Tải bản đầy đủ

Vai trò của nhà nước việt nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Vào những thập niên cuối thế kỷ XX, khu vực hoá, toàn cầu hoá đã trở
thành xu thế nổi bật trên mọi mặt của đời sống xã hội nhân loại. Quá trình ấy
diễn ra đặc biệt sôi động trong lĩch vực kinh tế. Thực tế cho thấy, đây là một quá
trình tất yếu khách quan, bắt nguồn từ sự phát triển như vũ bão của khoa học
công nghệ hiện đại – yêu tố hàng đầu tạo nên bước phát triển đột phá về chất của
lực lượng sản xuất. Với tư cách một xu thế, một kết quả tất yếu khách quan
trong quá trình tiến triển của văn minh nhân loại, khu vực hoá, toàn cầu hoá kinh
tế thu hút sự tham gia của hầu hết các quốc gia dân tộc trên thế giới. Quá trình
ấy vừa tạo thời cơ lớn, vừa làm nảy sinh không ít nguy cơ, thách thức nghiêm
trọng đối với sự phát triển ổn định, bền vững của từng quốc gia, cũng như cả
cộng đồng nhân loại.
Hội nhập kinh tế quốc tế là một hoạt động chính trị tự giác, có chủ đích rõ
ràng của quốc gia này hay quốc gia khác nhằm hình thành một tập hợp khu vực
để thúc đẩy hợp tác, trao đổi trong sản xuất, mở rộng thị trường cho sản phẩm và
dịch vụ của nước mình. Hội nhập là hành động chủ quan, có ý thức của con
người, ở đây là chủ trương, hành động của các chính phủ, các đảng chính trị cầm
quyền, các công ty, tập đoàn, các doanh nghiệp… nhằm tận dụng sức mạnh của
thời đại để tăng cường thế và lực của bản thân, cũng như của quốc gia, dân tộc
mình. Hội nhập kinh tế quốc tế trước kia cũng như hiện nay đều có mục đích

giống nhau là tận dụng đến mức tối đa những lợi thế, do hợp tác quốc tế mang
lại, để tăng cường sức mạnh dân tộc. Hội nhập quốc tế hiện nay với toàn cầu hoá
là quá trình khách quan, nhưng chúng có mối liên quan mật thiết với nhau. Đó là
hành động chủ quan, nên triển khai hội nhập quốc tế, các quốc gia có thể chủ
động lựa chọn bước đi, tốc độ, đối tác, lĩnh vực phù hợp với khả năng và lợi ích
của mình. Chủ động tham gia vào nền kinh tế quốc tế giúp các nước tìm được
chỗ đứng thích hợp nhất trong con tàu toàn cầu hoá. Do toàn cầu hoá là một tiến
trình chuyển động liên tục theo một hướng, không chờ đợi bất cứ ai, nên để
tránh tụt hậu thì vai trò của Nhà nước có ý nghĩa vô cùng quan trọng.


Thực tiễn đổi mới, mở của hội nhập kinh tế của nước ta cho thấy Nhà nước
Việt Nam có vai trò quan trọng trong việc giữ vững ổn định chính trị - kinh tế xã hội và đảm bảo cho nền kinh tế phát triển theo đúng định hướng XHCN. Nhờ
vậy, chúng ta đã đạt được những thành tựu quan trọng, đưa nền kinh tế nước ta
thoát khỏi khủng hoảng, từng bước ổn định và tăng trưởng... Tuy nhiên, trong
quá trình Nhà nước điều hành nên kinh tế thị trường định hướng XHCN vào hội
nhập kinh tế quốc tế, chúng ta còn nhiều hạn chế: Điều hành vĩ mô nền kinh tế
còn lúng túng, chính sách kinh tế đối ngoại chưa đồng bộ, hiệu quả kinh tế chưa
cao, chất lượng hội nhập kinh tế còn yếu, nhiều vấn đề bức xúc đặt ra trong tiến
trình hội nhập kinh tế chưa có lời giải đáp….
Vì vậy, tác giả đã chọn đề tài: “Vai trò của Nhà nước Việt Nam trong quá
trình hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay” làm đề tài luận văn Thạc sỹ Chính trị
học.
2. Tình hình nghiên cứu của đề tài
Trong quá trình đổi mới của nước ta, vấn đề hội nhập kinh tế nói chung và
vai trò của Nhà nước trong hội nhập kinh tế quốc tế, đảm bảo giữ vững định
hướng CHXN nói riêng đã thu hút sự quan tam của nhiều nhà khoa học thuộc
các cơ quan nghiên cứu. do vậy, trong những năm gần đây, nhiều chương trình
khoa học có liên quan đã được triển khai. Chương trình, KX.01 “Những vấn đề
lý luận về CNXH và con đường đi lên CNXH ở nước ta” do GS.TSKH Nguyễn
Duy Quý làm chủ nhiệm; đề tài KX. 05-04 “Đặc trưng cơ bản của hệ thống
chính trị nước ta trong giai đoạn quá độ lên CNXH” do GS.TS Nguyễn Ngọc
Long làm chủ nhiệm; đề tài KX.03 – 04 “Cơ chế thị trường và vai trò của Nhà
nước trong quản lý nền kinh tế nước ta hiện nay” do GS.TS KH Lương Xuân
Quý làm chủ nhiệm…
Liên quan tới vấn đề của luận văn cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu được
công bố như: Hoàng Chí Bảo (2001), “Toàn cầu hóa và sự chủ động hội nhập
quốc tế của Việt Nam – mấy vấn đề phương pháp luận nghiên cứu”, Vũ Văn Hà
(2001), “Một số quan điểm về toàn cầu hóa ở Việt Nam”; Lê Ngọc Hiền “Những
vấn đề của toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế được đặt ra ở Việt Nam”;



Trần Đức Bình “Toàn cầu hóa kinh tế và tác động trên các mặt chính trị, ý thức
hệ” báo Nhân dân, ngày 17/10/2002; Bộ Ngoại giao – Vụ Hợp tác kinh tế đa
phương (2000), tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam trong bối cảnh
toàn cầu hóa (đề tài nghiên cứu cấp bộ); Lê Đăng Doanh (1999), hội nhập quốc
tế - cơ hội và thách thức đối với nền kinh tế nước ta, tạp chí Công sản, 9, tr. 2840; Những thách thức của tổ chức thương mại thế giới (2006), Nxb Đại học
Kinh tế quốc dân; Tô Xuân Dân, Nguyễn Thành Công (2006), Tác động của hội
nhập kinh tế quốc tế đến tư duy và đời sống kinh tế - xã hội ở Việt Nam, Nxb
CTQG; Kim Thuý (2008), Những quy định mới của chính phủ về phát triển
nguồn nhân lực thời kỳ hội nhập, Nxb Lao động; Nguyễn Hồng Sơn (1997) “Lợi
thế cạnh tranh của Việt Nam trong quá trình hội nhập vào nền kinh tế thế giới”,
tạp chí cộng sản, tr 26- 30; Trần Việt Phương, “Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế
quốc tế”, tạp chí Cộng sản, 20, tr 25-30 ..v.v…
Liên quan đến đề tài này đã có một số luận văn Thạc sỹ đã được bảo vệ:
Chẳng hạn, “Vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã
hội chủ nghĩa ở nước ta” (luận văn thạc sĩ Chính trị học được bảo vệ tại học viện
Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, 2000) của Đỗ Đức Hiến; “Quá trình nhận thức
và phát huy nhân tố quốc tế của Đảng cộng sản Việt Nam trong sự nghiệp đổi
mới” luận văn thạc sĩ, Chuyên ngành Quan hệ quốc tế bảo vệ tại học viện Chính
trị quốc gia Hồ Chí Minh, 2005), của Ngô Văn Khoa; “Vai trò của Chính trị
trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam hiện nay” (luận văn thạc sĩ
Triết học được bảo vệ tại học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, 2002) của
Vũ Văn Họa...
Mặc dù các công trình nghiên cứu đã đề cập khá nhiều khía cạnh khác
nhau có liên qua đến đề tài, như: vai trò của nhà nước đối với kinh tế, tăng
cường vai trò cùa nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN
nước ta, cũng như có các công trình nghiên cứu về toàn cầu hóa và hội nhập
kinh tế quốc tế, nhưng chủ yếu tập trung phân tích hoặc cơ hội hoặc thách thức
do toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế tạo ra… Trong luận văn của mình,
tác giả tiếp cận vấn đề từ góc độ chính trị học. Cụ thể là từ việc phân tích mối


quan hệ, vai trò của Nhà nước Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế
hiện nay, từ đó đề ra quan điểm, và giải pháp phát huy vai trò của nhà nước
trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
3.1. Mục đích nghiên cứu:
Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò của Nhà
nước trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, luận văn đề xuất các quan điểm và
giải pháp nhằm nâng cao vai trò của Nhà nước Việt Nam trong quá trình hội
nhập kinh tế quốc tế hiện nay.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu;
- Làm rõ cơ sở lý luận về vai trò của Nhà nước trong quá trình hội nhập
kinh tế quốc tế
- Khảo sát đánh giá thực trạng vai trò của Nhà nước Việt Nam trong quá
trình hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay.
- Đề xuất các quan điểm, giải pháp nhằm nâng cao vai trò của Nhà nước
Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu vai trò của Nhà nước Việt Nam trong quá
trình đưa nền kinh tế Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu vai trò của Nhà nước Việt Nam thông qua quan điểm,
đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đối với vấn đề này;
những thành tựu và hạn chế của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế từ 2000 đến
nay.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
- Dưới góc độ chính trị học, luận văn dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa
Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng ta về vai trò của Nhà
nước; đồng thời luận văn còn kế thừa các kết quả nghiên cứu của một số công
trình trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài đã được công bố.


- Trong quá trình nghiên cứu, tác giả sử dụng lý luận, phương pháp luận
của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử để tìm hiểu vấn
đề. Sử dụng các phương pháp phân tích và tổng hợp, lôgic và lịch sử, phương
pháp hệ thống, so sánh và các phương pháp xã hội học như: phân tích tài liệu và
phương pháp điều tra, từ các nguồn tài liệu từ Nghị quyết, chỉ thị, sách báo, tạp
chí…
6. Những đóng góp của luận văn
- Hệ thống hoá, khái quát hoá những vấn đề lý luận chủ yếu về vai trò của
Nhà nước trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế.
- Đánh giá thực trạng vai trò của Nhà nước trong quá trình mở của hội
nhập kinh tế quốc tế.
- Đề xuất những quan điểm và giải pháp để Nhà nước thực hiện vai trò
của mình một cách có hiệu quả, góp phần vào việc phổ biến và nâng cao nhận
thức trong xã hội về hội nhập kinh tế quốc tế
7. Kết cấu khoá luận
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu 3
chương, 8 tiết,...trang


NỘI DUNG
Chương 1: Hội nhập kinh tế quốc tế và vai trò của Nhà nước Việt Nam
trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế
1.1. Hội nhập kinh tế quốc tế và vai trò của nó trong sự phát triển của
đất nước
1.1.1. Hội nhập kinh tế quốc tế và một số khái niệm liên quan
1.1.2. Vai trò của hội nhập kinh tế quốc tế đối với sự phát triển của đất
nước
1.2. Cơ sở lý luận về vai trò của nhà nước Việt Nam trong hội nhập
kinh tế quốc tế
1.2.1. Nội dung vai trò của Nhà nước trong quá trình hội nhập kinh tế
quốc tế của Việt Nam
1.2.2. Sự cần thiết phải nâng cao vai trò của Nhà nước trong quá trình hội
nhập kinh tế quốc tế
1.3. Kinh nghiệm của một số nước trong việc phát huy vai trò của nhà
nước trong hội nhập kinh tế quốc tế.
1.3.1. Kinh nghiệm của Nhật Bản.
1.3.2. Kinh nghiệm của một số nước đang phát triển ở Châu Á
1.3.3. Kinh nghiệm của Trung Quốc
Chương 2: Thực trạng và những vấn đề đặt ra đối với vai trò của Nhà nước
Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế
2.1. Đặc điểm quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam
2.2. Vai trò của nhà nước Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế Thực trạng và nguyên nhân
2.2.1. Thực trạng
2.2.2. Nguyên nhân
2.3. Những vấn đề đặt ra đối với việc phát huy vai trò của Nhà nước
Việt Nam trong quá trình hội nhâp kinh tế quốc tế hiện nay.
Chương 3: Quan điểm và giải pháp phát huy vai trò của Nhà nước trong
quá trình hội nhập kinh tế quốc tế


3.1. Những quan điểm cơ bản
3.1.1. Nhà nước tạo điều kiện đẩy mạnh hội nhập trên cơ sở giữ vững
định hướng XHCN.
3.1.2. Nhà nước quản lý vĩ mô nền kinh tế nhằm nâng cao sức cạnh tranh
và hợp tác của nền kinh tế
3.1.3. Nhà nước hoàn thiện chính sách đối ngoại làm cơ sở cho chính sách
kinh tế đối ngoại, đẩy mạnh hội nhập.
3.2. Một số giải pháp chủ yếu nhằm phát huy vai trò của Nhà nước
trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế
3.2.1. Xây dựng hệ thống pháp luật phù hợp với thông lệ và luật pháp
quốc tế
3.2.2. Điều chỉnh chính sách cho phù hợp với những biến động của thị
trường
3.2.3. Tăng cường đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng.
3.2.4. Làm cầu nối giữa các chủ thể kinh tế với thị trường quốc tế
3.2.5. Đào tạo đội ngũ cán bộ kinh doanh cho các thành phần kinh tế
3.2.6. Xây dụng bộ máy nhà nước trong sạch vững mạnh


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ ngoại giao vụ hợp tác kinh tế đa phương (2000), tổ chức thương mại thế
giới (WTO), Nxb CTQG, HN.
2. Nguyễn Đức Bình, Lê Hữu Nghĩa, Trần Xuân Sầm, đồng chủ biên (2001),
toàn cầu hóa phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu, Nxb CTQG, HN.
3. Trần Nam Bình, Phạm Đỗ Chí, những vấn đề kinh tế Việt Nam – Thử thách
của hội nhập, Nxb TPHCM – TTKT Châu Á – Thái Bình Dương (VAPEC), thời
báo kinh tế Sài Gòn, 2002.
4.Trần Nam Bình, Kinh tế ngày nay, Nxb Đại học quốc gia, HN, 2002.
5. Chu Văn Cấp (chủ biên), Lịch sử các học thuyết kinh tế, Nxb CTQG, HN,
1999.
6. Bạch Thụ Cường, bàn về cạnh tranh toàn cầu, Nxb Thông tấn, HN, 2002
7. Nghiêm Xuân Đạt, Nguyễn Minh Phong, Hà Nội trong quá trình hội nhập
kinh tế quốc tế, Nxb CTQG, HN, 2002
8. Võ Đại Lược, Vai trò của Nhà Nước trong phát triển kinh tế, kinh nghiệm của
Nhật Bản, ASEAN và Việt Nam, Nxb KHXH, 1993.
9. Võ Đại Lược – Trần Văn Thọ, Vai trò của Nhà nước trong phát triển kinh tế
các nước ASEAN, Nxb KHXH, 1993
10. Trần Việt Phương (1999), Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế”, tạp chí
Cộng sản, 20, tr.25-30.
11. Đào Xuân Sâm, Viết theo dòng đổi mới tư duy kinh tế, Nxb Thanh niên, HN,
2000
11. Lê Doãn Tá, “Toàn cầu hóa kinh tế hiện đại và sự hội nhập của các nước
đang phát triển – vấn đề đặt ra và cách tiếp cận”, Nxb chính trị quốc gia, Hà
Nội, 2001
12. Đào Thế Tùng, “Tác động toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế đến nền kinh tế
thị trường định hướng XHCN của Việt Nam”, nghiên cứu kinh tế số 296
13. Trần Xuân Trường (1996), “Định hướng XHCN ở Việt Nam: một số vấn đề
cấp bách”, Nxb CTQG, HN, 1996


14. Lương Văn Tự “Vượt lên những thách thức mới trong quá trình hội nhập
kinh tế thế giới”, tạp chí Cộng sản, số 9, tr. 17 – 19.
15. Ủy ban quốc gia về Hợp tác kinh tế quốc tế, “Việt Nam và các tổ chức kinh
tế quốc tế, Nxb CTQG, HN, 2002.
16. Những thách thức của tổ chức thương mại thế giới, Nxb Đại học Kinh tế
quốc dân, 2006
17. Tô Xuân Dân, Nguyễn Thành Công, Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế
đến tư duy và đời sống kinh tế - xã hội ở Việt Nam, Nxb CTQG, 2006.
18. Ngô Văn Khoa, Quá trình nhận thức và phát huy nhân tố quốc tế của Đảng
cộng sản Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới, Chuyên ngành Quan hệ quốc tế.
Mã số: 62.22.52.01
19. Những quy định mới của chính phủ về phát triển nguồn nhân lực thời kỳ hội
nhập, Nxb Lao động, 2008.
20. Kim Thuý, Những quy định mới của chính phủ về phát triển nguồn nhân lực
thời kỳ hội nhập, Nxb Lao động, 2008.
21. Nguyễn Đức Thành, Lựa chọn để tăng trưởng bền vững - Báo cáo thường
niên Kinh tế Việt Nam 2010, Nxb Tri thức, 2010



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×