dụng cả những kiến thức về toán học
vật lý, thậm chí cả hình học trừu tượng. Origami đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ tinh
tê và sự khéo léo cao đê làm nên tác phẩm.
1.3.1 Tiên thân của origami:
Chúng ta biết rất ít về nguồn gốc của Origami
Vài ý kiến cho là Ọrigami có nguồn gốc từ Trung Quốc khỏang 2000 năm trước.
Nhưng điêu này hâu như không đúng. Quan niện này được phong đoán dựa trên
việc cho răng Origami bắt đầu có ngay sau khi phát minh ra giấy, chấne có

9


chưng cơ nao xac minh điêu này. Giây của triêu Hậu Hán chẳng cho ta thấy chút
bóng dáng nào về Origami.
I leng Trung Quoc chừ ' giây ' là zhi, nó là một vật được phát minh ra để viết lên
thay cho lụa. Trong phần giải thích nguồn gốc từ "giay'-kami trong tiếng Nhạt
noi rang giây đã từng được làm từ gô cây bulo đọc là kaba hay vót từ thân tre
hoạc cac go khác đọc là kan. Tât cả chúng đêu là vật dime để viết lên. Như vậy
hau như chăng có tài liệu nào từ thời ây cho thấy ngoài cône dụng để viết lên thì
giây còn có thể dùng để xép nữa cả.
Những ỵ kiến khác cho rằng Origami có nguồn gốc từ triều đại Heian của Nhật
Bản. Điêu này hầu như lại sai một lần nữa. Họ đa tham khảo từ một câu chuyện
kê vê Abe-no Seimei người đã làm một con chim bằng giấy và biến nó thanh
mọt con chim thật, hay từ một câu chuyện khác nói về Fujiwara-no Kiyosuke
người đã gửi cho cô bạn gái cũ của mình một con ếch cuộn bằne giấy. Chẳng
mây có lý vì nó chỉ là truyện cổ tích, tuy nhiên cái làm neười ta tin đó là nhưng
vật kê trên đã được làm ra từ giấy.
Ờ Nhật, họ dùng giấy trong việc gói quà gọi là tatogami hay tato. Ngày nay họ
chủ yêu dùng cách đó gói kimono. Việc nay thật sự có từ thời Heian Nhưng no
không có nghĩa là khởi nguôn của Origami vi người ta chỉ eói giấy thành mỗi
hình vuông.
1lọ dung giay ke sọc gọi là shide hay heisoku, và búp bê giấy hitogata trong nghi
thức của đạo Shinto. Chúng cũng có nguồn gốc cổ xưa. Tuy nhien, ngay xưa ơ
Nhạt chúng chăng bao giờ được làm từ giấy cả.Hon nữa ngav cả ngày naý chúng
cũng không nhất thiết phải là búp bê gấp từ giấy. Chúng ta có thể thấy chẳng có
môi quan hệ nào giữa tôn giáo của Nhật Bản và ngồn aốc cùa Origami cả Từ
"giây" trong tiếng Nhật và từ "thần" đọc cùng âm với niĩau, đều là kami nhưng
trong tiêng Nhật cổ thỉ cách nhấn âm khác nhau.
Ta dùng từ Origami từ thời Heian của Nhật. Tuy nhiên cách viết khác và nó
cung khong thuan túy là chỉ việc gâp giây. Một Origami là một mảnh giấy hình
phong cành được vẽ ở một nửa, nửa kia trắng và thường được viết chữ thơ lên
đ ó . 0 Nhật Bản ngày nay, từ origami-tsuki (từ ghép c ó gốc origami) CO nghĩa la
"xác thực".
Ở Nhật họ không dùng từ origami để chỉ việc gấp giấy cho đến thời kỳ Showa.
Origami được gọi la orisue hay "orikata" vào thời Edo, và "orimono" vào cuối
thời Edo đầu thời Showa
1.3.2 Origami cồ điển Nhật Bán
Tư liệu về Origami cổ xưa rõ ràng nhất là bài thơ ngắn của Ihara Saikaku viết
năm 1680. Nó có đoạn là : Rosei-ga yume-no cho-wa orisue ( tạm dịch là
"những con bướm trong giấc mơ của Rosei có lẽ là orisue ). Trong đó ong gội
một hỉnh Origami là Ocho Mecho ( bướm đực và bướm cái) giong như gọi

10


bavvfng từ "orisue". Người ta dùng kiêu nàu để gói các chai rượu Sake trong
ngày lễ cưới.
Origami cũng nói vê một nghi thức của giới Samura bắt nguồn từ những gia
đình như Ogawara, Ise, Imagawa, và những gia đình khác. Ocho Mecho, hay
Noshi, đó cũng là một phân trong nghi thức Origami này. Có rất nhiều hình
được gấp với nhiều mục đích khác nhau.
rheo cuôn " Tsutsumi-no Ki” (1764) của Ise Sadatake thì có ý nói nguồn gốc
của Origami là từ thời Muromachi.
Những hình Origami quen thuộc hơn gọi là Orizuru và Yakko-san đã mô tà
trong ukiyoe hay nhừng đoạn của hình gấp trên kimono từ thế kỷ 18. Thật sự,
Yakko-san không sông vào thời kỳ này.Cách gấp này cũng được gọi là Komoso.
Cuốn "Ramma zushiki" ( 1734) đã dạy gấp hình chiếc thuyền, Sanbo và Origami
đã chỉnh sửa nhiêu gọi là Tamatebako, ngoài ra Orizuru và komosho đã có sẵn.
Chúng ta không biết được là những mẫu này xuất hiện từ khi nào.
Adachi Kazuyuki và Origami đề giải trí của ông là một ngoại lệ thật riêng biệt
khi ông ta ghi lại rât nhiêu hình Origami trong cuốn " kavaragusa" của ông
khỏang năm 1845. Từ "kayaragusa" của cuốn sách này đôi khi bị đọc nhầm
thành "kan-no Mado", do sai sót của việc sao chép.
Akisato Rito cho xuất bản cuốn " Sembazuru Orikata" năm 1797. Từ
"SembazuruM
theo nghĩa đen là một ngàn con hạc nhưng ngày nay nó có nghĩa là
hàng tá, và nó có quan hệ với việc xếp Orizuru từ mọt tơ giấy rời. Đôi khi nó
được cho là quên sách Origami cô xưa nhât trên thế giới. Nhưng nếu chúng ta
không phân biệt hai loại hình origami thì cuốn "Tsutsumi-no Ki" cổ hơn.
Dựa trên những nguồn tư liệu đã nói trên và các tư liệu khác như "Orikata-dehon
Chushigura" (1800) của một tác giả khỏng biết tên, chúng ta có thể liệt kê ra
những đặc trưng của Origami cô điên Nhật Bản. Họ xếp giấy thành nhiều hình
dạng khác nhau băng việc căt xén rât nhiều. Họ cũng tính toán nhiều khi gấp, và
việc thiết kê phụ thuộc vào loại giấy làm tay whashi của Nhật. Đe làm phần có
màu, họ phải qúet những màu khác nhau lên giấy, hoặc vẽ lên chúng.
1.3.3 Origami cỗ điển Chau Âu
Origami không phải là một môn nghệ thuật "Nhật"
Chúng ta có thề công nhận một bức tranh của năm 1490 vẽ theo cuốn
truyện"Tractatus de Shaera Mundi"-viết bởi Johannes de Sacrobosco (John của
Hollywood) vào thê kỷ 13 và đã được tái bản hơn 60 lần vào giừa thế kỷ 17 có
con tàu giây giông như trong cuốn "Ramma Zushiki". Nếu nỏ thật sự là một con
tàu Origami, nó không thê có nguồn gốc từ Nhật được vì Origami của Nhật lúc
bây giờ mới chỉ là một nghi thức không hơn.

11


John Webster đã tham khảo "paper prison" (nhà tù giấy) để vận dụng vô
vở kịch của ông là " The Duchess of Malfi", ra mat lần đàu khòang nhừng năm
1614 và được in thành sách năm 1623. nó dường như là mẫu Orieami được biết
đến như water bomb ngày nay. Nó không xuất hiện trong bất cứ (dòng Origami
nào của Nhật vào thời Edo.
Chủng ta có thê tìm thấy vài tham khảo rõ ràng về Origami của thế kỷ 19
trên khăp Châu Au. trong sô đó Bào tàng Quốc gia Đức và Bảo tàng Nghệ thuật
của người Saxon đã có hình những con ngựa và người cười ngựa Origami làm
khỏang năm 1810 hay 20, trong bộ sưu tập của họ. Vào giữa the kỷ 19,
Friedrich Frobel đã thành lập nhà trẻ đầu tiên trên thế giới. Trong hệ thống giáo
dục của ông gồm có vài món đò chơi gọi là "Gifts" ( quà) và vài trò chơi gọi là
"Occupations" (công việc). Một trong số occupations đó có môn Origami.
Frobel Gifts và Occupations có 3 loại, loại cuộc sống, loại cái đẹp và loại kiến
thức. Origami bình thường được xếp vào nhóm cuộc sống. Trong Origami loại
cái đẹp thì phân xêp rất cân bắt đầu từ nhừng nếp gấp cơ bản. Môn Hình học ở
tiêu học được dạy băng Origami đó chính là Origami loại kiến thức .
Chỉ có vài mâu hình của Origami Châu Au vào thế kỷ 19 là có thể thấy giống
với của Nhật cùng thời diêm ây. Thậm chí ngày nay, rất ít người Nhật biết
Pajarita ( con chim nhỏ) mà mọi người Tây Ban Nha đều biết đến. Mặt khác,
Orizuru không được biêt đên ờ Châu Âu nhưng nỏ là dạng Origami cổ điển rất
quen thuộc với người dân Nhật.
Origami Pajarita
Những hình Origami cổ điển Châu Âu dực trên nếp gấp 45 độ, ngược lại
Origami cô điên Nhật như Orizuru hay Con Ếch thì dựa trên nếp gấp 22.5 độ. họ
chỉ sử dịng một tờ giây vuông hay chữ nhật, và họ không phải tính toán hav cắt
xén quá nhiêu. Origami cổ điển Châu Ảu và Nhật Bản khá khác biệt vì hầu như
chúng phát triên độc lập với nhau.
Nguôn gôc của Origami Châu Âu không được rõ, nhưng có vẻ như nó có liên
quan đên tâm băng Baptismal của thê kỷ 16 hay 17. Ngàv nay, họ xếp tấm bàng
Baptismal này bằng những đường đôi hay giống như hình dạng mà Nhật Bản gọi
là Menko hay Người cầm chỉ. Người ta cho răng "nghi thức Origami" này có từ
thế kỷ 15.
1.3.4 Origami truyền thống:
Cả Nhật Bản và Châu Âu đều có origami của riêng mình trong lúc Nhật thực thi
chê độ bê quan tỏa cảng với thê giới bên ngoài. . Origami trong hai lĩnh vực nàv
khá độc lập. Thời kì khôi phục đê chê quân chủ Meiji và sau đó là thời mở cửa
trao đôi giao lưư giữa Nhật và phương Tây kéo theo sự họp nhất của Origami
Đông và Tây.

12


Nhật Bản đã tiếp thu hệ thống nhà trẻ Frobelian. trong đó cũng bao £ồm luôn cả
Origami cô điên Châu Âu. Như vậy Origami cổ điển Nhật và Au đã bị pha trộn
Kho tài liệu về origami đã mờ ra một trang mới tại đây và trở thành cốt loi của
Origami truyền thống.
Nhật Bận cũng bất đầu sản xuất loại giấy xếp Origami, đó là một mảnh giấy
hình vuông có màu ở một mặt kiểu Châu âu (ta co thể hình dung là giống như
giay thu cong học sinh dùng ngày nay), bởi vì nhà trẻ cần nó cho việc giảng dạy
Origami Frobelian. Từ thời Meiji, các hình mẫu mới đã được bổ xung thêm vơi
rât nhiêu kiêu phù họp với loại giấy xếp mới. Mặt khác, có rất nhiều hình mẫu
phù họp với loại giấy xếp waki đã bị loại bỏ.
Trong loại hỉnh Origami truyền thống, các hình mẫu được truyền từ người này
sang người khác, từ thê hệ này sang thế hệ khác. Chíme cũng thường thay đổi
cách gâp cũng như tên gọi luôn. Trẻ em cũng như ngươi lớn cũng thường ứng
biên ra những hình mẫu mới. Sự sáng tạo này trong Origami truyền thống cung
chinh la mọt trong những lý do mà Frobel đã đưa Origami vào chương trình
Occupation của ông. Nhưng trong việc dạy Origami ngày nay, các học sình chỉ
được dạy cho những cái có săn, vỉ các giáo viên có cách hiểu sai về môn này
răng chúng chỉ là một sự bắc chước, nhiều trường đã loại bỏ nó ra khỏi chương
trinh học. Những hình mẫu Origami truyền thống được truyền bá đi rất xa trong
một thời gan ngắn, do những người trong nứơc truyền bá ra ngoài biên giơi.
Ori/uru của Nhật đã di cư qua Châu Âu và trờ thành Flapping Bird vào dau
nhưng nam cua thời đại Edo. Sau đó, Miguel de Unamuno, người sống vào cuối
thê kỷ 19 đâu thê kỷ 20 đã làm thêm nhiều hình mẫu căn cứ vào Flapping Bird .
0 Châu Au, người ta không dùng từ Origami để chỉ việc xếp hình bàng giấy cho
đen những năm 1950. Origami lúc đầu được gọi là "papierfalten" ơ Đưc và
"paper foling" ở Anh. Khi Nhật Bản tiếp thu Origami Frobelian trong hệ thống
nhà trẻ, từ shoshi", "tatamigami" hay "kamitatami" được dùng trong'nha trẻ và
từ "origami-zaiku" hay "origami" được dùng trong trường tiểu học. Nhưng
những từ này không phổ biến bên ngoài hện thống trường học. Ở Tây Ban Nha
pajarita" có nghĩa không chì là con chim orieaini mà con ià từ goi chung cho
môn Origami.
Origami truyên thông đã ra đời và mang theo trong hành trang nó những trao đổi
văn hóa giữa Đông và Tây. Nó không phải là một dòng văn hóa thuần Nhật mà
là một sự lai tạp giữa Nhật Bản và Châu Âu. Mặc dù nó được phổ biến nhất ơ
Nhật, song nó cũng được truyền bá rộng rãi sang Châu âu, Châu Mỹ Trung
Quôc và nhiêu nước khac từ thế kỷ 19 hay đầu thế kỷ 20.
1.3.5 Origami hiện đại :
1 rong^ loại Origami truyền thống thì các hình mẫu và tên eọi được truyền bá từ
iuôt sô người an danh nào đó, không có văn bản ghi chép nao. Origami hiện đại
băt đâu từ thê kỷ 20, dựa trên những kiểu hoàn tat khác nhau. Việc xếp tiềp noi

13


một hình của Origami hiện đại là của nững người thiết kế, những "nhà sáne tạo
của Origami"
Cha đẻ của Origami hiện đại có lẽ là Uchiyama Koko, vì ông có bằng sáng chế
cho các hình mâu của minh. Ngày nay có vài người nghĩ ràng cần phải co bản
quyên. Y nghĩ răng những người sáng tạo ra cần được sờ hữu sản phẩm trí óc
cua mình và cũng là một thái độ tôn trọng đối với ngươi tạo tác
Trong Origami hiện đại, sự sáng tạo là thuộc về nững ngừơi thiết kế và sự đánh
giá tùy thuộc vào người gấp. Họ thích những hình m ẫu\hông chỉ là hình dáng
đẹp của chúng sau khi hoàn tất mà còn phụ thuộc vào tính de xếp, dễ nhớ của
hình mẫu.
Nhưng hướng dân nhăm trình bày cách xếp một hình mẫu, rất quan trọng trong
Origami hiện đại, vì người xếp sẽ tự mình làm lại hỉnh mẫu. Chung trình bay lai
toàn bộ quá trinh gâp. Ta có những loại phổ biến trong việc trình bày lại trong
origami cô điên Nhật Bản nhưng chúng hoàn toàn không có văn bản ghi lại qua
trình gâp của chúng.
Tronf Origami hiện đại. người ta thường gấp các hình mẫu bàne tờ giấy vuông
(đa sô) không_ cân đến kéo cắt tỉa hạy là keo để dán dính. Bên cạnh quy tắc xep
hình, người xếp cũng sẽ gầm hiểu ràng để xếp những hình mẫu đó can co giày
Origami (giây thủ công). Một hình mẫu được là từ hơn một tờ giấy hay dùng
nhiêu hình ghép lại với nhau được đánh giá cao.
Vào những năm 1950 và 60, Hội chơi Origami Quốc Te đã được sáng lập bởi
những người sáng tạo và xếp giấy gồm có Yoshizawa Akira, Takahama Toshie
Honda Isao Robert Harbin. Gershon Legman. Lillian Oppenheimer, Samueỉ
Randlett, Vincente Solórzano-Sagredo và những người khac nữa. Họ đã truyền
bá rộng rãi Origami cho những naười dân ở đất nước họ.
Họ đã cho xuât bản những hình mẫu Origami của những neười thiết kế Nhât,
Châu Au và Châu Mỹ tại Nhật vá Anh. Chúng tất nhiên la cung có mặt tại quoc
gia và cơ quan địa phương của họ. " Origami" đã trở thành từ để gọi chính thưc
cho việc xêp giây do đề xuất của Oppenheimer. Các ký hiệu cua Yoshizavva
trong bản hướng dân đã được truyền bá bởi Harbin và Randlett. và trở thành các
tiêu chuân quôc tê.
1.4. Vài nét ch ung về nghệ th uật gấp giấy :
Nghệ thuật gập giấy khởi nguồn từ Trung Hoa. dân tộc phát minh ra giấy, sau đó
được phô biên rộng khắp ờ Nhật Bản. được hoàn thiện và đã trờ thành nghẹ
thuật dân gian đặc trưng của người Nhật. Từ “gấp giấy” tiếng Nhật là ORIGAMI
cũng được hiêu đông nghĩa với tên eọi Nghệ thuật gấp giấy.
Nghệ thuật gấp giấy hiện đã trợ thành một trona những loại hỉnh nahệ thuật dân
gian được nhiều người trên thế giới yêu thích. Nhiều nước châu Au. My thanh
lập các câu lạc bộ gấp giấy thu hút rẩt nhiều người tham gia. Nhiều cuọc thi ve

14


mẫu gấp giấy được tổ chức trên phạm vi toàn thế giới. Sách dạy về Nahệ thuật
gâp giấy là loại sách bán chạy.
Nghệ thuật gâp giấy luôn luôn mans lại niềm vui cho mọi người.
Chi bàng một phương tiện đơn giản, dễ tìm - một tờ giấv mà ORIGAMI có thể
dạy cho người ta được nhiều điều: Sự khéo léo, lòng kiến nhẫn, tình yêu thiên
nhiên, kích thích trí tưởng tượng trong không gian 3 chiều...
Vào ngà y lề. người dân một số nước Châu Á, trong đó cỏ Việt Nam thường
mua chim, ca ve cung bai, sau đỏ lại thả vê tự nhiên với hy vọng gặp nhiều may
man trong cuọc song. Đó là tập tục Phóng sinh . Tại đây còn có nhiều người
tin răng một món quà tặng người thân từ các mẫu gấp giấy (đặc biệt là mẫu ơap
vê các con vật) cũng mang lại nhiều điều may mắn, tốt đẹp như tục v Phóng sinh
” vậy.
Nghệ thuật gấp giấy khác với nghệ thuật cat, trổ và dán giấy. Từ một tờ giấy
hình vuông, chỉ băng các động tác gấp mà tạo thành các mẫu gấp. Cái vừa đơn
giản vừa khó của quy định đỏ, cái đơn giản cho người mới học và cái khỏ cho
những người đã saỵ mẻ lại chính là cái hay, cái độc đáo của ORIGAMI, nhờ đó
Nghẹ thuạt gap giay mới trở nên hâp dân, có sức sông trường tồn cùng với vô
vàn loại hình nghệ thuật dân gian khác.
thuạt gap giay la nghệ thuật dành cho sô đông mọi người, cho mọi lứa
tuôi, là loại hình nghệ thuật mà người ta tự thưởng thưc ngay từ chính trong qua
trình gấp các mầu giấy.
Trong Nghệ thuật gấp giấy, vai trò của người tạo ra mẫu gắp giấy đầu tiên - tác
giả dường như ít quan trọng nếu so với nhiều loại hình nghẹ thuật khác. Bởi vì
tu mau gap dau tien, sẽ có rât nhiêu mâu gâp khác nhau được tạo nên bởi từng
ngươi gap. Nguơi nào yêu Nghệ thuật gâp giây cũng đều thuộc lòng một số mẫu
gâp giây và thường không quan tâm lắm đến ai là người đầu tiên đa tạo nên mẫu
gâp giây đó.
Cung như nhieu ngưo'1 Việt Nam khác, tôi được người thân chỉ dẫn gấp giấy từ
ngày còn nhỏ. Các mâu giấy tôi học gấp là nhừng mẫu gấp truyền thong được
nhieu ngươi biet. Chúng rât đơn giản, rât đẹp nhung sô lượng mẫu không nhiều
Sau nay khi học nghê kiên trúc, những hiêu biêt vê không gian tạo điều kiện
thuạn lợi cho toi bình thành ra các mâu gâp giây mới. Hiện giờ tôi đã tạo ra
khoảng một trăm mâu gâp. chủ yếu là mẫu gấp các con vật.
Dự đoán hiện nay trên thế giới có khoang mười ngàn mẫu gấp giấy. Tuy nhiên
sô lượng những mẫu gấp đẹp được nhiều người ưa thích khong nhiều, co lẽ chỉ
chiêm khoảng một phần mười trong số đó.
Một mẫu Ẹấp giấy đẹp là mẫu gấp, ngoài việc thể hiện được các đặc trưng cơ
ban cua đoi tượng miêu tả; phải dơn giản trong cách gấp do cách gấp có quy
15


luạt. ro rang: càng ít các bước gâp càng tôt và diện tích giấy được sử dụng họp
lý. Qua đó giúp cho người gấp giấy dễ ghi nhận để có thể thực hiện tại bất cư
đâu mà không phụ thuộc vào sách hướng dẫn.

Thế giới của ORIGAMI được hình thành từ 3 phần: Tờ giấy hình vuông; hình cơ
bản và các mẫu gấp. Từ một tờ giấy hình vuong tạo ra mọt số lượng nhat đinh
cac hình cơ ban. Từ hình cơ bản tạo ra vô vàn các mẫu gấp giấy. Ví dụ muốn
gâp một con vật có nhiều chân thi phải sử dụng các hình cơ ban có nhieu nhanh
gấp.
Khi dự định gấp một con vật nào độ, tôi bắt đầu bàng việc nghiên cứu các hình
cơ bản đã biêt, xem hình nào có thể cho phép tạo ra con vật đó. Phai trai quá
nhiêu lần thư nghiệm mới có thể tìm được hình cơ bản phù hợp và đạt được mau
gâp như mong muốn. Nếu không có hỉnh cơ bản phù hộp thì nhất thiết phải nghi
đên việc tim hình cơ bản mới. Việc thiết lập hệ thống hình cơ bản có ý nghĩa het
sức quan trọng. Nêu ai muốn sáng tạo ra các mầu của riêng minh nhất thiết phai
thuộc nhiêu hình cơ bản.
Nghệ thuật giấp giấy truyền thống và nghệ thuật gấp giấy hiện đại
Cung như các loại hình nghệ thuật khác. Nghệ thuật gấp giấy ngày nav cũng
chia thành nhiều xu hướng, về cơ bản có 3 xu hướno chính:
■ Xu hrárog truyền thống với quy định rất chặt chẽ: Mầu sấp dược tạo nên từ
duy nhát một tờ giây hình vuông, chỉ bằng cách gấp, được làm phong phú thêm
chủ yêu bởi chât liệu giấỵ gấp và màu sắc của hai mặt giấy. Người xưa đa tim
thây ở đây ý nghĩa: Tờ giấy hình vuông tượng trưng cho ” đất vuông” từ đất sản
sinh ra muôn loài, từ tờ giấy vuông gấp ra được vô vàn mẫu gấp về mọi vạt.
Dương nhien VỚI quy đinh nghiêm ngặt như vậy việc tìm ra các mẫu gấp giấy
mới thật không đơn giản.
" Xu hướnê, mang tính cải tiến: Mầu gấp không cắt. không dán nhưng được tạo
nên bời nhiêu tộ' giây hình vuông. Ví dụ như mọt mẫu gấp con voi. phần đầu va
thân trước là một tờ giấy hình vuông được ghép với phần thân sau được tạo tư
mọt tơ giay hình vuông khác. Xu hướng này cũng bao gồm việc sử dụng một tờ
giây gâp nhưng có hình dạng chữ nhật, hĩnh tam giác, hình tròn va các hình
khác.
- Xu hướng cách tân: Với mong muốn tạo ra những mầu gấp đa dạng, chi tiết
giông y như thật...nhiều tác giả đã sử dụng kéo cắt tạo ra các nhánh gấp de gap
các con vật có nhiêu chân, thậm chí vẽ thêm mắt vào cho oiống...
Xu hướng nào cũng có ưu thế của nó, điều quan trọng là được nhiều người chấp
nhạn. 1uy nhiên, ờ đây chỉ trình bày Nghệ thuật gấp giấy truyền thống.

16


Cũng phải nói thêm rằng, việc sử dụng các mẫu gấp giấy truyền thống kết họp
với loại hình nghệ thuật khác đê tạo ra một sản phâm nghệ thuật mới hoàn toàn
là một câu chuyện khác.
Nghệ thuật gấp giấy Việt Nam
Rất hiếm người Việt Nam nào lại không biết gấp một mẫu giấy nào đó. Ngay từ
khi học mẫu giáo, người ta đã được dạy và biết gấp giấy, khi trướng thành thì tự
học và truyên lại cho con cháu. Những mẫu gấp giấy được nhiều người biết tới
là các mẫu gấp con chim, thuyền...
Có thể do một thói quen nà o đó, mà nhiều người Việt Nam cho rằng nghệ thuật
gâp giây là của Nhật Bản, các mẫu gấp giây đều do người Nhật nghĩ ra và chờ
đợi những mẫu mói từ nhũng cuôn sách dạy gâp giây của người Nhật và gần đây
thì truy cập trên mạng đê tìm kiếm các mầu gấp giấy mới.

bước gâp. Người Nhật rât yêu thích mâu gâp này.
Một câu hoi đặt ra là : Liệu có Nghệ thuật gấp giấy hay có những mẫu gấp giấy
của riêng người Việt Nam không?
Với nguyên liệu bằng giấy không bền vừng theo thòi gian nên các mẫu gấp giấy
rât nhanh hỏng. Các mẫu gấp giấy không thê đê lại lâu dài vê sau như nhừng sản

17


phâm băng vàng, săt, đá, gôm, gô...M ặt khác việc sao chép lại các mẫu gấp giấy
rât phức tạp, không thê chỉ có nhìn mà tạo lại được như các mẫu điêu khắc, mà
phải cỏ chỉ dần theo từng động tác, sai một bước là không thể gấp được. Vì vậy
sô lượng mâu gâp giây mà người xưa sáng tạo ra còn truyền lại đến bây giờ chấc
chỉ là một phân rât nhó. Đó là các mẫu gấp rất đơn giản với ít động tác gấp mà
người ta có thê nhớ được. Phần lớn các mẫu gấp giấy, đặc biệt là các mãu gấp
giây phức tạp, phải dùng ký hiệu đê chỉ dần cách gấp, chắc có lẽ đã thất truyền.
Trong một tiêu thuyẽt của người Nhật, có chuyện kể về một người thương gia
biêt gâp một con nhện có 8 chân và dạy lại cho bọn trẻ. Nhưng đến bây giờ mẫu
gấp giấy con nhện 8 chân là rất hiếm.

Mầu gấp con nhện có tám chân.
Toi có biêt một mâu gâp ’ mũ ông công” hay “mù ông quan”. Tuổi của mầu gấp
này có lẽ đâ hàng trăm tuôi. Mau gấp rất đẹp, cách gấp rất có quy luật và đơn
giản, ai đầ gâp một lần, khó có thê quên, cũng vì thế mà còn tồn tại đến nay.
Theo tỏi được biêt thì không có một cuốn sách dạy gấp giấy nào của người Nhật
nêu vê mâu gâp giây này. Có lẽ đó là mẫu gấp giấy của người Trung Hoa hoặc
người Việt Nam ta.
Người Việt Nam rất khéo léo, giàu sức sáng tạo và rất yêu tự nhiên, chẩc chắn
người Việt Nam cũng đà có nghệ thuật gấp giấy của riêng của mình.

18


Mầu gấp ” Mũ ông Công” hay ” mũ ông quan”. Mầu gấp đẹp, rất dễ nhớ, chỉ có
12 bước gâp. Và quan trọng hơn, mẫu gấp giây này đã ra đời cách đây hàng trăm
năm và có lẽ do ngươi Việt sáng tạo ra.
Từ người gấp giấy đến người sáng tạo ra các mẫu gấp giấy
Người chơi gấp giấy có thể phân biệt thành 4 cấp:
- Cấp thứ nhất: Là nhũng người mới tham sia, kỹ năng gấp giấy chưa cao, chỉ có
khả năng gâp các mẫu £ấp giấy đơn £Ìản. Đê trải qua cấp này thì người ta chí
cần 1 tuần.
- Cấp thứ hai: Là nhừng người đã có kỹ thuật gấp giấy nhất định, có khả năng
hiêu các chỉ dân đê gâp các mau giấy phức tạp, có thê điêu chỉnh, chỉnh sửa các
mẫu gâp cho linh hoạt, sống động hơn. Đe đạt cấp này phải qua hàng tháng.
- Cấp thứ ba: Là nhừng người thật sự yêu thích Nçhê thuật gấp giấy, rất khéo léo
và có kỹ thuật gấp giấy tốt, am hiểu hình cơ bản, khôns những có thề gấp được
hình rât phức tạp mà còn có thể sáng tạo ra một số mẫu gấp riêng. Đẻ trái qua
câp độ này phai mất nhiều năm.
- Cấp thư tư: Là cấp độ cua một số ít người có may mắn và duyên phận gắn với
nghệ thuật này. Họ có thê gấp bất cứ mẫu vật nào mà mình muốn. Họ cho rằng,
tất cả các mẫu gấp hiện đã tồn tại, đang trôi trong một cảnh giới nà o đó, điều

19


quan trọng là làm sao tóm bắt được chúng để chuyển về thế giới thực tại này mà
thôi.
1.5. Phân loại Origami
Giây ! có lẽ đó là một tronơ những phát minh kỳ diệu nhất cuả loài người.
Ai cũng biết giấy đê viêt, đê vẽ, đê in ấn..., nhưng ngoai ra, với một tờ giấy
trong tay, không dùng đến bất cứ một vật dụng gì khác, bạn còn có thể đi vào
một thê giới muôn hình muôn vẻ khác, thế giới của nghệ thuật xếp giấy.
Origami có rất nhiều thể loại và dạng biến thể. Tuy nhiên, tựu chung lại
có ba loại cơ bản sau:
1.5.1. Fuori Seihouke Ich ¡mai Origami: chỉ sử dụng một tấm giấy vuông.

1.5.2. Fukuai Origami: Chia vật thể ra làm nhiều phần nhỏ, xếp riêng sau đó
nối lại với nhau.

1.5.3. Kirikomi Origami (Kirigarni): Được phép sử dụng kéo, kỹ thuật này tăng
sô lượng các góc băng cách căt giấy, làm cho một tác phâm phức tạp trở nên đơn
gián.

20


1.6. Giấy gấp Origami và quy định về cách gấp :
Giây gấp ORIGAMI
Giây là nguyên liệu duy nhât mà người ta dùng chơi gâp giấy.
Đê cho mau gấp đẹp, giây gâp cũng phái có một sô yêu câu nhât định, trước hết
là giấy không dễ rách, không co giãn và không quá dày. Tại Nhật, Hàn Quốc...
gười ta sản xuất các loại giấy riêng đê cho người chơi gấp giấy. Việt Nam chưa
sản xuât riêng loại giấy này. Tuy nhiên có thê dùng giấy in, giấy gói quà tặng đê
gấp.
Giây gâp có thê là giây trắng hoặc giấv màu với một mặt mà u, một mặt trắng
hoặc hai mặt màu khác nhau. Màu sắc và chất liệu giấy cũng làm cho mẫu gấp
giấy thêm đẹp.
Kích thước cua tờ giấy gấp thường là 150mmxl50mm; 200mmx200mm, hoặc tờ
giây A4 chữ nhật tạo thành hình vuông 210mmx210mm. Mầu gấp phức tạp nên
dùng giấy khổ lớn.

Mầu gấp giấy ORIGAMI thường có 2 màu trên 2 phía mặt giấy

rụu' viẸỹví
<>; :<Ỳ ĨH UÁ í CÓNG NGKậ TP.ÌÍCM

21

ẨOA0057/3f


Nguyên tắc cơ bản khi gấp giấy
Khi gâp giây, điêu đâu tiên phải tuân theo là không được vội vàng.
Khi gâp giây phải cấn thận sao cho các mép giấy, các góc khi ^ấp phải trùng
khít lên nhau. Môi một chi tiêt gâp không chính xác, dù nhò nhất, có thể sẽ gây
ra những khó khăn cho các bước sau, thậm chí không thế gấp tiếp được. Ngoài
ra, các chi tiêt gâp chính xác, sắc nét làm cho mẫu gấp thêm đẹp.
Nhừng người mới học gấp giấy, trước khi bắt đầu gấp theo một mẫu nào đó cần
phải tìm hiêu qua các hình vẽ hướng dẫn cách gấp. Mồi một hình vẽ miêu tả kết
quả bước gâp phải đạt được. Vi vậy khi gấp xong bước gấp nào, cần phải so
sánh kêt quả gâp vừa đạt được với hình vẽ hướng dẫn, chỉ khi nào kiểm tra chẳc
chăn là giỏng với hình hướng dần thi mới tiếp tục chuyển qua bước gấp tiếp
theo. Trong các hình vẽ hướng dân gâp giây thường thể hiện màu sắc của hai
mặt giây. Đây cũng là chi tiết đáng chủ ý đê so sánh, kiểm tra.
Những người mới học gâp giấy, chỉ nên chọn nhũng mẫu gấp đơn gian để gấp.
Kêt qua đạt được sẽ củng cố thêm sự tự tin và qua đó cũng tích luỹ được các kỹ
năng gấp giấy để có thể gẩp các mầu giấy phức tạp.
Có thê xảy ra trường hợp là theo các chỉ dẫn mà vẫn không thể gấp được, (
thường xảy ra khi gâp kẻt họp nhiều động tác) tốt nhất nên bỏ qua, gấp các mẫu
gâp khác. Và vào một dịp nào đó, khi gấp lại mẫu này có thể các khó khăn khi
trước đã hoàn toàn được giải quyết.
Ký hiệu hướng dần động tác gấp
Đẻ tạo được các mẫu gấp giấy phải trải qua nhiều bước gấp. Các mẫu gấp giấy
đơn giản thường có khoảng 10 đên 20 bước gấp, các mẫu giấy phức tạp có khi
đên 40-50 bước gâp. Không ai có thê nhớ được hết các bước gấp cua các mẫu
phức tạp, kê cả người tạo ra mầu gấp. Vì vậy, trong quá trình tạo ra các mẫu gấp
giây, người tạo mâu thường phải dùng các ký hiệu (của riêng mình) để ghi lại.
Sau khi mâu gâp mới được tạo thành, người tạo mẫu sẽ sắp xếp lại quá trình
gâp, chia thành các bước gâp họp lý, sao cho các bước gấp không bị nhảy cóc,
có thê dân đên làm cho người gấp giấy không hiều được.
Tiẻp đó phải dùng các cách hướng dẫn thông dụng để miêu tả các bước gấp.
Hiện có nhiêu cách hướng dân gâp giâv ngoài cách hướng dẫn gấp trực tiếp: a)
Gap theo các ảnh chụp từng bước gấp; b) Gấp theo các đoạn phim thể hiện tùng
động tác gâp và c) Gâp theo các hình vẽ thể hiện từng bước gấp. Mồi một cách
hướng dân đêu có ưu thê riêng. Tuy nhiên, cách hướng dẫn theo hình vẽ hiện
vẫn là pho biến nhất.
Mỏi một bước gấp giấy được miêu tả bàng một hình vẽ. Hình vẽ này thường thể
hiện kẻt quả của bước gâp trước và hướng dần thực hiện các động tác đế tạo
được bước gấp tiếp theo.
1rong mồi một hình vẽ miêu tả các bước gấp thường có những ký hiệu ( kết hợp
với các ghi chú ) hướng dân các động tác gấp. Ví dụ như ký hiệu miêu tả động
tác gâp hướng lên trên, hay gấp hướng xuống dưới...

22


Hiện tại không có một quy định chung thống nhất trên thế giới về ký hiệu hướng
dân động tác gâp. Các ký hiệu hướng dẫn cách gấp dưới đây được tổng họp từ
nhiêu quyên sách ORIGAMI đã xuất bản trên thế giới. Nếu làm quen vơi các ký
hiệu này, độc giả có thê hiêu dề dàng các hướng dẫn cách gấp của các tác giả
khác.
Có 8 ký hiệu thông dụng chỉ dẫn về động tác gấp:
- Gap tạo nêp (chia tờ giây thành các phần khác nhau)
- Gấp lõm xuống (gấp tạo thung lũng)
- Gap lôi lên (gấp tạo gò đồi)
- Gap phôi hợp (thông thường gấp dồng thời cả gấp lồi lên và lõm xuống)
- Gap dích dắc
- Mở cả mẫu gấp hay một phần mầu gấp ra
- Kéo một phần mầu gấp ra
- Ọuay mâu gấp sang mặt phía bên kia.
Gấp phối hợp
Nhiêu động tác gấp lõm xuống, gấp lồi lên cùng lúc được gọi là gấp phối họp.
Các hình vẽ dưới đây trình bày một số dạng gấp phối họp rất thông dụng. Những
người mới chơi gâp giây nên tập luyện thành thạo các dạng gấp phối họp này.
Bới vì khi gâp giây sẽ luôn gặp nhũng dạng gấp phối hựp này. c ỏ thể nói gấp
phôi họp là kỹ thuật cơ bản nhât của Nghệ thuật gấp giấy.

23


Q

GA P TAO NẾP
GÁP VAO SAU 0 0 ư u MỞ RA
( HƯONG G A P CO MA! MUI TÊN)

( 2 } GA P LOM XUONG
GA P TAO THUNG LŨNG
I OƯƠNG CH AM CHẢM TAI VI TRI GẢP)

( 3) GA P L ỔI LẺN
GẢ P TAO GO DỐI
( ĐƯƠNG CHAM GA CH TAI VỊ TRI GẢPi

0

k y

GÁ P r í c h r a c
I OƯƠNG CHÀM CHAM v a
ĐƯONG CHẦM GACH TAI VI TRI GÁP)

L

4
( ? ) MỚ TỞ GIÃY HOAC Mó t p h ả n
TỜ GIẢY r a
( MÚI TỀN RÔNG TAI VI TRI MỚ RA)

KÊO MOT p h ả n G i Ay
RA PHIA n g ọ a i
I MUI TÉN RỒNG TAI VI TRI KÊO RA)

V

( 7 ) XOAY MAT MÁU GẢP
SANG MAT PHIA BẼN KIA
( MỦI TÊN HINH XOAY)

( ? ) GA P PHỒI h ợ p
l o m x u ồ n g < KIỂU THUNG LUNG )
VA LÓI LÉN I KIỂU GỔ DỐI)
I OƯONG CHÀM CH Am V á
ĐƯỔNG CHÀM GA CH TAI VI TRI GAP)

ĐỘNG TÁC GẤP

K Ỷ HIỆU ĐỘNG TÁC GẤP

24

KẺT QUẢ ĐẠT

Được


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×