Tải bản đầy đủ

VIRUS SINH u

VIRUS SINH U

Ths.BS. Dương Hồng Phúc
BM. Vi sinh - Trường ĐHYD Cần Thơ


Đại cương
• Sử dụng virus động vật nghiên cứu vì :
– Chúng tạo thành u nhanh chóng, chắc chắn
và hiệu quả hơn hẳn các hóa chất phóng xạ.
– Bộ gen của chúng nhỏ nên người ta dễ dàng
phân tích, tạo dòng (clon) và khuếch đại


Những đặc tính chung
• Quá trình tạo u:
– Nhiều bước, xuất hiện nhiều biến đổi di truyền
làm cho một tế bào bình thường trở thành ác
tính làm tăng gen sinh u, giảm gen ức chế
gen sinh u.


• Virus sinh u thuộc nhiều typ khác
nhau:
– Virus sinh u nhóm AND:Papova, virus Adeno,
virus Herpes, virus Hepadna và virus Pox


Những đặc tính chung
• Virus RNA sinh u thuộc họ virus Retro,
chúng có enzym phiên mã ngược tạo bản
sao DNA.
• Có 2 loại:
– Oncogen có nguồn gốc tế bào sinh u mạnh
– Loại có tiềm năng sinh u chậm không mang
oncogen có nguồn gốc tế bào mà tạo u sau
khi nhiễm vào ký chủ một thời gian rất lâu.


Một số hiểu biết trong quá trình
sinh u do virus











Virus có thể tác động trực tiếp hay gián tiếp.
Virus sinh u thường gây nhiễm dai dẳng ở ký chủ tự nhiên.
Tần suất tạo u do virus ít hơn rất nhiều so với tình trạng nhiễm
virus.
Giai đoạn tiềm ẩn kéo dài thường xảy ra giữa khởi nhiễm virus và
xuất hiện u.
Ký chủ là yếu tố quyết định trong quá trình sinh u do virus.
Hiếm khi virus là tác nhân gây ung thư (carcinogen) hoàn chỉnh.
Tiềm năng sinh u khác nhau tùy dòng virus.
Virus sinh u điều hòa kiểm soát biến dưỡng của tế bào.

Dấu ấn virus luôn hiện diện trong tế bào ung thư.
Một loài virus có thể gây nhiều loại ung thư.


Provirus và gen sinh u (oncogen)
• Provirus: gen xâm nhập tế bào ngay lúc tế bào
bị nhiễm virus sinh u. Bản sao DNA của virus
tích hợp bên trong AND của tế bào, chỉ ở những
tế bào bị nhiễm virus sinh u.
• Oncogen: gen ác tính đã hiện diện trong tất cả tế
bào cơ thể. Các oncogen này mã hóa các
protein thúc đẩy sự tăng trưởng của tế bào.
• Hóa chất, bức xạ, tăng sản xuất thừa các yếu tố
tăng trưởng không còn phù hợp của tế bào và
chuyển dạng ác tính.


Sự tương tác giữa virus sinh u
và ký chủ
• Nhiễm virus dai dẳng
• Đáp ứng miễn dịch của ký chủ: Thay
đổi kháng nguyên (HIV), hạn chế biểu
hiện gen (EBV), nhiễm ở vị trí mà hệ
miễn dịch không tới (Papiloma)…
• Tính nhạy cảm của tế bào đối với trạng
thái nhiễm virus .
• Sự lưu giữ acid nucleic của virus sinh
u trong tế bào ký chủ.


Cơ chế tác động của virus
gây ung thư ở người
• Mất kiểm soát quá trình tăng trưởng
• Bất hoạt những con đường điều chỉnh và
các trạm kiểm trong tế bào
• Sự chuyển dạng tế bào được coi là thay
đổi bền vững có tính di truyền trong sự
kiểm soát tăng trưởng tế bào nuôi cấy.
• Tác động tới gen của tế bào


Sự lây truyền virus sinh u
• Lây truyền theo chiều dọc: (1) tinh trùng
và noãn; (2) virus đi qua nhau và (3) virus
truyền qua sữa mẹ
• Dung nạp kháng nguyên virus, hệ miễn
dịch không loại thải virus
• Lây truyền ngang, động vật có đủ khả
năng miễn dịch tạo ra kháng thể chống lại
virus và tần suất ung thư thấp.


Mốt số virus sinh u ở người
• Virus Retro
• virus Papilloma


Virus Retro
• Virus RNA sinh u trong họ này chủ yếu
gây ung thư hệ máu, hệ võng nội mô hay
mô liên kết
• Tiềm năng sinh u
• yếu tố gây chuyển dạng cấp tính
• HTLV-1 (Human T-cell Lymphotropic
Virus), HTLV-2


Virus Papiloma ở người
• Gâu ra u nhú thường lành tính
• Carcinoma +/-, đặc biệt ở người suy giảm
miễn dịch.
• Nhiễm lớp biểu mô keratin hóa hay biểu
mô của da và niêm mạc.
• mụn cóc, mồng gà, u nhú ở thanh quản,
ung thư vùng hậu môn - sinh dục kể cả
ung thư cổ tử. Đặc biệt hai typ HPV-16 và
HPV-18 sinh ung thư với nguy cơ rất cao.


Virus Epstein – Barr (EBV)
• Đây là một virus Herpes gây bệnh đơn
nhân nhiễm trùng
• u lympho Burkitt
• virus chuyển dạng lympho B và tạo ra u
lympho


Virus viêm gan B (HBV) và C
(HCV)
• viêm gan, HBV còn gây bệnh gan mạn
tính và carcinoma tế bào gan
• Viêm gan C cũng gây viêm gan mạn tính
• virus RNA sinh u không có Oncogen và
không có dạng DNA trung gian trong suốt
thời kỳ nhân bản, tác động gián tiếp tới sự
phát triển carcinoma tế bào gan.



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×