Tải bản đầy đủ

Các quy định pháp luật về tài chính trong mua bán, sáp nhập công ty cổ phần của việt nam và mỹ dưới góc độ so sánh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ BẢO NGỌC

CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ TÀI CHÍNH TRONG MUA BÁN, SÁP
NHẬP CÔNG TY CỔ PHẦN CỦA VIỆT NAM VÀ HOA KỲ DƯỚI GÓC ĐỘ
SO SÁNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Chuyên ngành : Lý luận và lịch sử Nhà nước và pháp luật
Mã số : 60380101
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. ……………..

HÀ NỘI – NĂM 2017


MỤC LỤC

Trang
LỜI MỞ ĐẦU 1
Chương 1: KHÁI QUÁT VỀ MUA BÁN, SÁP NHẬP CÔNG TY CỔ PHẦN
1.1. Khái quát về công ty cổ phần 5
1.1.1. Khái niệm công ty cổ phần 5
1.1.2. Đặc điểm công ty cổ phần 6
1.1.2.1. Về vốn điều lệ của công ty cổ phần 6
1.1.2.2. Về cấu trúc vốn mở của công ty cổ phần 7
1.1.2.3. Về cổ đông và phạm vi trách nhiệm của cổ đông đối với nghĩa
vụ của công ty cổ phần 7
1.1.2.4. Về khả năng huy động vốn linh hoạt của công ty cổ phần 8
1.2. Khái quát về mua bán, sáp nhập công ty cổ phần 8
1.2.1. Khái niệm mua bán, sáp nhập công ty cổ phần 8
1.2.2. Đặc điểm của hoạt động mua bán, sáp nhập công ty cổ phần
1.2.2.1. Chủ thể của hoạt động mua bán, sáp nhập công ty cổ phần 19
1.2.2.2. Đối tượng của hoạt động mua bán, sáp nhập công ty cổ phần 20
1.2.2.3. Hình thức thực hiện mua bán, sáp nhập công ty cổ phần 21
1.2.2.4. Thủ tục pháp lý cần thực hiện 23
1.2.2.5. Hệ quả của hoạt động mua bán, sáp nhập công ty cổ phần 24
1.2.3. Vai trò của hoạt động mua bán, sáp nhập công ty cổ phần 26
1.2.4. Sự hình thành và phát triển của hoạt động mua bán, sáp nhập 28
1.3. Khái quát về tài chính trong mua bán, sáp nhập công ty cổ phần 32
1.3.1. Khái niệm tài chính trong công ty cổ phần 32


1.3.2. Khái niệm và đặc điểm về tài chính trong mua bán, sáp nhập công ty cổ phần 35
Chương 2: CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ TÀI CHÍNH TRONG MUA BÁN, SÁP
NHẬP CÔNG TY CỔ PHẦN CỦA MỸ VÀ VIỆT NAM
2.1. Quy định pháp luật về tài chính trong mua bán, sáp nhập công ty cổ phần tại Việt Nam
2.1.1. Các quy định pháp luật về định giá công ty cổ phần 37
2.1.2. Các quy định pháp luật về nghĩa vụ tài chính với bên thứ ba phát sinh trước giao
dịch mua bán, sáp nhập 45
2.1.3. Các quy định pháp luật về nghĩa vụ tài chính với nhà nước phát sinh sau giao
dịch mua bán, sáp nhập 47
2.1.3.1. Nghĩa vụ thuế thu nhập phát sinh từ giao dịch mua bán công ty cổ phần 47
2.1.3.2. Nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng phát sinh từ giao dịch sáp nhập công ty cổ phần 56
2.1.4. Đánh giá các quy định pháp luật về tài chính trong mua bán, sáp nhập công ty
cổ phần tại Việt Nam 57
2.2. Quy định pháp luật về tài chính trong mua bán, sáp nhập công ty cổ phần tại Mỹ 59
2.2.1. Các quy định pháp luật về định giá công ty cổ phần 59

2.2.2. Các quy định pháp luật về nghĩa vụ tài chính với bên thứ ba phát sinh trước giao
dịch mua bán, sáp nhập 61
2.2.3. Các quy định pháp luật về nghĩa vụ tài chính với nhà nước phát sinh sau giao
dịch mua bán, sáp nhập 63
2.2.3.1. Nghĩa vụ thuế thu nhập phát sinh từ giao dịch mua bán, sáp nhập 63
2.2.3.2. Nghĩa vụ thuế bán hàng phát sinh từ giao dịch mua bán, sáp nhập 67
2.2.3.3. Nghĩa vụ thuế khác phát sinh từ giao dịch mua bán, sáp nhập 69
2.2.4. Đánh giá các quy định pháp luật về tài chính trong mua bán, sáp nhập công ty
cổ phần tại Mỹ 70


Chương 3: NHỮNG ĐIỂM TƯƠNG ĐỒNG VÀ KHÁC BIỆT TRONG QUY ĐỊNH
PHÁP LUẬT VỀ TÀI CHÍNH TRONG MUA BÁN, SÁP NHẬP CÔNG
TY CỔ PHẦN CỦA HAI NƯỚC VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM
3.1. Những điểm tương đồng giữa các quy định pháp luật về tài chính trong mua
bán, sáp nhập công ty cổ phần của hai nước 71
3.1.1. Những điểm tương đồng 71
3.1.2. Nguyên nhân dẫn đến sự tương đồng 75
3.2. Những điểm khác biệt giữa các quy định pháp luật về tài chính trong mua bán,
sáp nhập công ty cổ phần của hai nước 76
3.2.1. Những điểm khác biệt 76
3.2.2. Nguyên nhân dẫn đến những sự khác biệt 81
3.3. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong việc hoàn thiện các quy định pháp luật
về tài chính trong mua bán, sáp nhập công ty cổ phần 83


LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong bức tranh kinh tế toàn cầu hiện nay, hoạt động mua bán, sáp nhập
doanh nghiệp là một phần không thể thiếu trong nền kinh tế mỗi quốc gia. Hoạt
động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp vào thời gian đầu được ghi nhận chủ yếu
bắt nguồn từ Mỹ và những cải tiến mới nhất của hoạt động này đều được áp
dụng tại Mỹ, sau đó mới được du nhập sang các quốc gia khác hoặc các khu vực
khác. Tại Việt Nam, trước những năm 90 của thế kỉ XX, gần như không có dữ
liệu về sự xuất hiện các thương vụ mua bán, sáp nhập doanh nghiệp. Luật Công
ty 1990 ra đời đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho các hoạt động mua bán, sáp
nhập doanh nghiệp. Đến năm 2006, cùng với sự kiện Việt Nam gia nhập WTO,
sự ra đời của Luật Doanh nghiệp 2005, Luật đầu tư 2005 đã góp phần tạo môi
trường đầu tư rộng mở cho tất cả các thành phần kinh tế. Trong bối cảnh đó, các
nhà đầu tư trong và ngoài nước đã từng bước sử dụng hoạt động mua bán, sáp
nhập doanh nghiệp như một công cụ chiến lược đầu tư để phát triển và mở rộng
hoạt động kinh doanh. Đặc biệt với loại hình công ty cổ phần – loại hình công ty
khá phổ biến hiện nay, hoạt động mua bán, sáp nhập diễn ra càng mạnh mẽ hơn.
Tuy nhiên, ngoài vấn đề lợi ích kinh doanh thu được, một vấn đề cũng được các
bên hết sức quan tâm khi tham gia vào các giao dịch mua bán, sáp nhập doanh
nghiệp nói chung và công ty cổ phần nói riêng là quyền, nghĩa vụ của các bên
phát sinh sau khi giao dịch mua bán, sáp nhập được hoàn tất. Trong đó, nghĩa vụ
tài chính là vấn đề được lưu tâm hơn cả bởi nó tiềm ẩn rủi ro cho các bên trong
việc nhận chuyển giao các nghĩa vụ tài chính khi kết thúc giao dịch, đặc biệt là


với bên mua, bên nhận sáp nhập. Vì vậy, tác giả lựa chọn đề tài: “Các quy định
pháp luật về tài chính trong mua bán, sáp nhập công ty cổ phần của Việt
Nam và Mỹ dưới góc độ so sánh”, qua đó tìm hiểu được các quy định pháp luật
về tài chính trong mua bán, sáp nhập công ty cổ phần tại Mỹ và Việt Nam, tìm ra
những điểm tương đồng và khác biệt giữa pháp luật hai nước, từ đó đưa ra những
bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Việc nghiên cứu đề tài này hiện nay mang
tính cấp thiết, không những về mặt lý luận, mà còn là đòi hỏi của thực tiễn nhằm
nâng cao hiệu quả mua bán, sáp nhập công ty cổ phần tại Việt Nam.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Trong thời gian qua, đã có một số tác giả có các công trình nghiên cứu
về hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp như: Cẩm nang mua bán và sáp
nhập tại Việt Nam của Mạng Mua bán và sáp nhập Việt Nam, M&A – Sáp nhập
và mua lại doanh nghiệp ở Việt Nam – Hướng dẫn cơ bản dành cho bên bán của
hai tác giả Phạm Trí Hùng và Đặng Thế Đức, Pháp luật về mua bán doanh
nghiệp ở Việt Nam – Luận văn tiến sỹ của tác giả Trần Thị Bảo Ánh, Pháp luật
về mua bán công ty ở Việt Nam – Luận văn thạc sĩ Vũ Phương Đông...Tuy
nhiên, những công trình này chỉ đề cập đến các quy định pháp luật về mua bán,
sáp nhập nói chung mà chưa đề cập đến các vấn đề tài chính phát sinh trong giao
dịch mua bán, sáp nhập công ty cổ phần. Bên cạnh đó, cũng chưa có công trình
nào nghiên cứu một cách có hệ thống về so sánh các quy định pháp luật về tài
chính trong mua bán, sáp nhập công ty cổ phần của Mỹ và Việt Nam trong thời
gian gần đây.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu các quy định pháp luật về


hoạt động mua bán, sáp nhập công ty cổ phần tại Mỹ và Việt Nam.
- Phạm vi nghiên cứu: Với tính chất là luận văn thạc sĩ luật học, luận
văn đặt trọng tâm nghiên cứu các vấn đề về tài chính trong mua bán, sáp
nhập công ty cổ phần dưới góc độ khoa học pháp lý. Các quy định pháp
luật có liên quan đến các vấn đề pháp lý phát sinh trong giao dịch mua
bán, sáp nhập công ty cổ phần sẽ được tác giả dẫn chiếu trong nội dung
luận văn để có cái nhìn tổng thể, chính xác hơn về vấn đề này theo pháp
luật của hai nước.
4. Mục đích nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là trên cơ sở nghiên cứu một cách có
hệ thống pháp luật Mỹ và Việt Nam về tài chính trong mua bán, sáp nhập công
ty cổ phần, chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt trong quy định pháp luật
của hai nước để từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.
5. Các câu hỏi nghiên cứu của luận văn:
Luận văn tập trung trả lời các câu hỏi nghiên cứu sau:
- Công ty cổ phần là gì? Mua bán, sáp nhập công ty cổ phần là gì?
- Các quy định pháp luật về tài chính trong mua bán, sáp nhập công ty cổ
phần tại Việt Nam như thế nào? Các vấn đề về tài chính trong mua bán,
sáp nhập công ty cổ phần tại Mỹ được pháp luật Mỹ điều chỉnh như thế
nào? Đánh giá các quy định này như thế nào?
- Những điểm tương đồng, những điểm khác biệt giữa các quy định pháp
luật về tài chính trong mua bán, sáp nhập công ty cổ phần của hai nước
là gì? Việt Nam có thể rút ra bài học kinh nghiệm nào trong việc hoàn
thiện các quy định pháp luật về tài chính trong mua bán, sáp nhập công


ty cổ phần?
6. Phương pháp nghiên cứu
Để giải quyết những vấn đề do đề tài đặt ra, tác giả sử dụng kết hợp các
phương pháp nghiên cứu khoa học khác nhau như phương pháp phân tích,
phương pháp tổng hợp, phương pháp so sánh luật học.
Phương pháp tổng hợp, phân tích được sử dụng chủ yếu tại chương một
và chương hai của của luận văn. Qua việc thu thập các tài liệu thứ cấp, so sánh,
tổng hợp các quan điểm, ý kiến khác nhau về mua bán, sáp nhập công ty cổ
phần; và qua việc thu thập để phân tích các quy định pháp luật về tài chính trong
mua bán, sáp nhập công ty cổ phần của Mỹ và Việt Nam.
Phương pháp so sánh luật học được sử dụng tại chương ba để đưa ra
những điểm tương đồng, khác biệt trong quy định của pháp luật hai nước về các
vấn đề tài chính trong mua bán, sáp nhập công ty cổ phần và rút ra bài học kinh
nghiệm cho Việt Nam.
7. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
Trên cơ sở kế thừa có chọn lọc kết quả của các công trình nghiên cứu
trước đây về mua bán, sáp nhập doanh nghiệp ở Việt Nam, đồng thời với quá
trình nghiên cứu độc lập và nghiêm túc, luận văn đã (i) chỉ ra được những đặc
trưng pháp lý cơ bản của hoạt động mua bán, sáp nhập công ty cổ phần cũng như
của những vấn đề tài chính phát sinh trong các giao dịch này theo pháp luật Việt
Nam và trong tương quan so sánh với pháp luật Mỹ; (ii) đề xuất một số bài học
kinh nghiệm mà pháp luật Việt Nam có thể học hỏi để hoàn thiện hơn từ những
phân tích, so sánh trong việc điều chỉnh về vấn đề này với pháp luật Mỹ.
8. Kết cấu của luận văn


Nội dung luận văn gồm phần mở đầu; 03 chương; kết luận, danh mục
các văn bản pháp luật được dẫn chiếu và danh mục tài liệu tham khảo.
- Chương 1: Khái quát về mua bán, sáp nhập công ty cổ phần
- Chương 2: Các quy định pháp luật về tài chính trong mua bán, sáp nhập
công ty cổ phần của Mỹ và Việt Nam
- Chương 3: Những điểm tương đồng và khác biệt trong quy định pháp
luật về tài chính trong mua bán, sáp nhập công ty cổ phần của hai nước
và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam


CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ MUA BÁN, SÁP NHẬP
CÔNG TY CỔ PHẦN
1.1. Khái quát về công ty cổ phần
1.1.1. Khái niệm công ty cổ phần
Công ty cổ phần được biết đến là loại hình công ty đối vốn điển hình và
phổ biến trong nền kinh tế thị trường. Trên thế giới, những ghi chép đầu tiên về
công ty cổ phần được tìm thấy tại Trung Quốc trong thời kỳ những năm 960 –
1279 sau Công nguyên. Sau đó, vào những năm 1250, tại Pháp, 96 cổ phần của
công ty Bazacle Milling đã được đem ra giao dịch trên thị trường với mức giá trị
phụ thuộc vào lợi nhuận thu được của các nhà máy thuộc sở hữu xã hội.Có thể
coi đây là sự kiện đánh dấu sự ra đời của công ty cổ phần trong lịch sử hình
thành và phát triển của loại hình công ty này. Công ty cổ phần phát triển mạnh
mẽ nhất trong thời kì nền kinh tế tư bản, khi mà đa số các hoạt động kinh doanh
trên nhiều lĩnh vực đời sống xã hội đòi hỏi phải có nhiều vốn đầu tư mới có thể
hoạt động hiệu quả. Công ty cổ phần với đặc tính linh hoạt trong quá trình huy
động vốn, đã trở thành sự lựa chọn không thể tốt hơn để giải quyết vấn đề về vốn
cho các công ty tại thời điểm đó. Trong tiến trình lịch sử phát triển của công ty
cổ phần, không thể không nhắc đến sự phát triển và bùng nổ mạnh mẽ của loại
hình công ty này tại Mỹ trong khoảng thế kỉ XVII1. Năm 1989, số lượng các
công ty cổ phần ở Mỹ chiếm 31,7% trong tổng số các xí nghiệp công nghiệp và
chiếm 92,6% giá trị tổng sản phẩm công nghiệp.Hiện nay, công ty cổ phần đã
chiếm vị trí thống lĩnh trong các ngành công nghiệp, dịch vụ công cộng và trong
các ngành khác nhau của nền kinh tế tại nước này. Tại Mỹ, công ty cổ phần được
hiểu là một dạng công ty trách nhiệm hữu hạn, một pháp nhân tồn tại độc lập với


các chủ sở hữu công ty.2 Vốn của công ty được chia thành những phần bằng
nhau gọi là cổ phần và được công ty phát hành để huy động vốn từ các nhà đầu
tư thuộc mọi thành phần kinh tế. Với tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ của mình,
công ty cổ phần đã được các nhà kinh doanh vận dụng tối đa, hiệu quả, linh hoạt
và vai trò của loại hình công ty này được thừa nhận rộng rãi.
Ở Việt Nam, cùng với quá trình phát triển của nền kinh tế thị trường,
mô hình công ty cổ phần đã từng bước được hình thành, phát triển từ những năm
đầu của thế kỉ XIX, khi đất nước bắt đầu hoạt động theo cơ chế kinh tế thị
trường. Công ty cổ phần tại Việt Nam thường được hiểu là một loại hình doanh
nghiệp, trong đó vốn điều lệ được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ
phần, người sở hữu cổ phần gọi là cổ đông và chỉ chịu trách nhiệm về các khoản
nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi số vốn đã góp. Công ty cổ
phần chính thức được thừa nhận trong hệ thống pháp luật Việt Nam lần đầu tiên
tại Luật Công ty 1990 và sau đó các quy định pháp luật về công ty cổ phần được
tiếp tục kế thừa và từng bước hoàn thiện trong các quy định của Luật doanh
nghiệp 1999, Luật doanh nghiệp 2005 và Luật doanh nghiệp 2014.
1.1.2. Đặc điểm công ty cổ phần
1.1.2.1. Về vốn điều lệ của công ty cổ phần
Vốn điều lệ được hiểu là số vốn do các cổ đông góp vào công ty, được
ghi vào điều lệ công ty. Vốn điều lệ của công ty cổ phần được chia thành nhiều
phần bằng nhau gọi là cổ phần. Đây là một điểm đặc thù của công ty cổ phần bởi
không có loại hình doanh nghiệp nào (bao gồm cả công ty trách nhiệm hữu hạn,
công ty hợp danh…) có vốn điều lệ được chia thành các phần bằng nhau để tạo
ra tính linh hoạt trong việc huy động và chuyển nhượng vốn như trường hợp


công ty cổ phần. Việc sở hữu cổ phần của một công ty là căn cứ pháp lý chứng
minh tư cách cổ đông công ty của người sở hữu cổ phần và là cơ sở đầy đủ nhất
xác định quyền và nghĩa vụ của cổ đông đối với công ty đó.
1.1.2.2. Về cấu trúc vốn mở của công ty cổ phần
Công ty cổ phần có cấu trúc vốn mở, bởi hai lý do. Một là, các cổ đông
có quyền tự do chuyển nhượng cổ phần trừ một số trường hợp bị pháp luật cấm
hoặc hạn chế chuyển nhượng. Mức độ tự do chuyển nhượng cổ phần phụ thuộc
vào từng loại cổ phần mà công ty phát hành. Với tính tự do chuyển nhượng cổ
phần này, cơ cấu cổ đông của công ty có thể thay đổi linh hoạt mà hầu như
không ảnh hưởng đến sự tồn tại cũng như hình thức tổ chức của công ty, đặc biệt
ở những quốc gia pháp luật thừa nhận công ty cổ phần một cổ đông. Số lượng cổ
đông thay đổi chỉ làm cho một công ty cổ phần trở thành công ty đại chúng hoặc
công ty phi đại chúng nhưng về bản chất, công ty đó vẫn là công ty cổ phần với
nghĩa vụ công bố thông tin lớn hay nhỏ tùy thuộc vào quy mô của công ty. Đây
là điểm khác biệt căn bản giữa công ty cổ phần và công ty trách nhiệm hữu hạn
vì công ty trách nhiệm hữu hạn có thể phải đăng ký thay đổi hình thức tổ chức từ
công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên thành công ty trách nhiệm hữu hạn
hai thành viên trở lên hoặc ngược lại do thành viên công ty thực hiện quyền
chuyển nhượng phần vốn mà mình sở hữu trong công ty. Hai là, khả năng huy
động vốn của công ty cổ phần rất linh hoạt vì công ty có thể gọi vốn bằng cách
phát hành cả cổ phiếu và trái phiếu trong khi công ty trách nhiệm hữu hạn chỉ
được quyền phát hành trái phiếu; còn các loại công ty khác (ví dụ ở Việt Nam:
công ty hợp danh và doanh nghiệp tư nhân) không được phép phát hành bất cứ
loại chứng khoán nào.


1.1.2.3. Về cổ đông và phạm vi trách nhiệm của cổ đông đối với nghĩa vụ
của công ty cổ phần
Công ty cổ phần là loại hình doanh nghiệp không bị hạn chế số lượng
thành viên tối đa, vì vậy loại công ty này thường có số cổ đông lớn và dễ thay
đổi. Điều này xuất phát từ bản chất của công ty cổ phần là loại hình công ty đối
vốn, cần có sự liên kết của nhiều thành viên. Hơn nữa, do sự đa dạng hoá các
loại cổ phần với các quyền và mức độ quyền khác nhau cho phép công ty cổ
phần tạo được cấu trúc vốn mở. Với cấu trúc vốn linh hoạt, việc chuyển nhượng
cổ phần cũng trở nên dễ dàng hơn và tạo điều kiện thuận lợi cho các chủ thể
tham gia vào công ty, rút khỏi công ty hay chuyển nhượng cổ phần cho cổ đông
khác. Ngoài ra, khác với chủ các doanh nghiệp tư nhân và thành viên hợp danh
của công ty hợp danh (phải chịu trách nhiệm vô hạn đối với các khoản nợ và
nghĩa vụ tài sản của doanh nghiệp), cổ đông của công ty cổ phần chỉ chịu trách
nhiệm hữu hạn trong phạm vi vốn góp của mình đối với các khoản nợ và nghĩa
vụ tài sản khác của công ty.
1.1.2.4. Về khả năng huy động vốn linh hoạt của công ty cổ phần
Trong quá trình hoạt động và kinh doanh, vốn là vấn đề rất quan trọng
và huy động vốn là một yếu tố mang tính quyết định ảnh hưởng lớn đến cơ hội
và hiệu quả kinh doanh của mỗi công ty. Mỗi loại hình doanh nghiệp có thể huy
động vốn theo những cách khác nhau phù hợp với đặc thù của từng loại doanh
nghiệp, ví dụ: công ty trách nhiệm hữu hạn có thể huy động thêm vốn từ các
thành viên hiện hữu và/hoặc từ những người không phải là thành viên của công
ty nếu các thành viên công ty chấp thuận. Công ty trách nhiệm hữu hạn cũng có


thể phát hành trái phiếu để huy động vốn nếu thỏa mãn những điều kiện luật
định; công ty hợp danh có thể huy động vốn bằng cách tiếp nhận thêm thành
viên mới … Riêng công ty cổ phần, có nhiều sự lựa chọn hơn trong huy động
vốn so với các loại hình doanh nghiệp khác thông qua một trong những hình
thức sau: (i) chào bán cổ phần cho cổ đông hiện hữu, hoặc chào bán cổ phần
riêng lẻ; (ii) phát hành trái phiếu; (iii) chào bán chứng khoán ra công chúng (nếu
công ty cổ phần đáp ứng các điều kiện luật định).
1.2. Khái quát về mua bán, sáp nhập công ty cổ phần
1.2.1. Khái niệm mua bán, sáp nhập công ty cổ phần
Mua bán, sáp nhập doanh nghiệp, thường được nhắc đến với tên gọi
“M&A” là một hiện tượng phổ biến và tất yếu trong nền kinh tế thị trường vì các
doanh nghiệp luôn luôn mong muốn cải thiện năng lực cạnh tranh nhằm chiếm
lĩnh thị phần và chi phối thị trường. Ở mỗi quốc gia, các doanh nghiệp có cách
tiếp cận về mua bán, sáp nhập doanh nghiệp khác nhau. Không chỉ đơn thuần là
mua bán tài sản, chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, hay thỏa thuận việc sáp
nhập thông qua hợp đồng, mua bán, sáp nhập doanh nghiệp thường được tiếp cận
như một phương thức nhằm chi phối các quyết định trong quản lý điều hành,
hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, mở rộng thị phần để chiếm lĩnh thị
trường. Hoạt động này cần phải được kiểm soát nhằm đảm bảo việc mua bán,
sáp nhập doanh nghiệp không gây ảnh hưởng tiêu cực hoặc hạn chế tự do cạnh
tranh trên thị trường. Với cách tiếp cận như vậy, hầu hết các quốc gia trên thế
giới đều quan tâm đến hệ quả của việc mua bán, sáp nhập doanh nghiệp là khả
năng chi phối, kiểm soát doanh nghiệp và vị trí cũng như thị phần của doanh
nghiệp hậu mua bán, sáp nhập. Khi đề cập đến mua bán, sáp nhập doanh nghiệp,


một số nước thường sử dụng cụm từ Mergers and Acquisitions (viết tắt là
M&A) để hàm chỉ các hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp. Mua bán và
sáp nhập doanh nghiệp tuy đều thể hiện “sự quan tâm” của các nhà đầu tư tới
doanh nghiệp (quan tâm về yếu tố tài sản, yếu tố quản lý và quy mô hoạt động
của doanh nghiệp), nhưng hoạt động mua bán và sáp nhập doanh nghiệp cũng có
những điểm khác nhau. Cụ thể, trên thế giới, sáp nhập doanh nghiệp được hiểu
là sự kết hợp của hai doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp bị sáp nhập chuyển
toàn bộ tài sản, quyền và nghĩa vụ của mình sang một doanh nghiệp khác, đồng
thời chấm dứt sự tồn tại, trong khi doanh nghiệp nhận sáp nhập tiếp nhận trách
nhiệm, tài sản của doanh nghiệp bị sáp nhập và tiếp tục tồn tại sau khi giao dịch
sáp nhập hoàn tất3. Khác với sáp nhập, mua bán doanh nghiệp lại nhấn mạnh
vào việc nhà đầu tư giành quyền kiểm soát hoạt động quản lý và kinh doanh của
một doanh nghiệp khác thông qua việc sở hữu lượng vốn đủ lớn của doanh
nghiệp bị mua để giành quyền kiểm soát doanh nghiệp đó. Nói cách khác, mua
bán doanh nghiệp là hoạt động với mục đích giành quyền sở hữu hoặc mục tiêu
kiểm soát công ty. Tuy nhiên, mua bán và sáp nhập doanh nghiệp đều dẫn đến
một hệ quả chung là quy mô hoạt động của bên mua và bên nhận sáp nhập sẽ
được mở rộng sau khi quá trình mua và nhận sáp nhập được hoàn thành.
Tại Mỹ, thuật ngữ “mua bán, sáp nhập” được dùng để đề cập đến chiến
lược hoạt động của công ty và cách sử dụng các biện pháp giải quyết việc kết
hợp hoạt động kinh doanh của các công ty khác nhau. Giao dịch mua bán, sáp
nhập là công cụ hỗ trợ các công ty về tài chính hoặc hỗ trợ công ty tăng trưởng
và phát triển nhanh chóng mà không cần thành lập thêm một công ty khác để
thực hiện hoạt động kinh doanh. Cách hiểu về mua bán, sáp nhập của Mỹ cũng


tương tự như cách hiểu của nhiều nước trên thế giới.
Mua bán doanh nghiệp ở Mỹ được thực hiện dưới ba hình thức4. Một là
thông qua giao dịch “thanh lý và bán” (liquidation-and- sale). Trong giao dịch
này, người quản lý và cổ đông công ty mục tiêu thống nhất giải tán công ty và
chia tài sản công ty cho cổ đông tương ứng với tỷ lệ sở hữu của họ trong công ty.
Tiếp đó, từng cổ đông sẽ bán tài sản mà họ được chia cho công ty nhận mua để
đổi lấy tiền mặt hoặc tài sản theo sự thỏa thuận của các bên. Hai là thông qua
giao dịch “bán và thanh lý” (sale-and- liquidation). Trong giao dịch này người
quản lý và cổ đông công ty mục tiêu sẽ bỏ phiếu thông qua việc bán toàn bộ tài
sản của công ty lấy tiền mặt và giải tán công ty. Tiền thu được sẽ chia cho cổ
đông theo tỷ lệ sở hữu của các cổ đông trong công ty. Hình thức này tương tự
hình thức thứ nhất, chỉ khác về trật tự các bước bán - thanh lý thay vì thanh lý bán. Ba là “bán cổ phần” (stock sale), ở đó, công ty nhận mua đứng ra mua cổ
phần trực tiếp từ cá nhân các cổ đông công ty mục tiêu thông qua việc chào mua
công khai (để mua từ những cổ đông muốn bán) hoặc bằng cách đàm phán riêng
với từng cổ đông (giá mua có thể khác nhau giữa các cổ đông). Kết quả là công
ty nhận mua có thể mua toàn bộ cổ phần hoặc phần lớn cổ phần của công ty mục
tiêu. Công ty mua, nếu muốn, có thể đi tiếp bước nữa sau khi mua cổ phần của
công ty mục tiêu là giải tán công ty mục tiêu và chuyển toàn bộ tài sản đã thanh
lý của công ty mục tiêu sang công ty mua (nếu đã mua hết cổ phần của công ty
bán) hoặc chia tài sản thanh lý đó cho mình và cho các cổ đông còn lại của công
ty mục tiêu (nếu không mua hết cổ phần của công ty mục tiêu). Hình thức này
khác hai hình thức đầu ở chỗ đối tượng giao dịch là cổ phần thay vì tài sản
nhưng điểm chung của cả ba hình thức là ở chỗ đều có hoạt động thanh lý tài sản


(trừ khi trong hình thức thứ ba, bên mua không muốn thanh lý công ty mục tiêu).
Căn cứ vào ý nguyện của các bên trong giao dịch mua bán doanh
nghiệp, hoạt động mua bán doanh nghiệp tại Mỹ được chia thành hai loại là giao
dịch mua bán “thiện chí” (friendly acquisition) và giao dịch thôn tính (hostile
acquisition)5. Giao dịch mua bán kiểu thiện chí là loại hình giao dịch mua bán
doanh nghiệp, trong đó, đội ngũ cán bộ quản lý của công ty mục tiêu chấp thuận
giao dịch mua bán và mong muốn đạt được kết quả cũng như lợi ích tốt đẹp từ
giao dịch đó. Đối với loại hình giao dịch này, (i) việc mua bán được hình thành
từ lời đề nghị mua lại công khai của bên mua và nhận được sự chấp thuận bán
của chủ sở hữu doanh nghiệp mục tiêu, và (ii) giao dịch được thực hiện bằng một
thỏa thuận giữa đại diện lãnh đạo của hai bên công ty. Ngược lại, hoạt động mua
bán doanh nghiệp kiểu thôn tính là loại giao dịch không nhận được sự đồng
thuận của đội ngũ cán bộ quản lý công ty mục tiêu đối với việc bán doanh
nghiệp, vì vậy, bên mua phải tiến hành nhiều biện pháp mang tính chất thôn tính
để có được doanh nghiệp mục tiêu. Thôn tính được hiểu là hành động nhằm loại
bỏ đối thủ cạnh tranh hoặc để nắm quyền điều hành khi ban lãnh đạo của công ty
bị thôn tính không đồng ý.
Sáp nhập doanh nghiệp ở Mỹ được thực hiện dưới hai hình thức. Một là
thông qua giao dịch “mua cổ phần và thanh lý”. Trong giao dịch này, công ty
nhận mua đứng ra mua toàn bộ cổ phần của công ty mục tiêu và thanh toán bằng
cổ phần của công ty mình, sau đó có thể thanh lý công ty mục tiêu. Hai là thông
qua giao dịch “mua tài sản và thanh lý”. Trong giao dịch này công ty nhận mua
đứng ra mua toàn bộ tài sản của công ty mục tiêu và thanh toán bằng cổ phần của
công ty mình. Tiếp đó, công ty nhận mua thanh lý công ty mục tiêu và trao cổ


phần của công ty mình cho cổ đông cũ của công ty mục tiêu.
Như vậy, sáp nhập doanh nghiệp giống với mua bán doanh nghiệp ở
chỗ thực chất cả hai đều là giao dịch mua bán hoặc tài sản, hoặc cổ phần của
công ty mục tiêu, chỉ khác là thay vì thanh toán tiền mua tài sản hoặc cổ phần
của công ty mục tiêu bằng tiền mặt thì trong sáp nhập, bên công ty nhận mua sẽ
thanh toán bằng cổ phần của chính công ty mình.
Trong hệ thống pháp luật Mỹ, hoạt động mua bán, sáp nhập doanh
nghiệp được quy định ở nhiều văn bản khác nhau như Luật Công ty (ở Mỹ mỗi
bang đều có luật công ty riêng), Luật Chứng khoán, Luật Chống độc quyền... 6
Tuy nhiên, xét về bản chất, các quy định này đều dẫn đến một cách hiểu chung
về hoạt động mua bán, sáp nhập như sau: (1) Sáp nhập là việc một công ty
chuyển toàn bộ tài sản, quyền và nghĩa vụ của mình sang bên nhận sáp nhập; (2)
mua bán là hoạt động mua lại một phần hoặc toàn bộ cổ phần, phần vốn góp
hoặc mua toàn bộ tài sản của một doanh nghiệp để giành quyền kiểm soát doanh
nghiệp đó. Mặc dù vậy, các hoạt động này bị giới hạn bởi các quy định về chống
độc quyền trên thị trường, ví dụ như theo quy định tại Điều 7 của Đạo luật
Clayton (1914), không người nào được tiến hành hoạt động mua lại doanh
nghiệp trực tiếp hay gián tiếp thông qua việc mua lại một phần hay toàn bộ cổ
phần hay tài sản của người khác nếu hoạt động mua lại đó có thể làm suy giảm
sự cạnh tranh hoặc có khả năng dẫn đến sự thống lĩnh thị trường.
Tại Việt Nam, cách hiểu về thuật ngữ “mua bán, sáp nhập” còn chưa có
sự đồng thuận. Đối với mua bán, do cách dịch thuật ngữ “acquisition” sang tiếng
Việt khác nhau, có tác giả dịch là mua bán, có tác giả dịch là mua lại nhưng về
nội hàm của thuật ngữ “mua bán” hoặc “mua lại” doanh nghiệp dưới góc độ


pháp lý đều là việc bên bán doanh nghiệp chuyển một phần hoặc toàn bộ quyền
sở hữu doanh nghiệp cho bên mua thông qua các hình thức mua bán cổ phần,
phần vốn góp của chủ sở hữu doanh nghiệp để kiểm soát được hoạt động doanh
nghiệp mục tiêu; hoặc mua bán tài sản doanh nghiệp. Tuy nhiên, các nhà khoa
học hiện có những ý kiến khác nhau khi giải thích về thuật ngữ mua bán, mua
lại, thôn tính doanh nghiệp. Có ý kiến cho rằng, pháp luật Việt Nam có lẽ nên
thay đổi thuật ngữ mua lại/mua bán doanh nghiệp bằng thuật ngữ thâu tóm
doanh nghiệp thì khái niệm sẽ được mở rộng hơn. Thâu tóm doanh nghiệp rộng
hơn mua bán/mua lại doanh nghiệp vì thâu tóm doanh nghiệp có thể không sử
dụng hình thức thanh toán bằng tiền mặt hay mua nợ mà còn thông qua hình thức
lôi kéo cổ đông bất mãn hoặc hoán đổi cổ phần7. Quan điểm này có phần mâu
thuẫn với cách hiểu về các loại hình giao dịch mua bán doanh nghiệp tại một số
7 “Hoạt động sáp nhập và mua lại – Cơ sở lý luận, kinh nghiệp quốc tế và kiến nghị chính
sách cho
Việt Nam”, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, 2009 [tr22]
nước, bao gồm giao dịch mua bán thiện chí và giao dịch thôn tính. Do đó, nếu
nói thâu tóm doanh nghiệp rộng hơn mua bán doanh nghiệp thì sẽ dẫn đến sự
khác nhau trong cách hiểu về thuật ngữ thâu tóm và thôn tính doanh nghiệp,
trong khi về bản chất, đây không phải là hai khái niệm hoàn toàn khác biệt. Bên
cạnh đó, khái niệm mua lại và mua bán doanh nghiệp cũng đang có nhiều cách
hiểu khác nhau với các hướng tiếp cận khác nhau, cụ thể có tác giả cho rằng mua
lại doanh nghiệp chủ yếu liên quan đến mua cổ phần, phần vốn góp của nhóm cổ
đông đa số để giành quyền kiểm soát doanh nghiệp, nhưng có ý kiến lại cho rằng
mua bán doanh nghiệp là thuật ngữ kinh tế, quản trị và tài chính dùng để chỉ


chung các giao dịch mua bán toàn bộ tài sản và toàn bộ doanh nghiệp8. Về
phương diện pháp lý, giao dịch mua bán doanh nghiệp đã được pháp luật Việt
Nam bước đầu ghi nhận tại một số văn bản pháp luật sau:
Luật Cạnh tranh (2004) quy định tại Điều 17.3 về mua lại doanh nghiệp
như sau: “Mua lại doanh nghiệp là việc một doanh nghiệp mua toàn bộ hoặc một
phần tài sản của doanh nghiệp khác đủ để kiểm soát, chi phối toàn bộ hoặc một
ngành nghề của doanh nghiệp bị mua lại.” Theo Điều 34 Nghị định
116/2005/NĐ-CP, việc kiểm soát hoặc chi phối toàn bộ hoặc một phần ngành
nghề của doanh nghiệp theo quy định này được hiểu là trường hợp một doanh
nghiệp giành được quyền sở hữu tài sản của doanh nghiệp khác đủ chiếm được
trên 50% quyền bỏ phiếu tại Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị hoặc ở
mức mà theo quy định của pháp luật hoặc điều lệ của doanh nghiệp bị kiểm soát
đủ để doanh nghiệp kiểm soát chi phối các chính sách tài chính và hoạt động của
doanh nghiệp bị kiểm soát nhằm thu được lợi ích kinh tế từ hoạt động kinh
doanh của doanh nghiệp bị kiểm soát. Như vậy, việc mua tài sản chỉ được coi là
mua lại doanh nghiệp khi hoạt động này dẫn đến việc bên mua chiếm được đủ số
Hướng dẫn cơ bản dành cho bên bán”, Nxb Lao động – Xã hội [tr28]
phiếu biểu quyết để nắm quyền kiểm soát, chi phối các chính sách và hoạt động
của doanh nghiệp bị mua lại.
Điều 4.3 Thông tư số 04/2010/TT-NHNN (được sửa đổi, bổ sung bởi
Thông tư 36/2015/TT-NHNN) quy định về khái niệm mua lại tổ chức tín dụng
như sau: “Mua lại tổ chức tín dụng là hình thức một tổ chức tín dụng (sau đây
gọi là tổ chức tín dụng mua lại) mua toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích
hợp pháp của tổ chức tín dụng khác (tổ chức tín dụng bị mua lại)”. Như vậy,


khác với Pháp luật cạnh tranh, Thông tư 04/TT-NHNN không thừa nhận việc
mua lại một phần tài sản mà chỉ thừa nhận việc mua lại toàn bộ tài sản của tổ
chức tín dung mục tiêu. Bên cạnh đó, định nghĩa về mua lại tổ chức tín dụng của
Thông tư 04/TT-NHNN cũng khác với thông lệ ở nhiều nước trong đó có Mỹ khi
coi việc chuyển giao toàn bộ quyền và nghĩa vụ cũng như lợi ích hợp pháp của tổ
chức tín dụng mục tiêu sang tổ chức tín dụng mua là đương nhiên, đi kèm với
giao dịch mua lại. Ở nhiều quốc gia phát triển, các quyền và nghĩa vụ của doanh
nghiệp mục tiêu có chuyển sang doanh nghiệp mua hay không là do hai bên thỏa
thuận trong hợp đồng mua bán doanh nghiệp.
Khác với mua bán doanh nghiệp, sáp nhập doanh nghiệp lại được pháp
luật Việt Nam quy định khá nhất quán giữa Luật Cạnh tranh (2004) và Luật
Doanh nghiệp (2014). Theo đó, sáp nhập được hiểu là việc một hoặc một số
doanh nghiệp chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của
mình sang một số doanh nghiệp khác, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của doanh
nghiệp bị sáp nhập. Ngoài ra, căn cứ vào quy định của pháp luật Việt Nam về
sáp nhập thì có thể hiểu rằng, luật doanh nghiệp chỉ quy định hình thức sáp nhập
doanh nghiệp mà trong đó các bên có sự thoả thuận nhất trí về việc sáp nhập.
Như vậy, hai hay nhiều doanh nghiệp muốn thực hiện sáp nhập thì họ phải có
thoả thuận sáp nhập được chấp thuận từ cả hai phía. Hiện pháp luật Việt Nam
chưa quy định về sáp nhập doanh nghiệp do ý chí của một bên chủ thể. Quy định
này của pháp luật đã dẫn đến thực tế là nếu một công ty muốn sáp nhập mà
không đạt được thoả thuận nhất trí từ công ty mục tiêu thì họ sẽ phải thực hiện
phương thức mua lại công ty trước sau đó tiến hành sáp nhập. Bên cạnh đó, cũng
giống như pháp luật Mỹ, Luật Cạnh tranh của Việt Nam cũng cấm các giao dịch


mua bán, sáp nhập nếu thị phần kết hợp của các doanh nghiệp tham gia giao dịch
chiếm trên 50% trên thị trường liên quan trừ một số trường hợp theo quy định
pháp luật.
Quan niệm về hoạt động mua bán, sáp nhập công ty cổ phần chưa thực
sự phổ biến và được hiểu một cách nhất quán tại hầu hết các nước trên thế giới.
Xét về mặt bản chất, mua bán, sáp nhập công ty cổ phần cũng là hoạt động mua
bán, sáp nhập doanh nghiệp nói chung, chỉ có điều các bên trong giao dịch là các
doanh nghiệp được thành lập dưới hình thức công ty cổ phần. Có thể căn cứ vào
đặc trưng của hoạt động mua bán, sáp nhập cũng như của công ty cổ phần để đưa
ra khái niệm đối với hoạt động này. Với cách tiếp cận đó, mua bán, sáp nhập
công ty cổ phần có thể được hiểu là hoạt động giành quyền kiểm soát công ty cổ
phần thông qua việc sở hữu một phần hoặc toàn bộ cổ phần, tài sản của công ty
đó. Như vậy, nguyên tắc cơ bản của mua bán, sáp nhập công ty cổ phần là phải
tạo ra những giá trị mới cho các cổ đông mà việc duy trì tình trạng cũ không đạt
được. Hoạt động mua bán, sáp nhập công ty cổ phần không chỉ làm thay đổi tình
trạng sở hữu của cổ đông đối với cổ phần hoặc tài sản công ty mà còn làm thay
đổi cả hoạt động kinh doanh, quản trị/điều hành của công ty cổ phần đó.
a. Mua bán công ty cổ phần
Dựa vào khái niệm mua bán doanh nghiệp và đặc trưng của công ty cổ
phần, mua bán công ty cổ phần được hiểu là hoạt động mua bán, chuyển nhượng
một phần hoặc toàn bộ cổ phần, tài sản của một công ty cổ phần để nhằm chi
phối hay kiểm soát hoạt động kinh doanh của công ty đó. Trong xu thế phát triển
mạnh mẽ của thị trường chứng khoán, hoạt động mua bán công ty cổ phần đang
dần chiếm vị trí quan trọng trong hoạt động mua bán công ty nói chung. Tuy


nhiên, tại hầu hết các quốc gia trên thế giới, bao gồm cả Mỹ, đều không có quy
định riêng điều chỉnh hoạt động mua bán công ty cổ phần mà chỉ quy định điều
chỉnh hoạt động mua bán doanh nghiệp nói chung.
Tại Việt Nam, như đã luận bàn ở trên về khái niệm mua bán, sáp nhập
doanh nghiệp, hiện nay Luật Doanh nghiệp mới chỉ có các quy định về bán
doanh nghiệp tư nhân còn hoạt động mua bán công ty cổ phần chưa được quy
định. Tuy nhiên, (1) Điều 17.3 Luật Cạnh tranh đã quy định về khái niệm hoạt
động mua lại doanh nghiệp là việc mua lại một phần hoặc toàn bộ tài sản của
doanh nghiệp khác đủ để kiểm soát, chi phối toàn bộ hoặc một ngành nghề của
doanh nghiệp bị mua lại. Quy định này đã tạo cơ sở pháp lý cho việc mua bán
doanh nghiệp nói chung (chứ không chỉ mua bán doanh nghiệp nhà nước, doanh
nghiệp tư nhân) và mua bán công ty cổ phần nói riêng; (2) Điều 4.3 Thông tư số
04/2010/TT-NHNN cũng đã quy định về hoạt động mua lại tổ chức tín dụng là
việc mua lại toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của tổ chức tín
dụng khác. Đây có thể được coi là một cơ sở pháp lý cho hoạt động mua lại công
ty cổ phần, bởi lẽ, tổ chức tín dụng trước tiên cũng là một loại hình doanh
nghiệp, chịu sự điều chỉnh của pháp luật doanh nghiệp bên cạnh sự điều chỉnh
của pháp luật về tổ chức tín dụng và tổ chức tín dụng có thể là doanh nghiệp
được thành lập dưới mô hình công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn
chuyên kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ, tín dụng... Thực tế cho thấy, các tổ
chức tín dụng chủ yếu tồn tại dưới hình thức công ty cổ phần bởi hoạt động của
các tổ chức tín dụng yêu cầu lượng vốn lớn và cần sự huy động vốn linh hoạt.
Do vậy, công ty cổ phần là loại hình doanh nghiệp phù hợp và được lựa chọn
nhiều hơn cả để áp dụng cho loại hình hoạt động của tổ chức tín dụng. Bên cạnh


đó, hiện nay, tại Việt Nam, ngoài một số tổ chức tín dụng do nhà nước là chủ sở
hữu (Ngân hàng NN0&PTNT Việt Nam, Ngân hàng chính sách Việt Nam…) và
tổ chức tín dụng là ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam, tất cả các tổ chức tín
dụng khác hầu hết đều đang hoạt động dưới hình thức công ty cổ phần. Vì lẽ đó,
hoạt động mua bán công ty cổ phần có thể được hiểu và áp dụng tương tự như
quy định về mua lại tổ chức tín dụng trong Thông tư 04/2010/TT-NHNN thay vì
quy định về mua bán doanh nghiệp trong Luật Cạnh tranh. Do đó, có thể căn cứ
quy định Thông tư 04/2010/TT-NHNN để khẳng định rằng, pháp luật Việt Nam
đã thừa nhận việc mua bán công ty cổ phần thông qua việc mua lại toàn bộ tài
sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của công ty đó. Trong phạm vi nghiên
cứu của Luận văn, hoạt động mua bán công ty cổ phần tại Việt Nam sẽ được
nghiên cứu và phân tích trên cơ sở pháp lý này.
b. Sáp nhập công ty cổ phần
Cũng tương tự như với hoạt động mua bán công ty cổ phần, hầu hết các
nước không có quy định riêng đối với hoạt động sáp nhập công ty cổ phần. Hiện
nay, mặc dù chưa có một cách hiểu thống nhất về hoạt động sáp nhập công ty cổ
phần nhưng trên cơ sở bản chất của hoạt động sáp nhập doanh nghiệp cũng như
các điểm đặc thù của công ty cổ phần, sáp nhập công ty cổ phần có thể được hiểu
là việc chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của công ty
cổ phần bị sáp nhập sang công ty nhận sáp nhập. Theo đó, công ty bị sáp nhập sẽ
chấm dứt tồn tại và toàn bộ quyền, nghĩa vụ của công ty bị sáp nhập được
chuyển sang công ty nhận sáp nhập. Tuy nhiên, các cổ đông của công ty bị sáp
nhập có thể tiếp tục là cổ đông của công ty nhận sáp nhập sau khi quá trình sáp
nhập hoàn tất theo thỏa thuận sáp nhập với quyền và nghĩa vụ tương ứng với tỷ


lệ cổ phần của mình được hoán đổi. Do đó, hệ quả pháp lý của sáp nhập công ty
cổ phần khác với mua bán công ty cổ phần, đó là, công ty bị mua lại vẫn tiếp tục
hoạt động sau khi tiến hành giao dịch mua bán nhưng công ty bị sáp nhập sẽ bị
chấm dứt sự tồn tại sau khi hoàn thành quá trình sáp nhập với bên nhận sáp nhập.
Ngoài ra, bên nhận sáp nhập công ty cổ phần sẽ trở thành bên thế quyền và nghĩa
vụ đối với các quyền và nghĩa vụ của bên bị sáp nhập với bên thứ ba
1.2.2. Đặc điểm của hoạt động mua bán, sáp nhập công ty cổ phần
1.2.2.1. Chủ thể của hoạt động mua bán, sáp nhập công ty cổ phần
Chủ thể của mua bán, sáp nhập công ty cổ phần gồm (i) bên bán, bên bị
sáp nhập là chủ sở hữu của công ty cổ phần (gọi chung là chủ thể có quyền bán
công ty), và (ii) bên mua là tổ chức, cá nhân có nhu cầu mua lại, nhận sáp nhập
công ty cổ phần (gọi chung là chủ thể mua lại, nhận sáp nhập công ty).
- Chủ thể có quyền bán công ty
Hoạt động mua bán công ty cổ phần có thể được thực hiện thông qua
hình thức chuyển nhượng toàn bộ tài sản của công ty, hoặc mua bán toàn bộ
hoặc một phần cổ phần của công ty để để nắm quyền quản lý, chi phối công ty cổ
phần đó. Theo đó, trong trường hợp mua bán tài sản của công ty thì chủ thể bán
được xác định là công ty cổ phần mục tiêu được mua lại và khi đó, việc quyết
định bán công ty phụ thuộc vào quyết định hợp lệ của chủ sở hữu công ty, chính
là các cổ đông của công ty. Trường hợp mua bán công ty thông qua chuyển
nhượng cổ phần, chủ thể tham gia hoạt động mua bán công ty cổ phần với tư
cách là bên bán được xác định là các cổ đông của công ty, những người là chủ sở
hữu hợp pháp của những cổ phần đó. Do đó, có thể nhận định rằng, chủ sở hữu
công ty cổ phần là chủ thể có quyền bán công ty cổ phần.


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×