Tải bản đầy đủ

MATH EDUCARE sach phuong trinh luong giac

LƯỢNG
GIÁC
MỘT SỐ CHUYÊN ĐỀ VÀ ỨNG DỤNG
TẬP 2 : PHƯƠNG TRÌNH, HỆ PHƯƠNG TRÌNH,
BẤT PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC

VÕ ANH KHOA – HOÀNG BÁ MINH


MATHEDUCARE.COM
VÕ ANH KHOA – HOÀNG BÁ MINH

LƯỢNG GIÁC
MỘT SỐ CHUYÊN ĐỀ VÀ ỨNG DỤNG
TẬP 2 : PHƯƠNG TRÌNH, HỆ PHƯƠNG TRÌNH,
BẤT PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC

TP. HỒ CHÍ MINH, THÁNG 8 – 2011

matheducare.com



MATHEDUCARE.COM

LỜI NÓI ĐẦU
Cuốn sách “LƯỢNG GIÁC – MỘT SỐ CHUYÊN ĐỀ VÀ ỨNG DỤNG” này được biên
soạn với mục đích cung cấp, bổ sung kiến thức cho học sinh THPT và một số bạn đọc
quan tâm đến mảng kiến thức này trong quá trình học tập và làm việc. Trong tập 2
“PHƯƠNG TRÌNH, HỆ PHƯƠNG TRÌNH, BẤT PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC”
này, chúng tôi sẽ xoáy vào trọng tâm là “PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC”, một dạng
toán quen thuộc trong các đề thi THPT, đặc biệt là đề thi tuyển sinh Đại Học.
Ở các chương chính, chúng tôi chia làm 3 phần :
Phần I : Nêu lý thuyết cùng ví dụ minh họa ngay sau đó, giúp bạn đọc hiểu và biết
cách trình bày bài. Đồng thời đưa ra các dạng toán cơ bản, thường gặp trong quá trình
làm bài trên lớp của học sinh THPT. Ở phần này, chúng tôi sẽ trình bày một số bài để bạn
đọc có thể nắm vững hơn, tránh sai sót.
Phần II : Trong quá trình tham khảo và tổng hợp tài liệu, chúng tôi sẽ đưa vào
phần này các dạng toán khó nhằm giúp cho các học sinh bồi dưỡng, rèn luyện kĩ năng
giải LƯỢNG GIÁC thành thạo hơn khi gặp phải những dạng toán này.
Phần III : Chúng tôi sẽ đưa ra lời giải gợi ý cho một số bài, qua đó bạn đọc kiểm
tra lại đáp số, lời giải hoặc cũng có thể tham khảo thêm.
Trong quá trình biên soạn, mặc dù chúng tôi đã cố gắng bằng việc tham khảo một lượng
rất lớn các tài liệu có sẵn và tiếp thu có chọn lọc ý kiến từ các bạn đồng nghiệp để dần
hoàn thiện cuốn sách này, nhưng khó tránh khỏi những thiếu sót bởi tầm hiểu biết và kinh
nghiệm còn hạn chế, chúng tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp quý báu của bạn đọc
gần xa.
Chi tiết liên hệ tại : anhkhoavo1210@gmail.com
minh.9a1.dt@gmail.com

CÁC TÁC GIẢ
VÕ ANH KHOA – HOÀNG BÁ MINH.

matheducare.com


MATHEDUCARE.COM

LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình biên soạn, chúng tôi xin cám ơn đến những bạn đã cung cấp tài liệu tham
khảo và vui lòng nhận kiểm tra lại từng phần của bản thảo hoặc bản đánh máy, tạo điều
kiện hoàn thành cuốn sách này :

-

Ngô Minh Nhựt (ĐH Kinh Tế Tp.HCM)
Mai Ngọc Thắng (ĐH Kinh Tế Tp.HCM)
Nguyễn Thị Thanh Huyền (THPT Chuyên Lương Thế Vinh Đồng Nai)
Nguyễn Huy Hoàng (THPT Chuyên Lê Hồng Phong Tp.HCM)
Trần Lam Ngọc (THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa Tp.HCM)
Vương Tuấn Phong (THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa Tp.HCM)
Lê Quang Hiếu (THPT Chuyên Lương Thế Vinh Đồng Nai)
Hoàng Minh Quân (ĐH Khoa Học Tự Nhiên Hà Nội)

và một số thành viên diễn đàn MathScope.

matheducare.com


MATHEDUCARE.COM

MỤC LỤC
TẬP 2 : PHƯƠNG TRÌNH, HỆ PHƯƠNG TRÌNH,
BẤT PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC
CHƯƠNG 4 : SƠ LƯỢC VỀ HÀM LƯỢNG GIÁC NGƯỢC
I.
II.

MỘT SỐ TÍNH CHẤT CƠ BẢN
VỀ HÀM LƯỢNG GIÁC NGƯỢC ........................................................... 1
BÀI TẬP VÍ DỤ VỀ HÀM LƯỢNG GIÁC NGƯỢC ............................... 2

CHƯƠNG 5 : PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC
I.

PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC CƠ BẢN ............................................ 3
BÀI TẬP TỰ LUYỆN ................................................................................ 13

II.
1.

CÁC DẠNG PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC ĐƯA VỀ
PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC CƠ BẢN ........................................... 20
PHƯƠNG TRÌNH BẬC HAI ...................................................................... 20
BÀI TẬP TỰ LUYỆN ................................................................................ 35

2.

PHƯƠNG TRÌNH BẬC NHẤT THEO



.............................. 41

BÀI TẬP TỰ LUYỆN ................................................................................. 50
3.

PHƯƠNG TRÌNH ĐỐI XỨNG THEO



............................... 53

BÀI TẬP TỰ LUYỆN ................................................................................. 60
4.

PHƯƠNG TRÌNH BẬC HAI THUẦN NHẤT ĐỐI VỚI

......... 61

BÀI TẬP TỰ LUYỆN ................................................................................ 67
5.
a.

CÁC DẠNG PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC KHÁC ............................ 73
TỔNG HỢP ................................................................................................ 73
BÀI TẬP TỰ LUYỆN ................................................................................ 95

matheducare.com


MATHEDUCARE.COM
b.

PHƯƠNG TRÌNH CHỨA CĂN THỨC.................................................... 100
BÀI TẬP TỰ LUYỆN ............................................................................... 103

c.

PHƯƠNG TRÌNH KHÔNG MẪU MỰC .................................................. 107
BÀI TẬP TỰ LUYỆN ............................................................................... 127

d.

PHƯƠNG TRÌNH CÓ CHỨA THAM SỐ ................................................ 131
BÀI TẬP TỰ LUYỆN ............................................................................... 148

CHƯƠNG 6 : HỆ PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC ........................................... 154
I.
II.

TÓM TẮT MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP THƯỜNG GẶP ....................... 154
CÁC BÀI TẬP MINH HỌA .................................................................... 155
BÀI TẬP TỰ LUYỆN ............................................................................... 171

CHƯƠNG 7 : BẤT PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC ......................................... 175
I.
II.

TÓM TẮT MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP THƯỜNG GẶP ....................... 175
CÁC BÀI TẬP MINH HỌA .................................................................... 176
BÀI TẬP TỰ LUYỆN ............................................................................... 186

ĐỌC THÊM :
TẢN MẠN VỀ SỐ PI ............................................................................... 189
TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................................... 194

matheducare.com


MATHEDUCARE.COM

Chương 4 : Sơ lược về hàm lượng giác ngược

CHƯƠNG 4
SƠ LƯỢC VỀ HÀM LƯỢNG GIÁC NGƯỢC
I.

MỘT SỐ TÍNH CHẤT CƠ BẢN VỀ HÀM LƯỢNG GIÁC NGƯỢC
Hàm số
là hàm lượng giác ngược của
hàm số
, có một số tính chất cơ bản sau
[
(
(
{
Hàm số
của hàm số
{

)

[

]

)
( )

[

]

là hàm lượng giác ngược
, có một số tính chất cơ bản sau
[
]
(
)
[
]
)
[
]
( )

là hàm lượng giác
, có một số tính

Hàm số
ngược của hàm số
chất cơ bản sau
(
(

)

)

(

(

)

)

{
(
Hàm số
ngược của hàm số
chất cơ bản sau

)
là hàm lượng giác
, có một số tính
(

{

(

]

(

)

(

)
(

)

)
(

)

1

matheducare.com


MATHEDUCARE.COM

Chương 4 : Sơ lược về hàm lượng giác ngược
BÀI TẬP VÍ DỤ VỀ HÀM LƯỢNG GIÁC NGƯỢC

II.

(

(



))


{

(
[



)

]
(
(



)

)

[

]

(

)


(

)

Do đó,
(
(

)

(

)

)

Ta thấy :
(

)

Do đó,
(

)

(

)

2

matheducare.com

(

)


MATHEDUCARE.COM

Chương 5 : Phương trình lượng giác

CHƯƠNG 5
PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC
PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC CƠ BẢN
CÁC DẠNG PHƯƠNG TRÌNH CƠ BẢN

I.
-

𝑢
𝑢

d

-

𝑣
𝑣

𝑢

𝑣

𝑢

𝑣

[
𝑢
[

𝑢

𝜋

𝑢
𝑢

𝑣

𝑘 𝜋
(𝑘
𝑣 𝑘 𝜋

𝑣 𝑘 𝜋 (
𝑘
𝑣 𝑘 𝜋

𝑢

𝑣
𝜋

𝑢

𝑢

𝑣
𝑢

𝑘𝜋
𝑘𝜋

)
)

(𝑘

)

𝑘𝜋
(𝑘
𝑘𝜋

)

CÁC DẠNG PHƯƠNG TRÌNH CƠ BẢN ĐẶC BIỆT
(

)
(

)
(

(

)
)
(

[

)

(

)

(

)

(

)

3

matheducare.com


MATHEDUCARE.COM

Chương 5 : Phương trình lượng giác



[

(



)

(

[



)

(

)

(

)

[



(

)

(

)

Chú ý rằng:
)

ươ


)

)

)





ộ [

(

[

])





ộ [

]

]

(

)





ộ (

(

)





ộ (

)



ươ


])



ươ


[



ươ


(

)



Chúng ta sử dụng các công thức biến đổi lượng giác đã nêu trong Chương 2, phân tích
phương trình thành các nhân tử để xuất hiện các dạng phương trình trên.
4

matheducare.com


MATHEDUCARE.COM

Chương 5 : Phương trình lượng giác
Bài 1: Giải các phương trình sau
𝑥



𝑥

𝑥

d

𝑥

Giải:
a.

Ta có:
(

b.

c.

Ta có:
(

)

(

)

Ta có:


d.

)

{

Ta có:

{

(

)

Bài 2: Giải các phương trình sau
(𝑥
(𝜋

)
𝑥)

d

( 𝑥

)

( 𝑥

)




5

matheducare.com


MATHEDUCARE.COM

Chương 5 : Phương trình lượng giác
Giải:
a.
Ta có:
(
b.

)

[

(

)

(

)

Ta có:
(

)

{



{

(
d.

)

Ta có:
(

c.

[

)

Ta có:
(

)



{

{

(

)

Bài 3: Giải các phương trình sau
𝜋
𝜋
(𝑥
)
( 𝑥
)
(𝑥
𝑥

𝜋

)
(𝑥

( 𝑥

𝜋

)

𝜋)

Giải:
a.
Ta có:
(

)

(

)

{

{
(

b.

)

Ta có:
(

)

(

)

(

6

matheducare.com

)

(

)


MATHEDUCARE.COM

Chương 5 : Phương trình lượng giác

{
c.

{

(

)

Ta có:
(

)

(

)

[

[

(
(

)

)

Bài 4: Giải các phương trình sau

𝑥

𝑥

𝑥
𝑥
(

𝑥

𝑥
𝑥
𝑥

)(

𝑥

𝑥)

𝑥

𝑥

(Tuyển sinh khối D 2004)

Giải:
a.
Điều kiện :
(

) ( )

Phương trình tương đương với

[

(

)

Kết hợp với ( ), ta nhận nghiệm trên là nghiệm của phương trình.
b.
Điều kiện :
{

(

)( )

Phương trình tương đương với
(

)
7

matheducare.com


MATHEDUCARE.COM

Chương 5 : Phương trình lượng giác
Kết hợp với ( ) ta được nghiệm là
c.
Ta có:
(
)(
(
)(
(
)(
√ (

(

)

)
)

(

)

)
)

(

)

[
(

)

[

(

)

Bài 5: Giải các phương trình sau


( 𝑥
( 𝑥

𝑥

)
)

[

𝑥
( 𝑥

)

𝑥

]
[ 𝜋 𝜋]

𝑥

𝑥

𝑥

[

]

(Tuyển sinh khối D 2002)

Giải:
a.
Ta có:
(


(

)


)

[

(với

])

{

{

(

)

Lại có:
[

]
{ }

{
Vậy nghiệm của phương trình là
b.
Ta có:
(
)

(

)

(với

8

matheducare.com

[

])


MATHEDUCARE.COM

Chương 5 : Phương trình lượng giác
(

)

Lại có:
[


]

{

{
{



c.

}

}

Ta có:
(với
(
(

[

])

)

)

[

( ạ
(

)

)

Lại có:
[




]

{

{



{

ươ

}

}

Bài 6: Giải các phương trình sau
( 𝑥
𝑥


𝜋

)

(𝑥

𝑥
𝑥

𝜋

)

𝑥 𝑥

𝑥

𝑥 𝑥

(

)

(

[

𝜋

𝜋]

𝜋)

Giải:
a.
Ta có :

(

)

(

)

(

)

Như vậy, phương trình viết lại thành
(

)
9

matheducare.com


MATHEDUCARE.COM

Chương 5 : Phương trình lượng giác

(

)

[
[

]





{

ươ

}

Phương trình tương đương với

b.

(

Nếu

√ |
nên

) thì



|

(

(

)

(

)

)

Khi đó,
{
(

Nếu

) thì

}

nên
(

(

)

)

Khi đó,
{




}

{

ươ

}

Bài 7: Giải các phương trình sau
(

d

𝑥
𝑥

)(
𝑥

𝑥

𝑥(

𝑥

(𝑥

𝑥

𝑥)
𝑥
𝑥

𝜋

)

𝑥

𝑥

𝑥
(Tuyển sinh khối D 2004)
(Tuyển sinh khối B 2005)

𝑥
)
(

(
𝜋

Giải:
a.
Phương trình tương đương với
(
)(
(
)(

ển

𝑥)

(

)


ển

)
)

10

matheducare.com

)



(

)


MATHEDUCARE.COM

Chương 5 : Phương trình lượng giác

[


(

)

[

b.

(

)

Phương trình tương đương với
(

)(

)

[

c.

(

)

Đ ều kiện:
(

{

)( )

Ta thấy :

Do đó, phương trình tương đương với
(

[

)

Kết hợp với ( ), ta nhận nghiệm trên là nghiệm của phương trình.
d.
Điều kiện :
{

(

)

( )

Phương trình tương đương với
√ (

)

11

matheducare.com


MATHEDUCARE.COM

Chương 5 : Phương trình lượng giác

(

)(

√ )

(

[
Kết hợp với ( ), ta nhận nghiệm trên là nghiệm của phương trình.
Bài 8: Tìm tất cả các giá trị nguyên của 𝑥 thỏa mãn
𝜋

( 𝑥

√ 𝑥

𝑥

)

Giải: Phương trình tương đương với
(



(

)


{
{
Do đó,


(

)
( )

là ước nguyên của 49. Ta được :
nên
. Thay vào ( ), ta được

12

matheducare.com

)

)


Chương 5 : Phương trình lượng giác
-

MATHEDUCARE.COM

BÀI TẬP TỰ LUYỆN

5.1.1. Giải các phương trình sau:


d

5.1.2. Giải các phương trình sau:
(

)
(

d

)

(

)

(

)





[ (

)]



5.1.3. Giải các phương trình sau:
(
(
d

)

)
(

)

(
)
5.1.4. Giải các phương trình sau:

d
(

)(

)
13

matheducare.com


MATHEDUCARE.COM

Chương 5 : Phương trình lượng giác

(

)

5.1.5. Giải các phương trình sau:
[

]
[

]

5.1.6. Giải các phương trình sau:
( ọc


)

ện


ại

d

(
(

-

)

(

)


ển

ển

GỢI Ý GIẢI BÀI TẬP TỰ LUYỆN

5.1.1. Nghiệm của phương trình là :
(

)

(

)

[

(

d [

)

(

(

)

)

14

matheducare.com

(ĐH Ngoại Thương 1999)

)


)


Chương 5 : Phương trình lượng giác

MATHEDUCARE.COM

5.1.2. Nghiệm của phương trình là :
(

)

(

)
(

)

d [

(

(

)

)

5.1.3. Nghiệm của phương trình là :
[

(

)

[

(

)

[

(

)

d

(

[

)

(

)

15

matheducare.com


MATHEDUCARE.COM

Chương 5 : Phương trình lượng giác
5.1.4.
a.
Sử dụng công thức nhân đôi

sẽ đưa phương trình trở thành :
(

)

b.
Tương tự câu a, ta cũng sử dụng công thức nhân đôi
phương trình trở thành :
(
c.

sẽ đưa

)

Điều kiện :
(

)( )

Phương trình tương đương với
(

)(

)

[

[

(

Kết hợp với ( ), ta nhận nghiệm trên là nghiệm của phương trình.
d.

Nghiệm của phương trình là :

(

)

[
e.

Điều kiện :
(

)

Đặ
Thay vào phương trình, ta được

16

matheducare.com

)


MATHEDUCARE.COM

Chương 5 : Phương trình lượng giác

[

[

(

[

)

Kết hợp với ( ), ta nhận nghiệm trên là nghiệm của phương trình.
f.

Để ý :


(

Phương trình có nghiệm
g.

)

Phương trình tương đương với
(

)(

[

h.

)

(

)

Phương trình tương đương với :

(

)
(

i.

)

Điều kiện :
( )

Phương trình tương đương với
(

)

(

)

(

)

17

matheducare.com


MATHEDUCARE.COM

Chương 5 : Phương trình lượng giác
(

)

Kết hợp với ( ), ta nhận nghiệm trên là nghiệm của phương trình.
5.1.5.
a.
Ta có:
(

[

])

(

)

Lại có:
[

b.



{ }

]

ươ

Ta có:

(

[

])

[

(

Lại có:

[

]

[
[
}

5.1.6.
a.
Gợi ý :
Đặ




ươ

(

)

18

matheducare.com

{ }
{ }

)


MATHEDUCARE.COM

Chương 5 : Phương trình lượng giác
b.

Điều kiện:
( )

{
Phương trình tương đương với
√ (

)


(

)



(

)

(

[

)

Kết hợp với ( ), ta nhận nghiệm trên là nghiệm của phương trình.
c.

Phương trình tương đương với

(

)(

[

d.

)

(

)

Phương trình tương đương với
(

)

(

(

)

(

)

(

)

)

(

)

[
19

matheducare.com


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×