Tải bản đầy đủ

tiểu luận cao học nhận thức, thái độ và hành vi của học sinh trung học phổ thông đối với vấn đề hút thuốc lá

MỞ ĐẦU
Lý do chọn đề tài.
Thuốc lá là một loại cây có độc, nhất là những lá già có hàm lượng
1.

Nicotin cao; người ta đã thấy người lớn chết do dùng khoảng 15- 20 gam
thuốc lá dưới dạng thuốc nước để thụt tháo đại trực tràng. Trẻ con chỉ cần
uống một vài gram sẽ tử vong.
Hiện nay, ở trên thế giới có khoảng 1,3 tỷ người sử dụng thuốc lá,
trong đó khu vực Châu Á Thái Bình Dương có tỷ lệ sử dụng thuốc lá cao.
Châu Á có 3 trong 5 quốc gia có tỷ lệ tiêu thụ thuốc lá cao nhất thế giới đó là
Trung Quốc, Nhật Bản và Indonesia. Sử dụng thuốc lá đang có chiều hướng
gia tăng, khuynh hướng giảm ở các nước phát triển nhưng tăng ở các nước
đang phát triển.
Theo Tổ chức Y tế thế giới, hàng năm có khoảng 5 triệu người chết do
các bệnh có liên quan đến thuốc lá. Theo dự báo, ước tính trong những năm
2020-2030 sẽ có khoảng 10 triệu người chết mỗi năm do các căn bệnh có liên
quan đến thuốc lá nếu không có các biện pháp ngăn chặn kịp thời. Ngoài ra,
hút thuốc lá thụ động (hít phải khói thuốc lá) cũng là một nguy cơ lớn ảnh
hưởng tới sức khoẻ. Người thường xuyên hít phải khói thuốc có nguy cơ bị
ung thư phổi cao hơn 26% so với người không hít phải khói thuốc. Tổ chức Y

tế thế giới ước tính có gần 700 triệu người, gần một nửa số trẻ em trên thế
giới đang phải sống trong bầu không khí bị ô nhiễm bởi khói thuốc lá.
Như vậy, hút thuốc lá là nguyên nhân dẫn đến khoảng 10% ca tử vong
của người trưởng thành trên thế giới. Thuốc lá không những gây ảnh hưởng
trực tiếp tới sức khỏe người hút mà nó còn tác động đến cả những người xung
quanh (người không hút thuốc). Hơn thế nữa, hút thuốc lá còn gây ảnh hưởng
đến sự phát triển kinh tế và gây ô nhiễm môi trường
Tại Việt Nam tỷ lệ sử dụng thuốc lá ở nam thanh thiếu niên độ tuổi từ
17 - 24 là 43,6%.Qua các nghiên cứu cho thấy hút và sử dụng thuốc lá có
những tác động đáng kể tới sức khỏe, phát triển kinh tế cũng như một số tác
động xã hội khác. Cụ thể đối với sức khoẻ: Khói thuốc lá chứa hơn 4000 chất

1


hoá học trong đó có nhiều chất là tác nhân gây ung thư, là tác nhân của 25 căn
bệnh trong đó có nhiều căn bệnh nguy hiểm như: ung thư phổi, bệnh phổi tắc
nghẽn mạn tính, nhồi máu cơ tim,.. Những người nghiện thuốc lá có nguy cơ
tử vong cao gấp 2,5-10 lần so với người không hút thuốc lá.
Ở nước ta có khoảng 50% nam giới và 3.4% nữ giới hút thuốc lá (Theo
thống kê của Tổ chức Sức khỏe Thế giới) thì Việt Nam cao nhất châu Á. Có
26 % thanh niên có độ tuổi từ 15- 24 tuổi hút thuốc lá. Trên 40% nam cán bộ
y tế và 1.3 nữ cán bộ y tế hút thuốc lá. Nếu không có biện pháp can thiệp kịp
thời thì 10% dân số Việt Nam nghĩa là vào khoảng 7.5 triệu người Việt Nam
sẽ chết sớm do hút thuốc lá. Cũng theo cảnh báo của Tổ chức y tế thế giới
(WTO) thì đến năm 2030 sẽ có khoảng từ 10 đến 11 triệu người chết vì hút
thuốc lá và các bệnh do hút thuốc lá gây ra. Đáng ngại hơn, xu hướng “trẻ
hóa” đối tượng hút thuốc lá đang gia tăng ở các nước thu nhập thấp và trung
bình.
Theo cuộc điều tra quốc gia về vị thành niên và thanh niên VN
(SAVY) năm 2003- 2004 cho thấy, qua tiếp cận khoảng 500 ý kiến từ các em
cho thấy tỷ lệ hút thuốc trong độ tuổi từ 14- 25 là 43.6% ở nam và 1.2% ở nữ.
Độ tuổi trung bình bắt đầu hút thuốc là 16.9 tuổi. Ngoài ra, vào thời điểm điều
tra tỷ lệ nam thanh niên đã hút thuốc và vẫn tiếp tục hút thuốc là 71.7%, Đây
là cuộc điều tra quốc gia qui mô đầu tiên tiến hành ở Việt Nam về toàn bộ
những vấn đề liên quan đến thanh thiếu niên do Bộ Y tế, Tổng cục Thống kê
thực hiện với sự hỗ trợ của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và UNICEF VN [4]
Như vậy với tình trạng hút thuốc lá ngày càng tăng nhanh đã kéo theo
nhiều hệ lụy sức khỏe và kinh tế. Thuốc lá gây nguy hiểm đến sức khỏe và nó
căn nguyên của nhiều bệnh như ung thư, bệnh lý tim mạch, bệnh về

phổi….Hút thuốc lá còn làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình thức bên
ngoài làm cho răng bị đen xỉn, môi thâm, hơi thở hôi, cổ áo mặc thường bị
đen khó giặt…….làm giảm đi sự hấp dẫn về hình thức và người sử dụng
thuốc lá phải chi trả cho chi phí đó là không nhỏ.

2


Việc các bạn trong nhóm tuổi thanh, thiếu niên sử dụng thuốc lá ngày
càng gia tăng là một vấn đề đáng được lưu tâm trong giai đoạn hiện nay. Bởi
lẽ nó tiềm ẩn những nguy cơ không an toàn về môi trường sinh hoạt,ảnh
hưởng đến kết quả học tập cũng như gây ra nhiều ảnh hưởng bất lợi đến sức
khỏe thể chất, nhân cách con người trong quá trình tiếp thu, phát triển tri thức
của họ. Vậy thì ở lứa tuổi thanh, thiếu niên này họ có nhận thức như thế nào
về hành vi hút thuốc lá, thái độ của họ ra sao đối với vấn đề hút thuốc lá? Đi
trả lời cho câu hỏi này sẽ giúp phần nào cho công tác truyền thông phòng,
chống thuốc lá ở tuổi vị thành niên được thực hiện có hiệu quả hơn và cũng
đông nghĩa với việc chúng ta sẽ thành công trong công tác phòng, chống việc
hút thuốc lá đối với người trưởng thành trong tương lai. Để thực hiện cho
công tác truyền thông phòng chống thuốc lá có hiệu quả thì việc đi tìm hiểu
nhận thức, thái độ và hành vi hút thuốc lá ở nhóm tuổi thanh, thiếu niên là vô
cùng cấp thiết.
Xuất phát từ những lý do trên nên tôi đã chọn đề tài “ Nhận thức, thái
độ và hành vi của học sinh trung học phổ thông đối với vấn đề hút thuốc lá”
(Qua khảo sát tại trường THPT Nà Cạn – Thị xã cao bằng – tỉnh cao bằng).
Với mong muốn tìm hiểu về nhận thức, thái độ và hành vi sử dụng thuốc lá
trong nhóm đối tượng là học sinh THPT, trên cơ sở đó đề xuất một số biện
pháp để nhằm hạn chế tình trạng này.
2. Mục đích nghiên cứu.
- Tìm hiểu nhận thức, thái độ và hành vi của học sinh
-

trung học phổ thông hiện nay về việc hút thuốc lá.
Tìm các yếu tố tác động đến hành vi hút thuốc lá của

-

học sinh trung học phổ thông hiện nay
Đưa ra các khuyến nghị và giải pháp phù hợp nhất
nhằm nâng cao nhận thức của các bạn học sinh trung
học phổ thông trong việc hạn chế việc hút thuốc lá và

3.

có biện pháp để phòng chống tác hại của thuốc lá.
Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu.

3.1 Đối tượng nghiên cứu.
3


Nhận thức, thái độ và hành vi của học sinh trung học phổ thông đối với
việc hút thuốc lá.
3.2 Khách thể nghiên cứu.
Học sinh trung học phổ thông.
3.3 Phạm vi nghiên cứu.
Trường THPT Nà Cạn.
Phương pháp nghiên cứu.
Với mục đích nghiên cứu là tìm hiểu nhận thức, thái độ và hành vi của
4.

học sinh trung học phổ thông đối với việc hút thuốc lá nên phương pháp được
sử dụng chủ yếu là phương pháp phỏng vấn sâu, phương pháp này được sử
dụng trong nghiên cứu để thu thập những thông tin về nhận thức, thái độ và
hành vi của các em học sinh. Ngoài ra còn sử dụng thêm phương pháp quan
sát để bộ trợ; quan sát những hành vi, cử chỉ của người trả lời để thấy rằng
người trả lời có tự tin về câu trả lời của mình hay không…
4.1.
Phương pháp phỏng vấn sâu.
Em lựa chọn phỏng vấn 9 bạn học sinh, trong đó em sẽ chọn phỏng vấn
3 nữ và 6 nam. Ở mỗi khối lớp chọn 1 nữ và 2 nam bao gồm;
+ 3 bạn học sinh lớp 10 (1 nữ, 2 nam)
+ 3 bạn học sinh lớp 11 (1 nữ, 2 nam)
+ 3 bạn học sinh lớp 12. (1 nữ, 2 nam)
4.2.
Phương pháp chọn mẫu thuận tiện
Do phạm vi nghiên cứu ở chính ngôi trường cấp 3 hồi xưa mình học
nên được các thầy cô và bạn học sinh giúp đỡ rất nhiệt tình và sẵn sàng trả lời.
Do đó mà tiết kiệm được thời gian và đi lại dễ dàng trong quá trình tìm kiếm
thông tin.
Phương pháp quan sát.

4.3.

Để bổ sung cho thông tin cho phương pháp thu thập thông tin bằng
phỏng vấn sâu, em tiến hành quan sát khi vào trường tại các địa điểm như sau:
-

Quan sát xem thuốc lá có trong trường hay không ?(các
đầu lọc, mẩu thuốc lá hút dở vứt tại sân trường, căng
tin, gần nhà vệ sinh; địa điểm bán thuốc lá…..)

4


-

Hành vi hút thuốc lá của các bạn học sinh (công khai

-

hút, lén lút, hay hút ở đâu trong khu vực trường học)
Phản ứng của mọi người xung quanh ra sao đối với

người hút thuốc lá
5. Thuận lợi và khó khăn.
5.1 Thuận lơi.
- Trường học gần nhà nên đi lại dễ dàng không tốn
-

kém,việc phỏng vấn chỉ mất trong vòng 1 ngày.
Địa bàn nghiên cứu là ngôi trường cấp 3 mình đã từng
học nên các thầy cô giáo rất thân thiện, các bạn học
sinh trả lời rất nhiệt tình sẵn sàng cho ghi âm lúc phỏng

-

vấn.
Có bạn học sinh ở tại trường vì học cả ngày, nên việc
phỏng vấn rất dễ dàng không bị bó hẹp thời gian. Các
em học sinh giúp đỡ nhiệt tình trong quá trình thu thập
thông tin, khi phỏng vấn chỉ có người phỏng vấn và
người trả lời nên đảm bảo được nguyên tắc “ mặt đối

-

mặt”.
Bản thân người đi phỏng vấn đã có kinh nghiệm ở các
lần đi thực địa trước, nên rất giao tiếp rất tự tin, không

-

bị cuống hay run.
Vì là bài tập cá nhân nên không có sự mẫu thuẫn, bất
đồng quan điểm trong quá trình lựa chọn đề tài, lập kế
hoạch phỏng vấn cũng như khi đi thu thập thông tin.

5.2 Khó khăn
-

Vì chỉ có một mình nên việc ghi âm, ghi chép và chắt

-

lọc và xử lý thông tin khá nhiều và gặp nhiều khó khăn.
Tranh thủ phỏng vấn các bạn học sinh vào giờ ra chơi
và lúc tan học nên thời gian phỏng vấn không được

-

nhiều.
Vì các bạn học sinh lúc ra chơi rất là đông, ồn ào vì thế
mà phỏng vấn rất khó, có trường hợp phải xin giáo viên

5


cho bạn đó nghỉ vài phút. Do đó cũng ảnh hưởng đến
-

việc học của các bạn.
Thiếu kỹ năng khai thác thông tin của người trả lời khi

các em chỉ trả lời có, hoặc không.
6. Thao tác hóa các khái niệm liên quan trong đề tài.
6.1 Khái niệm học sinh THPT
Học sinh THPT là những học sinh đang theo học các lớp 10, 11, 12.
Học sinh THPT hầu hết từ 16- 18 tuổi.
6.2 Khái niệm nhận thức.
Theo từ điển tiếng việt: “ Nhận thức là quá trình hay kết quả phản ánh
và tái hiện thực vào trong tư duy, quá trình con người nhận biết, hiểu biết thế
giới khách quan hoặc kết quả của quá trình đó” [1]
Theo quan điểm triết học: Nhận thức là quá trình phản ánh và tái tạo lại
hiện thực ở trong tư duy của con người, được quyết định bởi những quy luật
phát triển xã hội và không thể tách rời thực tiễn. Mục tiêu của nhận thức là
đạt đến chân lý khách quan. Qúa trình nhận thức là thu thấp kiến thức, hình
thành khái niệm về hiện tượng thực tế giúp con người hiểu biết về thế giới
xung quanh. Qúa trình nhận thức là để tích lũy tri thức, tích lũy kinh nghiệm
từ đó cải tạo thế giới. Nhận thức nảy sinh, bộc lộ và phát triển trong sự tương
tác giữa chủ thể nhận thức và khách thể nhận thức trong quá trình phản ánh
hiện thực khách quan. [2]
Nhận thức là một trong ba mặt cơ bản của đời sống tâm lý con người
(nhận thức, tình cảm, hành động). Nó có quan hệ mật thiết với các hiện tượng
tâm lý khác của con người. Ở con người hoạt động này thường gắn với các
mục đích nhất định nên nhận thức là phản ánh hiện thức khách quan. Hoạt
động nhận thức được thực hiện qua các giai đoạn từ đơn giản đến phức tạp, từ
thấp đến cao,từ cụ thể đến trừu tượng, từ hình thức bên ngoài đến bản chất
bên trong, cụ thể như sau:
Nhận thức cảm tính là giai đoạn đầu tiên của quá trình nhận thức. Đó
giai đoạn con người sử dụng các giác quan để tác động vào sự vật nhằm nắm
bắt sự vật ấy. Nhận thức cảm tính gồm các hình thức như sau: Cảm giác, tri
giác, và biểu tượng.
6


Nhận thức lý tính là giai đoạn phản ánh gián tiếp trừu tượng, khái quát
sự vật, được thể hiện qua các hình thức như khái niệm, phán đoán, suy luận.
Theo quan điểm xã hội học, nhận thức có thể đo lường được trong thực
tế. Đo nhận thức nghĩa là khảo sát được lượng thông tin mà chủ thể nhận thức
được qua quá trình ghi nhớ, hồi ức và lựa chọn.
Nhận thức của mỗi cá nhân đối với vấn đề hút thuốc lá cũng đi theo quá
trình tương tự như quá trình nhận thưc nêu ở trên. Mỗi cá nhân nhận thức về
vấn đè hút thuốc lá theo những cảm tính của tính, tiếp đó là quá trình nhận
thức lý tính, rồi cuối cùng đi đến quyết định cá nhân đối với vấn đề hút thuốc
lá. Đến đây, nhận thức của mỗi cá nhân sẽ quyết định đến thái độ và hành vi
kế tiếp của họ đối với vấn đề hút thuốc lá.
6.3 Khái niệm thái độ.
Trước một đối tượng nhất định hay một tư tưởng như chính trị, tôn
giáo, triết lý…., nhiều người thường có những phản ánh tức thì có thể là tiếp
nhận, đồng tình hay là chống đối; như đã có sẵn những cơ cấu tâm lý để tạo ra
định hướng cho việc ứng phó. Thái độ thay đổi trong quá trình hoạt động và
tùy vào từng hoàn cảnh.
Theo từ điển tiếng việt thì thái độ : “Là cách nhìn nhận, hành động của
các cá nhân về một hướng nào đó trước một vấn đề, một tình huống cần giải
quyết. Đó là tổng thể những biểu hiện ra bên ngoài của ý nghĩ, tình của cá
nhân đối với con người hay một sự việc nào đó”.
Theo từ điển xã hội học do Nguyễn Khắc Viện biên Thái độ “là tâm
thế- thái độ- xã hội đã được củng cố, có cấu trúc phức tạp, bao gồm các
thành phần nhận tức, cảm xúc, hành vi”.
Thái độ là một khái niệm tâm lí học khó xác định được một cách chính
xác, cho nên mặc dù thái độ được nghiên cứu nhiều, nhất là mặt xã hội, nhưng
những bặc thang đo lường thái độ đưa ra chưa được công nhận một cách phổ
biến.
Thái độ của môi cá nhân đối với việc hút thuốc lá cũng tuân theo cơ sở
nêu ở trên.Sự bày tỏ thái độ của mỗi cá nhân đối với việc hút thuốc lá tùy theo
những thái độ, tri giác, tri thức sẵn có của họ đối với nó. Những thái độ này

7


có thể mất đi hay càng trở nên mạnh mẽ hơn tùy thuộc vào từng hoàn cảnh
của mỗi cá nhân khi xem xét sự việc.Có thể thấy rằng thái độ mang tính cá
nhân,trong khi đó, hành vi của mỗi cá nhân lại chịu sự chi phối mạnh mẽ của
các yếu tố xã hội nhiều hơn là những yếu tố cá nhân của chính họ.
6.4 Khái niệm hành vi.
Hành vi xã hội (hành động xã hội) là một hành vi hướng đích gắn bó về
nghĩa với hành vi, với các kỳ vọng được cảm nhận hay được phỏng đoán của
đối tác và được định hướng theo chuẩn mực và các giá trị xã hội.
Hành vi xã hội (hành động xã hội) được xác định trong mối liên hệ
mang ý nghĩa của nó với người khác về truyền thống, cảm xúc phù hợp về giá
trị và lợi ích (Max Weber).
6.5 Thuốc lá.
Thuốc lá là tên gọi của một loại sản phẩm được làm chủ yếu từ nguyên
liệu lá thuốc đã thái sợi, được cuộn tròn hay nhồi dính bằng giấy, có dạng
hình tròn (thường có độ dài dưới 120 mm, đường kính khoảng 10 mm). Thuốc
lá điếu thường được đốt cháy ở một đầu, để cháy âm ỉ nhằm mục đích tạo
khói và khói này theo dòng khí vào miệng người hút từ đầu đối diện(thường
có gắn đầu lọc). [3]
7. Bảng hướng dẫn phỏng vấn sâu.
Chào bạn ! Mình là Huệ sinh viên năm thứ 3 học khoa xã hội học tại
trường Học viện báo chí và tuyên truyền.
Hiện tại mình đang tìm kiếm thông tin cho đề tài “ Nhận thức, thái độ
và hành vi của học sinh trung học phổ thông đối với việc hút thuốc lá” nhằm
mục đích làm tiểu luận kết thúc môn học chuyên ngành.Mình rất mong bạn
bớt một chút thời gian để giúp mình hoàn thành bài tập này. Mình xin được
đảm bảo rằng thông tin mà bạn cung cấp chỉ phục vụ cho bài tập và sẽ mang
tính khuyết danh về thông tin cá nhân của bạn. Mình xin phép đặt băng ghi
âm trong quá trình phỏng vấn.
7.1 Thông tin cá nhân
1. Trước tiên bạn có thể giới thiệu đôi chút về bản thân mình không?
Tên, tuổi, lớp?
Xếp loại học lực gì trong kỳ vừa rồi? hiện nay bạn có giữ chức vụ gì
trong lớp hay ở trường không?
8


2. Hiện nay bạn đang sống cùng với ai? Bố mẹ bạn làm nghề gì? Bố mẹ
bạn đang công tác ở đâu ?
7.2 Thông tin về các hoạt động ở trường, lớp.
_ Trường bạn có tổ chức các cuộc thi, các buổi hoạt động ngoại khóa
để tìm hiểu về vân đề hút thuốc lá không?
_ Trường bạn thường hay tổ chức các hoạt động ngoại khóa vào thời
gian nào?
_ Bạn có tham gia các buổi ngoại khóa đó không?
+ Tham gia vì sao?
+ Không tham gia vì sao?
_ Bản thân cảm nhận như thế nào thông qua cuộc thi hay buổi hoạt
động ngoại khóa đó?
_ Bản thân bạn nhận thức được gì qua những buổi ngoại khóa như vậy ?
_ Theo bạn những buổi ngoại khóa như vậy có thực sự cần thiết không ?
7.3 Nhận thức về việc hút thuốc lá.
1. Theo bạn việc hút thuốc lá là có lợi hay có hại?
+ lợi thì lợi thế nào?
+ Hại thì hại thế nào?
2. Theo bạn, thế nào là hút thuốc lá chủ động?
- Bạn đánh giá như thế nào về mức độ ảnh hưởng của
việc hút thuốc lá chủ động đến sức khỏe ? (tốt hay
-

không tốt)
Việc hút thuốc lá chủ động như vậy theo bạn nó có ảnh
hưởng hay gây ra những căn bệnh gì cho bản thân
người hút thuốc và những người xung quanh không ?

(các bệnh về tim mạch, ung thư..)
3. Theo bạn, thế nào là hút thuốc lá thụ động?
- Bạn đánh giá như thế nào về mức độ ảnh hưởng của
-

việc hút thuốc lá thụ động đến sức khỏe con người ?
Việc hút thuốc lá thụ động như vậy theo bạn nó có ảnh

hưởng hay gây ra những căn bệnh gì không ?
4. Bản thân bạn đã nghe các thông tin về ảnh hưởng của việc hút thuốc
lá qua những nguồn thông tin nào? (đọc báo, internet, tivi, tờ rơi,bạn bè, gia
đình …)

9


Khi nghe xong những thôn tin về ảnh hưởng của việc hút thuốc lá bạn
nhận thức được điều gì? Bạn có trao đổi với ai không? (bố mẹ, anh em, bạn
bè, thầy cô giáo..)
7.4 Thái độ của bạn về việc hút thuốc lá.
1. Bạn có đồng ý với việc hút thuốc lá không?
+ Đồng ý vì sao?
+ Không đồng ý vì sao?
2. Khi đứng gần một người thân của bạn đang hút thuốc lá(bố mẹ, bạn
bè chơi thân, thầy giáo..) bạn sẽ phản ứng thế nào?
3. Khi đứng gần một người mà bạn không hề quen biết đang hút thuốc
thì bạn sẽ phản ứng thế nào?
7.5 Hành vi hút thuốc lá.
1. Bạn đã bao giờ hút thuốc lá chưa?
+ Rồi, vậy lần đầu tiên bạn hút thuốc lá là khi nào ? lúc đó bạn bao
nhiêu tuổi ? tại sao lại hút thuốc ?
+ Chưa, vì sao bạn chưa bao giờ hút thuốc?
2. Bạn thường hút thuốc lá loại nào? Lý do chính nào nào khiến bạn bắt
đầu hút thuốc lá?
3. Hiện tại thì trung bình mỗi ngày bạn hút bao nhiêu điếu thuốc lá?
Bạn thường hút thuốc lá khi nào? Bạn thường hút thuốc ở đâu?
4. Bạn đã bao giờ cố gắng để bỏ thuốc lá chưa? lý do nào để bạn đi đến
quyết định bỏ thuốc lá?
5. Hiện tại thì trong gia đình bạn có ai biết bạn hút thuốc lá không? Có,
không.
Không biết vì sao?
Nếu biết họ phản ứng như thế nào?
6. Hiện tại trong gia đình bạn có ai hút thuốc lá không? Bạn thấy thế
-

nào khi họ hút thuốc lá?
XIN CẢM ƠN !

10


NỘI DUNG
Vài nét về địa bàn nghiên cứu.
Trường THPT Nà cạn – Thị xã cao bằng – tỉnh Cao Bằng nằm trên
1.

đường mùng 3 tháng 10, đằng sau trường là một cánh đồng rộng bát ngát, có
khoảng không gian thoáng đãng, trong trường trồng nhiều cây xanh, cảnh
quan trường “ xanh - sạch - đẹp ” là môi trường lý tưởng cho công tác giáo
dục.

Hiệu trưởng trường THPT Nà Cạn - Trịnh Thị Nga
Cô Trịnh Thị Nga, hiệu trưởng trường THPT Nà cạn cho biết, luôn
quan tâm đổi mới phương pháp giản dạy, đổi mới công tác đánh giá,thăm lớp,
dự giờ … Bên cạnh đó nhà trường có nhiều phương pháp giáo dục đạo đức,
nếp sống cho học sinh thông qua việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa, hoạt
động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao, tổ chức dọn dẹp về sinh môi trường,
chăm sóc các điểm di tích lịch sử của địa phương. … Qua đó giáo dục truyền
thống yêu nước cho các thế hệ học sinh trong nhà trường.
Chất lượng giáo dục của nhà trường ngày càng được nâng cao. Hằng
năm tỷ lệ đạt hạnh kiểm khá, tốt của trường trên 97%, tỷ lệ học sinh khá, giỏi
luôn đạt trên 47%, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THPT đạt trên 98%, bên cạnh đó
số học sinh tham gia các kỳ thi chọn học sinh giỏi mỗi năm một tăng cao.

11


Đội ngũ giáo viên trong trường luôn thường xuyên tham gia các khóa
học nâng cao trình độ lý luận chính trị và chuyên môn nghiệp vụ. Hiện nay
nhà trường có 6 giáo viên trình độ thạc sỹ và 2 giáo viên đang theo học thạc
sỹ. 100% cán bộ, giáo viên nhà trường ứng dụng công nghệ điện tử, phương
pháp giảng dạy mới để tăng tính sinh động, hấp dẫn cho các bài giảng.
Cùng với đó, nhà trường vẫn đang tiếp tục đẩy mạnh việc xây dựng
những chương trình, kế hoạch tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên
lớp một cách sôi nổi, có hình thức giảng dạy phong phú hơn cho các em có
hứng thú học tập.
Dưới đây là một số hình ảnh về ngôi trường THPT Nà Cạn.

(Nguồn ; do 1 bạn học sinh trong trường cung cấp)

12


(Nguồn ;do 1 bạn học sinh trong trường cung cấp)

(Nguồn ; do 1 bạn học sinh trong trường cung cấp)

13


(Nguồn ; do 1 bạn học sinh trong trường cung cấp)

2.

Yếu tố tác động đến nhận thức, thái độ và hành vi của học

sinh THPT đối với vấn đề hút thuốc lá.
Trong điều kiện của cách mạng khoa học kỹ thuật, đặc biệt là cuộc
cách mạng thông tin hiện nay, truyền thông ngày càng có ý nghĩa quan trọng
trong việc cung cấp các thông tin cũng như các hoạt động đáng kể đến việc

14


thay đổi thói quen hành vi của con người. Điều này được thể hiện rất rõ qua
phỏng vấn một số bạn học sinh trường THPT Nà cạn.
“Em nghe được các thông tin về tác hại của thuốc lá qua các phương
tiện truyền thông đại chúng trên tivi, qua mạng internet, sách báo …”
(Nam học sinh lớp 12)
“ Em biết các thông tin người ta tuyên truyền về tác hại của thuốc lá
và cách phòng chống chủ yếu là qua mạng xã hội vì em hay sử dụng, nó tiện
lắm, muốn biết gì thì gõ google 2s làra luôn à, khỏi cần phải hỏi ai”.
(Nữ học sinh lớp 10)
“Em thấy thông tin về tác hại của thuốc lá qua in ternet là chủ yếu chị
ạ, tivi nữa, người ta cũng hay quảng cáo nhiều mà chị”.
(Nam học sinh lớp 11)
“ Trường em cũng tổ chứ các buổi hoạt động ngoại khóa để tuyên
truyền về tác hại của thuốc lá, nhưng đông quá, ồn ào em chẳng nghe thấy gì
toàn trốn tiết đó thôi”.
(Nam học sinh lớp 10)
“tháng nào trường em tổ chức hoạt động ngoại khóa một lần với nhiều
chủ đề như: tuyên truyền về tác hại của thuốc lá, đội mũ bảo hiểm khi tham
gia giao thông, không vứt rác bừa bãi….nhưng em không tham gia vì nhà xa,
với lại em không hứng thú lắm ”.
(nữ học sinh 12)
Qua đó cho thấy, với chức năng truyền đạt kiến thức đã được tích lũy
bởi xã hội cho các bạn học sinh và hình thành nên những mô hình ứng xử,
giao tiếp trong cuộc sống thì nhà trường cần phải là môi trường lý tưởng để
cung cấp những kiến thức về tác hại cũng như ảnh hưởng của việc thuốc lá
cho học sinh góp phần hình thành nên những khuôn mẫu hành vi sức khỏe
lành mạnh. Tuy nhiên qua khảo sát tại trường THPT Nà Cạn cho thấy rằng:
Nhà trường không phải là nguồn cung cấp thông tin chính về tác hại của thuốc
lá cho các em học sinh (mà các bạn học sinh trong mẫu nghiên cứu được
nghe, được biết đến tác hại của thuốc lá chủ yếu qua internet, qua truyền hình,
sách, báo. Với thực tế này, tôi hy vọng rằng trong thời gian tới trường THPT
Nà Cạn cũng như các trường THPT khác trên toàn quốc cần phát huy hơn nữa

15


vai trò công tác tuyên truyền, giáo dục học sinh góp phần hình thành ở các
bạn học sinh những khuôn mẫu lành mạnh, không những đối với hành vi hút
thuốc lá mà mở rộng hơn nữa là các hành vi như bia, rượu, cờ bạc, ma túy,
mại dâm….)
Nhận thức về việc hút thuốc lá.
Khi hỏi về tác hại của việc hút thuốc lá, đa số các em được phỏng vấn
4.

đều trả lời rằng việc hút thuốc lá là rất có hại cho sức khỏe. Đây là một điều
đáng mừng khi học sinh nhận thức được tác hại của việc hút thuốc lá sẽ phần
nào giúp học sinh tránh được những rủi ro không đáng có cũng như có ý thức
không sử dụng thuốc lá ngay từ khi còn trẻ tuổi.
“Hút thuốc lá là rất có hại gây ung thư phổi và ảnh hưởng tới mọi
người xung quanh”
(Nam học sinh lớp 11)
“Theo em thì việc hút thuốc lá là rất có hại cho sức khỏe,việc sử dụng
thuốc là gây ra các bệnh khác nhau như là ; ung thư phổi, ung thư thanh
quản, ung thư khoang miệng, ung thư da, các bênh về tim mạch”.
(Nam học sinh lớp 12)
“Theo em thì việc hút thuốc lá là rất có hại,thứ nhất là gây tổn hại một
khoản lớn về kinh tế, thứ hai là gây ảnh hưởng tới sức khỏe cho bản thân và
những người xung quanh, thứ ba là làm giảm trí thông minh và dễ mắc phải
các bệnh về đừng hô hấp”.
(Nam học sinh lớp 10)
“Tất nhiên là có hại vì hút thuốc không những gây bệnh cho bản thân,
làm giảm tuổi thọ mà còn ảnh hưởng đến người xung quanh khi vô tình hít
phải khói thuốc, hút thuốc lá còn là nguyên nhân của rất nhiều căn bệnh nguy
hiểm nữa chị ạ ”. (Nữ học sinh lớp 10)
Qua đó cho thấy các bạn học sinh trường THPT Thị Xã Cao Bằng đều
nhận thức được tác hại của việc hút thuốc lá tới sức khỏe.
Các bạn học sinh cho rằng việc hút thuốc lá chủ động và thụ động đều
rất có hại cho sức khỏe. Thậm chí việc hút thuốc lá thụ động còn có hại hơn
rất nhiều.

16


“ Hút thuốc lá chủ động theo e nghĩ là người hút tự tìm đến thuốc lá vì
tò mò hay một nguyên nhân khác mà không phải do sự ép buộc.Mà dù chủ
động hay bất cứ 1 lí do gì thì hút thuốc lá theo em là không bao giờ tốt. ”
(Nữ học sinh lớp 10)
“ Theo em thấy thì việc hút thuốc lá chủ động đã có hại thì việc hút
thuốc lá thụ động lại càng có hại hơn, sẽ làm cho những người xung quanh
có nguy cơ mắc bệnh nhiều hơn so với những người ”
(Nam học sinh lớp 11)
“ Hút thuốc lá chủ động là tự cầm điếu thuốc và hút trực tiếp. Hút
thuốc lá chủ động như vậy rất có hại vì mình trực tiếp hít khí độc vào cơ thể,
nó sẽ gây ra những bệnh nguy hiểm như ung thư phổi, các bệnh khác như hô
hấp, răng miệng……”
“ Hút thuốc lá thụ động là có 1 người hút thuốc lá và những người
xung quanh hít phải khói thuốc lá đó. Việc hút thuốc lá thụ động có ảnh
hưởng ngang như việc hút thuốc lá chủ động.”
(Nam học sinh lớp 12)
Tìm hiểu về nhận thức của việc hút thuốc lá của các bạn học sinh, hầu
hết các bạn đều cho rằng việc hút thuốc lá là rất có hại cho sức khỏe, gây ra
các bệnh như hô hấp, ung thư phổi, răng miệng……
Nhìn chung hầu hết các bạn học sinh đều nhận thức khá rõ về ảnh
hưởng của hút thuốc lá chủ động và thụ động đến sức khỏe. Tuy nhiên, việc
nhận thức về vấn đề hút thuốc lá còn tùy thuộc vào cách nhìn nhận và tiếp cận
của mỗi cá nhân, bên cạnh đó còn phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố khách quan
và yếu tố chủ quan như giới tính, gia đình, bạn bè và các phương tiện truyền
thông đại chúng. Có những yếu tố tác động mạnh đến việc nhận thức của các
em học sinh và cũng có nhiều yếu tố ít ảnh hưởng tuy nhiên, dù là yếu tố nào
thì chúng đều có vai trò quan trọng trong việc giúp mỗi cá nhân nhận thức vấn
đề một cách có định hướng về việc hút thuốc lá.
5. Thái độ về việc hút thuốc lá.
Khi được hỏi về vấn đề bạn đồng tình hay phản đối việc hút thuốc là thì
hầu hết các bạn học sinh khi được phỏng vấn đều cho rằng mình không đồng

17


tình với việc hút thuốc lá, vì hút thuốc lá rất có hại cho sức khỏe của bản thân
mình mà còn ảnh hưởng tới sức khỏe của mọi người xung quanh.
“ Em không đồng ý với việc hút thuốc vì thấy hút có hại tuy nhiên khi
đã nghiện rồi thì khó bỏ lắm chị à, nhưng em cũng không muốn các bạn noi
gương mình hút thuốc vì thật sự nó chả tốt tý nào.”
(Nam học sinh lớp 11)
“ Em không đồng ý với việc hút thuốc lá vì hút thuốc lá gây ra rất
nhiều căn bệnh nguy hiểm và cũng phải tốn một khoản tiền kha khá khi mua
thuốc.”
(Nam học sinh lớp 12)
“ Em rất rất ghét những người hút thuốc là chị ạ, chỉ nghĩ thôi đã thấy
không thích rồi, em là em phản đối 100% những người hút thuốc, nó chẳng
hay ho chút nào”
(Nữ học sinh lớp 10)
“ Em không đồng tình với việc hút thuốc lá vì hút thuốc lá rất có hại
cho sức khỏe và ảnh hưởng tới những người xung quanh và cả kinh tế gia
đình nữa.”
(Nam học sinh lớp 10)
“ Em không đồng tình với việc hút thuốc lá chị, những người hút thuốc
hôi miệng lắm, mùi thuốc rất khó chịu, em cực kỳ ghét.”
(nữ học sinh lớp 12)
Như vậy, qua cuộc nói chuyện với các bạn học sinh thì hầu hết các bạn
học sinh đều không đồng ý với việc hút thuốc lá vì cho rằng nó có hại cho sức
khỏe bản thân người hút, ảnh hưởng đến người xung quanh và còn thiệt hại
cho kinh tế gia đình bên cạnh nữa là có mùi rất khó chịu.
Khi được hỏi về thái độ của mình khi đứng gần người khác đang hút
thuốc thì các bạn đều cho rằng nên khuyên bảo họ dập tắt điếu thuốc, không
nên hút thuốc, hoặc tránh xa người đó ra.
“ Khi đứng gần 1 người thân mà họ hút thuốc lá thì em sẽ bảo họ dập
tắt điếu thuốc và khuyên họ không nên hút thuốc lá bởi vì hút thuốc lá rất có
hại, nói cho họ nghe những tác hại của của việc hút thuốc lá đối với sức khỏe
con người và môi trường xung quanh.”

18


“ Khi đứng gần 1 người lạ, mà họ đang hút thuốc lá thì em sẽ đi ra
chỗ khác.”
(Nữ học sinh lớp 12)
“ Khi đứng gần 1 người lạ hút thuốc lá thì em sẽ đến gần họ và nói cho
họ biết những tác hại của việc hút thuốc lá và khuyên họ nên bỏ thuốc lá vì
nó rất có hại.”
(Nam học sinh lớp 10)
“ Khi đứng gần người thân đang hút thuốc lá là thầy giáo hoặc bạn
thân thì e sẽ nhắc họ ra chỗ khác, chỗ ít người sẽ hút”
“Khi đứng gần 1 người lạ đang hút thuốc lá thì em sẽ nhắc người đó ra
chỗ khác, chỗ không có người hút xong hãy vào.”
(Nam học sinh 12)
“ Khi đứng gần một người thân hút thuốc lá thì em sẽ nhắc nhở người
đó đi ra chỗ khác hút, nếu người đó không nghe thì em sẽ đến gần giật điếu
và dập đi”
“Khi đứng gần người lạ mà họ đang hút thuốc thì em sẽ nhắc họ ra
chỗ khác để hút.”
(Nữ học sinh 12)
“ Khi đứng gần bạn thân mà hút thuốc thì sẽ phản ứng lại là dập điếu
thuốc đi và bảo bạn ra chỗ khác hút.
“Khi đứng gần người lạ hút thuốc thì bảo họ ra chỗ khác” (nam học
sinh 11)
Các bạn học sinh được phỏng vấn, họ đều nhận thức được tác hại của
việc hút thuốc lá. Họ sẵn sang dập ngay điếu thuốc là của bạn thân đi và
khuyên bảo người khác đừng nên hút thuốc lá khi đang đứng gần người khác.
Đây là một điều đáng mừng bởi vì thái độ không đồng ý với việc hút thuốc lá
hay cảm thấy khó chịu khi người khác hút thuốc lá đứng gần mình sẽ là yếu tố
quan trọng giúp trẻ vị thành niên tránh xa hơn việc hút thuốc lá.
6. Hành vi hút sử dụng thuốc lá
“ Hì hì, em hút thuốc là vào lúc em học lớp 9 chị ạ, lúc đó em chỉ mới
hút thăng long thôi vì xin được mẹ có ít tiền, trung bình 1 ngày em hút hết 1
bao, em thường hút khi đi chơi với bạn bè, nhiều lúc cũng có hút ở trường

19


nhưng em ra đằng sau trường để không bị cô bắt gặp. Trước đây bố mẹ và
mọi người cũng thường khuyên em nên bỏ thuốc nhưng em không bỏ được, vì
mỗi lần đi cùng chúng nó, mấy đứa phì phèo khói thuốc em lại thèm ”
(nam học sinh lớp 11)
“ Lần đầu tiên em hút thuốc lá vào năm lớp 10,em thường hút loại thăng
long với ngựa. Em đi chơi với các anh lớn hơn, thấy mấy anh hút nên học theo,
dần cũng thành quen chị ạ.Trung bình một ngày em hút hết một bao thuốc lá.
Em thường hút vào buổi tối, hút ở nhà hoặc hút ngoài quán điện tử.Em đã cố
gắng thử bỏ thuốc nhưng không bỏ được, bố mẹ em cũng khuyên em bỏ đi
nhưng em không bỏ được chị ạ. Nhiều lúc đi chơi gặp bạn bè, người ta mời em
hút thuốc lá, e đã cố gắng từ chối, nhưng bạn bè cứ nói kháy, nếu không hút thì
lại bảo em không nể mặt nên em lại hút” (Nam học sinh lớp 10)
“ Em hút thuốc lá là năm lớp 7, em thường hút 3 số chị ạ. Bố em mất
trong 1 cuộc tai nạn, nên mẹ em thương và chiều em lắm, hồi đó em chán
nản, bạn bè lại rủ rê nữa nên em tìm đến thuốc lá và hút đến bây giờ thì
không bỏ được nữa.Em thường hút thuốc buổi tối,lúc đi chơi uống rượu với
các bạn.”
(Nam học sinh lớp 11)
Như vậy, có thể thấy rằng các bạn học sinh tìm đến thuốc lá rất sớm.
Có bạn biết hút thuốc lá từ năm học lớp 7, lớp 9. Và nguyên nhân chủ yếu các
bạn tìm đến thuốc lá là do chán nản, bạn bè lôi kéo và không làm chủ được
bản thân nên đã tìm đến thuốc lá, hút cùng họ cho bằng bạn, bằng bè.
Vì vậy, gia đình, cần có những biện pháp khắt khe hơn nữa đối với các
em học sinh,vì khi được hỏi em hút thuốc lá bố mẹ có biết không? Các em
đều trả lời có.Qua đó, cho thấy gia đình còn chưa quan tâm các em nhiều,
chưa có những biện pháp, hay hình phạt mạnh đối với các em.Vì vậy nhà
trường, thầy cô giáo cùng các bậc phụ huynh phải phối hợp chặt chẽ với nhau
hơn nữa để các các em không bị sa vào các tệ nạn xã hội. Giáo dục các em
ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường để các em có những nhận thức nhất
định, để làm chủ hành vi của mình trước khi bước ra ngoài xã hội.

20


KẾT LUẬN
Dựa trên những thông tin thu thập được về nhận thức, thái độ và hành
vi của học sinh THPT đối với vấn đề hút thuốc lá (Khảo sát tại trường THPT
Nà Cạn) tôi đưa ra những kết luận như sau: Phần lớn các bạn học sinh đều
nhận thức khá rõ về tác hại của việc hút thuốc lá và thấy được những ảnh
hưởng nghiêm trọng khi hút thuốc.Hầu như các bạn học sinh trong mẫu
nghiên cứu không những nhận thức được tác hại của việc hút lá chủ động và
hút thuốc lá bị động mà còn biết được các loại bệnh tật do hành vi hút thuốc
lá gây ra như ung thư, viêm phế quản, răng miệng. Đây cũng là những ảnh
hưởng khá phổ biến và thường gặp nhất khi sử dụng thuốc lá thường xuyên
được đề cập qua các phương tiện truyền thông đại chúng hiện nay.
Qua khảo sát cho thấy có nhiều yếu tố tác động đến hành vi hút thuốc
lá của các bạn học sinh nhưng trong đó gia đình và bạn bè là yếu tố tác động
mạnh mẽ hơn cả. Phần lớn các bạn học sinh đều biết rõ tác hại của việc hút
thuốc lá chủ động và hút thuốc lá thụ động và cả những căn bệnh cụ thể do
hành vi hút thuốc lá gây ra. Nhưng dưới tác động của các yếu tố tâm lý: Muốn
khẳng định bản thân, muốn bằng bạn bằng bè hay do chán nản, áp lực từ học
tập, áp lực từ phía gia đình khiến các em không làm chủ được mình.
Từ kết quả kết quả nghiên cứu và một số kết luận trên, việc cần thiết
phải làm là đưa ra một số giải pháp và khuyến nghị nhằm giảm thiểu tỷ lệ học
sinh hút thuốc lá, nâng cao nhận thức của học sinh, từ đó hình thành một môi
trường học tập trong sạch, không hút thuốc lá vì một thế hệ tương lai khỏe
mạnh, góp phần vào xây dựng và phát triển đất nước.

21


ĐỀ XUẤT KHUYẾN NGHỊ
Nhà trường cần phát huy vai trò của mình hơn nữa trong công tác tuyên
truyền, giáo dục góp phần hình thành thái độ, hành vi đúng đắn cho học sinh
đối với việc hút thuốc lá.
Thực hiện tốt hơn nữa chỉ thị của Bộ trưởng Bộ giáo dục – đào tạo về
tăng cường phòng chống tác hại của thuốc lá trong ngành giáo dục. Xây dựng
mô hình “ Trường THPT không khói thuốc”.
Tuyên truyền, giáo dục cho các bạn học sinh về tác hại của việc hút
thuốc lá, của khói thuốc thụ động về mặt sức khỏe, kinh tế, môi trường sống
và ảnh hưởng đến thế hệ tương lai; xây dựng ban hành các quy định về việc
cấm hút thuốc lá tại nơi công cộng, trường học; triển khia quy định “ Cấm hút
thuốc lá nơi trường học” với các biện pháp chế tài cụ thể.
Truyền thông là một trong những phương tiện đóng vai trò quan trọng,
tích cực trong phòng chống hút thuốc lá vị thành niên hiện nay bởi nó không
chỉ phổ biến mà còn tiếp cận hết sức dễ dàng.
Gia đình đóng vai trò vô cùg quan trọng trong việc giúp mỗi cá nhân,
mỗi học sinh có thêm những kiến thức để phòng tránh ngay từ bạn đầu bởi
mỗi trường gia đình là nề tảng, là môi trường gần gũi và thân thiệt nhất. Gia
đình cần khuyến khích các bạn học sinh tham gia vòa những hoạt động như
thể thao, âm nhạc, vui chơi, giải trí hơn là tham gia tụ tập nhóm để hút thuốc
lá.

22


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.
2.
3.
4.

Từ điển tiếng Việt, NXB Thế giới, 2002)
Từ điển triết học, NXB Tiến bộ - 1986)
Nguồn:http://vi.wikipedia.org/wiki/Thu%E1%BB%91c_l%C3%A
Bộ Y Tế, Tổng cục thống kê, UNICEF, WHO (2003), Điều tra Quốc

5.

gia về vị thanh niên và thanh niên Việt Nam.
PGS – TS Hoàng Long Phát (2000), Thuốc lá hay sức khỏe. NXB Y

6.

học, Hà Nội.
Phạm Xuân Đại (1996), “Hiện trạng hút thuốc lá ở các nước khu vực
Châu Á- Thái Bình Dương”, Tạp chí Xã hội học.

23


MỤC LỤC

24



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×