Tải bản đầy đủ

Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào việt nam trong tiến trình tự do hóa thương mại trong ASEAN

www.Luanvan.online
MỤC LỤC
Lời mở đầu
Chương I :Tình hình thu hút FDI,vai trò của nó đối với nền
kinh tế Việt Nam
1. Sự cần thiết phảo thu hút FDI.
2. Tình hình thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam .
3. Vai trò tác động của đầu tư trực tiếp .
Chương II : Đặc điểm FDI hiện nay và các tác động của tự do
hoá thương mại ASEAN đến quá trình thu hút FDI tại Việt
Nam
1. Quá trình tự do hoá thương mại quốc tế va ASEAN
2. Những đặc điểm mới của FDI trong sự tác động của tư do hoá thương
mại tại Việt Nam
3. Sự tác động của tự do hoá thương mại ASEAN đến dòng lưu chuyển
FDI tại Việt Nam

Chương III : Định hướng và các giải pháp tăng cường thu hút
FDI vào Việt Nam trong điêù kiện thực hiện AFTA
1. Định hướng thu hút FDI vào Việt Nam
2. Giải pháp nhằm tăng cường thu hút FDI vào Việt Nam trong điêù kiên

thực hiên AFTA

Lời kết
Danh mục tài liệu tham khảo

Luanvan.online

Page 1


www.Luanvan.online
LỜI MỞ ĐẦU
Ngày nay, thế giới đã biết đến Việt Nam và Việt Nam cũng bắt đầu đi
ra thế giới. Đây là xu hướng hoàn toàn phù hợp với quy luật phát triển, là điều
kiện thuận lợi để Việt Nam hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới. Bắt
nhịp được xu thế này 12/1987 Nhà nước ta chính thức ban hành luật đầu tư
nước ngoài tại Việt Nam.
Đầu tư trực tiếp ngoài đã đóng một vai trò hết sức quan trọng trong sự
tăng trưởng và phát triển kinh tế của Việt Nam.
Tuy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam hiện nay trong sự tác
động của tự do hóa thương mại ASEAN có đạt được nhiều thành tựu to lớn
nhưng do những biến động thất thường của nền kinh tế khu vực cũng như thế
giới Việt Nam gặp phải những biến động thăng trầm, phức tạp tác động không
tốt tới nền kinh tế Việt Nam.
Xuất phát từ đó tôi đã chọn nghiên cứu đề tài “Quan điểm và giải pháp
thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam trong tiến trình tự do hóa
thương mại trong ASEAN”.

Luanvan.online

Page 2


www.Luanvan.online
CHƯƠNG 1

TÌNH HÌNH THU HÚT FDI ,VAI TRÒ CỦA NÓ ĐỐI VỚI
NỀN KINH TẾ VIỆT NAM
1. Sự cần thiết phải thu hút FDI
Hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoàI ngày càng được nhiêu f nước

thừa nhận là một nhân tố quan trọng đối với sự nghiệp phát triển của mỗi
quốc gia ,đặc biệt là phát triển kinh tế.
Nước ta ,kể từ khi luật đầu tư nước ngoàI được ban hành và thực hiện,
hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoàI được Đảng và Nhà nước ta khẳng định
là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế thị trường theo định hướng
xă hội chủ nghĩa, góp phần thúc đẩy sự phát triển của các nguồn lực trong
nước. Sự xuất hiện của FDI tại Việt Nam thời gian qua đã đem lại cho chung
ta những tác động tích cực về kinh tế xã hội thể hiện qua các khía cạnh sau :
• FDI đóng góp đối với tổng vốn đầu tư toàn xã hội .
• FDI làm tăng khả năng huy động các nguồn vốn khác
• FDI góp phần làm chuyển dich cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp
hoá ,hiện đại hoá .
• Tăng thu ngân sách nhà nước .
• Tăng việc làm và thu nhập cho người lao động.
• Tăng cường xuất khẩu.
• FDI góp phần chuyển giao công nghệ một cách thuận lợi và nhanh
chóng.
NgoàI các hoạt động trên ,FDI còn góp phần tích cực vào phát triển lực
lượng sản xuất. FDI tập chung chủ yếu vào ngành công nghiệp và hiện
chiếm 35% giá trị sản lượng công nghiệp , tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt
trên 20% ,góp phần đưa tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp cả
nước bình quân trong những năm gần đây đạt trên 10%. Đầu tư nước
ngòai trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng ,khu công nghiệp , bưu chính viễn
Luanvan.online

Page 3


www.Luanvan.online
thông , y tế , đào tạo nguồn nhân lực tăng nhanh , Đầu tư nước ngoàI đã
đem lại nhưng mô hình quản lý tiên tiến nhưng phương thức kinh doanh
hiện đại cho nền kinh tế ,thúc đẩy các doanh nghiệp trong nước đổi mới
công nghệ , nâng cao chất lương sản phẩm và sức cạnh tranh của các sản
phẩm trên thị trường trong và ngoàI nước .Đầu tư trực tiếp nước ngoàI đã
tăng cường thế và lực của nước ta trong tiến trình hội nhập với kinh tế khu
vực và thế giới.
2. Tình hình thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam
Sau năm 1975, nước ta đã ban hành những điều lệ quy định về đầu tư
nước ngoài tại Việt Nam để điều tiết hoạt động của các dự án đầu tư chủ yếu
từ các nước XHCN như Liên Xô, Trung Quốc. Các dự án đầu tư lúc bấy giờ
dựa trên nền tảng hợp tác giúp đỡ Việt Nam khôi phục nền kinh tế bị tàn phá
sau chiến tranh.
Cùng với chính sách đổi mới đất nước, tháng 12/1987, Luật Đầu tư
nước ngoài tại Việt Nam đã được ban hành. Tính đến ngày 31/12/2003, cả
nước thu hút khoảng 5236 dự án đầu tư, trong đó còn khoảng 4324 dự án
đang hoạt động với vốn đăng ký 40,8 tỷ USD, vốn thực hiện khoảng 24,6 tỷ
USD (bằng 60,3% vốn đăng ký), đưa Việt Nam trở thành nước đứng vị trí thứ
5 ở khu vực Đông Nam Á, 11 ở Châu Á và 34 trên thế giới về thu hút đầu tư
trực tiếp nước ngoài.
Bảng 1: Đầu tư nước ngoài được cấp giấy phép giai đoạn 1988-2003
Năm
1988-1998
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003

Luanvan.online

Số dự

Vốn đăng ký

Vốn thực hiện

Vốn bình quân 1

án
1611
325
345
275
311
371
523
754
721

(triệu USD)
18477
8497,3
4649,1
3897,0
1568,0
2012,4
2535,5
1557,7
1915,8

(triệu USD)
8254
2914
3215
2369
2535
2450
2591
1250
2650

dự án (triêu USD)
11,5
26,1
13,5
14,2
5,0
5,4
4,8
2,1
2,7

Page 4


www.Luanvan.online
Nguồn: Tổng cục Thống kê
* Về cơ cấu ngành: Các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài chủ yếu tập
trung vào lĩnh vực công nghiệp và xâydựng với 2885 dự án, vốn đăng ký
23213,71 triệu USD (chiếm 66,7% số dự án, 56,9% tổng số vốn đăng ký);
nông nghiệp 596 dự án với vốn đăng ký 2893,34 triệu USD (chiếm 13,8% dự
án; 7,1% vốn đăng ký); dịch vụ 843 dự án với vốn đăng ký 14682,7 triệu
USD (chiếm 20,41% số dự án; 36% vốn đăng ký.
Bảng 2: Đầu tư trực tiếp nước ngoài phân theo ngành đối với những
dự án còn hiệu lực giai đoạn 1988- 2003
Ngành
Công nghiệp
Dầu khí
Công nghiệp nhẹ
Công nghiệp nặng
Công nghiệp thực phẩm
Xây dựng
Nông, lâm nghiệp
Nông-lâm nghiệp
Thuỷ sản
Dịch vụ
GTVT – Bưu điện
Khách sạn – Du lịch
Tài chính – Ngân hàng
Văn hóa – Y tế – Giáo dục
Xây dựng khu đô thị mới
Xây dựng văn phòng, căn hộ
Xây dựng KCN, KCX
Dịch vụ khác
Tổng
Nguồn: Bộ Kế hoạch và Đầu tư

Số dự án
2885
27
1174
1207
212
265
596
500
96
843
118
143
46
147
3
99
19
268
4324

Tổng vốn đầu Vốn pháp

Vốn thực

tư (tr.USD) định (tr.USD) hiện (tr.USD)
23213,7
40583,2
16725,3
1891,6
1389,6
4420,9
6105,8
2808,8
273,9
9499,0
3952,1
5890,4
2585,0
1228,0
1779,4
3132,1
1204,6
1860,6
2898,35
1282,4
1562,2
2635,0
1159,7
1435,1
263,3
112,7
127,1
14682,8
6687,5
6313,7
2594,5
2034,5
1039,3
3302,7
1120,8
2036,0
596,0
577,0
598,1
628,0
278,9
230,2
2466,7
675,2
6294,6
3460,5
1205,8
1598,5
895,6
403,4
524,2
738,7
391,8
280,9
40794,8
16553,1
24601,1

* Về phân bổ dự án: hầu hết các tỉnh, thành trong cả nước đều có dự
án đầu tư trực tiếp nước ngoài, nhưng tập trung chủ yếu vào một số địa
phương có điều kiện thuận lợi như Hà Nội, Hải Phòng, Thành phố Hồ Chí
Minh, Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu. Những địa phương này
chiếm tới 74,8% tổng số dứan và 74,7% tổng số vốn đầu tư của cả nước.
Luanvan.online

Page 5


www.Luanvan.online
Bảng 3: Một số địa phương dẫn đầu về thu hút FDI (tính đến ngày31/12/2003)
Vốn đăng
Địa phương
TP.Hồ Chí Minh
Bình Dương
Đồng Nai
Nguồn:

Số dự án



1581

(tr.USD)
11208,4
3028,4
4617,9

748
579

Địa

Số dự

Vốn đăng

phương

án

ký (tr.USD)

Bà Rịa-

140

3569,8

Vũng Tàu
Hà Nội
Hải Phòng

634
170

8223,7
1659,2

- Niên giám thống kê 2002
- Kinh tế Việt Nam và thế giới 2003-2004, Thời báo kinh tế Việt Nam

* Về đối tác đầu tư: Đến nay đã có hơn 75 nước và vùng lãnh thổ đầu
tư vào Việt Nam, nhưng các nhà đầu tư lớn chủ yếu đến từ các nước Châu Á
như: Đài Loan, Hàn Quốc, Hồng Công, Nhật Bản, Singapo. Những nước này
chiếm tới 60,12% số dự án và 58,41% số vốn đầu tư.
* Về hình thức đầu tư: hình thức liên doanh chiếm 51% vốn đăng ký
và 30% số dự án, hình thức đầu tư 100% vốn nước ngoài chiếm36% vốn đăng
ký và 66% số dự án, hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh và BOT chiếm
13% vốn đăng ký và 4% số dự án.
2. Vai trò tác động của đầu tư trực tiếp
2.1 . Tác động tích cực

Luanvan.online

Page 6


www.Luanvan.online
Bảng 4. Số dự án FDI vào Việt Nam (1991-2002)
Năm

Số dự án

Vốn đăng

Quy mô(triệu

ký(triệu USD)
USD/dự án)
1991
151
132,0
80,79
1992
197
2165,0
10,0
1993
269
2900,0
10,78
1994
343
3765,6
10,98
1995
370
6530,8
17,65
1996
325
8497,3
26,15
1997
345
4649,1
13,48
1998
275
3897,0
14,17
1999
311
1568,0
5,04
2000
371
2012,4
5,42
2001
461
2436,0
5,28
2002
4447
43194
678,9
Tổng
7765
81747,2
878,64
Nguồn : niên giám thống kê 2000, NXB thống kê,HN 2001 thời báo
kinh tế Việt Nam,kinh tế 2001_ 2002 Việt Nam ,thế giới.
a. Đối với nước nhận giao vốn
• Chuyển giao vốn
Vốn cho đầu tư phát triển kinh tế bao gồm nguồn vốn trong và ngoàI
nước.Đối với nước lạc hậu,sản xuất ở trình độ thập , nguồn vốn tích luỹ còn
hạn hẹp thì vốn ĐTNN đặc biệt quan trọng đối với quá trình phát triển kinh
tế , ở các nước này có nhiều tiềm năng lao động và tàI nguyên thiên nhiên
nhưng trình độ sản xuất còn thập kém ,cơ sở vật chất kỹ thuật còn lạc hậu
nên chưa co điêù kiện để khai thác những tiềm năng đó . Các nước này muốn
thoát khỏi vòng luẩn quẩn của sự đói nghèo nên đã tăng cường đầu tư phát
triển sản xuất, tạo ra mức tăng trưởng kinh tế cao và ổn định . Để thực việc
này các nước đang phát triển cần phải có nhiều vốn đầu tư. Trong điêù kiện
này ,khi mà một số nước cần nắm giữ một khối lượng lớn vốn và có nhu cầu
đầu tư ra nuóc ngoài, thì đó là cơ hội tốt nhất cho các nước đang phát triển có
thể tranht hủ nguồn vốn ĐTNN vào việc phát triển kinh tế .

Luanvan.online

Page 7


www.Luanvan.online
Tại nhiều nước đang phát triển ,vốn FDI chiếm tỷ lệ đáng kể trong tổng
vốn đầu tưcủa toàn bộ nền kinh tế, trong đó có một số nước hoàn toàn dựa
vào vốn ĐTNN ,đặc biệt là giai đoạn đâu tư phát triển kinh tế . Một số
nước đã thực hiện khá thành công chiến lược thu hút FDI và có ý nghĩa
quyết định đến tăng trưởng kinh tế các nước này như Indonexia
(FDI/GDP-2001 =10,9%); Malaysia (FDI/GDP –2001 =26,6%) ;
Singapore (FDI/GDP –2001 =65,3%).
Tại Việt Nam , nhưng con số ở bảng 4 cho thấy chúng ta khá thành
công trong việc thu hút FDI ,tuy nhiên so với các nước trong khu vực vẫn
còn thập (FDI/GDP-2001 =13,1%).
Đối với các nước công nghiệp phát triển FDI vẫn là nguồn vốn bổ sung
quan trọng có ý nghĩa lớn trong quá trình phát triển kinh tế. Bằng chứng là
các nước công nghiệp phát triển đã thu hút trên 80% FDI toàn thế giới vào
nước họ . Khác vơí các nước đang phát triển ,không phảI là họ thiếu vốn
đầu tư, cũng không phảI trình độ thập kém mà các nước công nghiệp phát
triển cần thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài. Thực tế thì các nước phát
triển đầu tư ra nước ngoàI nhiều nhất ,nhưng cũng thu hút phần lớn
ĐTTTNN . Theo báo cáo đầu tư của LIên Hợp Quốc 1994 các nươcs phát
triển đầu tư ra nước ngoàI khoảng 189 ty USD , chiếm 85% tổng vốn FDI
trên toàn cầu , nhưng ngược lại họ đã thu hút vào 135 tỷ USD chiếm 60%
tổng vốn FDI toàn thế giới.
FDI có vai trò quan trọng trong việc khuến khích tiết kiệm trong
nước ,đIũu này có thể giảI thích như sau ; khi có ĐTTTNN có thể tạo thêm
nhiều việc làm ,tăng thu nhạp quốc dân do đó có thể tăng phần tiết kiệm o
nước nhận vốn đầu tư.
Khi FDI nhảy vào một nước ,nó có thể làm giảm cán cân vãng lai, nó
cũng có thể làm triệt tiêu khoản thâm hụt đó qua thời gian ,khi các công ty
nước ngoàI thu được nhưng khoản xuất khấu ròng, Thêm nữa , khi những
lợi thế của nền sản xuất nước ngoàI được đưa vào nước chủ nhà như công
Luanvan.online

Page 8


www.Luanvan.online
nghệ ,kỹ năng sản xuất … chúng làm nâng cao sức cạnh tranh quốc tế của
các hãng trong nước ,có thể làm tăng xuất khẩu ,góp phần tạo ra ngoại tệ
cảI thiện cán cân thương mại .
• Chuyển giao công nghệ
Khi đầu tư vào một nước nào đó ,chủ đầu tư không chỉ mang vào nước
đó vốn băng tiền ,ma còn chuyển vốn băng hiện vật như máy móc thiết bị,
nguyên vật liệu ,công nghệ ,năng lực thị trường. Thông qua hoạt động FDI;
quá trình chuyển giao công nghệ được thực hiện một cách nhanh chóng và
thuận tiện cho cả hai bên .
Một trở ngại lớn trên đường phát triển kinh tế của hầu hết các nước
đang phát triển là trình độ kỹ thuật ,công nghệ lạc hậu .Trong thời đại khoa
hoc công nghệ phát triển như hiện nay ,việc tự nghiên cứu khoa học kỹ thuật ,
công nghệ và trình độ sản xuất của các nước đang phát triển là phảI biết tận
dụng những thanh tựu khoa học tiên tiến của nước ngoàI thông qua chuyển
giao công nghệ, Tiệp nhận FDI là một phương thức cho phép các nước đang
phát triển có thể tiêp thu được trình độ khoa học công nghệ hiên đại trên thê
giới , tuy nhiên mức độ hiện đại tơI đâu còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác,
nhưng dù thế nào đây cũng là lợi ích căn bản của các nước khi tiệp nhân FDI.
Trong đIũu kiện này , trên thế giới có nhiều công ty của nhiều quốc gia khác
nhau có nhu cầu đầu tư ra nước ngoàI va thực hien chuyển giao công nghệ
cho nước tiêp nhận đầu tư . Đây là cơ hội tốt cho các nước đang phát triển có
thể tiệp nhận công nghệ hiện đại mà không phải trả một khoản phí nào .
Các nước phát triển mặc dù có trình độ sản xuất hiện đại ,khoa học kỹ
thuật tiên tiến nhưng không thể nào toàn diện được, để đạt được kết quả cao,
mỗi nước chỉ tập chung vào một số lĩnh vực nào đó mà họ có lợi thế , ngược
lại chính sự tập trung đó càng củng cố hơn địa vị và quyền lợi trên thế giới
của nước đó . Xu hướng phát triển phân công lao động xã hội cũng la quá
trình chuyên môn hoá và liên kết chặt chẽ vơI nhau, phụ thuộc lẫn nhau .Hoạt
động FDI là kết quả của qúa trình trên.
Luanvan.online

Page 9


www.Luanvan.online
Chuyển giao công nghệ cũng là yêu cầu tất yếu của sự phát triển khoa
học . Bất kỳ một tổ chức nào muốn thay thế kỹ thuật ,công nghệ mới cần tìm
cho mình một nơI thảI kỹ thuật công nghệ cũ . Việc thảI công nghệ cũ dễ
dàng đuợc nhiều nơI châp nhận ,đặc biệt lad các nước đang phat triển ,chính
sự lan toả nhưng thành tựu khoa học ,công nghệ , kỹ thuật của nhân loại
thường xuyên như thế này , đã tạo ra môI trường thuận lợi cho sự tiệp nhận và
phát triển nhanh chóng của khoa học kỹ thuật.
• Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế
Tranh thủ vốn và kỹ thuật của nước ngoàI , các nước đang phat triển
muốn sử dụng nó vào mục tiêu quan trọng hàng đầu là đẩy mạnh tăng trưởng
kinh tế . Đây cũng là đIúm nút để các nước đang phát triển thoát ra vòng luẩn
quẩn đói nghèo . Thực tiễn và kinh nghiệm của nhiều nước cho thấy quốc gia
nào thực hiệ chiến lược phát triển kinh tế mở với bên ngoàI, biết tranh thủ và
phát huy các nhân tố bên ngoàI biến nó thành nhân tố bên trong , thì quỗc gia
đó có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao.
Mức tăng trưởng kinh tế ở những nướ đang phát triển thường do nhân
tố đầu tư la chủ yếu , nhờ đó các nhân tó khác như lao động được sử dụng
,năng suất lao động được tăng lên . Vì vậy , thông qua đầu tư có thể đánh giá
một cách tương đối mức tăng trưởng kinh tế của mỗi nước.
• Thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế
FDI là bộ phận quan trọng của hoạt động kinh tế đối ngoại ,thông qua
đó các quốc gia sẽ tham gia ngày càng nhiều vào phân công lao động quốc tế
để hôị nhập vào nền kinh tế thế giới ,đòi hỏi mỗi quốc gia phảI thay đổi cơ
cấu kinh tế cho phù hợp với sự phân công lao động cua quốc tế. Sự chuyển
dịch cơ cấu kinh tế của mỗi quốc gia phù hợp với trình đọ phát triển chung
trên thế giới sẽ tạo điêù kiện thuận lợi cho hoạt động FDI .Ngược lại chính
FDI lại góp phần vào đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, bởi vì :
+ Thông qua ĐTTTNN đã làm xuất hiện nhiều lĩnh vực ,ngành
kinh tế mới ở nước nhận đầu tư.
Luanvan.online

Page 10


www.Luanvan.online
+ ĐTTTNN giúp cho sự phát triển nhanh chóng về trnhf độ kỹ
thuật cộng nghệ ở nhiều ngành kinh tế, góp phần thúc đẩy tăng năng
suất và làm tăng tỷ phần đóng góp của nó cho nền kinh tế.
+Một số ngành nghề được kích thích phát triển bởi ĐTTTNN ,
bên cạnh đó cũng có một số ngành bị mai một rồi đI đến xoá sổ.
NgoàI những tác động trên , FDI còn có một số tac động khác
như sau :
Góp phần tăng thu ngân sách nhà nước thông qua việc nộp thuế
của các đơn vị ĐTNN và phần thu từ tiền cho thuê đất … Cùng với khả
năng sản xuất , nhập khẩu hàng hoá , FDI còn giúp mở rộng thị trường
cả trong nước và quốc tế. Đa số các dự án FDI đều có phương án bao
tiêu sản phẩm. Đây là hiệ tượng hai chiều đang trở nên khá phổ biến ở
nhiều nước đang phát triể hiện nay. Về mặt xã hội , FDI đã tạo ra nhiều
chỗ làm mới ,thu hút đơn vị có vốn ĐTNN. ĐIều này góp phần đáng kể
vào việc giảm bớt nạn thất nghiệp ,vốn là tình trạng nan giảI của nhiều
quốc gia, đặc biệt đối với nhiều quốc gia đang phát triển.
b. Đối với nước đi đầu tư
Có thể nói đầu tư cũng là hình thức mở rộng thụi trường cho một
quốc gia hay một tập đoàn kinh tế. Việc mở rộng này có ý nghĩa nhiều
mặt đối với nước đI đầu tư. ĐIều này được thể hiện qua những mặt
sau :
• Đứng trên góc độ vĩ mô :
Thông qua hoạt động FDI , các nước có thể mỏ rộng và nâng cao
mối quan hệ với nhau, đôI bên cùng có lợi .Hoạt động FDI cũng làm
cho lưu thông kinh tế giữa các nước dễ dàng hơn , uy tín của các nước
đó cũng được nâng cao trên thị trường quốc tế . Giữa các quốc gia tồn
tại một vấn đề cơ bản là : có những nước thừa nhận mặt hàng này,
nhưng cũng mặt hàng đó lại thiếu ở nước khác. Các nhà đầu tư chủ
Luanvan.online

Page 11


www.Luanvan.online
động đIều này và họ có thể tiêu thụ những mặt hàng cũ,lạc hậu hoặc
nhu cầu đã giảm ở nước họ .
NgoàI ra , hoạt động FDI còn mang về cho nước đI đầu tư những
khoản lợi nhuận ,những nguyên liệu mà trong nước họ không có hoặc
đã cạn kiệt … các nước đI đầu tư dễ dàng kiếm lợi nhuận do được
hưởng những ưu đãI về thuế , khai thác được nguồn tàI nguyên thiên
nhiên và lao động rẻ ,lợi dụng được những kẽ hở của pháp luật và trình
độ quản lý kém ..


Đứng trên góc độ vi mô :

Đối với bất kỳ doanh nghiêp nào ,mục đích cuối cùng là tối đa
hoá lợi nhuận, khi thị trường trong nước trở nên nhỏ bé ,thì bắt buộc họ
phảI đầu tư ra nuớc ngoài, để mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm của
mình . Thông qua đầu tư các hãng không chỉ kiếm được lợi nhuận ,mà
họ có thể thấy những nguồn hàng ,nguồng tàI nguyên …mà nước mình
khan hiếm .
Phần lớn nhưng nước tiệp nhận đầu tư là các nước đang phát
triển ,nghèo nàn về mọi mặt. Vì thế khi đI đầu tư khả năng sử dụng vốn
của các doanh nghiệp sẽ linh hoạt ,dễ dàng hơn. chi phí đầu tư nhỏ hơn
trong nước vì những chính sách ưu đãI ,họ có thể sử dụng lại những
máy móc thiết bị đã lạc hậu không còn sử được ở nước họ .
Cũng nhờ hoạt động đâù tư mà một công ty có chi nhánh ở nhiều
nước ,vì thế uy tín và sức cạnh tranh được nâng cao trên thị trường
quốc tế.
2.2 . Một ssố ảnh hưởng tiêu cục của hoạt động FDI
Cùng với những gì gặt hái được, hoạt động FDI nói riêng và chủ trương
mở cửa nói chung cũng tạo ra những mặt tráI cho xã hội .
ĐTTTNN được thực hiện chủ yếu do các công ty đa quốc gia ,đã làm nảy
sinh nỗi lo rằng các công ty này sẽ làm tăng sự phụ thuộc của nền kinh tế vào
Luanvan.online

Page 12


www.Luanvan.online
vốn,kỹ thuật và mạng lưới tiêu thụ sản phẩm của các công ty này . Vởy nền
kinh tế càng dựa vào FDI thì nền kinh tế càng phụ thuộc vào nền kinh tế lớn,
do vạy sự phát triển của nó không bền vững ,mỗi sự biến động của nền kinh
tế lớn ,đều có tác động mạnh mẽ đến nền kinh tế. Trong vấn đề chuyển giao
công nghệ hoạt động của FDI,do trình độ công nghệ hạn chế mà nước nhận
đầu tư có thể tiệp nhận những công nghệ không phù hợp . Các công ty nước
ngoàI thường chuyển vào những công nghệ lạc hậu , nhưng máy móc đã cũ
và đánh giá nó cao hơn mức bình thường. Khi tiến hành dự án liên doanh
,các đối tác nước ngoàI thường góp vốn bằng máy móc ,thiết bị vật tư , lợi
dụng sự non yếu về khả năng công nghệ của đối tác, họ có thẻ chuyển vào
những thiết bị máy móc đã đến thời hạn thanh lý . Họ chuyển vào và tiếp tục
khai thác các máy móc thiết bị này . Tuy rằng nó cóthể hiện đại hơn nhưng
thiết bị đang sử dụng ,nhưng lại trở thành bãI thảI lớn cho các công ty đa
quốc gia , đây là một thiệt hại lớn cho các nước nhận đầu tư.
Một trong nhưng lo ngại lơn khi tiệp nhận FDI là có sự can thiệp bất lợi
của phia nước ngoàI vào nền chính trị thông qua nhiều thủ đoạn khác nhau .
Nhiều ý kiến khác còn cho rằng khi tiếp nhận FDI có xu hướng đẩy
các doanh nghiệp trong nước đi đến phá sản ,do các công ty đa quốc gia co
tiềm lực tàI chính, kỹ thuật, đôI khi còn được hưởng những ưu đãI hơn cả
doanh nghiệp trong nước .
Một bộ phận trong xã hội bị tha hoá do bị kích thích về vật chất ,lối
sống chạy theo đồng tiền ,coi thường những chuản mực đạo đức trở nên phỏ
biến ,tệ nạn xã hội tăng nhanh . Lợi dụng chính sách mở cửa của nhà nước,
các thế lực thù địch tìm cách chống phá. Nếu mất cảnh giác những luồng gió
độc có thể trà trộn vào không khí đầu tư.
Đó là những mặt trái không thể tránh khỏi , gây nhiều thắc mắc , những
dư luận xã hội không tốt cho hợp tác đầu tư, nhất là khi có những vấp váp xảy
ra . Do đó cần có sự thống nhất của toàn Đảng ,toàn dân , giữa các cấp ,các

Luanvan.online

Page 13


www.Luanvan.online
ngành giữ cho môi trường đầu tư trong sạch, cương quyết bàI trừ tệ nạn xã
hội, đề cao cảnh giác với các thế lực thù địch .
Chương 2
ĐẶC ĐIỂM FDI HIỆN NAY VÀ TÁC ĐỘNG CỦA TỰ DO HOÁ
THƯƠNG MẠI ASEAN ĐẾN QUÁ TRÌNH THU HÚT FDI TẠI
VIỆTNAM
1. Quá trình tự do hoá thương mại quốc tế và ASEAN
Nền thương mại thế giới trong nhiều thập kỷ qua đã có sự tăng trưởng
rất lớn về quy mô trao đổi, phạm vi hoạt động, các hình thức tiến hành và số
quốc gia tham gia vào thương mại quốc tế cũng ngày một lớn hơn, theo chiều
hướng cởi mở hơn.
Tính đến năm 1990, đã có tới 127 quốc gia tham gia vào vòng đàm phá
Uruguay so với con số 24 quốc gia hồi sau đại chiến thế giới thứ 2. “Mức
thuế quan trung bình đã giảm từ 40% còn 5% trong quan hệ thương mại giữa
các quốc gia công nghiệp phát triển, và trong tương lai, mức thuế suất này còn
tiếp tục được giảm hơn nữa.
Nhờ những thành công của GATT, và nhờ vào những thành công trong
hoạt động đầu tư quốc tế mà mức trao đổi thương mại quốc tế đã có sự tăng
trưởng nhảy vọt tới13 lần kể từ năm 1950 đến 1990.
Như vậy nền thương mại thế giới đang ngày càng có những bước phát
triển mạnh mẽ , nó đươc coi là xu thế không thể đảo ngược trong tiến trình
hội nhập kinh tế quốc tế . Thế kỷ 20 cũng chưng kiến một sự phục hồi nhanh
chóng của nền kinh tế thế giới từ sau sự tàn phá khốc liệt của đại chiến thế
giới thứ 2, sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ và đồng thời đó
là sự nổi nên cuả 3 trung tâm kinh tế thế giới đó là Mỹ , Nhật va Tây Âu.
Cùng với quá trình đó , thế giới cũng được chưng kiến sự hình thành và phát
triển của các loại hình liên kết kinh tế quốc tế như một xu thế tất yếu trong
quá trình hội nhập và phát triển của các quốc gia.

Luanvan.online

Page 14


www.Luanvan.online
Xu hướng tự do hóa thương mại bắt nguồn từ qúa trình quốc tế hóa đời
sống kinh tế thế giới với những cấp độ toàn cầu hóa và khu vực hóa, lực
lượng sản xuất phát triển vượt ra ngoài phạm vi biên giới của mỗi quốc gia,
sự phân công lao động quốc tế phát triển cả về bề rộng và bề sâu, vai trò của
các Công ty đa quốc gia được tăng cường, hầu hết các quốc gia chuyển sang
xây dựng mô hình “kinh tế mở” với việc khai thác ngày càng triệt để lợi thế
so sánh của mỗi nước. Thế giới ngày nay là một chỉnh thể thống nhất, trong
đó các quốc gia là những đơn vị độc lập, tự chủ nhưng phụ thuộc nhau về
kinh tế và khoa học công nghệ. Sự phụ thuộc giữa các quốc gia bắt nguồng từ
những yếu tố khách quan : do đIều kiện địa lý ,do sự phân bố không đồng đều
tàI nguyên thiên nhiên, do sự phát triển của lực lượng sản xuất, của cuộc cách
mạng khoa học công nghệ trên thế giới …
Lịch sử thế giới chứng minh rằng không có quốc gia nào có thể phát
triển nếu thực hiện chính sách tự cấp tự túc. Ngược lại, những nước có tốc độ
tăng trưởng cao đều là các nước dựa vào kinh tế đối ngoại để thúc đẩy kinh tế
trong nước phát triển, biết sử dụng những thành tựu của cuộc cách mạng khoa
học công nghệ để hiện đại hóa nền sản xuất, biết khai thác những nguồn lực
nước ngoài để phát huy các nguồn lực trong nước.
Trước đây, nền kinh tế các nước tuy có kiên hệ là giao lưu nhưng chỉ
dụa trên quan hệ là song phương la chính , chưa hợp thành một chỉnh thể toàn
cầu . Trong thập kỷ cuối của thế kỷ XX , việc quốc tế hoá đời sống kinh tế
bước vào giai đoạn mới . Nền kinh tế các nước không chỉ liên hệ giao lưu lẫn
nhau mà còn đan dệt vào nhau ,dung hợp lẫn nhau để hình thành một nền kinh
tế toàn cầu trên cơ sỏ phát triển mạnh mẽ cách mạng khoa học công nghệ và
vai trò then chốt của các công ty xuyên quốc gia.
Qúa trình tự do hóa thương mại được thể hiện rõ nét qua việc hình
thành các liên kết kinh tế quốc tế như các khối mậu dịch tự do, đồng minh
thuế quan, liên minh kinh tế , liên minh tiền tệ… và các tổ chức kinh tế quốc
tế. Hiện nay đã có mấy chục khu vực kinh tế khác nhau về cấp độ, qui mô, nội
Luanvan.online

Page 15


www.Luanvan.online
dung. Tây Âu, Bắc Mũ, Châu Á - Thái Bình Dương, Trung Đông, Châu Phi,
Mỹ La Tinh đều có các khu vực kinh tế và thương mại tự do. Tiêu biểu như
Liên minh Châu Âu (EU), Hiệp định tự do thương mại Bắc Mỹ (NAFTA),
Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC)… góp phần vào
thúc đẩy sự tăng trưởng của thương mại thế giới, theo thống kê của tổ chức
thương mại (WTO), cho đến nay trên thế giới có tới 144 tổ chức kinh tế mang
tính chất khu vực. Các tổ chức kinh tế – tài chính quốc tế như Quỹ tiền tệ
quốc tế (IMF), Ngân hàng thế giới (WB), Tổ chức thương mại thế giới
(WTO), Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD)… có vai trò toàncầu,
thúc đẩy tự do hóa thương mại phát triển mạnh mẽ. Trong các tổ chứcnày,
quan trọng nhất là tổ chức thương mại thế giới được coi là “Liên hiệp quốc về
thương mại” với hơn 140 thành viên, chiếm hơn 90% giá trị thương mại thế
giới, đang là tổ chức thúc đẩy các quốc gia phối hợp các chính sách kinh tế ,
thực hiện tự do hóa thương mại, dịch vụ, đầu tư, tài chính, tiền tệ để tăng
cường các quan hệ kinh tế quốc tế. Với việc các nước thamgia ngày càng
nhiều vào các tổ chức kinh tế quốc tế, tham gia vào quá trình hội nhập quốc
tế và các tổ chức kinh tế khu vực, toàn cầu gần đây đều có xu hướng muốn
đẩy nhanh tốc độ, rút ngắn thời hạn thực hiện các cam kết để đẩy nhanh quá
trình tự do hóa kinh tế giữa các nước thành viên đã khiến cho quá trình quốc
tế hóa đời sống kinh tế thế giới ngày càng sâu rộng, với tốc độ ngày càng
tăng.
Đóng góp cho sự phát triển của tự do hóa thương mại và đầu tư trực
tiếp nước ngoài, người ta không thể không nói đến vai trò của cuộc cách
mạng khoa học công nghệ, vốn là nhân công đã đẩy mạnh sự phát triển của
lực lượng sản xuất thế giới. Sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa
học công nghệ nửa cuối thế kỷ XX đã làm cho khoa học công nghệ trở thành
lực lượng sản xuất trực tiếp. Cơ sở kỹ thuật của các quốc gia, đặc biệt là các
quốc gia công nghiệp phát triển, đã có sự thay đổi về chất, nền sản xuất đạt
được năng suất lao động cao chưa từng thấy và đã tạo ra một khối lượng của
Luanvan.online

Page 16


www.Luanvan.online
cải khổng lồ với hàm lượng tri thức cao. Khoa học công nghệ đã góp phần tới
50-60% vào tăng trưởng kinh tế , trong đó 60% là do tăng năng suất lao động
trên cơ sở những thành tựu khoa học công nghệ.
Cuộc cách mạng kỹ thuật đặc biệt là cách mạng về thông tin đã hình
thành hệ thống mạng thông tin trên khắp toàn cầu . Việc xây dựng mạng
Intểnt và siêu lộ thông tin xuyên quốc gia đã làm cho vô tuyến, đIện thoại ,
máy tính liên kết thành một khối ,thế giới rộng lớn trở nên nhỏ bé, Các
phương tiện vận tảI ,thông tin liên lạc hiện đại phá vỡ bức tường ngăn cách
không gian và thời gian giữa các khu vực trên khắp hành tinh , tạo sự xích lại
gần nhau giữa các quốc gia , giữa mọi người trên thế giới . Các sản phẩm trở
thành sản phẩm mang tính quốc tế của nhiều hãng khác nhau do các quốc gia
đều có thể phát huy ưu thế kỹ thuật lao động . Cũng do sự phát triển kỹ thuật
thông tin nên người quản lýcó thể nắm được tình hình thị trường ở nhiều nơI
trên thế giới và tinh toán cần thiết để tìm ra cơ hội thuận lợi trong việc bố trí
sắp xếp nguồn lực sao cho có lợi nhất . Chính do sự phát triển của khoa học
công nghệ mà nhu cầu về tự do hoá thương mại trở nên mạnh mẽ hơn và bức
thiết hơn.
Do sự khác biệt về điều kiện tự nhiên, sự phát triển không đồng đều về
kinh tế, khoa học kỹ thuật giữa các quốc gia đòi hỏi họ phải mở rộng phạm vi
hợp tác và trao đổi. Điều đó đã khiến cho phân công lao động phát triển. Nhu
cầu tiêu dùng ở mỗi quốc gia ngày càng tăng về số lượng, chất lượng và
chủng loại nên việc một vài quốc gia đơn lẻ có thể sản xuất hàng hóa để cung
ứng cho thị trường trở nên không còn thiết thực. Việc phân công lao động trên
bề rộng, giữa các quốc gia sẽ đem lại hiệu quả và lợi nhuận cao hơn, tỷ lệ
thuận với nhu cầu của người tiêu dùng. Những chuyển biến quan trọng mà
trong đó vai trò của lực lượng sản xuất là một trong những yếu tố quyết định
nền sản xuất thế giới đã được cơ cấu lại theo hướng linh hoạt hóa trên cơ sở
chu chuyển tư bản xuyên quốc gia được thực hiện dễ dàng và linh hoạt. Điều
này đã làm nảy sinh và đẩy mạnh thương mại xuyên quốc gia, khiến cho
Luanvan.online

Page 17


www.Luanvan.online
thương mại thế giới về hàng hóa và dịch vụ tăng vọt, tự do hóa thương mại
phát triển ngày càng mạnh mẽ.
Phân công lao động quốc tế làm đối tượng và phạm vi tham gia vào
việc trao đổi quốc tế được mở rộng, đồng thời lợi thế so sánh của các quốc gia
được khai thác triệt để, đã thúc đẩy thương mại hàng hóa và dịch vụ phát triển
dẫn đến đòi hỏi bức thiết về tự do hóa thưoưng mại và đầu tư lẫn nhau giữa
các quốc gia.
Như vậy, qua những phân tích và đánh giá trên có thể nhận thấy một
điều rằng, ngày nay, tự do hóa thương mại đang ngày càng phát triển mạnh
mẽ. Tự do hóa thương mại vừađem lại lợi ích to lớn cho các quốc gia, vừa tạo
ra những thách thức lớn trên con đường hội nhập của các quốc gia vào nền
kinh tế thế giới. Chính những cơ hội và thách thức đó đã đẩy các quốc gia lại
gần nhau hơn, nó đã thúc dục các quốc gia có những sự tương đồng về địa lý,
văn hóa, lợi ích kinh tế … tập hợp lại trong những tổ chức kinh tế khu vực và
toàn cầu, hợp tác với nhau để hình thành các liên kết mang tầm khu vực và
quốc tế. Các liên kết kinh tế khu vực được hình thành, một mặt tạo điều kiện
đẩy nhanh qúa trình quốc tế hóa đời sống kinh tế thế giới trên cơ sở việc giải
quyết nhanh những bất đồng tồn tại giữa các quốc gia có nhiều sự tương
đồng. Mặt khác, liên kết kinh tế quốc tế trên một giác độ nào đó cũng có thể
được coi như là một phản ứng tự nhiên của các quốc gia mà theo đó họ tập
hợp lại trong một khối kinh tế lớn hơn để đề kháng lại những tác động được
coi là tiêu cực với các quốc gia trước sự bành trướng quá nhanh của xu hướng
toàn cầu hóa về kinh tế. Quá trình này, tuy vậy lại đẩy nhanh hơn tự do hóa
thương mại trong nội bộ các quốc gia thuộc khối liên kết. Về lâu dài, đó sẽ là
cơ sở vững chắc cho tự do hóa thương mại và đầu tư toàn cầu.
2. Những đặc điểm mới của FDI trong sự tác động của tự do hoá
thương mại tại Việt Nam
Từ những phân tích trên ,có thể thấy nguồn FDI vào Việt Nam trong thời gian
tới có thể có những đặc điểm sau đây :
Luanvan.online

Page 18


www.Luanvan.online
Thứ nhất, sẽ có sự chuyển dịch trong cơ chế FDI đổ vào Việt Nam theo
sơ đồ phân công sản xuất toàn khu vực. Dưới tác động của AFTA, có thể có
những biến động trong cơ cấu FDI mà cụ thể là sự gia tăng lượng FDI vào
những ngành mà Việt Nam có lợi thế so với các nước trong khu vực (dệt may,
da giầy, chế biến nông lâm sản,…). Đồng thời sẽ là sự giảm sút FDI đổ vào
những ngành mà Việt Nam không có lợi thế so với các nước ASEAN khác. Ở
đây cũng cần lưu ý tớimột số ngành mà lợi thế so sánh của từng nước chưa
thể hiện sự vượt trội của bất kỳ quốc gia ASEAN nào - đó là mà lợi thế so
sánh hiện còn thể hiện dưới dạng tiềm năng ở từng quốc gia. Nguồn FDI đổ
vào những ngành có lợi thế so sánh tiềm năng sẽ phụ thuộc nhiều vào những
chính sách, thủ tục và sự thuận lợi mang tính chủ quan mà từng nước ASEAN
tạo ra cho các nhà đầu tư.
Thứ hai, việc Việt Nam gia nhập khu vực mậu dịch tự do AFTA với sự
cắt giảm thuế quan vào năm 2006 sẽ làm cho hàng hóa của các nước trong
khối thâm nhập và cạnh tranh gay gắt với nhau hơn. Nếu như Việt Nam
không có một môi trường đầu tư có hiệu quả thì sẽ dẫn đến các nhà đầu tư
chuyển sang đầu tư tại những nơi thuận lợi hơn rồi chuyển hàng vào tiêu thụ
ở Việt Nam.
Một yếu tố khác có thể tác động không nhỏ đến việc giảm sút đầu tư
vào Việt Nam đó chính là ảnh hưởng của khủng hoảng sẽ làm cho các nhà
đầu tư của Mỹ và Châu Âu dừng hoạt động lại để xem xét tình hình đầu tư lâu
dài. Do khủng hoảng mà một số nhà đầu tư đánh giá khu vực này chứa đựng
nhiều yếu tố rủi ro… Do đó mà trong những năm tới đầu tư vào Việt Nam
không tránh khỏi những khó khăn chung này.
Thứ ba, đầu tư của các nước Châu Á vào Việt Nam bị hạn chế bởi
những quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc và các nước ASEAN gặp nhiều khó
khăn tại chính quốc gia họ, dẫn đến những nhà đầu tư của những nước ngày
phải tạm dừng hoạt động làm ăn cầm chừng, xin rút giấy phép đầu tư.

Luanvan.online

Page 19


www.Luanvan.online
Thứ tư, hiện nay các nước trong khu vực đang trong tình trạng phục hồi
nền kinh tế dẫn tới họ sẽ áp dụng nhiều biện pháp ưu đãi để thu hút vốn đầu
tư. Chính điều này sẽ ảnh hưởng lớn đến việc thu hút đầu tư nước ngoài tại
Việt Nam do phải cạnh tranh với các quốc gia trong khu vực. Bởi Việt Nam
có rất nhiều điểm tương đồng về lợi thế và điều kiện so với những nước như:
Trung Quốc hoặc những nước trong khu vực Đông Nam Á.
Trên đây là những yếu tố mang tính chất khách quan tác động vào hoạt
động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam thời gian tới. Bên cạnh đó, các yếu tố
như cơ cấu đầu tư của Việt Nam chưa hợp lý, điển hình là những đối tác trên
thế giới có vị thế chưa xứng đáng trong đầu tư trực tiếp vào Việt Nam, lĩnh
vực sử dụng vốn đầu tư của Việt Nam chưa hợp lý dẫn đến có nhiều ngành
còn nhỏ lẻ, hình thức đầu tư chưa thực sự đa dạng.
3. Sự tác động của tư do hoá thương mại ASEAN đến dòng lưu
chuyển FDI vào Việt Nam
Việc tham gia vào AFTA sẽ làm tăng lượng vốn đầu tư trực tiệp nước
ngoài vào Việt Nam. Đối với các nhà đầu tư ngoài AFTA , Việt Nam có nhiều
lợi thế trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài . Đồng thời , nguyên tắc xuất
xứ hàng hoá của AFTA có yêu cầu thập hơn so với yêu cầu của các khu vực
mậu dich tự do khác cho nên tham gia vào AFTA còn tạo điêù kiện để thu hút
vốn đầu tư nước ngoài. Việc đầu tư sản xuất ở các nước trong AFTA và tiêu
thụ sản phẩm ở các nước khác sẽ tạo động lực thu hút mạnh hơn vốn đầu tư
trực tiếp nước ngoài . Các nhà đầu tư trong AFTA sẽ chú ý nhiều hơn đến
viêc di chuyển một số ngành sản xuất sang Việt Nam do các nước này đang
mất dần lợi thế và lao động rẻ. Đồng thời Việt Nam đang có mục tiêu tạo
nhiều việc làm cho người lao động ,do đó , việc di chuyển các cơ sở sản xuất
từ các nước sang Việt Nam sử dụng nhiều lao động rất phù hợp voứi chiến
lược phát triển của Việt Nam .
Hơn nữa, thế mạnh của các nước trong viêc đầu tư ra nước ngoài không
phải ở các ngành công nghiệp có công nghệ cao , thậm chí cũng không phảI
Luanvan.online

Page 20


www.Luanvan.online
ở lĩnh vực công nghệ chế biên quy mô lớn .Các nước này cũng đang cạnh
tranh để thu hút vốn đầu tư nước ngoài . Vì vậy , hoạt động đầu tư của các
nước trong AFTA sang Viêt Nam sẽ tiếp tục tăng ở các hoạt động dịch vụ ,
thương mại ,công nghệ chế biến vừa và nhỏ .
Ngoài ra, việc tham gia vào AFTA còn tác động đến việc hình thành và
phát triển thị trường tài chính –tiền tệ , mở rộng các hoạt động dịch vụ và
nâng cao hiệu lực của bộ máy nhà nước.

Luanvan.online

Page 21


www.Luanvan.online
CHƯƠNG 3
ĐỊNH HƯỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG THU HÚT FDI
VÀO VIỆT NAM TRONG ĐIÊU KIỆN THỰC HIỆN AFTA
1. Định hướng thu hút FDI vào Việt Nam
Để xác định phương hướng cho hoạt động thu hút FDI vào Việt Nam
trong thời gian tới, bên cạnh những khó khăn, thuận lợi do tự do hóa thương
mại trong ASEAN đem lại, tình hình thế giới cũng cho thấy lượng FDI trên
thế giới sẽ có sự suy giảm lớn, đặc biệt khó khăn hơn cho Việt Nam là hầu hết
các dự báo đều cho thấy rằng luồng FDI trên thế giới vẫn chưa coi ASEAN
nói chung và Việt Nam nói riêng là một điểm đến trên quy mô lớn như
ASEAN đã từng được xem xét như vậy từ trước cuộc khủng hoảng năm 1997.
Trước tình hình như vậy, việc tìm ra những giải pháp tăng cường thu hút FDI
vào Việt Nam đòi hỏi phải phát huy nhiều yếu tố tích cực, hạn chế đến mức
tối đa mọi sự cản trở, đồng thời cần phải kêu gọi sự nỗ lực từ nhiều ngành,
nhiều cấp, nhiều thành phần trong việc đẩy mạnh thu hút FDI vào Việt Nam
trong những năm tới đây.
Trong tiến trình tự do hóa thương mại ASEAN, kết hợp với những
nhận định về sự di chuyển của dòng FDI trên thế giới, có thể thấy việc thu hút
FDI vào Việt Nam sẽ phải được xem xét, ưu tiên phân tách theo 2 nguồn: FDI
từ các nước ASEAN và FDI từ các nước ngoài ASEAN để từ đó có các đối
sách thích hợp với mỗi nguồn FDI, và cũng trên cơ sở đó tìm ra những quan
điểm mới, hiệu quả trong cuộc cạnh tranh thu hút FDI vào Việt Nam không
chỉ với các nước ASEAN mà còn đối với cả các nước ngoài ASEAN.
Đối với luồng vốn từ ASEAN đổ vào Việt Nam, theo như những phân
tích trước, dựa trên thế lợi so sánh sẵn có, Việt Nam có thể định hướng và kêu
gọi các nhà đầu tư ASEAN chuyển giao công nghệ và đầu tư vào các lĩnh vực
nông nghiệp, chế biến nông lâm, hải sản. Với vị trí địa lý và nguồn lực về lao
động, tự nhiên dồi dào, Việt Nam có đủ cơ sở để hướng nguồn FDI trong
ASEAN vào Việt Nam, biến Việt Nam trở thành quốc gia cung cấp các sản
Luanvan.online

Page 22


www.Luanvan.online
phẩm nông, lâm nghiệp và hải sản cho khu vực cũng như cho thế giới. Điều
này là hoàn toàn có cơ sở bởi vì các nước ASEAN phát triển hơn như
Singapore, Malaysia, Thái Lan hiện đang có chiến lược thay đổi cơ cấu sản
xuất lớn. Họ muốn tập trung nhiều hơn cho hệ thống tài chính, công nghiệp
nặng và các ngành công nghệ cao. Chính vì vậy, Việt Nam có thể định hướng
thu hút FDI vào những ngành công nghiệp chế biến và có sử dụng nhiều lao
động.
Trong tương quan về lợi thế so sánh, hoạt động thương mại và đầu tư
của Việt Nam với các quốc gia trong ASEAN, Việt Nam có thể định hướng
luồng FDI ngoài ASEAN vào Việt Nam trong một số lĩnh vực như: công
nghiệp dệt may – kể cả việc thiết kế mẫu mốt; công nghiệp vật liệu mới – mặc
dù là lĩnh vực công nghệ cao, song đây cũng là lĩnh vực mới đối với ASEAN.
Hơn nữa, Việt Nam cũng đã có một đội ngũ các nhà khoa học – kỹ thuật cơ
bản cũng như ứng dụng được đào tạo khá tốt từ Liên Xô vào Đông Âu trước
kia và hiện nay có thể đáp ứng cho ngành công nghiệp chế tạo vật liệu mới.
Thành công trong lĩnh vực này, giá trị gia tăng sẽ rất cao, vì vậy chính phủ
nên có ưu đãi đặc biệt cho các nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực này.
Ngoài ra, các ngành thép, cao su… phục vụ cho công nghiệp sản xuất
ôtô, xe máy… cũng có thể tính đến trong định hướng thu hút FDI vào Việt
Nam. Bởi đây là những ngành có thể phát huy thế mạnh của Việt Nam đồng
thời có khả năng đem lại giá trị gia tăng cao cho Việt Nam. Mặc dù hiện tại,
trình độ sản xuất cũng như cơ sở cho phát triển của ngành công nghiệp ôtô xe máy của Thái Lan, Malaysia hơn Việt Nam. Song thị trường ASEAN còn
lớn, bên cạnh đó Việt Nam còn có thể tính đến thị trường Trung Quốc với
những lợi thế về địa lý và hệ thống giao thông. Và trên hết là lộ trình AFTA
cho ngành này còn dài, Việt Nam còn có đủ thời gian chuẩn bị để có thể hy
vọng là một cực quan trọng trong sản xuất ôtô - xe máy cho thị trường
ASEAN. Tuy nhiên để đạt được những thành công như mong muốn thì Việt
Nam rất cần có những chính sách và giải pháp thích hợp để không biến những
Luanvan.online

Page 23


www.Luanvan.online
trợ cấp thành gánh nặng, thành sức ỳ và cản trở sự phát triển của ngành công
nghiệp này.
Trong chiến lược công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Việt Nam rất
quan tâm tới lĩnh vực điện tử – tin học. Cũng giống như ngành công nghiệp
ôtô - xe máy, Việt Nam đi sau các nước ASEAN phát triển khác. Tuy nhiên
đây là lĩnh vực công nghệ cao, sự thành công phụ thuộc rất nhiều vào những
nghiên cứu mới có tính đột phá và yếu tố con người ở đây rất quan trọng. Yếu
tố con người (cả khía cạnh quản lý) ở đây đóng một vai trò đặc biệt quan
trọng. Xét về khía cạnh này Việt Nam có đầy đủ khả năng để sánh vai với các
quốc gia trong khu vực. Thực tế trong năm 2002 Việt Nam đã đạt nhiều giải
thưởng trong lĩnh vực này tại các cuộc thi quốc tế và khu vực. Việt Nam có
thể tính đếnmột chiến lược hợp tác với các quốc gia phát triển, và có thể với
cả các quốc gia đang phát triển nhưng rất thành công trong lĩnh vực này
(Trung Quốc, Ấn Độ) thì những hy vọng về hiện tượng “sao đổi ngôi” là hoàn
toàn có thể tin cậy để các doanh nghiệp Việt Nam vươn lên. Muốn vậy, cần
nghiên cứu những chính sách đặc biệt cho thu hút FDI vào lĩnh vực này.
Trên cơ sở những định hướng thu hút FDI đã đề cập ở trên, đồng thời
với những đánh giá về những tác động của AFTA đối với luồng FDI tại Việt
Nam và tình hình thực tế của các luồng đầu tư trên thế giới, nội dung tiếp theo
đây của luận án cố gắng đưa ra một số giải pháp nhằm tăng cường thu hút
FDI vào Việt Nam trong tiến trình tự do hóa thương mại trong khu vực.
Các giải pháp đưa ra thường xuất phát từ những yếu kém tổng thể của
môi trường thu hút FDI vào Việt Nam và những tác động của AFTA đối với
luồng FDI này. Do vậy, các giải pháp đã được sắp xếp theo hai nhóm: nhóm
giải pháp liên quan đến chính sách theo đòi hỏi của AFTA và nhóm giải pháp
nâng cao khả năng cạnh tranh thu hút FDI vào Việt Nam trong điều kiện Việt
Nam thực hiện AFTA.
Trong định hướng thu hút FDI vào Việt Nam, cũng cần xem xét đến
những nghị định và tuyên bố gần đây của chính phủ liên quan đến các vấn đề
Luanvan.online

Page 24


www.Luanvan.online
thu hút FDI vào Việt Nam. Ngày 28/8/2001 Chính phủ đã ban hành Nghị
quyết 09/2001/NQ-CP về việc tăng cường thu hút và nâng cao hiệu quả đầu
tư nước ngoài thời kỳ 2001-2005. Song song với đó là chỉ thị 19/2001/CTTTg về thực hiện nghị quyết này. Ngày 17/5/2002 Thủ tướng chính phủ ra
quyết định 62/2002/QĐ-TTg ban hành Danh mục các dự án này bao gồm các
dự án trọng điểm cần gọi vốn đầu tư nước ngoài cho các lĩnh vực kinh tế để
triển khai thực hiện cả trong thời kỳ này và thời kỳ tiếp theo. Đây là những dự
án đầu tư trong bước đi ban đầu hướng tới mục tiêu: năm 2020 Việt Nam cơ
bản trở thành một nước công nghiệp. Trong đó, công nghiệp dầu khí có 5 dự
án; Công nghiệp khai khoáng có 15 dự án; công nghiệp hóa chất – phân bón
có 29 dự án, phần lớn dự án cần vốn đầu tư từ 100 USD trở lên; công nghiệp
thép có 5 dự án, mỗi dự án cần đầu tư hàng trăm triệu USD; công nghiệp cơ
khí có 29 dự án; công nghiệp điện - điện tử có 12 dự án; công nghiệp giấy có
3 dự án; công nghiệp vật liệu xây dựng có 10 dự án; công nghiệp may 15 dự
án; công nghiệp da giầy 2 dự án và một số dự án ở các ngành công nghiệp
khác.
Chỉ điểm qua từng ấy dự án, phần lớn đều là những dự án có quy mô
vốn đầu tư khá lớn, chưa nói tới hàng trăm dự án trong các ngành nông – lâm
– thuỷ sản và chế biến thực phẩm, giao thông vận tải, viễn thông, xây dựng,
cơ sở hạ tầng, văn hóa – y tế- giáo dục và du lịch dịch vụ … ta đã thấy số vốn
FDI cần huy động là rất lớn. Trên thực tế 2 năm 2001, 2002 Việt Nam mới
chỉ thu hút được hơn 3,8 tỷ USD vốn đăng ký mới. Đặc biệt đáng quan tâm là
chỉ có một con số nhỏ dự án “trung đích” của danh mục đã nêu. Rõ ràng là
nhiệm vụ thu hút FDI trong thời gian tới là rất nặng nề.
Cuối năm 2002, Bộ kế hoạch và đầu tư đã trình Chính phủ một đề án
về đẩy mạnh thu hút FDI thời kỳ 2002-2005. Nội dung chính của đề án đề cập
đến việc tăng cường thu hút FDI để Việt Nam trở thành một trong những
trung tâm của khu vực về sản xuất điện tử, cơ khí chế tạo và kiến nghị chính
phủ xem xét khả năng nới lỏng các điều kiện và mở rộng lĩnh vực thu hút đầu
Luanvan.online

Page 25


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×