Tải bản đầy đủ

Thực trạng và những giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh xuất khẩu gia vị của của việt nam

www.luanvan.online

LỜI MỞ ĐẦU
Hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới đang là xu thế tất yếu
khách quan của thời đại. Việc hội nhập mang lại những cơ hội cũng như
những thách thức cho sự phát triển của các quốc gia, đặc biệt là những quốc
gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Trong bối cảnh hiện nay, các mặt
hàng xuất khẩu của Việt Nam nói chung và mặt hàng gia vị nói riêng đang
đứng trước sức ép cạnh tranh gay gắt với hàng hoá nước ngoài.
Sản xuất và xuất khẩu gia vị trong đó có hạt tiêu có ý nghĩa đáng kể
đối với xuất khẩu nông sản Việt Nam. Với tổng kim ngạch xuất khẩu các
loại gia vị gồm: hạt tiêu đen, quế, hồi, gừng, nghệ những năm 1999 - 2000 ở
mức 147 - 158 triệu USD/năm, Việt Nam đã thành một trong những nước
cung cấp gia vị chính của thế giới.
Tuy nhiên, thực tế sản xuất và xuất khẩu gia vị thời gian qua ở Việt
Nam là kết quả của quá trình phát triển một cách tự phát trước tác động của
giá cả trên thị trường thế giới. Trong khi đó, công tác quản lý tỏ ra bất cập
và rất bị động trước sự phát triển của tình hình. Những vấn đề khó khăn mà
sản xuất và xuất khẩu gia vị đang gặp phải đó là chưa có một chiến lược
phát triển gia vị cho phù hợp từ khâu trồng đến khâu chế biến, xuất khẩu...
Xuất phát từ thực tế và những vấn đề bức xúc đã đặt ra trên đây, em

mạnh dạn chọn đề tài: “Thực trạng và những giải pháp chủ yếu nhằm đẩy
mạnh xuất khẩu gia vị của của Việt Nam” làm đề tài luận văn tốt nghiệp,
nhằm phác hoạ bức tranh khái quát về tình hình thực tiễn kinh doanh gia vị
trên thị trường thế giới, tình hình sản xuất, xuất khẩu và các yếu tố tác động
tới xuất khẩu gia vị của Việt Nam. Hy vọng đề tài sẽ cung cấp các luận cứ
khoa học cho các nhà hoạch định chính sách, chiến lược xuất khẩu gia vị,
đồng thời có thể góp phần nhỏ bé vào việc giúp các nhà xuất khẩu Việt
Nam có các quyết định sản xuất và marketing hàng gia vị đúng đắn để tận
dụng tốt cơ hội thị trường xuất khẩu, đảm bảo hiệu quả hoạt động sản xuất
kinh doanh của doanh nghiệp.
Ngoài mở đầu và kết luận, luận văn cơ bản gồm:
Chương I: Những vấn đề cơ bản về sản xuất và xuất khẩu gia vị
Chương II: Thực trạng thị trường gia vị của thế giới và tình hình sản
xuất, xuất khẩu gia vị của Việt Nam trong thời gian qua
Chương III: Một số giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh xuất khẩu gia
vị của Việt Nam trong thời gian tới.

luanvan.online

Page 1


www.luanvan.online
CHƯƠNG I
NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ SẢN XUẤT
VÀ XUẤT KHẨU GIA VỊ
1. Khái niệm, vai trò và tác dụng của gia vị.
Gia vị là mặt hàng buôn bán truyền thống trên thị trường thế giới.
Trong thời gian 5 năm qua, lượng buôn bán gia vị trên thế giới hàng năm
vượt 1.100 ngàn tấn với trị giá khoảng 2,3 - 2,6 tỷ USD. Gia vị được dùng
hầu hết các công đoạn của ngành công nghiệp chế biến thực phẩm, nhất là
ngành công nghiệp chế biến đồ hộp thịt, cá, đồ uống có cồn, bánh, kẹo và
các thực phẩm thích hợp khác. Ngoài ra, các loại gia vị còn được dùng rộng
rãi trong ngành công nghiệp mỹ phẩm, hương liệu, dược phẩm, các ngành
dịch vụ ăn uống và rất phổ biến trong tiêu thụ gia đình.
Tập quán sử dụng gia vị trong bữa ăn hàng ngày, chế biến các loại
bánh những mùa lễ hội cũng rất phổ biến ở hầu hết các quốc gia trên thế
giới. Ở các nước kinh tế phát triển, đời sống nhân dân đạt mức cao, nhu cầu
về lương thực, thực phẩm đã đến mức bão hoà, nhưng nhu cầu về chất gia vị
trong bữa ăn mỗi gia đình ngày càng tăng. Một thí dụ gần đây nhất là: tháng

6 - 2003, vụ thu hoạch hạt tiêu của Inđônêxia dự kiến sẽ bị chậm 20 ngày đã
khiến thị trường Mỹ xuất hiện tình trạng khan hiếm hạt tiêu trong hai tuần.
Thị trường và giá cả loại sản phẩm này ngày càng mở rộng và còn
nhiều tiềm năng. Điều đó xuất phát từ đặc tính và giá trị kinh tế của gia vị,
không dừng lại ở tác dụng gia vị là kích thích khẩu vị ăn ngon miệng mà
còn có tác dụng về kích thích tiêu hoá, chống viêm nhiễm, tăng sức đề
kháng của cơ thể đối với một số bệnh lý thông thường.
Tiêu thụ gia vị nói chung chịu tác động ảnh hưởng của các nhân tố
thu nhập của dân cư, dân số, cơ cấu ngành công nghiệp chế biến thực phẩm,
tập quán tiêu thụ và thói quen nấu nướng.
2. Thành phần cơ cấu gia vị và nhu cầu về gia vị.
Danh mục các mặt hàng gia vị khác nhau từ nước này qua nước khác.
Theo Hiệp hội buôn bán gia vị Mỹ (ASTA) thì có 41 loại gia vị. Trong khi
đó danh mục gia vị củacơ quan quản lý gia vị Ấn độ gồm 52 loại, còn cơ
quan tiêu chuẩn của Ấn độ lại đưa ra danh mục 63 loại gia vị. Theo tổ chức
tiêu chuẩn quốc tế - ISO thì gia vị gồm 109 loại... Do vậy, số liệu sản xuất
và xuất khẩu gia vị từ các nguồn khác nhau có thể rất khác nhau trên thị
trường gia vị thế giới.
Các loại gia vị được phân loại theo các nhóm HS sau:
Mã số:
- HS 0904.11.00 hạt tiêu
- HS 0904.20.00 ớt
- HS 0905.00.00 vani

luanvan.online

Page 2


www.luanvan.online
- HS 0906.10.00 quế
- HS 0907.00 đinh hương
- HS 0908.10.00 nhục đậu khấu
- HS 0908.30 bạch đậu khấu
- HS 0909.10 hạt thơm
- HS 0909.20 hạt mùi
- HS 0910.20 nghệ
- HS 0910.50 ca ri
- HS 0909.10, 30, 40, 50 / 0910.20, 40, 91, 99 Các loại gia vị khác
Trong số các loại gia vị được buôn bán trên thị trường thế giới gồm
hạt tiêu, gừng, bạch đậu khấu, đinh hương, ớt, vani, quế, nghệ...hạt tiêu có
khối lượng và kim ngạch buôn bán lớn nhất (chiếm 37% trong tổng kim
ngạch buôn bán các mặt hàng gia vị trên thị trường thế giới năm 2000), tiếp
theo là mặt hàng ớt (34%), bạch đậu khấu và nhục đậu khấu (9%), hạt gia vị
(7%), gừng (6%), đinh hương (5%), quế (4%)...
Sản lượng hạt tiêu của thế giới đã tăng liên tục từ năm 1998 đến năm
2002, năm 1998: 205.000tấn; năm 1999: 218.340tấn; năm 2000: 254210
tấn; năm 2001: 299.895 tấn; năm 2002 đạt 309.962 tấn; năm 2003 ước đạt
300.000 tấn. Trong khi đó, lượng nhập khẩu hạt tiêu của thế giới những năm
qua ở mức 210.000 - 230.000 tấn/năm... dự báo nhu cầu tiêu thụ hạt tiêu của
thế giới tiếp tục tăng theo đà tăng trưởng của các thực phẩm chế biến sẵn,
các món ăn nhanh và một số món ăn truyền thống sử dụng hạt tiêu làm gia
vị chính.
3. Dự báo nhu cầu gia vị hiện nay và trong thời gian tới.
Căn cứ vào xu hướng nhu cầu gia vị trong thời gian tới và thực trạng
tiêu thụ gia vị thời gian 5 năm cuối thập kỷ 90 (nhịp độ tăng nhập khẩu gia
vị trung bình hàng năm là 3% về mặt lượng), giả sử thời gian tới, nhịp độ
tăng nhập khẩu gia vị của Thế giới hàng năm vẫn đạt mức cao là 3% và tỷ
trọng của các loại gia vị vẫn duy trì như mức của năm 2000 thì khối lượng
của gia vị nhập khẩu của Thế giới vào năm 2005 sẽ đạt 1.350.000 tấn, và
nếu mức giá dự báo duy của mức ở năm 2000, thì vào năm 2005, kim ngạch
nhập khẩu gia vị của thế giới sẽ đạt khoảng 3 tỷ USD. Trong đó dự báo cụ
thể lượng nhập khẩu các loại gia vị được thể hiện qua. (Bảng số 1)

luanvan.online

Page 3


www.luanvan.online
Bảng số 1: Dự báo nhập khẩu gia vị của thế giới vào năm 2005

Loại gia vị

Thực hiện năm 2000
Lượng
(tấn)

Tỷ trọng
(%)

Dự Baó nhập khẩu
năm 2005
Phương án
Phương án
thấp
cao
(+1,5%/năm) (+3%/năm)
1.250.000
1.350.000
250.000
270.000
242.500
261.900
4555
4860
85.712
91.800
50.000
54.000
38.169
40.500

Tổng gia vị
1.162.722
100
Hạt tiêu
232.715
20
Ớt
225.518
19,4
Vani
4237
0,36
Quế
79.728
6,8
Đinh hương
47.489
4,0
Bạch đậu khấu và
35.504
3,0
nhục đậu khấu
Hạt gia vị
182.020
15,6
195.689
210.600
Gừng
192.838
16,5
207.313
222.750
Rau thơm, nghệ, lá
15.624
1,3
16.796
17.550
nguyệt quế
Các loại gia vị khác
147.349
12.6
158.409
170.100
Nguồn: Viện nghiên cứu thương mại - Bộ thương mại
Các thị trường nhập khẩu gia vị chính của thời gian 5 năm tới, dự
đoán vẫn là liên minh Châu âu, Mỹ, Nhật, các nước Trung Đông và dự đoán
nhập khẩu của các nước này vẫn sẽ chiếm khoảng 70-80% lượng nhập khẩu
gia vị của thế giới.
4. Vị trí, vai trò sản xuất và xuất khẩu gia vị.
Sản xuất và xuất khẩu gia vị nói chung và hạt tiêu nói riêng có ý
nghĩa lớn đối với nền kinh tế và xuất khẩu của Việt Nam. Từ năm 1999,
Việt Nam đã trở thành nước sản xuất hạt tiêu lớn thứ 3 trên thế giới chỉ sau
Ấn Độ và Inđônêxia và là nước xuất khẩu hạt tiêu lớn thứ 2 thế giới sau
Inđônêxia. Đặc biệt, với kim ngạch xuất khẩu hàng năm vượt 100 triệu
USD, năm cao nhất năm 2000 đạt 153 triệu USD. Hạt tiêu nằm trong số 10
mặt hàng nông sản có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất Việt Nam hiện nay.
Ngoài xuất khẩu hạt tiêu, Việt Nam còn sản xuất và xuất khẩu một số gia vị
quan trọng khác như: quế, hồi, ớt, gừng, nghệ, hành, tỏi... Hai mặt hàng quế
và hồi đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 5-7 triệu USD/năm/mặt hàng...
Xuất khẩu gia vị trong đó có xuất khẩu hạt tiêu hàng năm đã thu nhập
ngoại tệ trên 145-160 triệu USD cho đất nước, đóng góp lớn vào việc
chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển nông nghiệp, góp phần xoá đói,
giảm nghèo, cải thiện thu nhập cho người nông dân...
5. Những lợi thế của Việt Nam trong sản xuất và xuất khẩu gia vị.

luanvan.online

Page 4


www.luanvan.online
Chất lượng:
Phần lớn các mặt hàng gia vị của Việt Nam như: hạt tiêu, quế, hồi, ớt,
gừng, tỏi đều có hàm lượng tinh dầu cao, thơm ngon hơn các mặt hàng cùng
loại của các nước trong khu vực. Yếu tố này khiến nhiều khách hàng tìm
đến đặt mua nguyên liệu thô trong nhiều năm qua.
Năng suất cao:
Hiện nay, cây hồ tiêu của Việt Nam cho năng suất khá cao so với các
nước sản xuất hồ tiêu khác trên thế giới. Chẳng hạn, tại Bình Phước, Đắc
lắc, có vụ năng suất đạt từ 4-7 tấn/ha, trong khi Ấn độ, nước sản xuất hồ tiêu
lớn nhất thế giới chỉ đạt khoảng 2 tấn/ha.
Người sản xuất năng động, sáng tạo:
Điều này thể hiện rõ nhất trong việc trồng cây hồ tiêu. Trước năm
2000, phần khá tốn kém trong đầu tư phát triển cây hồ tiêu ở Việt Nam là
cọc choái để các nọc tiêu leo lên (phải dùng các cây gỗ khô với chi phí 3
triệu đồng/ha), chiếm tới 60% giá thành hạt tiêu. Vài ba năm trở lại đây, các
hộ trồng tiêu đã nghiên cứu và mạnh dạn trồng các loại cây thân gỗ, mọc
thẳng như cây muồng làm choái (họ gọi là dùng cây sống làm choái cho cây
chết). Kết quả là vừa tạo được bóng mát cho cây tiêu phát triển tốt, lại
không phải tìm nguồn gố thay thế hàng năm khi chân thoái khô bị mục và
đặc biệt là hạ giá thành hạt tiêu thành phẩm xuống còn một nửa so với
trước.
Một điều quan trọng nữa là trong việc nuôi dưỡng cây hồ tiêu, nước
tưới là một yếu tố không thể thiếu. Vậy mà ở Quảng Bình, có những vùng
đồi rất xa nguồn nước nhưng cây tiêu vẫn phát triển tốt. Đó là nhờ sự sáng
tạo của những người nông dân nơi đây khi họ nghĩ ra cách nối các dây kim
tiêm (loại dùng một lần) đã bị thải từ những bệnh viện vào các ống cao su
dẫn nước, để lượng nước rỉ ra từ những chiếc kim tiêm suốt ngày đêm vừa
đủ giữ độ ẩm liên tục cho cây hồ tiêu.
Lợi thế sản xuất và xuất khẩu gia vị của Việt Nam còn được thể hiện
ở diện tích canh tác vùng đồi núi, vùng tây nguyên rộng lớn, khí hậu ấm áp
phù hợp với các loại cây gia vị nhất là hạt tiêu. Tập quán trồng các loại cây
này đã hình thành từ lâu, nay có điều kiện phát triển. Các loại cây này được
xếp vào loại cây xoá đói giảm nghèo và phát triển kinh tế. Ở các vùng dân
cần có công ăn việc làm, đã có tập quán trồng và khai thác. Ngoài ra được
nhà nước khuyến khích, loại hình kinh tế gia đình và thôn xóm, làng bản,
canh tác tuỳ theo thời gian thuận tiện của nông dân nên người nông dân
chăm chỉ làm ăn, tăng thu nhập cho gia đình.
Sản xuất và xuất khẩu gia vị của Việt Nam có được những lợi thế
nhất định về chất lượng, năng suất, nước tưới tiêu, nguồn nhân lực dồi dào
và nhân công rẻ. Như vậy, cần có một chiến lược đúng đắn để khai thác một
cách có hiệu quả nhất những lợi thế mà ta có được. Từ những lợi thế nêu

luanvan.online

Page 5


www.luanvan.online
trên, thấy rõ sự cần thiết phải có một chiến lược đúng đắn để phát triển sản
xuất và đẩy mạnh xuất khẩu gia vị.

CHƯƠNG II
THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG GIA VỊ THẾ GIỚI VÀ TÌNH HÌNH
SẢN XUẤT, XUẤT KHẨU GIA VỊ CỦA VIỆT NAM
TRONG THỜI GIAN VỪA QUA
I. THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG GIA VỊ THẾ GIỚI.

1. Nhập khẩu và tiêu thụ gia vị trên thế giới.
Buôn bán gia vị của thế giới trong thời gian 5 năm từ năm1996 đến
năm 2000 đã tăng từ mức 984.000 tấn năm 1996 lên trên 1.162.000tấn năm
2000 với trị giá tăng từ 2,01 tỷ USD lên 2,54 tỷ USD. Các loại gia vị được
buôn bán phổ biến nhất trên thị trường thế giới hiện nay là: hạt tiêu, ớt, bạch
đậu khấu và nhục đậu khấu, hạt gia vị gừng, đinh hương, quế, vani, rau
thơm, nghệ và lá nguyệt quế...
Các thị trường tiêu thụ gia vị lớn nhất trên thị trường trên Thế giới và
EU, Mỹ và Nhật Bản. Trong thời gian 1996-2000, chỉ riêng 3 thị trường này
đã mua hơn 60% lượng gia vị xuất khẩu của Thế giới (trong đó thị trường
EU mua tới 31%, và thị trường Mỹ mua 21,5% và thị trường Nhật Bản mua
gần 8,0% lượng gia vị xuất khẩu của Thế giới). Năm nước nhập khẩu lớn
tiếp theo là Singapore (7,3%), ẢRập Saudi(3,9%), Malaysia (2,5%), Mêhicô
(2,4%), Canada (2,4%). Tựu trung lại, 8 nước và khu vục này đã mua đến
80% lượng gia vị xuất khẩu cuả Thế giới.
Nhập khẩu gia vị của thế giới đã tăng với tốc độ trung bình hàng năm là
6,1% trong thời gian 1996-2000. Do hầu hết các nước nhập khẩu không
phải là các nước sản xuất gia vị nên tốc độ này là chỉ số phản ánh tiêu thụ
gia vị tăng trên thị trường thế giới.
Tiêu thụ từng loại gia vị phụ thuộc vào các yếu tố như dân số, thu
nhập và chịu ảnh hưởng bởi cơ cấu các ngành công nghiệp chế biến thực
phẩm, các thói quen xã hội. Việc gia tăng số lượng các cộng đồng dân tộc ít
người, tăng số lượng người đi du lịch nước ngoài và việc học hỏi cách chế
biến các món ăn mới lạ về chế biến ở nhà, ảnh hưởng của các phương tiện
truyền thông... dẫn đến những thay đổi lớn trong thói quen tiêu thụ ... tất cả
những điều này dẫn đến việc tăng nhu cầu nhập khẩu các loại gia vị trên thị
trương thế giới.
Hiện nay, các hộ gia đình là khu vực tiêu thụ chính gia vị ở các nước
đang phát triển. Trong khi ở các nước công nghiệp phát triển, ngành công
nghiệp chế biến thực phẩm (nhất là ngành công nghiệp chế biến thịt, cá, sản
xuất đồ uống có cồn, chế biến bánh kẹo, thực phẩm ăn sẵn...) lại là ngành

luanvan.online

Page 6


www.luanvan.online
tiêu thụ gia vị quan trọng nhất chiếm khoảng 50 - 60%, sau đó đến tiêu thụ
gia vị tại các gia đình chiếm khoảng 30 - 40% và cuối cùng, ngành dịch vụ
ăn uống công cộng chiếm khoảng 10% tổng tiêu thụ gia vị.

luanvan.online

Page 7


www.luanvan.online
Bảng số 2: Tình hình nhập khẩu gia vị của một số nước/ khu vực nhập
khẩu chính thời gian 1996-2000
Đơnvị: triệuUSD
Nước nhập khẩu/ Năm
Thế giới
Trong đó: EU-15
Trong đó: CHLB Đức
Hà lan
Pháp
Anh
Tây Ban Nha
Đông Âu
Trung đông
(Ả rập Xê út)
Bắc Mỹ
Trong đó: Mỹ
Châu Á
Trong đó: Nhật Bản
Singapore
...

1996

1997

1998

1999

2000

2018,05
559,92
144,72
91,17
76,35
69,39
69,98
36,66
63,49

2293,63
756,47
182,39
129,59
86,65
94,74
90,23
46,20
59,37

2440,11
794,79
191,27
131,22
97,57
96,17
96,49
40,65
64,15

2596,03
814,74
202,73
157,55
98,86
88,27
83,01
38,65
72,21

2544,54
788,88
180,27
145,72
102,6
95,61
80,86
40,74
98,77

424,83
378,07
525,58
238,51
138,94
...

491,82
439,67
560,75
236,59
183,54
...

536,26
478,45
466,17
185,69
148,22
...

588,29
522,74
554,58
198,31
201,23
...

609,29
548,12
544,51
200,06
185,19
...

Nguồn: ITC/UNCTAD/WTO “Global Spice Markets - Imports1996 - 2000”
Geneva, Switzerland, Sept, 2002
2. Xuất khẩu và cung cấp gia vị trên thị trường thế giới.
Về phía cung cấp cho xuất khẩu, hầu hết các loại gia vị buôn bán trên
thị trường thế giới đều được trồng ở các nước đang phát triển và kém phát
triển ở miền khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới châu á, châu Phi và Mỹ
Latinh. Tình hình phân bố sản xuất cụ thể một số loại gia vị được thể hiện
qua.(Bảng số 3)

luanvan.online

Page 8


www.luanvan.online
Bảng số 3: Các nước sản xuất gia vị chính của thế giới.
Loại gia vị
Nước và khu vực sản xuất chính
Hạt tiêu
Ấn độ, Inđônêxia, Việt Nam, Malaixia, Braxin
Ớt Pimento
Ấn độ, Chi lê, Giamaica, Malaixia, Trung quốc,
Malawi
Vani
Mađagaxca, Inđônêxia, Trung quốc, Côxta Rica,
Mêhicô, Tahiti
Quế
Xrilanca, Xâysen, Trung quốc, Inđônêxia, Việt Nam
Đinh hương
Mađagaxca, Tanđania, Xrilanca, Braxin, Inđônêxia
Nhục đậu khấu và
Guatêmala, Ấn độ, Xrilanca, Grênada
bạch đậu khấu
Gừng chưa chế biến
Trung quốc, Ấn độ, Inđônêxia, Nigiêria, Jamaica
Các loại gia vị khác * Iran, Ấn độ, Trung quốc, Thổ nhĩ kỳ, Pakixtan,
Marốc, Việt Nam
Các loại gia vị và
Ấn độ, Thổ nhĩ kỳ, Mêhicô, Inđônêxia, Thái lan
hỗn hợp gia vị khác
**
Nguồn: Micaele Maftei, chuyên gia sản phẩm chính của ITC “Hồ sơ mặt
hàng - xuất khẩu gia vị của các nước kém phát triển: cơ hội và thách thức”
Chú thích: (*) gồm có: thơm, hạt mùi, hạt thì là...
(**) gồm có: nghệ, hỗn hợp mọi gia vị, hoa hồi...
Các nước sản xuất chính cũng đồng thời là những nước cung cấp gia
vị chủ yếu cho thị trường thế giới. Trừ Ấn độ, Trung quốc, Inđônêxia là
những nước sản xuất lớn đồng thời cũng là những nước tiêu thụ gia vị lớn,
hầu hết các nước khác sản xuất gia vị chủ yếu cho mục tiêu xuất khẩu thu
ngoại tệ.
Inđônêxia thay thế Ấn độ trở thành nước xuất khẩu gia vị lớn nhất thế
giới năm 2000. Trong thời gian 5 năm qua, xuất khẩu gia vị hàng năm của
Inđônêxia dao động trong khoảng 240 - 370 triệu USD, năm cao nhất là
năm 2000 nước này xuất khẩu 371,5 triệu USD hàng gia vị chiếm 14% tổng
kim ngạch nhập khẩu gia vị của thế giới. Các nước xuất khẩu lớn tiếp theo
là Ấn độ, Trung quốc đạt kim ngạch xuất khẩu hàng năm từ trên 200 triệu
đến trên 300 triệu USD. Đặc biệt, Ấn độ đã từng đạt mức xuất khẩu 386
triệu USD gia vị năm 1999. Malaixia và Việt Nam nằm trong số 5 nước
xuất khẩu gia vị đứng đầu thế giới thời gian 5 năm qua với kim ngạch xuất
khẩu hàng năm đạt trên 100 triệu USD. Ngoài ra, Mađagaxca và Braxin
cũng là những thị trường truyền thống xuất khẩu gia vị. Tính chung lại, xuất
khẩu của 7 nước đứng đầu thế giới chiếm hơn 50% lượng xuất khẩu gia vị
thế giới và tỷ trọng này có xu hướng tăng thời gian 1996 - 2000.
3. Diễn biến giá cả quốc tế các loại gia vị trong thời gian qua.
Nhìn chung, giá cả quốc tế các loại gia vị biến động rất lớn trong thời

luanvan.online

Page 9


www.luanvan.online
gian qua và phụ thuộc chủ yếu vào tình hình cung cấp gia vị trên thị trường
thế giới. Trong khi nhu cầu tiêu thụ của thế giới ổn định theo xu hướng tăng
thời gian qua thì sự biến động lớn về giá quốc tế các loại gia vị phản ánh
tình hình biến động của lượng sản xuất, xuất khẩu gia vị của thế giới trước
tác động ảnh hưởng của điều kiện khí hậu thời tiết thay đổi ở các nước sản
xuất gia vị chính, chu kỳ phát triển tự nhiên của các loại cây gia vị, biến
động của lượng dự trữ mặt hàng gia vị, tình hình phát triển kinh tế của các
nước xuất khẩu gia vị... Những biến động thất thường về giá một số loại gia
vị trên thị trường thế giới thời gian qua theo sự biến động của sản xuất như
sau:
Hạt tiêu: Đơn giá nhập khẩu hạt tiêu của thế giới là 2,59 USD/kg
năm1996 đã tăng mạnh năm 1997 và đạt đỉnh cao 4,84 USD/kg năm1998
trước khi bắt đầu chu kỳ giảm từ năm 1999 đến nay, tuy vụ năm 2002 có xu
hướng nhích lên nhưng có thể xu hướng giảm giá vẫn chưa dừng lại do vụ
thu hoạch mới sắp đến và các nước trồng hồ tiêu không có kế hoạch điều
chỉnh cung ứng ra thị trường thế giới.
Bạch đậu khấu: giá bạch đậu khấu trên thị trường thế giới phụ thuộc
chủ yếu vào sản xuất của Guatêmala - nước sản xuất bạch đậu khấu lớn nhất
thế giới ngoài ra giá cũng bị chi phối bởi các nhà sản xuất Ấn Độ - nước sản
xuất lớn thứ hai thế giới. Sản lượng của Guatêlama 1999 đạt khoảng 13.000
tấn và của Ấn Độ là khoảng 7.000. Một nửa sản lượng của Ấn Độ được bán
đấu giá tại thị trường trong nước, giá cả tăng gấp 2 lần năm 1999. Tuy nhiên
vào đầu tháng 12/1999, giá giảm khoảng 30% khi có tin về sản lượng của
Guatêmala. Vào đầu năm 2000, giá tiếp tục giảm do tăng cung cấp của
Guatêmala ra thị trường thế giới. Nhưng sau đó giá lại tăng cao do giảm
mạnh diện tích trồng ở Ấn Độ (chỉ còn 80.000 ha) làm giảm lượng cung cấp
của nước này.
Đinh hương: thị trường đinh hương có đặc điểm là cung cấp thiếu đã
trở thành yếu tố cơ cấu. Thu hoạch của Mađagaxca niên vụ 1998/1999 chỉ
bằng 25% mức thu nhập của các năm được mùa trong khi sản lượng của
Inđônêxia ước giảm 50% không đủ đáp ứng nhu cầu cho ngành công nghiệp
thuốc lá. Giá cả tăng từ 1350USD/ tấn (CIF Mađagaxca) vào tháng giêng
1999 lên 6000USD/ tấn vào tháng 7/1999 trước khi giảm xuống còn
3300USD/ tấn vào cuối năm. Vào đầu năm 2000 giá lại tiếp tục tăng. Xu
hướng chung là giá đinh hương tăng liên tục thời gian 1996 - 2000 và vào
năm 2000 đơn giá nhập khẩu đinh hương của thế giới đã tăng gấp 2,85 lần
so với mức giá của năm 1996.
Quế: Trong thời gian 5 năm 1996 - 2000, giá quế biến động theo xu
hướng giảm liên tục qua các năm, năm 1996 giá đạt mức cao nhất trong thời
kỳ xem xét là 2,11 USD/kg, năm 1997 giá vẫn ổn định ở mức này và bắt
đầu tụt dốc từ 1998, giá giảm mạnh qua các năm 1999 - 2000 và chỉ còn
1,39USD/kg.

luanvan.online

Page 10


www.luanvan.online
Ớt: Giá ớt quốc tế có xu hướng giảm liên tục từ năm 1996 đến 1999
và bắt đầu nhích lên vào năm 2000. Năm 1996 đơn giá nhập khẩu ớt của thế
giới đạt 1,91 USD/kg, giá có xu hướng giảm liên tục qua các năm 19971999, đến năm 1999 giá chỉ còn 1,60 USD/kg, năm 2000 giá có nhích lên
chút ít và đạt 1,63 USD/kg...
Vani: Giá vani quốc tế, sau khi đã giảm 60% năm 1996 lại tiếp tục
giảm 26,5% và 12,7% các năm 1997 và 1998, giá vẫn chịu sức ép lớn vào
năm 1999 và chỉ được cải thiện vào năm 2000. Đơn giá nhập khẩu vani của
thế giới đã giảm từ 24,73 USD/kg năm 1996 xuống còn 15,47 USD/kg
năm1999 trước khi tăng lên 25,46 USD/kg vào năm 2000. Sản xuất giảm
sút cả về mặt số lượng và chất lượng sau khi giá vani quốc tế lại biến động
mạnh đã dẫn tới xu hướng các nhà sử dụng cuối cùng chuyển sang sử dụng
vani tổng hợp thay thế sản phẩm va ni tự nhiên. Đây cũng là nguyên nhân
làm cho vani tự nhiên của thế giới giảm mạnh năm 1998 và vẫn rất yếu năm
1999. Xu hướng sử dụng vani tổng hợp làm hương liệu thay thế cho vani tự
nhiên trong ngành công nghiệp chế biến thực phẩm hiện nay vẫn tiếp tục do
sự biến động thất thường của giá vani tự nhiên...
Các loại gia vị khác: Trong số các loại gia vị còn lại, giá gừng và các
loại hạt gia vị biến động theo xu hướng giảm liên tục tương tự như sự biến
động của giá quế, riêng giá rau thơm, nghệ, lá nguyệt quế là biến động thất
thường, giá giảm năm 1997 nhưng lại đạt đỉnh cao vào năm 1998, sau đó
giảm mạnh vào các năm 1999 - 2000.
Nước xuất khẩu và thu tiền của nước nhập khẩu và chuyển khẩu,
trong đó hàng hoá đi thẳng từ nước xuất khẩu sang nước nhập khẩu. Nước
tái xuất trả tiền cho nước xuất khẩu và thu tiền của nước nhập khẩu.
Phương thức này cũng được áp dụng nhiều đối với hàng gia vị, trong đó các
thị trường tái xuất lớn là singapore, Hà lan, Đức…
4. Kênh phân phối gia vị thị trường thế giới.
Sự phát triển nhanh chóng của ngành công nghiệp chế biến thực phẩm
và dịch vụ nhà hàng ở các nước đang phát triển và các nước công nghiệp
phát triển đã đến sự thay đổi các kênh phân phối trên thị trường quốc tế: các
nhà chế biến công nghiệp và các công ty dịch vụ thực phẩm lớn ngày càng
tăng vai trò trong nhập khẩu hàng gia vị. Các nhà sử dụng cuối cùng và các
nhà chế biến gia vị lớn trong lĩnh vực chế biến thực phẩm và dịch vụ nhà
hàng ngày càng có xu hướng ít sử dụng đại lý và môi giới mà họ thích quan
hệ trực tiếp với các nhà sản xuất và xuất khẩu gia vị hơn. Để đảm bảo
nguồn cung cấp gia vị ổn định với chất lượng cao, những công ty đa quốc
gia này thường tham gia liên doanh với các nhà sản xuất và xuất khẩu gia vị
ở các nước đang phát triển. Sự phát triển mới này trong buôn bán gia vị
quốc tế có thể sẽ dẫn đến việc hình thành các chiến lược mới đối với xuất
khẩu gia vị ở các nước đang phát triển.
5. Các phương thức buôn bán, đóng gói và vận chuyển hàng gia vị

luanvan.online

Page 11


www.luanvan.online
5.1. Phương thức buôn bán.
Nhìn chung trên thị trường thế giới hiện nay có những phương thức
giao dịch buôn bán chủ yếu sau : giao dịch thông thường, giao dịch qua
trung gian, buôn bán đối lưu, đấu giá quốc tế, đấu thầu quốc tế, giao dịch tại
sở giao dịch hàng hóa, giao dịch tại hội chợ triển lãm, giao dịch tái xuất
khẩu… Trong đó, các phương thức buôn bán thông thường, buôn bán qua
trung gian và buôn bán tại sở giao dịch, giao dịch tái xuất là những phương
thức giao dịch chủ yếu đối với hàng gia vị trên thị trường thế giới.
5.1.1.Buôn bán thông thường.
Buôn bán thông thường có thể là buôn bán trực tiếp giữa bên mua
với bên bán, cũng có thể là buôn bán thông qua thương nhân trung gian
được thực hiện ở mọi nơi mọi lúc trên cơ sở tự nguyện của các bên.
Phương thức giao dịch buôn bán thông thường ngày càng phát triển
do trình độ năng lực làm công tác ngoại thương của người sản xuất được
nâng cao, công nghệ thông tin phát triển mạnh. Đồng thời, cùng với sự phát
triển của sản xuất, sản phẩm càng phong phú và đa dạng, chi tiết phức tạp,
do đó trong phương thức buôn bán này cũng thường gắn với dịch vụ trong
và sau bán.
5.1.2. Giao dịch tái xuất.
Giao dịch tái xuất bao gồm nhập khẩu và xuất khẩu với mục đích thu
về một số ngoại tệ lớn hơn vốn bỏ ra ban đầu. Giao dịch này luôn thu hút 3
nước : nước xuất khẩu, nước tái xuất và nước nhập khẩu, vì vậy người ta
còn gọi giao dịch tái xuất là giao dịch ba bên hay giao dịch tam giác.
Tái xuất có thể thực hiện bằng một trong hai cách :cách xuất theo
đúng nghĩa của nó, trong đó hàng hoá đi từ nước xuất khẩu đến nước tái
xuất, rồi lại được xuất khẩu từ nước tái xuất sang nước nhập khẩu. Ngược
chiều với sự vận động của hàng hoá là sự vận động của đồng tiền. Nước tái
xuất trả tiền nước xuất khẩu và thu tiền của nước nhập khẩu. Nước tái xuất
trả tiền cho nước xuất khẩu và thu tiền của nước nhập khẩu. Phương thức
này cũng được áp dụng nhiều đối với hàng gia vị trong đó các thị trường tái
xuất lớn là Singapore, Hà lan, Đức…
5.2. Các phương thức đóng gói hàng gia vị.
Trong buôn bán quốc tế, tuy không ít mặt hàng để rời nhưng đại bộ
phận hàng hoá đòi hỏi phải được bao gói trong quá trình vận chuyển và bảo
quản. Vì vậy, tổ chức đóng gói, bao bì, ký mã hiệu là khâu quan trọng của
việc chuẩn bị hàng hoá xuất khẩu.
Tổ chức về tiêu chuẩn hoá quốc tế đã thiết lập ra tiêu chuẩn quốc tế
đối với bao bì các sản phẩm gia vị. Trong hầu hết các trường hợp, các tiêu
chuẩn liên quan chặt chẽ với chất lượng sản phẩm, và đề cập đến các nhân
tố như kích cỡ, trọng lượng, màu sắc, độ ẩm và độ chín.
Bên cạnh tiêu chuẩn chính thức, có một số yêu cầu liên quan đến bảo
quản và điều kiện vận chuyển. Chẳng hạn, đối với quế thì thường được

luanvan.online

Page 12


www.luanvan.online
đóng theo các tiêu chuẩn sau đây : Quế Srilanca được đóng gói với trọng
lượng 45kg, Quế Inđônêxia là 50 và 60kg, Quế Việt nam là 30 và 60kg.
Các loại bao bì cho mặt hàng các loại:
Bao tải dệt : loại bao bì này vẫn được sử dụng phổ biến cho hàng gia
vị xuất khẩu. Vật liệu truyền thống để làm bao bì này là đay và sisal. Tuy
nhiên, nhưng bao bì xuất khẩu này chưa phù hợp với việc đóng gói và vận
chuyển theo yêu cầu của các nước phát triển.
Bao bì bằng giấy và bìa (có thể giấy kết hợp với các vật liệu khác):
loại bao bì này cũng được sử dụng cho xuất khẩu gia vị với nhiều loại kích
cỡ khác nhau có nhiều tính năng hóa lý. Theo hiệp hội gia vị Châu Âu, đối
với hầu hết các nhà chế biến gia vị ở Anh các bao giấy nhiều lớp được ưu
dùng nhất. Các nhà nhập khẩu Anh coi bao bì giấy lý tưởng theo đơn vị là
5kg hoặc 12,5kg đối với thảo dược. Các lớp bao bì có thể thay đổi tùy thuộc
vào sản phẩm, quãng đường nhưng bao tải ba lớp là tốt nhất.
Bao tải nhựa: thông thường được làm từ màng nhựa polyethylene.
Có nhiều loại nhựa khác nhau như LDP,HDP… Và các màu sắc khác nhau.
Tùy thuộc vào trọng lượng được bao gói, mà độ dầy của màng có thể thay
đổi từ 60 - 100 microns. Bao tải nhựa có rất nhiều hình dạng khác nhau
được thiết kế, chế tạo dựa trên các sản phẩm cụ thể và yêu cầu của nhà nhập
khẩu.
Thùng nhựa: các thùng nhựa lớn đã phát triển từ các thùng bằng gỗ
truyền thống, các thùng nhựa này thường để chứa những hàng gia vị có giá
trị cao và vật liệu chế tạo là LDP, các thùng này được ưa dùng vì rất tiện lợi
trong việc đóng hàng và dỡ hàng. Các thùng nhựa hiện nay có dung tích
chứa từ 30 - 200 lít, bất kể hình dạng và hệ thống đóng mở như thế nào,
hàng hoá chứa đựng bằng thùng nhựa đòi hỏi phải hoàn toàn khô ráo để
phòng ngừa khả năng sinh ra mốc. Việc xếp dỡ thùng nhựa thường bằng
phương tiện máy móc.
5.3. Các phương thức vận chuyển hàng gia vị.
Chính xuất phát từ tính chất và đặc điểm của hàng gia vị mà các
doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn lựa chọn phương thức vận chuyển bằng
đường biển. Trong trường hợp chuyên chở bằng containơ, hàng được giao
cho người vận tải theo một hay hai phương thức:
Nếu hàng đủ một containơ, chủ hàng phải đăng kí thuê containơ, chịu
chi phí chở containơ từ bãi containơ về cơ sở của mình đóng hàng vào
containơ, rồi giao hàng cho người vận tải.
Nếu hàng không đủ một containơ, thì chủ hàng phải giao cho người
vận tải tại ga containơ và người vận tải tổ chức thu xếp containơ của nhiều
chủ hàng rồi cấp vận đơn cho từng chủ hàng.
Việc thuê tàu, lưu cước đòi hỏi có kinh nghiệm nghiệp vụ, có thông
tin về tình hình thị trường thuê tàu và tinh thông các điều kiện thuê tàu. Vì

luanvan.online

Page 13


www.luanvan.online
vậy trong nhiều trường hợp, chủ hàng xuất khẩu thường uỷ thác việc thuê
tàu, lưu cước cho một công ty hàng hải.
Cũng như các hàng hoá chuyên chở trên biển để tránh rủi ro tổn thất.
Cần bảo hiểm hàng hoá đường biển, dùng loại bảo hiểm phổ biến nhất trong
ngoại thương.
6. Những yếu tố tác động đến nhập khẩu gia vị của các nước.
- Cung và cầu là yếu tố quan trọng mà chủ yếu tác động đến xuất
nhập khẩu của các nước.
- Thị hiếu tiêu dùng gia vị của các thị trường tiêu thụ. Nhu cầu của
các nước nhập khẩu cả các nước công nghiệp phát triển và đang phát triển
về gia vị vẫn tăng, đây là cơ hội để các nước đẩy mạnh xuất khẩu…
- Các chính sách thương mại của các nước nhập khẩu trong đó đặc
biệt là chính sách thuế và phi thuế quan : đối với hàng gia vị, là sản phẩm
xuất khẩu chủ yếu của các nước đang phát triển và chậm phát triển và
không cạnh tranh trực tiếp với sản phẩm của các nước phát triển lên mức
thuế quan nhìn chung không cao và nhiều gia vị xuất khẩu được miễn thuế.
Nhưng do yêu cầu về vệ sinh, an toàn thực phẩm và môi trường rất cao, yêu
cầu ngặt nghèo về điều kiện quy cách phẩm chất lên đã cản trở lớn tới xuất
khẩu của các nước xuất khẩu…
- Tính cạnh tranh và các kênh phân phối trên các thị trường nhập
khẩu:
Ví dụ : Thị trường gia vị Châu Âu có tính cạnh tranh rất cao và do các
nhà chế biến, các nhà xay, nghiền lớn chi phối. Đối với một số phân đoạn
thị trường phát triển nhanh, có cơ hội cho các nhà xuất khẩu các sản phẩm
gia vị mà chất lượng đảm bảo độ tin cậy, đáp ứng được nhưng tiêu chuẩn
ngặt nghèo của EU và đảm bảo giao hàng đều đặn. Rất lên sử dụng các nhà
nhập khẩu, các đại lý hay môi giới, những người có thông tin tốt về xu
hướng mới nhất của thị trường, biết cách trưng bày, giới thiệu sản phẩm
nhằm thâm nhập thị trường thành công.
- Giá cả, các điều kiện giao hàng và thanh toán.
- Hoạt động quảng cáo xúc tiến xuất khẩu của các nhà xuất khẩu,
phân phối…
II. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ XUẤT KHẨU GIA VỊ CỦA VIỆT NAM.

1. Tình hình sản xuất và chế biến gia vị của Việt Nam.
1.1. Hạt tiêu
* Sản xuất:
Hạt tiêu đã được biết đến và dùng làm gia vị cách đây trên 3.000 năm.
Các đặc tính của hạt tiêu đã khiến mặt hàng gia vị này không những trở
thành một trong yếu tố cần thiết trong nghệ thuật ẩm thực của thế giới hiện
đại ngày nay, mà còn được ứng dụng trong dược phẩm.ở nước ta, thời gian
gần đây, cây hồ tiêu đang dần chiếm ưu thế trong mô hình kinh tế vườn
trang trại vì lợi ích kinh tế mang lại cao hơn so với các loại cây trồng khác

luanvan.online

Page 14


www.luanvan.online
như: cà phê, điều, cao su (cao hơn 1,5 lần). Hiện hồ tiêu tập trung nhiều ở
các tỉnh phía nam như: Bình Phước 8.246 ha; Đắc Lắc 8.000 ha; Bà RiạVũng Tàu 4.720 ha; Gia Lai 2.000 ha; Đồng Lai 4.370 ha; Bình Thuận
1.730 ha; Quảng Trị 2.025 ha; Bình Dương 890 ha; Kiên Giang 898 ha; Tây
Ninh 894 ha; Lâm Đồng 383 ha và một số tỉnh khác như: Quảng Bình, Phú
Yên, Quảng ngãi, TP Hồ Chí Minh, Bình Định, Khánh Hoà, Kon Tum…
cũng phát triển mạnh cây hồ tiêu, đưa tổng diện tích cây tiêu trong cả nước
hiện lên 50.000 ha, một con số khá lớn. Tuy nhiên, ngành sản xuất hồ tiêu
còn đang gặp nhiều khó khăn do người sản xuất đa số là các hộ nông dân
nhỏ, vốn ít nên việc đầu tư chăm sóc cũng như bảo quản sau thu hoạch còn
nhiều hạn chế. Dưới đây là kết quả cụ thể về sản xuất hạt tiêu.

Bảng số 4: Tình hình sản xuất hạt tiêu của Việt Nam thời kỳ 1996 – 2003
Đ/v: DT:1.000 ha; SL: 1.000 tấn
Năm
1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003
Diện tích

7,4

9,8

12,8

17,6

27,9

36,1

47,8

50,0

Sản lượng

10,5

13,0

15,9

31,0

39,2

60,0

80,0

88,0

Nguồn: Tổng cục thống kê, 2001 - 2003 đánh giá của Hiệp hội hồ tiêu VN
* Chế biến :
Hầu hết hạt tiêu sau khi thu hoạch từ người nông dân đều được phơi
và cất giữ theo phương pháp truyền thống (phơi khô tự nhiên trong bóng
râm) nên chất lượng không đều. Do vậy, sự đầu tư đồng bộ về sân phơi,
máy sấy hoặc bảo quản đúng quy trình là rất cần thiết. Tuy nhiên, cho đến
nay cũng chỉ có một số công ty có vốn đầu tư nước ngoài và một vài công ty
Việt Nam đầu tư vào thiết bị chế biến tiên tiến để sử lý hạt tiêu xô thành hạt
tiêu có chất lượng cao với công xuất chỉ đảm bảo được khoảng 30% tổng
sản lượng hạt tiêu xuất khẩu trong cả nước. Như vậy, đây đang là lĩnh vực
bỏ ngỏ cho ngành hồ tiêu Việt Nam trong việc phát triển một ngành công
nghiệp chế biến nhằm đáp ứng những đòi hỏi ngày càng khắt khe hơn về vệ
sinh an toàn thực phẩm của thị trường cũng như sự đa dạng hoá các sản
phẩm từ hạt tiêu.
1.2. Nhóm gia vị có chứa tinh dầu( quế, hồi, gừng, nghệ, ớt, tỏi ).
* Sản xuất :
Những năm 80 là thời kỳ nhóm hàng này phát triển mạnh về diện
tích. Cả nước thời gian đó có sản lượng trên 10.000 tấn quế thanh (tập trung
ở Yên Bái, Lạng Sơn và Quảng Nam – Quảng Ngãi ); 5.000 tấn hồi (chủ
yếu ở Lạng Sơn, Quảng Ninh , Cao Bằng ); tỏi, gừng, nghệ được trồng
nhiều tại các tỉnh đồng bằng sông Hồng, đặc biệt là tỏi và ớt với sản lượng
hàng chục ngàn tấn sấy khô. Nhưng từ năm 1990 trở lại đây, do thị trường

luanvan.online

Page 15


www.luanvan.online
tiêu thụ bị co hẹp, nên các loại cây gia vị trên đã bị thay thế bằng các loại
cây khác. Những địa phương trước đây có vùng tập trung lớn về tỏi, ớt,
nghệ như: Hưng Yên, Hải Dương, Thái Bình, Hải Phòng, nay đã chuyển
sang canh tác rau, củ vụ đông như cà chua, bắp cải, dưa chuột …
* Chế biến :
Nhóm hàng gia vị trên được xuất khẩu dưới dạng phơi, sấy khô (bột,
thái lát hoặc nguyên quả như ớt). Công nghệ chế biến chủ yếu là thủ công
theo phương pháp truyền thống. Do vậy, chất lượng chưa cao và không ổn
định. Đây là điểm yếu khiến nhóm hàng này không có sức cạnh tranh trong
cơ chế thị trường, nhất là đối với các mặt hàng cùng loại của Trung Quốc.
Chẳng hạn tỏi Việt Nam tuy thơm và hàm lượng tinh dầu cao hơn tỏi Trung
Quốc 1,5 lần nhưng do củ bé, năng suất thấp, nhiều tép vụn nên khi chế
biến, các lát tỏi hay bị vỡ vụn, màu sắc tối, giá thành cao gấp gần 2 lần tỏi
Trung Quốc nên dần mất khách hàng( hiện tỏi lát sấy khô Trung Quốc giá
thành 550USD/ tấn, VN là 900 - 1.000USD/ tấn). Tương tự, mặt hàng ớt
cũng vậy. Ớt bột Trung Quốc màu sắc đỏ tươi, rất hấp dẫn và giá rẻ hơn ớt
bột Việt Nam khoảng 15 - 20 USD/ tấn, trong khi ớt bột khô của Việt Nam
thường có lẫn những sắc thẫm, xỉn màu và dễ mốc mặc dù giữ được độ cay
đặc trưng nhưng khó hấp dẫn khách hàng.
2. Tình hình xuất khẩu gia vị của Việt Nam.
2.1. Khái quát chung tình hình xuất khẩu gia vị của Việt Nam.
Việt Nam nằm trong số các nước sản xuất và xuất khẩu gia vị truyền
thống của thế giới. Trong thời gian qua, với sự bùng nổ sản xuất hạt tiêu,
Việt Nam đã trở thành một trong ba nước sản xuất và cung cấp hạt tiêu đen
lớn nhất ra thị trường thế giới. Với tổng kim ngạch xuất khẩu các loại gia vị
gồm: hạt tiêu đen, quế, hồi, gừng, nghệ những năm 1999 - 2000 ở mức 147158 triệu USD/ năm, Việt Nam đã là một trong những nước cung cấp gia vị
chính của thế giới, nếu so với tổng kim ngạch xuất khẩu gia vị của thế giới
là khoảng 2,3-2,6 tỷ USD/năm thì Việt Nam chiếm thị phần khoảng 6,0-6,3%.
Còn nếu so sánh với tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam là 11,54 tỷ
USD (1999) và 14,45 tỷ USD (2000) thì xuất khẩu gia vị chiếm khoảng 1,31,6%. Như vậy, lợi thế so sánh hiển thị của Việt Nam trong xuất khẩu gia vị
là rất cao (4,6-5,5).
Trong thời gian 1996 - 2000, xuất khẩu các gia vị chính của Việt Nam
đã tăng từ 52,33 triệu USD lên 158 triệu USD tức là tăng gấp 3,3 lần, nhịp
độ tăng xuất khẩu trung bình hàng năm đạt xấp xỉ 25% đưa tỷ trọng xuất
khẩu của nhóm gia vị trong tổng kim ngạch xuất khẩu chung của đất nước
lên trên 1%. Tình hình cụ thể xuất khẩu gia vị của Việt Nam được thể hiện
qua (Bảng số 5).
Bảng số 5: Xuất khẩu gia vị của Việt Nam thời kỳ 1996 - 2000
Đơn vị: 1000 USD
Mã số HS Loại gia
1996
1997
1998
1999
2000

luanvan.online

Page 16


www.luanvan.online
vị
0904.11.00

46.440,2

65.658,1

64.957,7

139.070,6

146.281.0

0906.10.00

Hạt tiêu
đen
Quế

3.639,9

4.415,4

3.760,6

4.493,7

5.253,0

0909.10.00

Hồi

1.829,7

1.741,8

306,3

1.981,9

6.761.8

0910.10.00

Gừng

415,0

558,1

540,3

1.597,6

206,1

0910.30.00

Nghệ

5,6

6,8

63,2

6,4

18,9

Tổng 5 loại gia vị

52.384,4

72.380,2

69.629,1

147.150,2

158.250,8

Nhịp độ tăng qua năm %
Tổng xk của Việt nam
Tỷ trọng (%) XK gia vị
trong xuất khẩu chung

7.225.950

+38,2
9.185.000

-3,8
9.360.300

+111,3
11.540.000

+7,5
14.488.677

0,7

0,8

0,7

1,3

1,1

Nguồn: Tổng cục thống kê Việt Nam 1996 - 2000.
Cũng qua Bảng Số 5, chúng ta thấy xuất khẩu gia vị của Việt Nam
chủ yếu là xuất khẩu hạt tiêu, tỷ trọng áp đảo (88 - 92%) và kim ngạch xuất
khẩu tăng liên tục hàng năm thời gian 1996 -2000 của hạt tiêu đã góp phần
quyết định làm tăng xuất khẩu gia vị của Việt Nam thời gian qua.
2.2. Tình hình xuất khẩu hạt tiêu của Việt Nam.
Việt Nam sản xuất tiêu đen là chủ yếu. Tiêu thụ nội địa chỉ 5-10%
tổng sản lượng sản xuất hàng năm, trên 90% tham gia vào mậu dịch thế
giới. Khối lượng xuất khẩu hạt tiêu của Việt Nam không ngừng tăng trong
những năm qua: Năm 1998 cả nước xuất khẩu 15 ngàn tấn, chiếm khoảng
8% tổng khối lượng mậu dịch thế giới. Nhưng chỉ sau 3 năm (2001) khối
lượng tiêu xuất khẩu đạt 57 ngàn tấn, chiếm 25% mậu dịch tiêu của thế giới,
trở thành quốc gia đứng đầu về xuất khẩu hạt tiêu đen. Năm 2002 cả nước
xuất khẩu 78 ngàn tấn, chiếm gần 30% tổng khối lượng mậu dịch thế giới;
dự kiến đạt từ 80-100 ngàn tấn trong các năm 2003 - 2005.
Bảng số 6: Kết quả xuất khẩu mặt hàng hồ tiêu thời kỳ 1996 - 2002
Đ/v: KL: 1.000 tấn; GT: triệu USD
Các năm
Chỉ tiêu
1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002
Khối lượng

25,3

24,7

15,1

34,8

37,0

57,0

78,2

Giá trị

46,7

67,2

64,5 137,3 145,9

91,2

109,3

Nguồn: 1996 - 2000 Tổng cục Thống kê; 2001 - 2002 Tổng cục Hải quan

luanvan.online

Page 17


www.luanvan.online
Hiện có trên 30 quốc gia nhập khẩu sản phẩm hạt tiêu Việt Nam (theo
Hiệp hội hồ tiêu Việt Nam, sản phẩm tiêu của nước ta đã đến với thị trường
tiêu dùng của trên 70 nước trên thế giới). Ngoại trừ năm 1998, khối lượng
xuất khẩu hạt tiêu tăng liên tục từ năm 1995 đến nay, nhanh nhất trong 4
năm 1999 - 2002, bình quân tăng 25%/ năm.
Đặc biệt trong vài năm gần đây, khối lượng xuất khẩu trực tiếp tới
các thị trường lớn và khó tính như Hoa Kỳ, EU tăng nhanh: Trước năm
2001 chỉ chiếm tới 10% tổng khối lượng tiêu xuất khẩu hàng năm, năm
2002 đạt trên 15%. Các nước có khối lượng nhập khẩu sản phẩm hạt tiêu
của Việt Nam chiếm tỷ trọng lớn trong năm vừa qua gồm Hoa Kỳ: 11,2
ngàn tấn (15%); Hà Lan: 10 ngàn tấn (13%); Singapore: 8,2 ngàn tấn
(11%); CHLB Đức: 5,0 ngàn tấn (6,5%). Các tiểu Vương quốc Ả Rập thống
nhất, Liên bang Nga, Trung Quốc nhập với khối lượng từ 2 đến trên 5 ngàn
tấn. Dưới đây là cơ cấu của một số thị trường chính như (Bảng số 7).
Giá xuất khẩu hạt tiêu của Việt Nam biến động theo giá thị trường thế
giới. Theo tài liệu của tổng cục thống kê, thời kỳ năm 1996 - 2000 giá bình
quân đạt 3.345,8 USD/tấn; cao nhất là năm 1998 với mức 4.272 USD/tấn.
Năm 1999 - 2000 giảm xuống dưới 4.000 USD/tấn. Do áp lực cung tiếp tục
vượt cầu nên từ năm 2001 đến nay giá xuất khẩu hạt tiêu liên tục sụt giảm,
từ 1.600 USD/tấn năm 2001 xuống dưới 1.400 USD/tấn trong năm 2002.
Gía xuất khẩu biến động ảnh hưởng đến giá mua trong nước: năm
1998 giá 42-46 ngàn đồng/kg, lúc cao nhất năm 1999 lên trên 60-62 ngàn
đồng/kg, nhưng cuối năm 2000 giảm xuống 37-38 ngàn đồng/kg. Năm 2001
giá nội địa chỉ xung quanh 23-25 ngàn đồng/kg và tiếp tục trượt xuống mức
20 ngàn đồng/kg trong năm 2002. Sáu tháng đầu năm 2003 giá mua hồ tiêu
trong nước vào khoảng 1.800 đồng/kg và giá xuất khẩu chỉ trên dưới 1.350
USD/tấn (FOB).
Bảng số 7: Thị trường xuất khẩu hạt tiêu của Việt Nam
Đơn vị: KL: tấn; TG: triệu USD
Năm 2001
Năm 2002
Các thị trường
Khối lượng
Trị giá
Khối lượng Trị giá
Bắc Mỹ
3.291
5,67
11.811
17,82
Châu Âu
11.094
17,82
25.645
36,54
Châu Á
29.020
45,34
27.066
36,38
Châu Phi và Nam Mỹ
3.399
6,40
2.906
4,07
Trung Đông
3.228
5,47
4.199
5,55
Các vùng khác
6.990
10,537
6.588
8,95
Tổng cộng
57.022
91,237
78.155
109,31
Nguồn: Tổng cục Hải quan và Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam

luanvan.online

Page 18


www.luanvan.online
Gần đây, một số địa phương vùng Đông Nam Bộ chế biến hạt tiêu
trắng từ hạt tiêu đen đạt chất lượng khá, giá bán trong nước đạt trên 30 ngàn
đồng/kg, giá xuất khẩu 2.300 - 2400 USD/tấn (FOB).
Trong hoạt động xuất khẩu hạt tiêu, bước đầu các doanh nghiệp đã
thiết lập được kênh xuất khẩu hạt tiêu vào một số thị trường có nhu cầu lớn,
mở ra triển vọng phát triển sâu rộng hơn đối với thị trường hạt tiêu thế giới.
3. Những vấn đề tồn tại trong sản xuất và xuất khẩu gia vị của
Việt Nam.
3.1. Diện tích cây trồng không ổn định.
Như đã phân tích ở trên, các loại cây gia vị hầu hết đều tăng giảm
theo giá cả thị trường mà không có quy hoạch cũng như định hướng rõ ràng.
Chẳng hạn, thời kỳ 1995 - 2000 hạt tiêu xuất khẩu rất được giá, nên đã kích
thích việc phát triển diện tích cây hồ tiêu một cách ồ ạt (hiện 50.000 ha đây là diện tích đến năm 2010 theo kế hoạch). Theo đó sản xuất và số lượng
xuất khẩu cũng tăng mạnh. Nếu như năm 1998 Việt Nam mới xuất khẩu
được 18.000 tấn hạt tiêu, thì đến năm 2002 nước ta đã xuất khẩu được
80.000 tấn, gấp hơn 4 lần, nhưng giá trị kim ngạch không tăng tương ứng do
giá xuất khẩu giảm nhiều so với các năm 1995 - 1999. Về phía Nhà nước
cũng muốn tăng sản xuất và xuất khẩu trong khi chưa tính kỹ về thị trường
và hiệu quả sản xuất. Do đó chưa kiểm soát chặt chẽ sự tăng trưởng diện
tích trồng và lượng hạt tiêu xuất khẩu.
3.2. Thiếu dự báo chính xác về thị trường.
Nước ta mới bước vào nền kinh tế thị trưòng nên cả nước, người
nông dân và các nhà chế biến, kinh doanh đều chưa có kinh nghiệm và rất
yếu trong công tác dự báo thị trường. Doanh nghiệp hoạt động xuất nhập
khẩu thấy lãi là làm, sự nghiên cứu chiến lược lâu dài cho thi trường còn
yếu. Về phía nông dân, phần lớn là sản xuất nhỏ, trình độ thông tin còn lạc
hậu, tiếp xúc ít, gặp nhiều trở ngại trong tìm hiểu thị trường, nên nhiều khi
họ phát triển sản xuất theo kiểu “phong trào”, thấy người khác làm thu lãi
lớn là họ cũng làm theo, không tính đến hiệu quả lâu dài cũng như sự ổn
định của mặt hàng đó. Ví dụ, từ năm 1998, hầu hết các nước sản xuất hồ
tiêu đều tăng rất mạnh diện tích cây tiêu (trung bình từ 30 - 40%/năm).
Người trồng tiêu Việt Nam hầu như không nắm được thông tin này, nên
cùng thời gian này, diện tích trồng tiêu của ta cũng tăng nên quá nhanh. Kết
quả là cung vượt cầu khá lớn (20-30%), và đương nhiên là giá bị giảm
mạnh, gây thiệt hại cho người sản xuất và cả nhà xuất khẩu.
3.3. Chính sách bảo hiểm nông sản còn hạn chế.
Nhóm hàng gia vị thuộc loại hàng nông sản ở Việt Nam, phụ thuộc
nhiều vào diễn biến thời tiết và nhiều yếu tố khác nên những năm được mùa
thì giá giảm, mất mùa thì giá tăng. Đặc biệt đối với hạt tiêu, rủi ro rất cao vì
sự biến động giá rất lớn so với nhiều loại nông phẩm khác như gạo, hạt
điều, cao su…trong khi thời gian qua, chính sách bảo hiểm cho ngành hàng

luanvan.online

Page 19


www.luanvan.online
hạt tiêu gần như bị lãng quên. Đây cũng chính là yếu tố khiến nhiều nhà
xuất khẩu Việt Nam e ngại, không dám gắn bó chặt chẽ với mặt hàng này.
Qua khảo sát 4 doanh nghiệp đạt kim ngạch xuất khẩu hạt tiêu trên 10 triệu
USD/năm ở Hà nội, họ đều có chung một quan điểm: không đầu tư lớn vào
nhóm hàng gia vị, nhất là hạt tiêu. Lý do là độ mạo hiểm cao, có thể thu lãi
lớn nhưng cũng có thể mất nghiệp vì mặt hàng này. Chẳng hạn, khi mua vào
gặp thời điểm giá thấp (khoảng 40.000 đồng/kg), lúc xuất khẩu được giá
(khoảng 120.000 đồng/kg), lợi nhuận thu về lớn. Nếu ngược lại, thiệt hại lên
đến hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng (tuỳ thuộc vào khối lượng hàng
xuất đi), rất dễ bị trắng tay.
Các doanh nghiệp đó cũng cho biết rằng, hạt tiêu là mặt hàng có thể
dự trữ được do quy trình bảo quản không tốn kém và phức tạp như một số
hàng nông sản khác như gạo, cà phê, nhưng ít ai dám làm. Nguyên nhân lại
vẫn là giá cả tăng giảm thất thường với độ chênh lệch quá lớn (lên xuống từ
15-20 USD/tấn, thậm chí có thời điểm 100 - 200 USD/tấn, trong khi mặt
hàng gạo xuất khẩu mức chênh lên xuống chỉ 2-3 USD/tấn).
Trên thực tế, hiện các công ty bảo hiểm không mặn mà lắm với lĩnh
vực sản xuất nông sản nói chung và hàng gia vị nói riêng. Tại Việt Nam,
hiện chỉ có một công ty là Groupama (100% vốn nước ngoài, nhận giấy
phép từ cuối năm 2001) kinh doanh các sản phẩm bảo hiểm thuộc lĩnh vực
nông nghiệp, nông thôn.Nhưng phạm vi rủi ro được bảo hiểm cũng còn hạn
chế, chủ yếu là những rủi ro có thể kiểm soát được hoặc xảy ra với tần suất
rất thấp. Nhìn chung, ở Việt Nam hiện chưa có quỹ bảo hiểm về năng suất
cây trồng cũng như về giá các mặt hàng. Thời gian qua, Nhà nước đã có một
số chính sách để bảo hiểm và trợ giá cho một số hàng nông sản nhưng mới
tập trung vào các mặt hàng như gạo cà phê là hai mặt hàng được đánh giá có
giá trị kim ngạch lớn, trực tiếp ảnh hưởng tới sản xuất và đời sống của nhiều
hộ nông dân. Còn mặt hàng hạt tiêu xuất khẩu, từ năm 2002 bắt đầu được
hưởng chính sách xuất khẩu 100 đồng/1 USD. Nhưng theo các doanh
nghiệp, mức thưởng này không đủ bù đắp sự thua lỗ khi giảm giá.
Tuy nhiên theo thời gian, hạt tiêu đã trở thành một trong số 6 mặt
hàng xuất khẩu nông sản chủ lực của Việt Nam (bao gồm: gạo, cà phê, cao
su, hạt điều, hạt tiêu và rau quả), đồng thời theo đề nghị của Hiệp hội hồ
tiêu Việt Nam, ngày 20/5/2003, Bộ Tài chính đã có công văn đồng ý thành
lập quỹ bảo hiểm xuất khẩu hồ tiêu. Quỹ có tư cách pháp nhân, con dấu
riêng và do Bộ Tài chính quản lý. Đối tượng tham gia quỹ này có thể mở
rộng ra các doanh nghiệp chưa phải là thành viên của hiệp hội. Mức thu phí
tham gia được tính không quá 0,6% doanh thu xuất khẩu của doanh nghiệp,
riêng năm 2003 là 0,25%.
3.4. Chưa có hợp đồng bao tiêu sản phẩm hoặc tính khả thi trong
thực hiện hợp đồng còn thấp giữa người sản xuất và doanh nghiệp xuất
khẩu.

luanvan.online

Page 20


www.luanvan.online
Phần lớn việc mua các mặt hàng gia vị trong nước các doanh nghiệp
đều thông qua các đầu mối tư nhân nên còn bị động nhiều về số lượng và
giá cả. Hợp đồng có thể được ký kết, nhưng việc phá vỡ hợp đồng bị xảy ra
thường xuyên do tác động của nhiều đối tác theo kiểu: ai trả giá cao hơn thì
bán cho người đó.
Phân tích rõ hơn biện pháp này thực sự chưa phát huy tác dụng trong
sản xuất hàng xuất khẩu bởi 3 lý do.
Thứ nhất là sản xuất hàng gia vị của Việt Nam còn khá manh mún.
Để có đủ hàng hoá, trong nhiều trường hợp doanh nghiệp phải ký hợp đồng
và theo dõi tiến độ thực hiện hợp đồng của rất nhiều hộ nông dân, đòi hỏi
nhiều thời gian và chi phí.
Thứ hai, doanh nghiệp chỉ có thể ký hợp đồng dài hạn với người sản
xuất khi họ có đầu ra ổn định. Trong khi bối cảnh kinh doanh nhiều biến
động như hiện nay, việc có đầu ra ổn định rất ít. Đã thế trên thực tế thường
xảy ra chuyện người sản xuất (hộ nông dân) không thực hiện đúng theo hợp
đồng đã cam kết, sản xuất hàng không đúng chất lượng, hoặc từ chối giao
hàng cho doanh nghiệp để bán thẳng ra thị trường khi thấy giá cao hơn, bỏ
qua những đầu tư đã nhận trước của doanh nghiệp như giống, cách thức
chăm sóc, phân bón, khiến nhiều doanh nghiệp bị thua thiệt hàng trăm triệu
đồng, và không có hàng để giao cho đối tác dẫn đến mất bạn hàng.
3.5. Ở thế bị động trong hoạt động kinh doanh.
Mặc dù là nước đứng đầu thế giới về xuất khẩu hạt tiêu nhưng hoạt
động của các doanh nghiệp Việt Nam trong lĩnh vực này còn bị phụ thuộc
nhiều vào biến động giá trên thị trường thế giới. Các doanh nghiệp xuất
khẩu hạt tiêu Việt Nam về tổng thể chưa đủ sức chi phối thị trường quốc tế,
không tạo được thế chủ động. Theo các doanh nghiệp kinh doanh hàng gia
vị, nguyên nhân là do Việt Nam chủ yếu là xuất nguyên liệu thô, chưa xây
dựng một thương hiệu riêng cho hàng gia vị Việt Nam, chưa có công nghiệp
chế biến hạt tiêu tương xứng với tầm vóc của mình.
3.6. Thiếu các cơ sở chế biến.
Mặc dù đã được sản xuất và xuất khẩu với số lượng lớn nhưng Việt
Nam đang thiếu các cơ sở chế biến hàng gia vị, nhất là hạt tiêu lên chúng ta
chỉ xuất khẩu nguyên liệu thô. Vài năm gần đây, Vinafimex (Tổng công ty
xuất nhập khẩu nông sản thực phẩm) có quan hệ với một đối tác nước ngoài
cho ra đời một cơ sở chế biến hạt tiêu sạch xuất khẩu, đã nâng được giá xuất
khẩu lên 20% so với xuất thô, nhưng số lượng chưa nhiều (mới chiếm 30%
tổng lượng hạt tiêu xuất khẩu hàng năm của nước ta). Một số doanh nghiệp
phía Bắc cũng có ý tưởng tìm đối tác liên doanh nhằm xây dựng nhà máy
chế biến hạt tiêu tại phía Nam cho tiêu dùng nội địa và xuất khẩu (tiêu xay)
nhưng sau khi tìm hiểu họ cho rằng chi phí quá tốn kém, nhất là trong việc
xây dựng thương hiệu cho mặt hàng mà hiệu quả cuối cùng khó đạt được
(rủi ro nhiều), trong khi xuất khẩu nguyên liệu thô dễ hơn nhiều. Vì vậy,

luanvan.online

Page 21


www.luanvan.online
hiện trong thị trường nội địa, hạt tiêu xay đóng thành lọ nhỏ bán với giá rẻ
(2.000 – 8.000 đồng/lọ) được bán khá chạy, nhưng là hàng của Trung Quốc.
4. Phân tích các điểm mạnh, điểm yếu, các nguy cơ và cơ hội
xuất khẩu gia vị của Việt Nam.
4.1. Điểm mạnh:
Về chất lượng: Hương vị tốt, có độ đậm, hiện có khoảng 20% lượng
tiêu xuất khẩu đã đảm bảo chất lượng tiêu sạch của ASTA, Xuất khẩu sang
EU và Mỹ.
Về giá cả: Có sức cạnh tranh về giá so vối sản phẩm của các đối thủ
cạnh tranh do điều kiện canh tác thuận lợi, năng suất cao, giá thành sản xuất
thấp (đặc biệt là hạt tiêu).
Về phương thức thanh toán: Buôn bán chính ngạch thanh toán chủ
yếu theo phương thức L/C nên đảm bảo chắc chắn trong việc thu tiền hàng,
nhưng khối lượng buôn bán tiểu ngạch vẫn lớn và những rủi ro trong thanh
toán tiền hàng còn lớn.
Về phương thức kinh doanh: Đã mở rộng mạng lưới xuất khẩu trực
tiếp sang các thị trường châu Âu và Mỹ.
Về các biện pháp và chính sách khuếch trương xuất khẩu: Đã có
nhiều nỗ lực trong những năm qua của nhà nước và doanh nghiệp nhằm tìm
kiếm và mở rộng thị trường xuất khẩu...
4.2. Điểm yếu:
Về chất lượng: không đồng đều, sản xuất phân tán, sản phẩm đạt tiêu
chuẩn chất lượng cao chưa nhiều, còn nhiễm bẩn gia vị, dạng sản phẩm xuất
khẩu còn đơn giản, chưa có nhiều sản phẩm có giá trị gia tăng cao xuất
khẩu...
Về giá cả: Giá cả xuất khẩu còn thấp so với giá quốc tế do chưa có
nhiều kinh nghiệm trong kinh doanh và do cạnh tranh thiếu lành mạnh (tổ
chức nguồn hàng, phương thức thu gom, bán hàng chưa tốt...)
Về phương thức thanh toán: Do thiếu linh hoạt trong phương thức
thanh toán và kinh doanh nên chưa xây dựng được quan hệ đối tác bền vững
để mở rộng và thâm nhập mạnh mẽ hơn vào thị trường quốc tế.
Về phương thức kinh doanh: Xuất khẩu chủ yếu vẫn qua trung gian
nên hạn chế trong việc nắm bắt được nhu cầu, thị hiếu của thị trường để có
biện pháp thích ứng sản phẩm và đảm bảo phát triển bền vững.
Về các biện pháp và chính sách khuếch trương xuất khẩu: Kinh phí
cho xúc tiến xuất khẩu của Nhà nước và doanh nghiệp còn hạn hẹp, năng
lực và kỹ năng xúc tiến xuất khẩu và marketing xuất khẩu còn hạn chế.
4.3. Cơ hội:
Thị trường gia vị thế giới còn có điều kiện mở rộng do ngành công
nghiệp chế biến thực phẩm còn tiếp tục phát triển, đặc biệt thị trường các
nước đang phát triển. Bên cạnh đó ngành dịch vụ nhà hàng và tiêu thụ gia
đình vẫn tiếp tục tăng nhu cầu về gia vị.

luanvan.online

Page 22


www.luanvan.online
Việt Nam có lợi thế so sánh rất lớn trong sản xuất và xuất khẩu gia vị
như tiêu, quế...
Gia vị Việt Nam có điều kiện tăng cường thâm nhập thị trường các
nước nhập khẩu gia vị lớn như Mỹ, EU, Nhật bản, Trung Đông, Trung
quốc… nhờ tác động của việc tăng cường hội nhập kinh tế quốc tế.
Việc gia nhập Cộng đồng Hạt tiêu Quốc tế (IPC) hiện nay mà trong
tương lai sẽ là Cộng đồng Gia vị Quốc tế sẽ giúp chúng ta tăng cường phối
hợp với các nước sản xuất, xuất khẩu lớn khác để duy trì phát triển ổn định
của thị trường, đảm bảo hiệu quả hoạt động sản xuất, xuất khẩu gia vị của
đất nước…
4.4. Thách thức:
Tốc độ tăng trưởng của thị trường gia vị thế giới không lớn . Hơn
nữa, thị trường gia vị thế giới hầu như đã ổn định,…
Thị trường xuất khẩu của Việt Nam chưa ổn định và chưa vững chắc.
Cạnh tranh xuất khẩu gia vị trên thế giới ngày càng khốc liệt; So
sánh với các đối thủ cạnh tranh thì chúng ta kém họ về mặt thực tiễn kinh
doanh và chưa có các chương trình xúc tiến gia vị hiệu quả ở nước ngoài.
Yêu cầu của các thị trường nhập khẩu gia vị ngày càng cao và các
tiêu chuẩn đối với sức khoẻ và vệ sinh an toàn thực phẩm được đặt lên hàng
đầu, chúng ta chưa có kinh nghiệm đối phó với các hàng rào bảo hộ mậu
dịch của các nước công nghiệp phát triển.

luanvan.online

Page 23


www.luanvan.online
CHƯƠNG III
MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM ĐẨY MẠNH XUẤT
KHẨU GIA VỊ CỦA VIỆT NAM TRONG
THỜI GIAN TỚI
Những tháng đầu năm 2003 hoạt động xuất khẩu hàng gia vị của Việt
Nam đã có phần chững lại do các nước Trung đông và các tiểu Vương quốc
Ả rập có nhiều biến động do cuộc chiến I-rắc. Tuy nhiên, với sự phục hồi
kinh tế trong khu vực sau chiến tranh, mặt hàng gia vị vẫn có nhiều cơ hội
để thâm nhập và mở rộng thị phần tới các thị trường này. Mặt khác xu
hướng dùng nhóm hàng gia vị này trong chế biến dược phẩm đang lan
nhanh sang các nước châu Mỹ. Ngay tại thị trường trong nước, gừng, nghệ,
quế, hồi hiện không đủ cung cho cầu. Theo hội Dược Việt Nam, hiện các
nhà sản xuất thuốc đông dược Việt Nam mỗi năm phải nhập khẩu từ Trung
Quốc hàng nghìn tấn gừng và hoa hồi. Đây là cơ sở để có thể phát triển sản
xuất và xuất khẩu gia vị trong thời gian tới.
Tuy nhiên, với thực tế sản xuất và xuất khẩu nhóm hàng này trong
những năm qua, Chính phủ cùng ngành gia vị cần có những định hướng,
biện pháp thiết thực để nâng cao hiệu quả trong xuất khẩu hàng gia vị.
I. MỘT SỐ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN GIA VỊ CỦA VIỆT NAM TRONG
THỜI GIAN TỚI.

1. Trong sản xuất.
Diện tích cây trồng phải có định hướng rõ ràng và ổn định. Việc phát
triển diện tích các loại cây gia vị, đặc biệt là hồ tiêu cần xoay quanh hạt
nhân quan trọng nhất đó là nhu cầu của thị trường trong nước và quốc tế
(mặt bằng, chủng loại, số lượng, chất lượng). Không để tình trạng hiện nay
là chạy theo số lượng dẫn đến tình trạng khủng hoảng thừa, gây áp lực hạ
giá hoặc gieo trồng một cách tự phát, để khi giá xuống thì chặt tiêu trồng
cây khác, khi thấy giá lên bỏ cây khác trồng tiêu.
Giải quyết vấn đề giống: Việc phát triển hồ tiêu trong những năm tới
phải gắn với nhu cầu thị trường, giữ được chữ tín đối với khách hàng.
Khách hàng nào cũng đòi hỏi chất lượng cao, ổn định. Giống tốt là một
trong những yếu tố quyết định chất lượng hàng hoá.
Ứng dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật vào sản xuất như: kỹ thuật
canh tác, giống, phòng dịch bệnh, bảo vệ môi trường… nhằm nâng cao năng
suất, chất lượng cho gia vị xuất khẩu.
2. Trong chế biến, bảo quản.
Phát triển công nghệ sau thu hoạch: Sản phẩm gia vị xuất khẩu của
Việt Nam hiện nay chưa có tác động của công nghệ sau thu hoạch (phơi sấy,
bảo quản, phân loại, sơ chế, chế biến, bao bì, đóng gói). Vì vậy, tỷ lệ hao
hụt cao, chất lượng không đều, giá cả thấp. Để nâng cao sức cạnh tranh của
loại sản phẩm này, các ngành, các cấp, các doanh nghiệp cần quan tâm cả về

luanvan.online

Page 24


www.luanvan.online
chính sách, đầu tư vốn, khoa học công nghệ và cán bộ khoa học kỹ thuật cho
các hoạt động này.
Đầu tư khâu chế biến sản phẩm: Phát triển công nghiệp chế biến
bao gồm cả công nghệ hiện đại và giản đơn là yêu cầu cấp thiết để nâng cao
giá trị gia tăng và sức ép tiêu thụ theo mùa vụ. Đồng thời xúc tiến đầu tư
xây dựng các nhà máy hiện đại, đạt tiêu chuẩn quốc tế; Triển khai chương
trình chế biến hồ tiêu sạch, giảm thiểu việc xuất khẩu hạt thô. Có chính sách
hỗ trợ người sản xuất mua máy móc thiết bị sấy, bảo quản và chế biến quy
mô nhỏ.
Xây dựng kho bảo quản, chế biến hàng gia vị: Cải tạo và xây dựng
mới hệ thống kho bảo quản, nâng công suất kho chứa đáp ứng nhu cầu bảo
quản hàng gắn liền với diện tích trồng. Tạo điều kiện cao hơn trong việc vay
vốn tín dụng, ưu đãi về giá thuê đất là nhà xưởng chế biến các mặt hàng gia
vị khác nhằm nâng cao giá trị xuất khẩu, đồng thời khuyến khích các doanh
nghiệp tư nhân tham gia lưu thông nhóm hành này trong nước và xuất khẩu.
3. Trong xuất khẩu.
Đa dạng hoá sản phẩm gia vị xuất khẩu theo nhu cầu thị trường. Sẵn
sàng đáp ứng mọi nhu cầu gia vị của khách hàng về chủng loại, phẩm cấp,
quy mô… Ngoài ra, cần chú ý sản xuất và xuất khẩu những mặt hàng gia vị
có giá trị cao.
Đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu thị trường để có những định hướng
cụ thể cho người sản xuất gia vị. Tăng cường các hoạt động xúc tiến xuất
khẩu trên quy mô quốc gia nhằm tìm kiếm cơ hội xuất khẩu. Tăng cường
hội nhập thị trường thế giới, tiếp thu các thông lệ buôn bán quốc tế của
ngành hàng, duy trì sự có mặt thường trực trên thị trường, tăng thị phần gia
vị của Việt Nam trên thị trường quốc tế, xúc tiến mở rộng thị trường hạt
tiêu.
Trên cơ sở các hiệp định song phương và đa phương được ký giữa
Chính phủ Việt Nam với các nước Mỹ, Trung Quốc. Chính phủ tạo cho các
doanh nghiệp Việt Nam cần có những đối sách khai thác triệt để các thị
trường này. Đồng thời phát triển xuất khẩu sang những thị trường tiêu thụ
gia vị lớn như EU, Nhật Bản…
II. MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU GIA VỊ
CỦA VIỆT NAM RA THỊ TRƯỜNG THẾ GIỚI.

1. Tổ chức lại sản xuất theo hướng kinh tế trang trại, quy hoạch
vùng sản xuất tập trung đối với một số gia vị chính cho chế biến xuất
khẩu:
Để có thể xuất khẩu gia vị với khối lượng lớn, chất lượng ổn định và
thuận tiện trong ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ thì nên tiến
hành tổ chức lại các vùng sản xuất gia vị tập trung trên cơ sở 7 vùng sinh
thái đã được xác định ở nước ta và trên cơ sở các vùng chuyên canh các cây
gia vị đã hình thành, nghiên cứu, ứng dụng các mô hình trồng trọt cây gia vị

luanvan.online

Page 25


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×