Tải bản đầy đủ

tích hợp liên môn vào sinh học 9

I. Phần mở đầu
1. Lí do chọn đề tài.
- Dạy học liên môn là một trong những nguyên tắc quan trọng trong dạy học. Đây
được coi là một quan niệm dạy học hiện đại, nhằm phát huy tính tích cực của học
sinh, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục trong các nhà trường.
Dạy học liên môn là hình thức tìm tòi những nội dung giao thoa giữa các môn học
với nhau, những khái niệm, tư tưởng chung giữa các môn học, tức là con đường tích
hợp những nội dung từ một số môn học có liên hệ với nhau. Từ những năm 60 của
thế kỉ XX, người ta đã đưa vào giáo dục ý tưởng tích hợp trong việc xây dựng
chương trình dạy học. Tích hợp là một khái niệm của lí thuyết hệ thống, nó chỉ trạng
thái liên kết các phần tử riêng rẽ thành cái toàn thể, cũng như quá trình dẫn đến trạng
thái này.
- Dạy học vận dụng kiến thức liên môn giúp cho giờ học sẽ trở nên sinh động hơn, vì
không chỉ có giáo viên là người trình bày mà học sinh cũng tham gia vào quá trình
tiếp nhận kiến thức, từ đó phát huy tính tích cực của học sinh.
- Dạy học liên môn cũng góp phần phát triển tư duy liên hệ, liên tưởng ở học sinh.
Tạo cho học sinh một thói quen trong tư duy, lập luận tức là khi xem xét một vấn đề
phải đặt chúng trong một hệ quy chiếu, từ đó mời có thể nhận thức vấn đề một cách
thấu đáo.
2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
- Xây dựng các phương pháp dạy học liên môn phù hợp với nội dung kiến thức sinh

học.
3. Đối tượng nghiên cứu

1


- Nghiên cứu phương pháp dạy học tích hợp môn sinh học với các bộ môn khác như
văn, toán, hóa học, địa lí, lịch sử, giáo dục công dân….
4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
- Phần kiến thức sinh vật và môi trường trong chương trình sinh học 9
5. Phương pháp nghiên cứu.
- Thực nghiệm.
II. Phần nội dung
1. Cơ sở lý luận.
- “Những người theo quan điểm duy vật biện chứng khẳng định tính thống nhất vật
chất của thế giới là cơ sở của mối liên hệ giữa các sự vật, hiện tuợng. Các sự vật,
hiện tuợng tạo thành thế giới, dù có đa dạng, phong phú, có khác nhau bao nhiêu,
song chúng đều chỉ là những dạng khác nhau của vật chất. Nhờ có tính thống nhất
đó, chúng không thể tồn tại biệt lập, tách rời nhau, mà tồn tại trong sự tác động qua
lại, chuyển hóa lẫn nhau theo những quan hệ xác định. Chính trên cơ sở đó, triết học
duy vật biện chứng khẳng định rằng, liên hệ là phạm trù triết học dùng để chỉ sự quy
định, sự tác động qua lại, sự chuyển hóa lẫn nhau giữa các sự vật, hiện tượng hay
giữa các mặt của một sự vật, của một hiện tượng trong thế giới”.
- Nhìn chung trên thế giới, nhiều nước có xu hướng tích hợp các môn học thuộc lĩnh
vực khoa học xã hội như Lịch sử, Địa lí, Giáo dục công dân…để tạo thành môn học
mới, với hình thức tích hợp liên môn và tích hợp xuyên môn. Xu hướng thứ hai là
việc thực hiện quan điểm tích hợp nhưng không tạo môn học mới. Đại diện cho xu
hướng này là Cộng hòa Liên bang Đức; Hà Lan…
- Ở Việt Nam, thời Pháp thuộc quan điểm tích hợp đã được thể hiện trong một số
môn học của trường tiểu học.Từ những năm 1987, việc nghiên cứu xây dựng môn Tự

2


nhiên – xã hội theo quan điểm tích hợp đã được thực hiện và đã được thiết kế đưa
vào dạy học từ lớp 1 đến lớp 5. Cho đến nay việc nghiên cứu quan điểm tích hợp
trong quá trình dạy học chưa được thực hiện một cách hệ thống, đầy đủ, đặc biệt là ở
bậc trung học. Tuy nhiên trong những năm gần đây, do yêu cầu của xã hội, nhiều nội
dung mới đã được tích hợp vào môn học.
2. Thực trạng

- Hiện nay giáo viên rất tích cực trong việc đổi mới phương pháp, vận dụng quan
điểm dạy học liên môn vào giảng dạy các bộ môn để nâng cao hơn nữa hiệu quả giáo
dục. Giáo viên đã nêu ra những thuận lợi cũng như khó khăn khi vận dụng quan niệm
dạy học này là số học sinh có hứng thú tìm hiểu kiến thức các bộ môn nhất là các bộ
tự nhiên ngày càng nhiều hơn, sách giáo khoa được trình bày theo hướng “ mở”.Tuy
nhiên, việc vân dụng quan niệm dạy học này cũng gặp phải những khó khăn nhất
định như điều kiện dạy học còn nhiều hạn chế, thiếu thốn, do lượng kiến thức nhiều
song thời gian học cho các môn thì ít; đời sống của giáo viên còn thấp. Học sinh ít
hứng thú với các môn xã hội.
- Mặc dù, quan niệm dạy học liên môn đã được vận dụng vào giảng dạy. song hiệu
quả đạt được là chưa cao. Do đó phần lớn học sinh hiện nay có thái độ bình thường,
chưa phát huy được tính tích cực trong học tập.
- Việc dạy học tích hợp hiện nay ở còn là điều mới mẻ. chưa có đợt tập huấn cho giáo
viên. Vì vậy việc áp dụng vào giảng dạy còn khó khăn.
3. Giải pháp, biện pháp
a. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp

3


- Xây dựng các nội dung kiến thức liên môn tích hợp vào bài học, nhằm giải thích
các kiến thức sinh học và làm cho tiết học không nhàm chán, tăng cường sự hứng thú
cho học sinh.
- Phương pháp dạy học theo hướng tích hợp là lồng ghép nội dung tích hợp vào các
bài dạy, tùy theo từng môn học mà lồng ghép tích hợp ở các mức độ như liên hệ,
lồng ghép bộ phận hay là toàn phần,( Phần nội dung bài học, phần bài tập hay là tổng
kết toàn bài...) Khi tích hợp giáo viên cần sử dụng ngôn từ kết nối sao cho lô gic và
hài hòa....từ đó giáo dục và rèn kĩ năng sống, giá trị sống cho học sinh.
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp
Bài 41 Môi trường và các nhân tố sinh thái
- Sử dụng kiến thức môn địa lí để trả lời các câu hỏi sau
+ Trong một ngày (từ sáng tới tối ) ánh sáng mặt trời chiếu trên mặt đất thay đổi như
thế nào ?
Trả lời: cường độ ánh sáng mặt trời chiếu trên mặt đất tăng dần từ sáng tới trưa sau
đó giảm dần vào buổi chiều cho tới tối)
+ Ở nước ta độ dài ngày vào mùa hè và mùa đông có gì khác nhau ?
Trả lời: độ dài ngày thay đổi theo mùa, mùa hè có ngày dài hơn mùa đông)
+ Sự thay đổi nhiệt độ trong một năm diễn ra như thế nào ?
Trả lời: Ở việt nam trong một năm nhiệt độ thay đổi theo mùa: mùa xuân ấm áp, mùa
hạ nóng nực, mùa đông lạnh giá, mùa thu mát mẻ.
ở xích đạo nhiệt độ cao trong suốt cả năm (nhiệt độ trung bình hàng năm luôn luôn
cao hơn 25°C khi đo ở độ cao ngang mực nước biển) và gần như ổn định quanh năm
- Sử dụng kiến thức lịch sử trả lời câu hỏi

4


+ Tại sao nhân tố con người lại được tách ra thành một nhóm nhân tố sinh thái
riêng ?
Trả lời: do sự phát triển cao về trí tuệ nên con người tác động vào môi trường tự
nhiên bằng các nhân tố xã hội . Tác động của con người vào môi trường tự nhiên là
tác động có ý thức , có quy mô rộng lớn , vì vậy làm thay đổi mạnh mẽ môi trường
và sinh giới ở nhiều nơi . Ngoài ra con người không những biết khai thác thiên nhiên
mà còn biết cải tạo thiên nhiên.
- Sử dụng kiến thức địa lí để giảng giải thêm về các nhân tố sinh thái thay đổi theo
từng môi trường và thời gian.
Nhiệt độ: vùng núi thường thấp hơn vùng đồng bằng vì càng lên cao nhiệt độ càng
giảm, cứ lên cao 100m nhiệt độ giảm 0,6o C.
Áp suất khi quyển giảm dần khi lên cao dần, vì càng lên cao thì trọng lượng của cột
không khí bên trên càng nhỏ.
III. Phần kết luận, kiến nghị
1. Kết luận
- Khi thực hiện môn học tích hợp có ưu điểm sau: Làm cho qúa trình học tập có ý
nghĩa; Xác đinh rõ mục tiêu, phân biệt cái cốt yếu và cái ít quan trọng hơn; Dạy học
sử dụng kiến thức trong tình huống; Lập mối liên hệ giữa các khái niệm đã học;
Tránh những kiến thức, kỹ năng trùng lặp; Các kiến thức gắn liền với kinh nghiệm
sống của học sinh; Có điều kiện phát triển kỹ năng chuyên môn.
- Tuy nhiên khi thực hiện môn tích hợp cũng gặp phải những khó khăn như: Còn mới
đối với các nhà trường, với giáo viên, với phương diện quản lý, tâm lý học sinh và
phụ huynh cũng như các nhà khoa học của mỗi bộ môn; Các chuyên gia, các nhà sư
phạm đào tạo giáo viên trong các trường sư phạm, các chuyên viên phụ trách môn
5


học, họ khó có thể chuyển đổi từ chuyên môn sang lĩnh vực mới cần sự kết hợp với
chuyên ngành khác mà họ đã gắn bó; Giáo viên và các cán bộ thanh tra, chỉ đạo
thường gắn theo môn học, không dễ gì có thể yêu cầu họ thực hiện chương trình tích
hợp các môn học; Phụ huynh học sinh và những người lớn khó có thể ủng hộ những
chương trình khác với chương trình mà họ có đã được học.
2. Kiến nghị.
- Giáo viên cần được tham gia tập huấn về phương pháp giảng dạy tích hợp liên môn.
- Cần có các cuộc hội thảo giữa các giáo viên nhằm đưa các nội dung tích hợp vào
nội dung bài học cho phù hợp.

6



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×