Tải bản đầy đủ

BAI TAP NGHIEP VU SỐ BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN KĨ NĂNG ĐẾM CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI THÔNG QUA HĐNT - PHẦN 1

BÀI TẬP NGHIỆP VỤ NÀY GỒM 5 PHẦN
LỜI CẢM ƠN
Trước hết, em xin gởi lời biết ơn đến quí thầy cô giáo khoa giáo dục mầm
non Trường đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh đã tận tình giảng dạy, giúp
đỡ, hướng dẫn em trong suốt 3 năm học vừa qua. Tạo điều kiện cho chúng em trao
dồi những kiến thức mới, những thực tiễn trong cuộc sống. Bên cạnh những kiến
thức mà mình có được từ ban đầu, không ngừng học hỏi, nghiên cứu nhằm nâng
cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ phục vụ cho việc giảng dạy được tốt hơn.
Đặc biệt em xin bày tỏ lòng kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc nhất tới Thạc
sĩ Nguyễn Thị Hằng Nga, người luôn quan tâm và tận tình giúp đỡ, hướng dẫn em
trong suốt thời gian em thực hiện đề tài này.
Xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu trường mầm non Thuận Hưng 1 cùng
các cô, các cháu lớp lá 1, Xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, cùng toàn thể các
giáo viên trường Mẫu giáo Trung Nhứt, đã tận tình giúp đỡ, tạo điều kiện giúp em
trong suốt thời gian tiến hành thực nghiệm để hoàn thành đề tài này.
Thốt Nốt, ngày 29 tháng 01 năm 2014
Sinh Viên

Lê Ngọc Hân
Lê Thị Kim Chính.


1


2


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT



: Hoạt động

HĐNT

: Hoạt động ngoài trời.

GV

: Giáo viên.

MN

: Mầm non.

GVMN

: Giáo viên mầm non.

ĐC

: Đối chứng.

TN

: Thực nghiệm.

GD

: Giáo dục.


3


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU: .................................................................................................................6
I. Lý do chọn đề tài:………………………………………………………………...6
II. Mục đích nghiên cứu: ………………………………………………………..….7
III. Khách thể và đối tượng nghiên cứu: ……………………………………..…….7
IV. Phạm vi nghiên cứu: ……………………………………………………….…..7
V. Giả thuyết khoa học: ………………………………………………………….…8
VI. Nhiệm vụ nghiên cứu: ………………………………………………………….8
VII. Phương pháp nghiên cứu: ……………………………………………………..8
VIII. Đóng góp của đề tài: ………………………………………………………….9
XI. Cấu trúc của đề tài: ……………………………………………………………..9
NỘI DUNG …………………………………………………………………...…..10
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN KĨ
NĂNG ĐẾM CHO TRẺ 5-6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOÀI
TRỜI……………………………………………………………………………….10
1.2. Cơ sở lí luận về kĩ năng đếm: …………………………………………….…..15
1.2.1. Một số khái niệm: …………………………………………………….…….15
1.2.2. Đặc điểm phát triển hoạt động đếm của trẻ mầm non nói chung và trẻ mẫu
giáo 5-6 tuổi nói riêng……………………………………………………………..16
1.3. Một số lí luận về hoạt động ngoài trời: ………………………………………18
1.3.1. Hoạt động ngoài trời: …………………………………………………...….19
1.3.2. Ý nghĩa của HĐNT đối với sự phát triển và giáo dục trẻ nói chung và việc
rèn kĩ năng đếm cho trẻ nói riêng: …………………………………………...……19
1.3.3. Nội dung của HĐNT: ……………………………………………………....21
1.3.4. Các hình thức tổ chức HĐNT: ………………………………………...…...22
1.4. Biện pháp rèn luyện kỹ năng đếm cho trẻ 5-6 tuổi thông qua HĐNT………..24
CHƯƠNG II: CƠ SỞ THỰC TIỂN CỦA MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN KĨ
NĂNG ĐẾM CHO TRẺ 5-6 TUỔI THÔNG QUA HĐNT……………………….26
4


2.1. Mục đích điều tra thực trạng: …………………………………………….…..26
2.2. Nội dung điều tra: …………………………………………………………….26
2.3. Thời gian điều tra: ……………………………………………………………26
2.4. Phương pháp điều tra: …………………………………………………....…..27
2.5. Phân tích kết quả điều tra: ……………………………………………………27
CHƯƠNG III: XÂY DỰNG MỘT SỐ BIỆN PHÁPRÈN LUYỆN KỸ NĂNG
ĐẾM CHO TRẺ 5-6 TUỔI THÔNG QUA HĐNT ………………………………38
3.1. Các nguyên tắc xây dựng các biện pháp rèn luyện kĩ năng đếm cho trẻ 5-6 tuổi
thông qua HĐNT ……………………………………………………………….…38
3.1.1. Góp phần thực hiện mục tiêu GDMN, và mục đích dạy đếm cho trẻ 5-6 tuổi
…………………………………………………………………………………..…38
3.1.2. Các biện pháp cần phù hợp với quy luật nhận thức và quy luật hình thành
hoạt động đếm của trẻ 5-6 tuổi: ………………………………………………..….40
3.1.3. Các biện pháp góp phần làm phong phú thêm nội dung của hoạt động ngoài
trời giúp mỡ rộng và làm sâu sắc hơn vốn kiến thức kĩ năng đếm của trẻ thông qua
hoạt động ngoài trời................................................................................................41
3.1.4. Các biện pháp cần phù hợp với điều kiện, cơ sở vật chất của từng trường:
……………………………………………………………………………………..42
3.2. Đề xuất một số biện pháp rèn luyện kĩ năng đếm cho trẻ 5-6 tuổi thông qua
HĐNT …………………………………………………………………………..…42
3.2.1. Lập kế hoạch rèn luyện kĩ năng đếm cho trẻ 5-6 tuổi thông qua HĐNT
………………………………………………………………………………….….42
3.2.2. Sưu tầm, lựa chọn các TCHT phù hợp với hoạt động rèn luyện kĩ năng
đếmcho trẻ 5-6 tuổi……………………………………………………………..…46
3.2.3. Xây dựng hệ thống bài tập đếm đa dạng và phức tạp dần phù hợp với khả
năng đếm trẻ……………………………………………………………………….48
3.2.4 Tận dụng tối đa điều kiện sẵn có ở sân trường cho trẻ thực hiện các nhiệm vụ
đếm khác. ………………………………………………………………………....49
5


3.2.5 Sử dụng tình huống có vấn đề nhằm giúp trẻ rèn luyện kỹ năng đếm………51
3.2.6 Sử dụng các hình thức thi đua để rèn luyện kỹ năng đếm cho trẻ …………..53
3.2.7 Đánh giá rèn luyện kỹ năng đếm cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua HĐNT…….. 54
3.3 Mối liên quan giữa các biện pháp rèn luyện kỹ năng đếm cho trẻ 5 – 6 tuổi
thông qua HĐNT và điều kiện để thực hiện các biện pháp này …………….…….56
3.3.1 Mối liên hệ giữa các biện pháp rèn luyện kỹ năng đếm cho trẻ 5 – 6 tuổi
thông qua HĐNT ………………………………………………………………….56
3.3.2 Điều kiện thực hiện các biện pháp rèn luyện kỹ năng đếm cho trẻ 5 – 6 tuổi
thông qua HĐNT đã xây dựng ………………………………………………..…..58

6


MỞ ĐẦU
I. Lí do chọn đề tài:
Việc hình thành và phát triển nhận thức cho trẻ về thế giới xung quanh là rất
cần thiết, là nội dung quan trong mà các giáo viên, phu huynh thường quan tâm
đến. Đặc biệt quan trọng hơn nữa là vấn đề hình thành biaểu tượng toán sơ đẳng
ban đầu cho trẻ mẫu giáo nói chung và trẻ 5-6 tuổi nói riêng, nhưng trong đó việc
rèn kĩ năng đếm cho trẻ 5-6 tuổi cũng được giáo viên và phụ huynh đặc lên hàng
đầu.
Vì Hoạt động đếm là một hoạt động có ý nghĩa và cần thiết cho sự phát triển
nhận thức về số lượng, số đếm cho trẻ sau này. Nhờ quá trình hoạt động đếm mà trẻ
có có thể tính toán, so sánh, phân tích, tổng hợp… làm rõ được số lương các đối
tương xung quanh trẻ là bao nhiêu? Bằng cách nào trẻ nhận biết được điều đó, bằng
cách tiến hành thực hiện các hoạt động rèn kĩ năng đếm cho trẻ.
Hoạt động đếm giữ vai trò quan trọng trong quá trình nhận thức của trẻ. Việc
dạy trẻ phép đếm giúp trẻ nhận biết dấu hiệu số lượng của các sự vật, hiện tượng
trong thế giới xung quanh, trên cơ sở đó giúp trẻ nắm mối quan hệ số lượng của các
sự vật, hiện tượng. Trong quá trình học đếm ở trẻ sẻ hình thành được các biểu
tượng về con số, về mối quan hệ thuận nghịch giữa các số liền kề của dãy số tự
nhiên. Tất cả các kiến thức, kỹ năng mà trẻ nắm được trong quá trình học đếm là cơ
sở để trẻ học phép tính đại số ở trường tiểu học sau này, vì thế việc dạy đếm cho trẻ
là rất cần thiết. Hơn nữa trẻ đang hoàn thiện dần nhân cách, các phẩm chất tâm lí và
năng lực cá nhân thì việc dạy đếm cho trẻ càng có vai trò quan trọng trong việc
giáo dục trí tuệ, phát triển tư duy, góp phần phát triển toàn diện nhân cách và chuẩn
bị cho trẻ bước vào lớp một.

7


Các công trình nghiên cứu tâm lí giáo dục cho thấy khả năng đếm của trẻ 5 –
6 tuổi đang phát triển tốt, ở trẻ biểu tượng tập hợp phát triển mạnh, xuất hiện nhu
cầu đếm. Tuy nhiên, trẻ khó khăn trong việc đếm số lượng các đối tượng.
Mặt khác, trên thực tế việc dạy đếm, rèn luyện kỹ năng đếm cho trẻ thông
qua HĐNT chưa được các giáo viên mầm non quan tâm và ứng dụng nhiều. HĐNT
thường được tổ chức một cách sơ sài, qua loa, GV thường cho trẻ dạo chơi đàm
thoại về chủ đề rồi cho trẻ chơi tự do ở ngoài trời. Đại đa số các GV chưa biết cách
tận dụng ưu thế của HĐ này để lồng ghép nội dung dạy đếm cho trẻ vào quá trình
tổ chức HĐNT. Nội dung HĐNT còn đơn giản, nghèo nàn nên về đồ dùng, đồ chơi,
hình thức tổ chức chưa hấp dẫn, chưa kích thích được nhu cầu hứng thú và tính tích
cực tham gia vào hoạt động nhận thức của trẻ. Do đó hiệu quả của quá trình tổ chức
HĐNT chưa cao. Mặc khác, việc dạy đếm cho trẻ trong trường mầm non chủ yếu
được tiến hành trên các tiết học toán theo những gợi ý có sẵn trong chương trình
chăm sóc giáo dục trẻ mầm non còn mang tính áp đặt, gặp khuôn; giáo viên chưa
chịu khó sưu tầm, đầu tư suy nghĩ để đưa ra các biện pháp dạy, phát triển kỹ năng
đếm cho trẻ. Cho nên hiệu quả của việc rèn kỹ năng đếm cho trẻ chưa cao.
Từ những thực trang của vấn đề trên, tôi và bạn trong nhóm quyết định chọn
đề tài nghiên cứu: “Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng đếm cho trẻ 5 – 6 tuổi
thông qua HĐNT”. Để nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả dạy đếm cho trẻ mẫu
giáo.
II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
Nghiên cứu và xây dựng một số biện pháp rèn luyện kỹ năng đếm cho trẻ 5
-6 tuổi thông qua HĐNT.
III. KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
1. Khách thể nghiên cứu:
Quá trình dạy đếm cho trẻ mẫu giáo.
2. Đối tượng nghiên cứu:
Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng đếm cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua HĐNT.
8


IV. PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
Thông qua đề tài này, chúng tôi tiến hành nghiên cứu xây dựng và phối hợp
sử dụng một số biện pháp rèn luyện kỹ năng đếm cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua
HĐNT.
V. GỈA THUYẾT KHOA HỌC:
Vấn đề rèn kĩ năng đếm cho trẻ là vấn đềm luôn được giáo viên và phụ
huynh quan tâm hàng đầu trong quá trình nhận thức của trẻ. Để thực hiện được vấn
đề trên thì đồi hỏi giáo viên phải biết xây dựng, vận dụng và sử dụng một số biện
pháp rèn luyện kỹ năng đếm cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời như:
sử dụng các tình huống có vấn đề, hệ thống trò chơi học tập, dân giao, vận động...,
giao các nhiệm vụ đếm đa dạng cho trẻ và phối hợp sử dụng chúng vào quá trình tổ
chức HĐNT thì sẻ nâng cao kỹ năng đếm cho trẻ.
VI. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:
1. Nghiên cứu cơ sở lí luận của một số biện pháp rèn luyện kỹ năng đếm cho
trẻ 5 – 6 tuổi thông qua HĐNT.
2. Nghiên cứu cơ sở thực tiễn luận của một số biện pháp rèn luyện kỹ năng
đếm cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua HĐNT.
3. Nghiên cứu xây dựng một số biện pháp rèn luyện kỹ năng đếm cho trẻ 5 –
6 tuổi thông qua HĐNT.
4. Tiến hành thực nghiệm một số biện pháp rèn luyện kỹ năng đếm cho trẻ 5
– 6 tuổi thông qua HĐNT.
VII. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
1. Phương pháp nghiên cứu lí luận:
Đọc, phân tích, khái quát hóa những tài liệu có liên quan đến đề tài.
2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
a. Phương pháp nghiên cứu sư phạm:
Dự giờ, quan sát hoạt động của giáo viên, của trẻ trong việc tổ chức HĐNT
nhằm xây dựng cơ sở thực tiễn cho đề tài.
9


b. Phương pháp trò chuyện:
trò chuyện với GVMN để nắm được thực trạng sử dụng các biện pháp để rèn
kỹ năng đếm cho trẻ thông qua HĐNT.
c. Điều tra bằng phiếu anket:
sử dụng phiếu điều tra anket với giáo viên mầm non nhằm mục đích điều tra
thực trạng việc tổ chức HĐNT cho trẻ, tìm hiểu việc sử dụng các biện pháp rèn
luyện kỹ năng đếm cho trẻ thông qua HĐNT của giáo viên.
d. Nghiên cứu sản phẩm hoạt động:
Nghiên cứu các Kế hoạch, giáo án của giáo viên mầm non, ảnh, băng hình về
HĐNT của trẻ.
e. Thực nghiệm sư phạm:
Thực nghiệm sử dụng các biện pháp rèn luyện kỹ năng đếm cho trẻ 5 – 6 tuổi
thông qua HĐNT để kiểm chứng tính đúng đắn cảu giả thuyết khoa học đã đưa ra.
f. Phương pháp thống kê toán học:
Dùng để xử lý số liệu điều tra và thực nghiệm.
VIII. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI:
Đề tài nhằm làm phong phú thêm lí luận và thực tiễn về một số biện pháp rèn
luyện kỹ năng đếm cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua HĐNT.
IX. CẤU TRÚC CỦA ĐỀ TÀI:
Phần 1: Mở đầu
Phần 2: Nội dung
Chương I: Cơ sở lí luận của một số biện pháp rèn luyện kỹ năng đếm cho trẻ
5 – 6 tuổi thông qua HĐNT.
Chương II: Cơ sở thực tiễn của một số biện pháp rèn luyện kỹ năng đếm cho
trẻ 5 – 6 tuổi thông qua HĐNT.
Chương III: Xây dựng một số biện pháp rèn luyện kỹ năng đếm cho trẻ 5 – 6
tuổi thông qua HĐNT.
Kết luận và kiến nghị sư phạm
10


Phụ lục

NỘI DUNG
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN KĨ
NĂNG ĐẾM CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI THÔNG QUA HĐNT
1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề:
- Các công trình nghiên cứu của các nhà tâm lí - giáo dục nước ngoài:
Cho trẻ mẫu giáo làm quen với toán nói chung và rèn luyện kĩ năng đếm nói
riêng có một vị trí đặc biệt trong việc giáo dục trí tuệ cho trẻ. Nó đặt nền móng cho
sự phát triển của tư duy, phát triển các năng lực nhận biết của trẻ, góp phần vào sự
phát triển toàn diện nhân cách trẻ và chuẩn bị cho việc trẻ học tính toán ở trường
tiểu học. Việc rèn kĩ năng đếm cho trẻ là một cơ hội tốt giúp hình thành các kĩ năng
cơ bản trong đó có kĩ năng đếm, tăng cường vốn từ và phát triển tư duy cho trẻ.
E.F. Ô đôepxki – nhà giáo dục người Nga nửa đầu thế kỉ XIX đã chỉ ra rằng:
trong những năm đầu của cuộc đời, đứa trẻ đã tích lũy được một khối lượng lớn
những sự kiện, những hiểu biết ban đầu về những lĩnh vực khác nhau của hiện thực
khách quan nhưng đó chưa phải là tri thức khoa học, nhờ tổ chức đúng đắn quá
trình dạy học mà trẻ dần dần tiếp thu lĩnh hội được những tri thức khoa học. Có thể
thấy trẻ em không chỉ biết vui chơi mà trẻ còn có khả năng học tập rất tốt bởi trẻ
em như tờ giấy trắng, và chúng luôn khao khát tìm hiểu mọi sự vật hiện tượng
trong thế giới xung quanh. Song với những kiến thức, kĩ năng còn hạn chế trẻ
không thể thiếu sự hướng dẫn, gợi ý cũng như những biện pháp rèn luyện của
người lớn, nhất là cô giáo trong sự khám phá của trẻ. Những tri thức trẻ tiếp thu
như Ô đôepxki nói, chỉ là những tri thức dưới dạng tiền khoa học chứ không phải
những tri thức khoa học giống như của người lớn.
Các nhà tâm lí học, giáo dục học Mác – xít đã khẳng định mức độ nắm vững
biểu tượng nói chung và biểu tượng toán nói riêng trong đó có việc trẻ học phép
đếm phụ thuộc khá lớn vào phương pháp hướng dẫn của giáo viên trong quá trình

11


tổ chức các hoạt động cho trẻ. Như vậy, vai trò của giáo viên đối với việc giúp trẻ
học tập một lần nữa lại được khẳng định.
Vậy khởi nguồn của sự hình thành và phát triển bộ môn: “Phương pháp hình
thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non” từ đầu?
Ngay từ cuối thế kỷ XIX, có một phương pháp mang tính logic, khoa học đã
ngự trị cả thế giới trong việc dạy trẻ đó là phương pháp “mô phỏng” mà tác giả
đứng đầu là Grube (Đức) và Pestalosu (Thụy điển), đã đánh dấu bước ngoặc quan
trọng trong việc dạy toán cho trẻ. Hai ông nhấn mạnh vai trò của trực quan, coi nó
là cơ sở đầu tiên cho sự phát triển nhận thức lý tính. Theo Pestslosu thì cần cho trẻ
tập đếm, tính toán với cac vật thể hay hình vẽ của chúng, trên cơ sở đó ông đưa ra
phương pháp dạy đếm có cơ số là con số, hình và lời nói. Điều này được trình bày
trong cuốn “hướng dẫn tính toán trong Trường tiểu học theo phương pháp mô
phỏng” và được áp dụng rộng rãi ở Châu phi, Châu âu vào thế kỷ XIX.
Sau Grube, Evtusevxki với cuốn “phương pháp đại số” đã tiếp tục kế thừa
phương pháp dạy học mô phỏng tuy có chúc thay đổi. Nhưng xét một cách toàn
diện thì việc học theo phương pháp này chỉ đơn thuần là luyện trí nhớ và kỹ năng
nên trẻ học đơn điệu, buồn tẻ, ít hứng thú.
Vào những năm đầu thế kỷ XX, với phương pháp dạy học đổi mới do nhà
tâm lí học Alai (Đức) xây dựng đã ảnh hưởng lớn tới phương pháp giáo mầm non.
Theo Alai con số chính là khả năng xác định số lượng của nhóm vật mà không cần
đếm phép đếm. Khả năng này mang tính bẩm sinh của con người. Do đó, vấn đề là
tìm ra biện pháp để thức tĩnh khả năng tri giác trọn vẹn nhóm vật mà không cần tới
phép đếm. Biện pháp sử dụng hình số mà ông đưa ra tỏ ra có hiệu quả lớn trong
việc cho trẻ tri giác trọn vẹn tập hợp.
Đầu thế kỷ XX, phương pháp tính toán xuất hiện và với những tiến bộ của
mình, nó đã thay thế phương pháp mô phỏng và tồn tại cho đến tận ngày nay.
Phương pháp này xuất hiện đồng thời ở Nga (Gurev) và ở Đức (Disterbeg). Sự tiến

12


bộ của phương pháp này là ở chổ trẻ hiểu được ý nghĩa, đặc điểm của phép tính và
cơ sở của hệ tính toán thập phân. Trẻ được học từ những bài toán cụ thể đơn giản.
Còn ở Việt Nam thì sao?
- Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam:
Nghiên cứu lịch sử hình thành và phát triển của bộ môn “phương pháp hình
thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non” ở Việt Nam cho chúng ta
thấy:
Ngay từ giai đoạn 1945 – 1954, phôi thai của bộ môn này đã có trong nội
dung giáo dục trẻ tại các nhóm trẻ, nhà trẻ, các trường tư thục do những người có
tâm huyết đứng ra tổ chức và dạy trẻ. Do tính chất tự phát của giáo dục mầm non
lúc đó cho nên việc cho trẻ làm quen với toán diễn ra một cách ngẫu nhiên, tùy tiện,
chưa có chương trình, tài liệu, chưa dựa trên một cơ sở khoa học nào cả.
Giai đoạn 1954 – 1964, giáo dục mầm non mang tính chất phong trào và
công việc chủ yếu là trông giữ trẻ nhỏ, còn trẻ mẫu giáo lớn thì được dạy như các
lớp vỡ lồng: Dạy chữ, dạy viết,… tuy nhiên vẫn chưa có một chương trình làm
quen trẻ với toán cho trẻ: “học đếm, dạy đếm” nhưng phương pháp dạy học ở đây
mang tính kinh nghiệm chủ nghĩa, chưa xuất phát từ cơ sở khoa học của môn học.
Từ năm 1965 – 1978 do tính chất bức xúc và sự phát triển mạnh mẽ của
phong trào giáo dục mầm non dẫn tới sự ra đời của: “Chương trình mẫu giáo cải
tiến” trong đó có bộ môn “cho trẻ làm quen với toán” tiến hành ở ba trường thực
nghiệm và đến năm 1978 trở thành Pháp lệnh bắt buộc tất cả các trường phải thực
hiện. “Chương trình mẫu giáo cải tiến” dựa trên quan điểm tiến bộ: Giáo dục mẫu
giáo là giáo dục toàn diện, có nội dung nhất định và mở rộng (số lượng, kích thước,
hình dạng, định hướng, không gian). Nội dung trên được triển khai theo kế hoạch:
Tháng, quý, năm tạo tính hệ thống trong việc dạy trẻ. Tuy nhiên, chương trình này
vẫn mang tính phổ thông nặng nề, tức là cô giảng, trò nghe rồi ghi nhớ và nhắc lại.
Vì vậy trẻ bị thụ động mất dần tính hồn nhiên của trẻ mẫu giáo.

13


Cuối cùng chương trình “Mẫu giáo cải tiến” là sự ra đời của chương trình
“cho trẻ mẫu giáo làm quen với toán”. Nội dung chương trình này là dạy trẻ mẫu
giáo đếm trong phạm vi 10. Nội dung và phương pháp dạy dựa trên kinh nghiệm
của việc dạy toán cho trẻ từ trước đến nay. Vì chưa được xây dựng trên cơ sở khoa
học nhất định cho nên các bài dạy trẻ đếm thành thục trong phạm vi 10 dựa trên
phương pháp trực quan và dùng lời do giáo viên thực hiện. Vì vậy chưa phát huy
được tính tích cực độc lập của trẻ. Nội dung dạy trẻ chủ yếu thiên về nhồi nhét kiến
thức một cách hình thức chưa chú trọng đến việc phát triển tư duy cho trẻ qua các
bài học. Phần nội dung hình thành biểu tượng số lượng của trẻ mẫu giáo không có
trong chương trình cho nên việc dạy trẻ phép đếm không dựa trên những kiến thức
của trẻ về tập hợp, số lượng. Vì vậy dẫn đến những hạn chế nhất định ở trẻ, trẻ
thường chỉ đếm từng vật riêng lẻ (tức là tiến hành phép đếm với cơ số đơn vị là 1)
mà chưa được dạy phép đếm với các cơ số đơn vị khác nhau (2,3,4,…) cho nên
hoạt động đếm của trẻ chưa được nâng lên ở mức độ cao. Kỹ năng đếm của trẻ
chưa thành thục do khả năng phân tích từng phần tử trong tập hợp (hay từng tập
con trong tập lớn) và tổng hợp chúng trong một thể cấu trúc trọn vẹn còn yếu kém.
Chính vì vậy, kết quả của phép đếm nhiều khi không chính xác. Các bài dạy đếm
với cùng một cơ số diễn đi diễn lại nhiều lần với cùng một nội dung, biện pháp với
đồ dùng dạy học giống nhau.
Ví dụ: GV thường thấy trẻ đọc các con số thuộc lòng như một chuỗi từ được
ghi nhớ máy móc và GV cho rằng trẻ đã biết đếm, mặc dù kỹ năng đếm nhiều tập
hợp cụ thể ở trẻ còn rất yếu hoặc khi giáo viên hỏi trẻ bất ngờ về mối quan hệ giữa
các số trong dãy số tự nhiên thì trẻ không nắm được.
Chính lý do trên tạo cho trẻ một sự mệt mỏi nhàm chán và ít hứng thú với
môn toán. Việc dạy phép đếm ở trẻ là cần thiết nhằm hình thành khái niệm về con
số và dãy số tự nhiên, trên cơ sở đó hình thành hoạt động tính toán cho trẻ. Tuy
nhiên, con số không tồn tại sẵn ở trẻ mà nó chỉ được hình thành thông qua hoạt
động đếm của trẻ với các tập hợp khác nhau. Ở đây chúng ta cần hiểu đếm là một
14


hoạt động, giống như các hoạt động khác được đặc trưng bởi tính có mục đích, có
phương tiện, phương pháp khác nhau, phép đếm và kết quả dưới dạng tổng số là
chỉ số của một tập hợp nhất định.
Cũng bởi vì những lý do trên, năm 1982 Bộ giáo dục giao nhiệm vụ cho Vụ
mẫu giáo biên soạn chương trình “cải cách mẫu giáo”. Trong đó có chương trình
“hình thành biểu tượng toán học cho trẻ mầm non”, nhằm mục đích chuẩn bị về
mọi mặt cho trẻ vững vàng bước vào trường phổ thông. Sự ra đời của chương trình
hệ thống này đã giúp cho nội dung đạy trẻ trở nên phong phú hơn, cụ thể: Hình
thành biểu tượng về số lượng (trong đó có biểu tượng về tập hợp, con số và phép
đếm) hình thành cho trẻ biểu tượng kích thước, hình dạng, dạy trẻ định hướng trong
không gian.
Chương trình mẫu giáo cải cách có đưa nội dung hình thành biểu tượng số
lượng, tập hợp và dạy trẻ các biện pháp so sánh tập hợp ngay từ khi lứa tuổi mẫu
giáo bé; việc dạy đếm cho trẻ chỉ được bắt đầu tiến hành từ lứa tuổi mẫu giáo nhỡ.
Điều này chứng tỏ chương trình dạy trẻ đã đánh giá đúng vai trò to lớn của việc
hình thành biểu tượng số lượng, tập hợp và phép thiết lập tương ứng 1:1 cho trẻ
ngay từ khi trẻ chưa học đếm. Đồng thời cũng chứng tỏ tính logic, tính khoa học,
tính phù hợp và đặc điểm tâm – sinh lí của lứa tuổi trẻ trong chương trình này.
Năm 1998 Trung tâm nghiên cứu GDMN đã đưa ra một chương trình thử
nghiệm là “Đổi mới hình thức hoạt động giáo dục ở trường mầm non”. Đến năm
2003 – 2004 các tỉnh thành trên cả nước mới thực hiện theo chương trình này.
Chương trình hướng trẻ hoạt động theo chủ đề, chủ điểm và lồng ghép nội dung
giáo dục với một số nội dung giáo dục tích hợp: Giáo dục âm nhạc, tạo hình,…
Chương trình đổi mới hình thức đã tạo cơ hội cho cả cô và trẻ được linh hoạt trong
hoạt động dạy và học. GV có điều kiện, có cơ hội lựa chọn nội dung và tận dụng
những nguyên vật liệu sẵn có để dạy trẻ. Tạo điều kiện để trẻ hoạt động theo ý
thích, trẻ có hứng thú hơn khi học tập, trên cơ sở đó phát huy tính tích cực nhận
thức của trẻ.
15


Năm 2005: “Chương trình đổi mới toàn diện giáo dục mầm non” ra đời đã
điều chỉnh nội dung cho trẻ làm quen với toán trong đó có việc học đếm sao cho
phù hợp với trẻ hơn. Ở hai cuốn chương trình trên, việc cho trẻ học ở mọi lúc mọi
nơi được nhấn mạnh. GV có thể tận dụng mọi hoạt động của trẻ trong đó có cả
HĐNT để tổ chức các hoạt động giáo dục. Tuy nhiên phần hướng dẫn cách thực
hiện cho GV còn sơ sài, thiếu minh họa cụ thể. Vì vậy việc thực hiện nhiệm vụ rèn
luyện kỹ năng đếm thông qua HĐNT của GV vẫn chưa có hiệu quả thật sự.
Quan tâm đến vấn đề quan trọng trên PGS.TS Nguyễn Thị Hằng Nga trong
giáo trình “Phương pháp hình thành biểu tưởng toán cho trẻ mầm non” có đề cập
tới việc sử dụng HĐ của trẻ ở ngoài trời như: Dạo chơi, tham quan, các trò chơi,…
để tổ chức cho trẻ quan sát. Giao nhiệm vụ tìm kiếm cho trẻ, tạo ra các tình huống
cho trẻ làm quen với toán trong đó có việc học đếm của trẻ,… Nhằm giúp trẻ tích
cực, chủ động, vận dụng các kiến thức kỹ năng đã học, đã biết để thực hiện nhiệm
vụ, giải quyết các tình huống. Qua đó cũng cố và làm sâu sắc thêm những kiến
thức, kỹ năng toán học nói chung và kỹ năng đếm nói riêng.
Như vậy, hoạt động cho trẻ mầm non làm quen với toán nói chung và học
đếm nói riêng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi đã được nhiều nhà giáo dục quan tâm,
nghiên cứu. Song thực tế việc sử dụng HĐNT vào việc rèn luyện kỹ năng đếm cho
trẻ còn nhiều bất cập và thiếu những biện pháp hướng dẫn cụ thể. Vì vậy tôi và bạn
trong nhóm mạnh dạn đóng góp “Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng đếm cho trẻ
5 – 6 tuổi thông qua HĐNT”.

16


17



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×