Tải bản đầy đủ

Tiểu luận mâu thuẫn giữa sản xuất tiêu dùng hàng hoá liên hệ thực tế ở việt nam

Tiểu luận KTCT

Lớp 708 MSV 02D03433

Đặt vấn đề
Bất cứ một hình thái xã hội nào muốn tồn tại và phát triển đều phải dựa vào
sản xuất. Mác nói : Một xã hội dù phát triển đến đâu cũng phải dựa vào sản xuất .
Xã hội đó sẽ bị diệt vong nếu ngừng sản xuất dù đó chỉ là một tuần. Khẳng định
tầm quan trọng của sản xuất là cội nguồn tạo ra của cải vật chất cho xã hội.
Xét đến chiều dài lịch sử của nhân loại , chúng ta đều nhận ra rằng xã hội
hàng hoá đã có từ rất lâu , bắt nguồn từ thời chiếm hữu nô lệ khi có sự phân công
lao động xã hội lớn đầu tiên, nghề chăn nuôi tách khỏi nghề nông đã làm nảy ra
sự cần thiết và khả năng trao đổi sản phẩm một cách thờng xuyên giữa các bộ lạc
và sự phân công lao động xã hội lớn làn thứ hai nghề thủ công tách khỏi nghề
nông đã làm cho nền sản xuất hàng hoá tức là nền sản xuất nhằm mục đích và trao
đổi ra đời (Kinh tế học Giáo s Trần Phơng ).
Nhng phải đến tận Chủ nghĩa t bản , nền sản xuất hàng hoá mới thật sự phát
triển theo đúng nghĩa của nó.
Mặc dù vậy, sản xuất hàng hoá ngay từ lúc mới ra đời đã bộc lộ những mâu
thuẫn ngay trong lòng nó . Vì sản xuất hàng hoá thực chất là nền sản xuất nhằm
mục đích trao đổi , mà đã là trao đổi thì tất yếu phải có đánh giá và đo đếm về mặt

giá trị hay giá trị sử dụng.
Bên cạnh đó thì trong sản xuất lại hình thành tam đoạn luận sản xuất , phân
phối , trao đổi , tiêu dùng.
Trong mối quan hệ đó sản xuất là gốc , nó diễn ra ở khâu đầu và tiêu dùng là
khâu cuối cùng. Trình độ sản xuất sẽ quyết định đến tiêu dùng. Giữa sản xuất tiêu
dùng có mối quan hệ khăng khít nhng lại đối lập nhau. Chính từ thực tế đó đã khiến
ngời viết mạnh dạn đa ra nhận định của mình với đề tài Mâu thuẫn giữa sản xuất
tiêu dùng hàng hoá. Liên hệ thực tế ở Việt Nam.
Xin chân thành cảm ơn sự chỉ bảo của thầy, cô giáo cũng nh ý kiến đóng góp

1


Tiểu luận KTCT

Lớp 708 MSV 02D03433

của các bạn đồng học. Qua đây, ngời viết xin chân thành cảm ơn thầy giáo đã giúp
đỡ và hớng dẫn hoàn thành bài viết này.

B/ giải quyết vấn đề
2


Tiểu luận KTCT

Lớp 708 MSV 02D03433

I/ Sản xuất hàng hoá:
Trớc hết chúng ta cần phải tìm hiểu thế nào là sản xuất hàng hoá?
Theo Lênin toàn tập, tập 1 trang 106 có định nghĩa rằng: Sản xuất hàng hoá
là một kiểu tổ chức kinh tế xã hội, trong đó sản phẩm đều do những ngời sản xuất
cá thể, riêng lẻ sản xuất ra, mỗi ngời chuyên làm ra một sản phẩm nhất định, thành
thử muốn thoả mãn các nhu cầu của xã hội thì cần có mua bán các sản phẩm. Vì
vậy sản phẩm trở thành hàng hoá trên thị trờng. Vậy thì đặc điểm của sản xuất
hàng hoá là sản phẩm sản xuất ra không phải để tự tiêu dùng mà để mua bán, trao
đổi.
Xét về lịch sử, sản xuất hàng hoá ra đời cùng với sự ra đời của kinh tế hàng
hoá khi con ngời có nhu cầu về trao đổi sản phẩm tiêu dùng.
Sản xuất hàng hoá ra đời và tồn tại trong nhiều hình thái kinh tế xã hội gắn

liền với hai điều kiện tiền đề đó là: Sự phân công lao động xã hội và chế độ t hữu t
liệu sản xuất.
Nhng trong quá trình sản xuất hàng hoá đã diễn ra sự cạnh tranh giữa những
ngời sản xuất hàng hoá trên thị trờng. Do vậy, ngời ta đã phân chia việc trao đổi
hàng hoá căn cứ vào giá trị. Vì thế, ở đâu có sản xuất hàng hoá thì ở đó quy luật giá
trị tác dụng thông qua sự lên xuống của giá cả.
Đặc biệt trong sản xuất hàng hoá quy luật giá trị đã phát sinh nh là một lực lợng điều tiết sản xuất mà nhờ có nó sản xuất đã có đợc những tỉ lệ cân đối cần
thiết.Ngay nh ở nớc ta mấy năm trớc đây,do giá cà phê trên thị trờng tăng cao nên ở
nhiều nơi đã đổ xô trồng cà phê,dẫn đến chỉ sau một thời gian ngắn, giá cà phê
giảm mạnh gây thiệt hại rất lớn với ngời nông dân. Do vậy, họ đã phải chuyển đổi
cơ cấu cây trồng. Tuy nhiên, sự cân đối trong sản xuất chỉ là tơng đối và không lâu
dài.
Bên cạnh đó, do các nhà sản xuất muốn chạy theo giá trị thặng d siêu ngạch
để thu đợc nhiều lợi nhuận hơn, họ đã tích cực cải tiến kỹ thuật và ra sức bóc lột
sức lao động của công nhân làm thuê hòng làm cho hàng hoá của mình hạ hơn
hàng hoá của địch thủ để thu đợc nhiều lời hơn. Nhng vì lòng ham muốn mà nhà
3


Tiểu luận KTCT

Lớp 708 MSV 02D03433

sản xuất nào cũng đều ra sức cải tiến kỹ thuật do vậy kỹ thuật mới sẽ nhanh chóng
phổ biến.Một khi kỹ thuật mới phổ biến thì giá trị của hàng hoá phải hạ thấp. Thị
trờng nớc ta là một ví dụ, do yêu cầu đi lại tăng cao, các nhà sản xuất xe gắn máy
đã đáp ứng thị trờng bằng các loại xe phù hợp với thị hiếu và túi tiền của ngời tiêu
dùng. Nhng do sự tăng quá nhanh số lợng hàng hoá của mặt hàng này khiến cho
giá thành của nó bị hạ thấp gây kém chất lợng ở một vài chủng loại xe. Đặc biệt là
xe máy Trung Quốc
Một lý do khác cũng giúp ta thái đợc mâu thuẫn là: khi mà các nhà sản xuất
tập trung vào một mặt hàng này thì các mặt hàng khác lại không đợc chú ý nhiều
đến. Ví dụ nh việc trồng cà phê. Khi nhiều ngời tập trung vào trồng cà phê thì lúa
gạo hay một số cây trồng khác sẽ bị thu hẹp dẫn đến giá cà phê thì giảm mạnh nhng giá cả của các loại cây trồng khác tăng cao. Do vậy, cán cân cung cầu luôn bấp
bênh, chênh lệch; giá trị của hàng hoá lên hay xuống một phần lớn cũng là do
nguyên nhân này.
Mặt khác, từ sản xuất đến tiêu dùng còn trải qua giai đoạn phân phối và lu
thông hàng hoá. Đây cũng là một khâu rất quan trọng vì sản xuất ra và làm thế nào
để đua đến tận tay ngời tiêu dùng còn là cả một quá trình. Tâm lý muốn dùng hàng
tốt nhng giá cả phải thấp chính là một yêu cầu cao đối với nhà sản xuất, đặt nhà sản
xuất vào vị trí của ngời tiêu dùng.
II/ Tiêu dùng hàng hoá:
Trớc những đòi hỏi và sự cạnh tranh khốc liệt của thị trờng nhà sản xuất muốn
tồn tại thì phải hiểu nhu cầu hiện thời của khách hàng. Bởi lẽ: Sản xuất cũng trực
tiếp là tiêu dùng và tiêu dùng cũng đồng thời là sản xuất. Mỗi cái trực tiếp là mặt
đối lập của cái kia nhng đồng thời giữa hai cái đó có một sự vận động môi giới. Sản
xuất tạo ra những vật liệu cho tiêu dùng, không có vật liệu này thì tiêu dùng không
có đối tợng. Nhng tiêu dùng cũng chính là môi giới của sản xuất, bởi vì chỉ có tiêu
dùng mới tạo ra chủ thể cho sản phẩm. Sản phẩm chỉ đạt tới sự hoàn tất cuối cùng
của nó trong tiêu dùng (Triết học Mac-Lênin,ĐH quản lý và kinh doanh Hà Nội
trang 84-85).

4


Tiểu luận KTCT

Lớp 708 MSV 02D03433

Thực chất trong quá trình sản xuất và tiêu dùng thì ngời tiêu dùng và các nhà
sản xuất tác động lẫn nhau trên thị trờng để xác định một hệ thống giá cả thị trờng,
lợi nhuận thu nhập. Các doanh nghiệp sẽ sản xuất những mặt hàng đem lại lợi
nhuận cao nhất bằng những kỹ thuật sản xuất rẻ nhất và tiêu dùng của các hộ gia
đình đợc xác định bởi số lợng tiền công có đợc nhờ vào lao động và lợi tức thu đợc
nhờ sở hữu tài sản của mình. Họ có ảnh hởng rất lớn đối với quyết định về việc sản
xuất cái gì trong nền kinh tế vì họ mua và tiêu dùng phần lớn sản phẩm. Và họ
muốn đợc thoả mãn tối đa nhu cầu với số thu nhập có hạn. Điều đó giải thích tại
sao khi đứng trớc một hàng hoá bán ra với giá cả khác nhau, chắc chắn ngời tiêu
dùng sẽ mua hàng hoá với mức giá thấp hơn nên có thu nhập để thoả mãn các nhu
cầu khác. Vì thế mà thông thờng ngời ta thấy rằng giá cao thì lợng mua càng ít và
ngợc lại khi giá cả của mặt hàng giảm thì số ngời mua sẽ tăng. Tuy nhiên, hàng hoá
không chỉ phụ thuộc vào giá cả mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau.
Những yếu tố này có ảnh hởng đến tiêu dùng nh thu nhập trung bình, thói quen, sở
thích của ngời tiêu dùng. Giá cả hàng hoá khác nhau đặc biệt là những hàng thay
thế và quy mô của hàng hoá và quy mô thị trờng. Suy rộng ra, điều đó có nghĩa là:
nếu một hàng hoá phù hợp với yêu cầu và nhu cầu của ngời tiêu dùng thì nó sẽ đợc
chấp nhận với mức giá có thể cao hơn. Ví dụ khi ta mua một bộ quần áo trong các
cửa hàng thời trang sẽ đắt hơn nhiều so với việc đi mua món hàng đó ở chợ. Nhng
do tâm lý muốn đợc đảm bảo chất lợng hàng và thoả mãn nhu cầu riêng của mình
nên họ chấp nhận giá cao.
Xét trong năm 2002 theo thời báo kinh tế Việt Nam giá nông sản tăng, giá
nguyên liệu giảm: Giá gạo tăng từ 9%-16%, giá cà phê tăng nhanh trong bốn tháng
cuối năm , cao su thiên nhiên tăng do cung thấp hơn cầu; Và một số mặt hàng về
kim loại cũng có tốc độ giảm giá nhanh. Điều này càng khẳng định một cách rõ
ràng và chặt chẽ của quy luật cung cầu về sản xuất hàng hoá hay chính là mâu
thuẫn biện chứng giữa sản xuất và tiêu dùng: Đối lập nhng vô cùng thống nhất, cái
này làm tiền đề cho cái kia phát triển và là nhân tố quan trọng để thị trờng tồn tại.
Khi cung lớn hơn cầu thì giá cả nhỏ hơn giá trị hàng hoá.

5


Tiểu luận KTCT

Lớp 708 MSV 02D03433

Khi cung nhỏ hơn cầu thì giá cả lớn hơn giá trị của hàng hoá.
Khi cung bằng cầu thì giá cả bằng giá trị hàng hoá.
III/ Liên hệ thực tế ở Việt Nam:
ở Việt Nam, trong thời kỳ bao cấp, nền kinh tế nớc ta đợc vận hành theo
nguyên tắc kế hoạch tập trung, chỉ sản xuất theo kế hoạch mà không hiểu đợc nhu
cầu của thị trờng cần. Nền kinh tế luôn ở trong tình trạng thiếu hàng hoá trầm
trọng. Vì sản xuất tập trung, chia theo bình quân nên không kích thích đợc ngời sản
xuất cạnh tranh và hứng thú lao động.
Hiện nay, dới ánh sáng của công cuộc đổi mới, Đảng ta đã chủ trơng thực hiện
nền kinh tế nhiều thành phần. Đại hội Đảng lần thứ VII đã khẳng định, các nền
kinh tế đang tồn tại khách quan và tơng ứng với tính chất và trình độ phát triển của
lực lợng sản xuất ở nớc ta hiện nay.
Nhng nền sản xuất của ta hiện nay vẫn còn thấp so với các nớc trong khu vực
cũng nh trên thế giới. Khả năng cạnh tranh của sản phẩm còn thấp kém. Có thể kể
ra một loạt sản phẩm của Việt Nam có giá thành cao hơn từ 20% đến 40% giá
thành sản phẩm của các nớc trong khu vực nh: đờng, giấy, xi măng, vải, phân bón,
hoá chất cơ bản, thép,Nguyên nhân là do chi phí trung gian còn cao. Mức chi phí
này trong công nghiệp chiếm tới 60%, Những con số này tơng ứng trong nhà nớc là
40% và 70%( Thời báo kinh tế Việt Nam 2002-2003).
Chi phí đầu vào của cả nền kinh tế cao là do lệ thuộc nhiều vào nhập khẩu,
phần nguyên liệu sản xuất trong nớc chất lợng không cao, không ổn định. Hơn thế
nữa, trình độ trang thiết bị lạc hậu từ 2 đến 3 năm thế hệ so với các n ớc trong khu
vực, công nhân kỹ thuật thiếu, tay nghề thấp. Tất cả những nguyên nhân trên đã
làm cho năng suất lao động thấp.
Bên cạnh đó thì nhiều thành phần hàng hoá của Việt Nam hiện nay vẫn cha
tự sản xuất đợc. Nhiều loại hàng hoá chúng ta vẫn phải dựa vào nớc ngoài:
sản phẩm điện tử, ô tô, dụng cụ chính xác
Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong thời gian qua còn mang nặng tính tự
phát. Ví dụ: Trong nông nghiệp tình trạngnuôi trồng-chặt phá trồng mía nhng nhà

6


Tiểu luận KTCT

Lớp 708 MSV 02D03433

máy cha làm xong, khi nhà máy làm xong thì lại thiếu nguyên vật liệu.. vừa gây
lúng túng vừa kém hiệu quả.
Trong khi các sản phẩm của chúng ta sản xuất ra cha đáp ứng đợc thị trờng
trong nớc và thiếu sức cạnh tranh với thị trờng thế giới thì việc đầu t vào những
công trình sản xuất sản phẩm cung đã vợt cầu. Bên cạnh đó thì sức mua của xã hội
còn thấp. Có nhiều nguyên nhân để giải thích tình trạng này nhng chủ yếu là do thu
nhập chúng ta còn thấp(400$/ ngời) dẫn đến sức mua bị chậm lại. Ngoài ra tâm lý
chuộng đồ ngoại của ngời tiêu dùng cũng là một trở ngại rất lớn cho những nhà sản
xuất của Việt Nam.
Vì vậy cần phải có những giải pháp để hạn chế bớt mâu thuẫn trong sản xuất
và tiêu dùng hàng hoá tránh tình trạng cái thiếu vẫn thiếu, cái thừa vẫn thừa, sản
xuất ra nhng chất lợng không tốt ảnh hởng lớn đến tiêu dùng.
IV/ Biện pháp khắc phục
Đứng trớc những khó khăn và thử thách của một nền kinh tế thị trờng đòi hỏi
những nhà kinh tế, nhà sản xuất của Việt Nam phải có một cái nhìn chiến lợc và
những giải quyết thông minh, thực tiễn để đa sản phẩm của mình có thể cạnh tranh
và tìm đợc chỗ đứng trên thị trờng.
Thứ nhất là phải giảm đến mức tối thiểu sự lãng phí trong việc sản xuất ra
những sản phẩm không cần thiết và tăng cờng đến mức tối đa việc sản xuất ra
những sản phẩm cần thiết. Tiếp theo là phải quy hoạch cơ cấu đầu t và cơ cấu kinh
tế. Thứ ba là phải xác định đợc trọng tâm của cơ cấu ngành, cơ cấu sản phẩm. Ta
cần phải có những chính sách thông thoáng hơn nữa để có thể kêu gọi đợc đầu t nớc ngoài về nguồn vốn, kỹ thuật. Mặt khác, chúng ta cũng cần tính đến việc đi tắt
đón đầu để có thể đạt đợc sản xuất hiện đại hoá ngay. Mỗi nhà sản xuất ngoài việc
đầu t cho sản phẩm của mình còn nên có chiến lợc đào tạo cho mình những công
nhân kỹ thuật lành nghề, đội ngũ kỹ s vận hành, chú trọng đến những ngành sản
xuất truyền thống nh: mây, tre, đan , thổ cẩm
Trong những giải pháp trên rất cần có sự quan tâm và hỗ trợ của nhà nớc. Vai
trò kinh tế của chính phủ cần phải đợc phác hoạ bằng ba chức năng: hiệu quả, công

7


Tiểu luận KTCT

Lớp 708 MSV 02D03433

bằng và ổn định. Bên cạnh đó cũng cần phải có sự hỗ trợ, giúp đỡ cho các doanh
nghiệp, nhà sản xuất để sản phẩm của Việt Nam có thể tham gia và cạnh tranh trên
thị trờng thế giới.

8


Tiểu luận KTCT

Lớp 708 MSV 02D03433

kết luận
Từ những nhận định và lý luận trong mâu thuẫn giữa sản xuất và tiêu dùng
hàng hoá, áp dụng vào đặc điểm nớc ta hiện nay, ta thấy rằng:
Nắm bắt và hiểu rã bản chất vấn đề này sẽ giúp chúng ta có một sự tổ chức và
điều hành một nền kinh tế phát triển hơn, đa dạng hơn về chủng loại và phong phú
hơn về chất lợng.
Kinh doanh là một hoạt động mang tính thực tiễn. Vì vậy, nắm đợc
những yếu tố của sản xuất và tiêu dùng sẽ có những nhận định đúng đắn, nhạy bén
hơn trong việc xác định sản phẩm sẽ bán ra thị trờng của mình và giảm đợc nguy
cơ bị thua lỗ trong một lô sản phẩm mới sắp đợc bán ra xuống mức thấp nhất.
Những nhận xét khách quan từ thực tiễn và t duy, tổng hợp, phân tích của
nhà kinh doanh đã giúp họ những kinh nghiệm kinh doanh quý báu Chỉ bán những
thứ mà thị trờng cần, không bán những thứ mà mình có. Đó là một nhận xét quan
trọng mà chúng ta rút ra t kinh nghiệm thực tế trên thơng trờng.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII khẳng định: Giai đoạn từ nay
đến năm 2000 là rất quan trọng trong thời kỳ phát triển mới, đẩy mạnh công nghiệp
hoá-hiện đại hoá đất nớc. Nhiệm vụ của toàn dân ta là tập trung mọi lực lợng tranh
thủ thời cơ vợt qua thử thách, đẩy nhanh công cuộc đổi mới một cách toàn diện,
đồng bộ, tiếp tục phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo
cơ chế thị trờng có sự quản lý của nhà nớc theo định hớng XHCN. Phấn đấu đạt
mục tiêu đề ra trong chiến lợc ổn định và phát triển kinh tế xã hội đến năm 2000.
Tăng trởng kinh tế nhanh, hiệu quả cao và bền vững. (Văn kiện đại hội Đảng lần
thứ VIII, 1996, trang 20).
Vì vậy, chúng ta những nhà kinh tế càng cần phải nắm rõ hơn sự hình
thành và phát triển các quy luật trong nền kinh tế hàng hoá hiện nay. Phát hiện các
quy luật mới, giải quyết những mâu thuẫn đang tồn tại. Biết vận hành các quy luật
hay mâu thuẫn vào thực tế. Chúng ta hy vọng trong một tơng lai không xa, bộ mặt
kinh tế Việt Nam sẽ có những khởi sắc rõ rệt, dân tộc ta sẽ khẳng định đợc vị trí
của mình trên trờng quốc tế.

9



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×