Tải bản đầy đủ

THỰC TRẠNG và GIẢI PHÁP NHẰM đẩy MẠNH XUẤT KHẨU sản PHẨM NÔNG sản VIỆT NAM vào THỊ TRƯỜNG mỹ

www.luanvan.online
LỜI NÓI ĐẦU
Nền kinh tế Việt Nam đang trong tiến trình hội nhập với kinh tế khu vực và
thế giới, với phương châm “ Đa dạng hoá quan hệ, đa phương hoá thị trường”
thông qua con đường xuất khẩu để nâng cao tính cạnh tranh và hiệu quả của sự
phát triển. Mỹ là một thị trường có ảnh hưởng lớn đối với sự phát triển kinh tế thế
giới và kinh tế khu vực. Đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trường này chẳng những tạo
điều kiện thuận lợi để kinh tế Việt Nam phát triển đẩy nhanh tiến trình hội nhập,
mà còn gia tăng sự phát triển và nâng cao dần tính cạnh tranh của hàng hoá Việt
Nam.
Mỹ là một thị trường lớn nhất thế giới, Mỹ là thị trường với dung lượng
hàng nhập khẩu rất đa dạng và phong phú về mẫu mã, chủng loại và chất lượng.
Tuy nhiên, cạnh tranh trên thị trường Mỹ rất quyết liệt. Hàng hoá của Mỹ tự do
nhập khẩu từ 150 nước.
Hàng xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Mỹ có tốc độ tăng khá nhanh
về kim ngạch cũng như chủng loại sản phẩm. Hiện Việt Nam đứng hàng thứ 72
trong số các nước có doanh số xuất khẩu sang Mỹ. Sau khi Hiệp định Thương mại
Việt Nam – Hoa Kỳ được ký kết vào ngày 13/07/2000 và được Quốc hội hai nước
phê chuẩn ngày 11/12/2001, doanh số xuất khẩu sang Mỹ đều tăng nhanh ở các
mặt hàng như giày dép, thuỷ sản, hàng may mặc, hàng nông sản, thủ công mỹ
nghệ… Tuy nhiên, sức cạnh tranh của các mặt hàng xuất khẩu Việt Nam còn thấp

hơn so với hàng hoá của các đối thủ cạnh tranh như Trung Quốc, Thái Lan,
Mêxicô, Philippines… Muốn đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trường Mỹ, trong điều
kiện nền kinh tế của Việt Nam đang ở mức phát triển thấp, cần phải nghiên cứu kỹ
thị trường này để nâng cao sức cạnh tranh.
Để xuất khẩu sang thị trường Mỹ phát triển bền chắc và lâu dài. Các doanh
nghiệp không chỉ trông chờ vào qui chế tối huệ quốc khi hiệp định Thương mại
Việt Nam – Hoa Kỳ có hiệu lực, mà còn phải nghiên cứu kinh nghiệm thâm nhập

luanvan.online

Page 1


www.luanvan.online
thành công vào thị trường Mỹ của các nước để đạt hiệu quả nâng cao sức cạnh
tranh cho sản phẩm của mình.
Các doanh nghiệp Việt Nam trong qúa trình kinh doanh đã xuất khẩu được
sản phẩm của mình sang thị trường Mỹ và nhiều thị trường khác trong khu vực và
thế giới. Đáng chú ý như sản phẩm nông sản, thuỷ sản, các sản phẩm thủ công mỹ
nghệ … Đặc biệt là hàng nông sản đã được xuất sang thị trường Mỹ với một số
lượng khá lớn. Mỗi mặt hàng đưa vào thị trường Mỹ đều có những điểm mạnh,
điểm yếu, có những cơ hội tốt để phát triển, nhưng cũng có những nguy cơ đe doạ.
Tuy nhiên điều thấy rõ là sức cạnh tranh của sản phẩm nông sản xuất khẩu vào thị
trường Mỹ của các doanh nghiệp Việt Nam chưa cao, chưa phát huy được hết
những lợi thế của sản phẩm do việc xuất khẩu sản phẩm nông sản chủ yếu là
những sản phẩm thô.
Để giải quyết vấn đề trên em đã chọn đề tài luận văn:
THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU SẢN
PHẨM NÔNG SẢN VIỆT NAM VÀO THỊ TRƯỜNG MỸ
Kết cấu luận văn ngoài mở đầu và kết luận gồm 3 chương:
Chương I: Thị trường Mỹ và cơ hội của các doanh nghiệp xuất khẩu
nông sản Việt Nam.
Chương II: Thực trạng hoạt động xuất khẩu nông sản Việt Nam vào thị
trường Mỹ.
Chương III: Giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu hàng nông sản vào thị
trường Mỹ của các doanh nghiệp Việt Nam.

luanvan.online

Page 2



www.luanvan.online
CHƯƠNG I:
THỊ TRƯỜNG MỸ VÀ CƠ HỘI CỦA CÁC DOANH NGHIỆP
XUẤT KHẨU NÔNG SẢN VIỆT NAM
I. Khái quát chung về nước Mỹ và thị trường nông sản của Mỹ
Mỹ là một quốc gia có lịch sử hình thành non trẻ. Nước Mỹ có diện tích
khoảng 9,3 triệu km2, là nước có diện tích lớn thứ tư trên thế giới sau Nga, Canađa
và Trung Quốc. Mỹ nằm ở trung tâm Châu lục Bắc Mỹ; phía Bắc giáp Canada,
phía Nam giáp Mêhicô, phía đông giáp Đại Tây Dương và phía Tây giáp Thái Bình
Dương.
Mỹ là quốc gia có nền kinh tế lớn nhất thế giới. Với dân số vào khoảng
284,5 triệu người (cuối năm 2001) sức mua khoảng 7000 tỷ USD/ năm, GDP năm
1999 vào khoảng 9256 tỷ USD . Năm 2000, kim ngạch xuất khẩu của Mỹ vào
khoảng 781 tỷ USD, kim ngạch nhập khẩu khoảng 1258 tỷ USD. Sản xuất công
nghiệp Mỹ chiếm khoảng 20 % sản lượng công nghiệp toàn thế giới. Lao động
nông nghiệp chiếm 2 % dân số nhưng nó đáp ứng nhu cầu trong nước, đồng thời
xuất khẩu mỗi năm khoảng 50 tỷ USD. Với thu nhập GDP bình quân đầu người
ước khoảng 32.000 USD, dân Mỹ được xem là dân có sức tiêu dùng lớn nhất trong
các nước có nền công nghiệp phát triển. Theo nghiên cứu của một nhóm chuyên
gia Liên Hợp Quốc thì nếu sức tiêu dùng của các gia đình Nhật, EU là 1, thì của
các gia đình Mỹ là 1,7.
Về chất lượng hàng hoá nhập khẩu vào Mỹ rất linh hoạt, vì phương châm
kinh doanh thương mại của Mỹ là “ tiền nào của nấy”. Dân Mỹ có mức sống rất đa
loại, nên có hệ thống cửa hàng cho người có thu nhập cao, cửa hàng cho người có
thu nhập thấp. Chính vì vậy, hàng nhập khẩu vào Mỹ rất đa dạng, đa loại từ nhiều
nước khác nhau phục vụ cho các phân khúc thị trường khác nhau.
Nước Mỹ cũng có nền nông nghiệp rất phát triển. Nhờ có diện tích lãnh thổ
rộng lớn, có nhiều miền khí hậu thuận lợi, công nghệ sinh học phát triển khả năng
ứng dụng cao. Chính phủ Mỹ giàu có hàng năm giành trên 10 tỷ USD tài trợ cho
phát triển nông nghiệp. Chính vì vậy tất cả các ngành nông nghiệp của Mỹ về
trồng trọt, chăn nuôi, thuỷ sản, chế biến nông sản đều rất phát triển. Xuất khẩu
nông sản năm 2001 mang về cho nước Mỹ trên 46 tỷ USD, Mỹ đứng đầu thế giới

luanvan.online

Page 3


www.luanvan.online
về xuất khẩu lúa mỳ, bắp, thịt các loại, đậu tương…,đứng thứ ba thế giới về xuất
khẩu gạo, thuỷ sản, nước trái cây…
Mỹ cũng là nước nhập khẩu nhiều nông sản nhất thế giới, hàng năm Mỹ
nhập khẩu trên dưới 10 tỷ USD rau, củ, quả; nhập khẩu khoảng 3,5 tỷ USD cà phê;
nhập khẩu trên 9 tỷ USD cao su; thịt các loại khoảng trên 2,5 tỷ USD; nhập khẩu
các sản phẩm chế biến từ ngũ cốc khoảng 1,5 tỷ USD… Tương tự như các mặt
hàng khác, nước Mỹ nhập khẩu nông sản rất đa dạng về chủng loại, trong đó nhiều
loại Việt Nam có khả năng cung cấp cho thị trường Mỹ.
Trên thị trường Mỹ, có nhiều mặt hàng nông sản được tiêu thụ với số lượng
lớn. Tuy nhiên, với nền nông nghiệp phát triển nên nhu cầu về tiêu thụ hàng nông
sản có thể tự đáp ứng được. Có một số mặt hàng mà nền nông nghiệp Mỹ chưa thể
đáp ứng được đó là:
- Cà phê

- Chè

- Hạt tiêu

- Cao su

- Nhân điều…
II. Nhu cầu nhập hàng nông sản vào thị trường Mỹ và định hướng chiến lược
của các doanh nghiệp Việt Nam.
1. Tiềm năng sản xuất hàng nông sản ở Việt Nam.
Việt Nam có tiềm năng khá lớn trong việc sản xuất hàng nông sản thể hiện ở
các điểm sau:
Về đất đai:
Việt Nam có diện tích 330.363 km2, tiềm năng đất nông nghiệp của là 10
-11,157 triệu ha với 8 triệu hecta (ha) cây trồng hàng năm (đất trồng lúa khoảng
5,4 triệu ha, 2,3 triệu ha trồng cây lâu năm). Hiện nay, nước ta mới chỉ sử dụng
65% quỹ đất nông nghiệp. Trong đó 5,6 triệu ha cho cây trồng hàng năm, cây lâu
năm là 0,86 triệu ha, 0,33 triệu ha đồng cỏ tự nhiên và 17 triệu ha mặt nước.Việt
Nam có một diện tích lớn đất bị xói mòn, thoái hoá. Cụ thể: Vùng Bắc Bộ 5% tổng
diện tích, Khu 4 cũ 35% tổng diện tích, Đồng Bằng Nam Bộ 34% tổng diện tích.
Nếu đầu tư cải tạo diện tích này sẽ rất thuận tiện cho việc phát triển cây công
nghiệp dài ngày như cao su, hạt tiêu, cà phê.
Vùng Đồng Bằng Sông Hồng và Đồng Bằng Sông Cửu Long có diện tích đất
đưa vào sử dụng khá cao lần lượt là 93% và 82% tổng diện tích của cả vùng nhưng

luanvan.online

Page 4


www.luanvan.online
hệ số sử dụng đất mới chỉ đạt 1,5 lần do tình trạng thâm canh trong nông nghiệp
còn lạc hậu với sự yếu kém về hệ thống thuỷ lợi. Do vậy nước ta vẫn có thể khai
thác được vùng đồng bằng màu mỡ này nếu biết đầu tư phát triển sản xuất theo
chiều sâu. Đặc biệt những vùng đất còn hoang hoá ở các vùng khác cũng cần tích
cực đầu tư tạo tiềm lực cho sản xuất nông nghiệp.
Về khí hậu.
Việt Nam có khí hậu nhiệt đới gió mùa do ảnh hưởng sâu sắc của chế độ gió
mùa Châu Á. Khí hậu Việt Nam rất đa dạng, phân biệt rõ rệt từ miền Bắc vào miền
Nam. Miền Bắc có mùa đông lạnh. Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Đồng Bằng
Sông Cửu Long có khí hậu kiểu Nam Á. Đây là điều kiện khí hậu thuận lợi để đa
dạng hoá các loại cây trồng. Ngoài ra tiềm năng nhiệt độ, độ ẩm và gió dồi dào
phân bổ khá đồng đều trên phạm vi cả nước. Tiềm năng nhiệt của nước ta được
xếp vào dạng giàu có với số giờ nắng cao, cường độ bức xạ lớn, độ ẩm tương đối
trong năm lớn hơn 80%, lượng mưa khoảng 1800 - 2000 mm/năm là điều kiện lý
tưởng cho nhiều loại cây trồng sinh trưởng và phát triển.
Vị trí địa lý và các cảng khẩu.
Từ trước đến nay, một khối lượng lớn hàng nông sản xuất khẩu của Việt Nam
được vận chuyển bằng đường biển. So với các phương thức vận tải quốc tế bằng
đường sắt, đường ống và đường hàng không thì phương thức vận tải này có nhiều
thuận lợi hơn, thông dụng hơn và có mức cước phí rẻ hơn.
Trong thực tiễn chuyên chở bằng đường biển, các doanh nghiệp Việt Nam có
nhiều thuận lợi nổi bật. Đường biển Việt Nam có hình chữ “S”, hệ thống cảng biển
nói chung đều nằm sát đường hàng hải quốc tế trải dọc từ Bắc, Trung, Nam, có thể
hành trình theo tất cả các chuyến đi Đông Bắc Á, Đông Nam Á, Thái Bình Dương,
Trung cận Đông, Châu Phi, Châu Mỹ. Một số cảng có khả năng bốc xếp hàng
xuống tàu lớn, có hệ thống kho bảo quản tốt, lại gần đường hàng hải quốc tế.
Về nguồn nhân lực.
Dân số nước ta là gần 80 triệu người, cơ cấu dân số trẻ với trên 80% sống
bằng nghề nông. Đây là một lực lượng lao động hùng hậu cung cấp cho khu vực
nông nghiệp. Mặc dù chất lượng lao động của Việt Nam còn thấp hơn so với nhiều
quốc gia khác trên thế giới nhưng con người Việt Nam với bản chất cần cù sáng

luanvan.online

Page 5


www.luanvan.online
tạo, ham học hỏi là tiềm năng lớn góp phần vào chất lượng lao động ngành nông
nghiệp Việt Nam.
Tình hình kinh tế của Việt Nam với các chính sách nông nghiệp.
Với mục đích hoà nhập vào đời sống kinh tế thế giới và tiến tới việc mở rộng
thị trường xuất khẩu cho hàng hóa xuất khẩu, Việt Nam đã tích cực tham gia vào
các tổ chức quốc tế và khu vực.
Tháng 7 năm 1995 Việt Nam đã trở thành thành viên chính thức của ASEAN
và đã ký kết các văn kiện của hiệp hội như hiệp định khung về tăng cường hợp tác
ASEAN, tham gia vào khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA), phấn đấu gia
nhập WTO. Ngoài ra Việt Nam còn xúc tiến thương mại nhằm cung cấp cho các
nhà sản xuất những thông tin đầy đủ về thị trường xuất khẩu như trung tâm xúc
tiến thương mại OSAKA và ROMA.
Ngoài những điều kiện thuận lợi trên, với quan điểm của Đảng và Nhà nước
Việt Nam, xem nông nghiệp là mặt trận hàng đầu nên việc sản xuất, chế biến, xuất
khẩu hàng nông sản cũng được chú trọng và quan tâm. Việc ưu đãi đầu tư trong và
ngoài nước vào lực lượng sản xuất nông sản đã và đang tạo được động lực mới
cho sự phát triển của ngành này. Việc đẩy mạnh áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật
vào sản xuất cũng tạo được những bước đột phá.
2. Dự báo tiềm năng xuất khẩu hàng nông sản Việt Nam vào thị trường Mỹ.
Dự báo được xây dựng trên hai cơ sở quan trọng. Đó là, chiến lược phát triển
kinh tế xã hội của Việt Nam thời kỳ 2001 – 2010 và chỉ thị của Thủ tướng chính
phủ về chiến lược phát triển hàng hoá xuất nhập khẩu của Việt Nam giai đoạn
2001 – 2010.
+ Chiến lược phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam thời kỳ 2001-2000.
Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX quyết định chiến lược phát
triển kinh tế xã hội của Việt Nam trong 10 năm đầu của thế kỷ XXI (2001-2010) là
“ Chiến lược đẩy mạnh Công nghiệp hoá- Hiện đại hoá theo định hướng xã hội chủ
nghĩa, xây dựng nền tảng để đến 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công
nghiệp”. Mục tiêu tổng quát của chiến lược 10 năm (2001-2010) là đưa nước ta ra
khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời sống vật chất, văn hoá, tinh thần
của nhân dân, nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, tạo nền tảng đến
năm 2020 đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại.

luanvan.online

Page 6


www.luanvan.online
Để thực hiện được mục tiêu của chiến lược phát triển kinh tế xã hội trong giai
đoạn từ 2001-2010, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX cũng nêu rõ định hướng
phát triển kinh tế đối ngoại trong đó có định hướng phát triển hoạt động xuất khẩu
của Việt Nam. Cụ thể về xuất khẩu:
- Tăng tổng kim ngạch xuất khẩu. Tạo thị trường ổn định cho một số mặt hàng
nông sản- thực phẩm và công nghiệp có khả năng cạnh tranh, tìm kiếm các
thị trường cho mặt hàng xuất khẩu mới, nâng cao chất lượng cho các mặt
hàng xuất khẩu.
- Phấn đấu đạt tổng kim ngạnh xuất khẩu 5 năm tới đạt 114 tỷ USD, trong đó
nhóm hàng nông lâm thuỷ sản chiếm 30 % tổng kim ngạch XK, tăng bình
quân hàng năm 16,2 %.
+ Chiến lược phát triển xuất nhập khẩu thời kỳ 2010-2020.
Để thực hiện chiến lược, mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội nói chung và
định hướng phát triển kinh tế đối ngoại nói riêng của Đại hội Đảng IX, ngày 27
tháng 10 năm 2000, Thủ tướng Chính phủ đã ra chỉ thị số 22/2000/CT-TTg về
chiến lược phát triển xuất nhập khẩu hàng hoá và dịch vụ thời kỳ 2001-2010. Chỉ
thị khẳng định: “ Chiến lược phát triển xuất nhập khẩu hàng hoá và dịch vụ thời
kỳ 2001-2010, nhất là xuất khẩu phải là chiến lược tăng tốc toàn diện, phải có
những khâu đột phá với bước đi vững chắc… tiếp tục chủ trương dành ưu tiên cao
nhất cho xuất khẩu” Chỉ thị nêu rõ:
- Xuất khẩu hàng hoá và dịch vụ thời kỳ 2001-2010 phải đạt mức tăng trưởng
bình quân từ 15%/năm trở lên… phấn đấu cân bằng cán cân thương mại vào
những năm 2009-2010 và xuất siêu vào thời kỳ sau 2010.
-

Giảm xuất khẩu hàng chế biến thô, tăng tỷ trọng hàng chế biến sâu bằng
công nghệ mới…

-

Đẩy mạnh hơn nữa xuất khẩu trực tiếp vào các thị trường có sức mua lớn
như Mỹ, EU…

3. Nhu cầu nhập hàng nông sản vào thị trường Mỹ.
Thị trường Mỹ là một thị trường nhập khẩu mới, đầy tiềm năng đối với hàng
hoá nói chung của Việt Nam. Căn cứ vào thực trạng xuất khẩu hàng hoá Việt Nam
sang Mỹ trong thời gian qua, căn cứ vào định hướng chiến lược phát triển xuất
nhập khẩu của Việt Nam giai đoạn 2001-2010, đặc biệt, căn cứ vào chính sách chế

luanvan.online

Page 7


www.luanvan.online
độ qui chế điều tiết hoạt động XNK giữa hai nước đã đạt được thoả thuận trong
Hiệp Định Thương Mại song phương có thể dự báo rằng, riêng đối với thị trường
này, kim ngạnh hàng hoá Việt Nam xuất sang Mỹ sẽ tăng 15% hàng năm trong ba
năm đầu (sau khi Hiệp Định có hiệu lực) và 18% cho ba năm tiếp theo và giữ ở vị
trí tăng lên 15% cho đến hết năm 2010.
Bảng 1: Dự báo tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu hàng hoá Việt
Nam sang Mỹ
Đơn vị tính: %
Năm
2000
2001-2004 2005-2007 2008-2010
Tốc độ tăng trưởng bình
8
15*
18*
>15
quân liên hoàn (%)
Nguồn: (Báo cáo Thương Vụ Việt Nam tại Mỹ)
Ghi chú: (*) là tốc độ tăng trưởng bình quân cho mỗi năm của cả thời kỳ 3 năm
Nhu cầu về các mặt hàng nông sản trên thị trường Mỹ
- Cà phê:Tổng nhập của Mỹ đối với các loại cà phê năm 2000 là 3,726 tỷ
USD năm 2001 tăng lên 3,928 tỷ USD. Dự kiến trong 10 năm nữa, nhu cầu
nhập khẩu của Mỹ sẽ tăng khoảng 10%/năm ( Báo cáo Thương vụ Việt Nam
tại Mỹ). Nhu cầu tiêu dùng cà phê của Mỹ rất cao khoảng 17,8 triệu bao
(bao 60 ký) năm 2000 18 triệu bao năm 2001 và còn tiếp tục tăng trong
những năm tiếp theo. Hàng năm Mỹ chỉ sản xuất được khoảng 250000 bao
tức 15000 tấn/năm. Nếu giá cả và chất lượng cạnh tranh tốt các doanh
nghiệp Việt Nam có thể tăng xuất khẩu vào Mỹ theo nhu cầu của thị trường,
ít nhất với mức tăng bình quân (10-15%/năm), đạt khoảng 350 triệu USD
vào năm 2010.
- Hạt tiêu: Hàng năm Mỹ nhập khẩu số lượng khá lớn hạt tiêu chưa xay và đã
xay. Trên thế giới nhập khẩu 202 ngàn tấn, trị giá khoảng 931 triệu USD,
trong đó Mỹ nhập khẩu 43,3 ngàn tấn (22% thị phần) khoảng 198 triệu USD.
Mặt hàng này Việt Nam thâm nhập vào Mỹ chậm hơn cà phê, nhưng từ
những năm tới, khả năng tăng xuất khẩu mặt hàng này sẽ cao vì Trung Quốc
và Tây Ban Nha, những nước hiện đang đứng trên Việt Nam về XK mặt
hàng này lại không có nhiều hạt tiêu như Việt Nam.
- Hạt điều: Thị trường Mỹ cũng tiêu thụ mạnh loại mặt hàng này dưới dạng
thô và chế biến. Từ năm 1996, Việt Nam có điều xuất khẩu sang thị trường

luanvan.online

Page 8


www.luanvan.online
Mỹ. Năm 2001 đạt 32,48 triệu USD ở mặt hàng điều, đứng thứ ba sau Ấn độ
và Brazil trên thị trường Mỹ.
- Chè các loại: Hàng năm Mỹ nhập khẩu các loại chè xanh và đen, trung bình
130 triệu USD/ năm. Giai đoạn 2000-2010, Việt Nam có thể tăng đều đặn
20%/năm nếu tăng được xuất khẩu trực tiếp và có thể đạt 3 triệu USD vào
năm 2010.
- Các mặt hàng gia vị khác: Mỹ là thị trường có nhiều người gốc Châu Á và
có nhiều doanh nghiệp nhỏ của Việt kiều nhập khẩu vào Mỹ, trong những
năm sau này có thể tăng nhanh mặt hàng này, tới năm 2010 có thể đạt giá trị
xuất khẩu 1 triệu USD.
- Cao su: Việt Nam đứng thứ năm trên thế giới về sản xuất và xuất khẩu cao
su thiên nhiên. Mỹ hàng năm nhập khẩu trên dưới 1 tỷ USD cao su thiên
nhiên và trên 9 tỷ sản phẩm cao su.
- Mặt hàng rau quả tươi và chế biến: là nước có nền nông nghiệp lớn nhất
thế giới và có nhiều loại rau quả với số lượng lớn, nhưng hàng năm Mỹ cũng
là nước nhu cầu nhập khẩu khá lớn rau quả tươi và chế biến. Hàng năm Mỹ
nhập khẩu khoảng 2,7 tỷ USD rau tươi, 2,3 tỷ USD rau quả khô và đóng
hộp, 3,5 tỷ USD trái cây và các loại hạt ăn được. Các mặt hàng Việt Nam
xuất khẩu sang Mỹ là tỏi, đậu xanh, đậu phộng, dứa đóng hộp, chuối khô…
trị giá xuất khẩu từng hợp đồng nhỏ.
4. Định hướng của các doanh nghiệp Việt Nam.
Trong giai đoạn hiện nay, các doanh nghiệp Việt Nam đang có thuận lợi lớn
trong việc xuất khẩu hàng nông sản sang thị trường Mỹ, đó là Hiệp Định thương
mại Việt Nam- Hoa Kỳ đã được ký kết và các loại hàng nông sản như cà phê nhân,
chè, hạt tiêu các loại, cao su thiên nhiên thuế được hưởng hay không được hưởng
Qui chế Tối huệ quốc ( Most Favoured Nation- MFN ) đều bằng 0.
Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Mỹ năm 2001 mới đạt
khoảng 900 triệu USD, trong khi đó khả năng nhập khẩu của thị trường Mỹ lớn
khoảng 1300 tỷ USD/năm (Việt Nam mới chỉ chiếm 0,07% thị phần nhập khẩu của
Mỹ).
Thời gian qua, một số hàng nông sản của Việt Nam như cà phê, hạt tiêu, chè,
quế, hạt điều đã có mặt trên thị trường Mỹ và đứng thứ 3 đến thứ 9 trong các nước
có hàng xuất khẩu sang thị trường Mỹ .

luanvan.online

Page 9


www.luanvan.online
Tương lai trong vòng 5 năm đến 10 năm nữa kim ngạch các mặt hàng này của
các doanh nghiệp Việt Nam còn tăng lên theo hướng :
Hạt tiêu của Việt Nam sẽ tăng kim ngạch , vượt qua Trung Quốc , Tây Ban
Nha để trở thành 1 trong 5 nước xuất khẩu hạt tiêu lớn nhất vào thị trường Hoa kỳ .
Chè đen của Việt Nam có khả năng tăng kim ngạch trung bình trên 20% /năm
trên thị trường Hoa Kỳ.
Hạt điều của Việt Nam có sản lượng trên dưới 30.000 tấn hàng năm, có thị
trường khá ổn định với 2 thị trường lớn hiện nay là Hoa Kỳ và Trung Quốc tiêu thụ
hàng năm 70% lượng nhân điều xuất khẩu, còn lại Việt Nam bán cho Australia và
các nước Châu âu.
Riêng các mặt hàng chưa chế biến như gạo , bắp , đậu nành , hoa quả,…
xuất khẩu sang Mỹ bị hạn chế do Mỹ cũng là nước sản xuất nông sản lớn của thế
giới về các loại này.
Cà phê Việt nam xuất khẩu sang Mỹ hiện nay đã đạt khoảng 40.000 tấn /năm,
chủ yếu là cà phê hạt. Các doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình giao lưu buôn
bán với Mỹ sẽ phải học hỏi kỹ thuật công nghệ chế biến cà phê để có thể xuất khẩu
được cà phê đã qua chế biến.
Theo như định hướng, trong giai đoạn tiếp theo các doanh nghiệp Việt Nam
sẽ phát triển xuất khẩu sang thị trường Mỹ những mặt hàng nông sản chế biến sâu
và có hàm lượng công nghệ cao.
III. Những thời cơ và thách thức đối với xuất khẩu hàng nông sản Việt Nam
vào thị trường Mỹ.
+ Những thời cơ:
Mỹ là thị trường rộng lớn với số dân 284,5 triệu người và là một trong
những nước có mức thu nhập bình quân đầu người cao nhất thế giới.
Hiệp định Thương mại Việt Nam- Hoa Kỳ có hiệu lực, các doanh nghiệp
xuất khẩu Việt Nam sẽ thuận lợi trong việc mở rộng thị trường tiêu thụ hàng nông
sản, đặc biệt một số hàng nông sản chủ lực của Việt Nam góp phần nâng kim
ngạch xuất khẩu, cải thiện cán cân xuất nhập khẩu trong quan hệ thương mại với
Mỹ. Mặt hàng rau tươi xuất sang Mỹ chênh lệch giữa MFN và không có MFN là
10-50%, nên khi có MFN, doanh nghiệp Việt Nam có thể xuất khẩu hàng chục

luanvan.online

Page 10


www.luanvan.online
triệu USD rau quả tươi sang Mỹ, nếu đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng, an toàn vệ
sinh thực phẩm nghiêm ngặt của Mỹ. Hiện nay mỗi năm, Việt Nam xuất khẩu sang
Mỹ khoảng 30 triệu USD hạt điều, kim ngạch này có thể tăng lên gấp đôi, nếu các
doanh nghiệp sản xuất và chế biến mặt hàng này đáp ứng đòi hỏi của chất lượng.
Chính phủ Việt Nam đang có nhiều chính sách và biện pháp hỗ trợ cho mặt
hàng nông sản xuất khẩu: Hỗ trợ nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, hỗ trợ xây
dựng qui hoạch, hỗ trợ đầu tư, hỗ trợ xúc tiến thương mại…Những hỗ trợ này góp
phần tăng tiềm lực cho các doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu vào thị
trường Mỹ.
+ Những thách thức:
Mỹ tăng cường kiểm soát thông qua các tiêu chuẩn như: GMP, ISO,
HACCP, an toàn vệ sinh thực phẩm… trong sản xuất và chế biến mặt hàng nông
sản khi đưa vào thị trường Mỹ. Muốn đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật đối với hàng
nông sản thì phải quan tâm từ khâu chọn giống, kỹ thuật chăm sóc, kỹ thuật thu
hoạch và xử lý sau thu hoạch, bảo quản, vận chuyển… Trong khi đó sản xuất kinh
doanh mặt hàng này của Việt Nam còn rất lạc hậu, mang tính hàng hoá thấp.
Mặc dù hiệp định Thương Mại Việt Nam- Hoa Kỳ có hiệu lực, hàng hoá
Việt Nam vào Mỹ sẽ được hưởng MFN nhưng chưa ở mức cao và thường xuyên,
vẫn phải cạnh tranh quyết liệt với các hàng hoá của Trung Quốc, của các nước
ASEAN và nhiều nước khác trên thị trường Mỹ, trong cuộc chiến này giá cả và
chất lượng mang tính quyết định. Hàng nông sản của Việt Nam với chủng loại
tương tự nhưng có chất lượng thấp hơn và giá thành cao hơn, khó có thể cạnh tranh
với hàng hoá các nước nói trên vốn đã có mặt tại thị trường Mỹ trước hàng hoá của
Việt Nam hàng chục năm.
Nước Mỹ là một nước có nền nông nghiệp phát triển có năng xuất cao, là
nước hàng năm nhập khẩu hàng tỷ USD hàng nông sản. Cho nên hàng nông sản
của Việt Nam phải cạnh tranh được với các hàng nông sản của các doanh nghiệp
Mỹ mới có thể có được chỗ đứng trên thị trường.
Luật pháp Mỹ qui định, tất cả mọi vấn đề có liên quan đến việc nhập khẩu
hàng hoá từ nước ngoài vào đều thuộc thẩm quyền của Chính Phủ liên Bang, Bộ
thương Mại, Văn phòng Đại diện thương mại, uỷ ban Thương Mại Quốc Tế, và cụ

luanvan.online

Page 11


www.luanvan.online
thể nhất là Hải quan Mỹ là những cơ quan có trách nhiệm về vấn đề này. Các giấy
tờ cần xuất trình trong qui trình nhập hàng vào Mỹ gồm: giấy nhập khẩu hải quan,
hoá đơn thương mại, danh mục kiện hàng (nếu có), giấy tờ khác theo yêu cầu cụ
thể của Chính quyền Liên bang hay địa phương. Mỹ có rất nhiều qui định luật chặt
chẽ và chi tiết trong buôn bán, các qui định về chất lượng, kỹ thuật… Vì thế, khi
các nhà xuất khẩu Việt Nam chưa nắm rõ hệ thống qui định về luật lệ của Mỹ
thường cảm thấy khó làm ăn tại thị trường này. Một số qui định của Mỹ về vấn đề
nhập khẩu: Nhãn hiệu và nhãn thương mại, hạn ngạch nhập khẩu, làm thủ tục hải
quan. Luật chống bán phá giá, vấn đề gian lận thương mại…
- Tại thị trường Mỹ, yếu tố giá cả đôi khi có sức cạnh tranh hơn chất lượng
sản phẩm. Người tiêu dùng Mỹ thường không muốn trả tiền theo giá niêm yết.
Hàng hoá bán tại Mỹ thường phải kèm theo dịch vụ sau bán. Số lượng và chất
lượng dịch vụ này là điểm mấu chốt cho sự tín nhiệm đối với người bán. Các nhà
kinh doanh tại thị trường Mỹ phải chấp nhận cạnh tranh gay gắt. Người tiêu dùng
Mỹ thường nôn nóng, nhưng lại mau chán, vì thế nhà sản xuất phải sáng tạo và
thay đổi nhanh chóng đổi mới cải tiến đối với sản phẩm của mình.
Như vậy, những qui định ngặt nghèo của Mỹ về hàng nhập khẩu là những
rào cản phi thuế đối với các doanh nghiệp Việt Nam. Nếu chất lượng hàng hoá
không tăng và giá cả không hạ thì việc tăng kim ngạch và cơ cấu hàng hoá xuất
khẩu của Việt Nam tại thị trường Mỹ là một vấn đề nan giải.

luanvan.online

Page 12


www.luanvan.online
CHƯƠNG II
THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU SẢN PHẨM NÔNG SẢN
VIỆT NAM VÀO THỊ TRƯỜNG MỸ
I. Tình hình hoạt động kinh doanh nông sản Việt Nam vào thị trường Mỹ
1. Kim ngạch một số mặt hàng nông sản của Việt Nam xuất khẩu vào thị
trường Mỹ.
Một số mặt hàng nông sản của Việt Nam như cà phê, hạt tiêu, chè, quế, hạt
điều… đã có mặt trên thị trường Mỹ, đứng hàng thứ 3 đến thứ 9 trong số các nước
có hàng nhập khẩu vào thị trường Mỹ. Xét về cơ cấu xuất khẩu, hàng nông sản
chiếm phần chủ yếu và thường tập trung vào một số mặt hàng ở bảng 2.
Bảng 2: Kim ngạch một số mặt hàng nông sản của Việt Nam vào thị
trường Mỹ
Đơn vị tính: 1000 USD
Nhóm hàng
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
1. Quả và
901
7.973
15.900 23.400
23.700
51.100
50.400
hạt
2. Cà phê,
143.455 110.910 108.208 142.600 100.100 155.300 151.600
chè, gia vị
3. Ngũ cốc
5
5.845
20.995
5.300
5.472
6.421
6.956
4. Chế phẩm
từ ngũ cốc,
412
1.150
1.828
1.890
2.005
2.200
2.305
bột mỳ
5. Chế phẩm
195
1.987
2.917
3.152
3.428
3.076
4.784
từ rau
6. Cao su và
sản phẩm từ
1.572
564
3.031
2.900
3.500
2.400
4.781
cao su
Nguồn : Hải quan Mỹ và cơ sở dữ liệu của Uỷ ban thương mại quốc tế Hoa
Kỳ (USITC).
Cà phê:
Cà phê là mặt hàng có giá trị kim ngạch lớn nhất. Hàng năm, nước ta xuất
khẩu với kim ngạch đều trên 100 triệu USD ( số lượng khoảng 40000 tấn/năm).
Việt Nam bắt đầu xuất khẩu cà phê Robusta vào Mỹ từ năm 1994 và ngay năm đầu

luanvan.online

Page 13


www.luanvan.online
tiên đã đạt 32 triệu USD. Sau khi suy giảm vào các năm 1997, 1998 (nguyên nhân
là do giá cà phê trên thị trường thế giới có biến động) kim ngạch đã tăng trở lại vào
năm 1999 đạt 142,6 triệu USD. Hiện nay, Việt Nam đã vươn lên đứng thứ 7 về giá
trị trong số các nước xuất khẩu cà phê vào Mỹ (theo số liệu thống kê của Hải Quan
Mỹ).
Mặt hàng chè:
Năm 1998 Việt Nam xuất sang Mỹ 842 ngàn USD đừng hàng thứ 15 trong
số các nước xuất khẩu chè vào thị trường Mỹ. Năm 2001 xuất khẩu chè đã đạt kim
ngạch trên 1 triệu USD. Do thuế nhập khẩu chè đen là 0% cho cả MFN và nonMFN nên chè đen của ta có khả năng tăng kim ngạch trung bình 20% năm trên thị
trường Mỹ trong thời gian tới.
Hạt tiêu:
Mặt hàng này có mặt tại thị trường Mỹ sau mặt hàng cà phê, năm 2000 đạt
kim ngạch 3,8 triệu USD. Năm 2002 tăng lên 4,2 triệu USD đứng thứ 7 trong số
các nước xuất khẩu hạt tiêu vào Mỹ. Hạt tiêu Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ chủ
yếu là loại hạt tiêu đen, loại chưa xay chưa nghiền. Trong thời gian tới, Việt Nam
sẽ tăng kim ngạch, vượt qua Trung Quốc và Tây Ban Nha để trở thành 1 trong 5
nước xuất khẩu hạt tiêu lớn nhất vào thị trường Mỹ.
Quế:
Đây là sản phẩm có mức thuế non-MFN là 0% nên mặt hàng này năm 1996
xuất khẩu sang Mỹ đã đạt 878 ngàn USD. Năm 1998 giảm xuống còn 596 ngàn
USD nhưng vẫn đứng hàng thứ 3 trong số các nước xuất khẩu quế vào Mỹ. Năm
2002 kim ngạch đã lên tới 984 ngàn USD. Dự kiến đến năm 2005 Việt Nam sẽ
xuất khẩu sang Mỹ khoảng 2 triệu USD chiếm 40% kim ngạch xuất khẩu quế của
Việt Nam.
Cao su:
Doanh số xuất khẩu ở mặt hàng cao su còn nhỏ. Năm 1998 cả hai nhóm mặt
hàng cao su thiên nhiên và sản phẩm cao su Việt Nam đưa vào thị trường Mỹ đạt
giá trị kim ngạch 3 triệu USD. Tuy có giá trị kim ngạch tăng trong những năm tiếp
theo đến năm 2002 đạt 4,781 triệu USD nhưng so với kim ngạch của các nước
Đông Nam á

luanvan.online

Page 14


www.luanvan.online
như Malaysia, Indonesia, Thái Lan thì còn rất nhỏ. Năm 2001, kim ngạch xuất
khẩu cao su thiên nhiên của Thái Lan là 247 triệu USD, sản phẩm cao su là 546
triệu USD.
Rau và chế phẩm từ rau:
Một số mặt hàng như quả hạt ăn được, rau quả chế biến và thực phẩm chế
biến cũng được xuất sang Mỹ. Trong đó thực phẩm chế biến đạt kim ngạch 17,8
triệu USD vào năm 2001. Trong sản phẩm quả và hạt ăn được thì hạt điều là sản
phẩm chủ yếu. Năm 1996 kim ngạch xuất khẩu sản phẩm này đạt 7,6 triệu USD tới
năm 2002 đạt 32 triệu USD. Hiện nay, hạt điều có thị trường khá ổn định với hai
thị trường lớn là Mỹ và Trung Quốc.
2. Thực trạng sức cạnh tranh mặt hàng nông sản của Việt Nam xuất khẩu
vào thị trường Mỹ.
Sức cạnh tranh của sản phẩm nông sản Việt Nam so với các nước cùng xuất
khẩu mặt hàng này chủ yếu là về hai khía cạnh: giá cả và chất lượng.
Về mặt hàng cà phê, Mỹ là thị trường tiêu thụ cà phê lớn, các doanh nghiệp
Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ luôn gặp phải sự cạnh tranh gay gắt về giá cả với các
nước xuất khẩu cà phê khác, đặc biệt là từ những nước bạn hàng quen thuộc của
Mỹ như Brazil, Colombia, Mêhicô… Trên thực tế, Việt Nam chủ yếu trồng cà phê
Robusta (khoảng 95% diện tích) trong khi thị trường Mỹ lại chuộng giống cà phê
Arabica hơn mặc dù giá mua bán loại cà phê này trên thế giới thường cao hơn gấp
1,5 lần cà phê Robusta. Riêng với cà phê Robusta, Việt Nam đã xuất khẩu sang Mỹ
chủ yếu là loại II, chiếm đến 80%. Giá cà phê loại II thường rất thấp (giá tháng
12/2001 chỉ có 430 USD/tấn) do chất lượng không cao, có đến 5% hạt bể, nên kim
ngạch xuất khẩu cà phê Việt Nam thu được thấp hơn các nước khác. Bên cạnh đó
Mỹ là thị trường khó tính đòi hỏi chất lượng cao, nếu Việt Nam không cố gắng
nâng cao chất lượng cà phê, thực hiện xuất khẩu cà phê loại I chiếm tỷ trọng cao
hơn thì sẽ rất khó đứng vững trên thị trường này, cũng như khó có thể duy trì được
mức kim ngạch hiện nay.Tuy nhiên theo dự báo của các chuyên gia kinh tế thì
trong vài năm sắp tới, tình hình cung ứng cà phê sẽ vượt cầu trên thế giới nói
chung và ở Mỹ cũng không tránh khỏi xu hướng đó, cho nên giá xuất khẩu cà phê
sẽ còn giảm nữa và đặc biệt là giá cà phê Robusta của Việt Nam sẽ chịu ảnh hưởng
rất lớn.

luanvan.online

Page 15


www.luanvan.online
Mặt hàng chè của Việt Nam xuất khẩu vào Mỹ có kim ngạch tăng theo từng
năm. Thị trường Mỹ hàng năm tiêu thụ rất lớn chè túi và chè hộp, sản phẩm chè
của Việt Nam đưa vào thị trường Mỹ lại chủ yếu là chè đen và chè xanh. Chất
lượng chè của Việt Nam còn thấp hơn các nước như Băngladet, Srilanca…
Hạt tiêu và quế là hai sản phẩm có kim ngạch lớn xuất khẩu vào Mỹ. Chất
lượng của các mặt hàng này không thua kém nhiều so với các nước sản xuất hạt
tiêu lớn nhất thế giới nhưng khó khăn lớn nhất đối với sự phát triển của cây tiêu là
thị trường tiêu thụ. Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ phần nhiều là loại hạt tiêu thô,
chưa qua chế biến nên giá cả còn thấp.
Xuất khẩu cao su sang Mỹ Các doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu là cao su tự
nhiên giá cả và chất lượng còn thấp so với các nước cạnh tranh là Thái Lan,
Indonexia.
Hạt điều hiện nay Việt Nam có kim ngạch xuất khẩu sang thị trường Mỹ
đứng thứ ba sau Ấn Độ và Brazil. Chất lượng điều của Việt Nam không thua kém
so với đối thủ cạnh tranh. Nhưng kim ngạch còn thấp hơn so với các nước trên nên
các doanh nghiệp Việt Nam cần phải mở rộng thị trường tiêu thụ và có những giải
pháp để đẩy mạnh xuất khẩu mặt hàng này sang Mỹ.
Về sản phẩm hoa quả tươi hiện các doanh nghiệp Việt Nam chưa đưa được
sản phẩm này sang thị trường Mỹ. Nếu muốn nhập khẩu hoa qua tươi vào Mỹ phải
được sự cho phép của cơ quan Giám định Động Thực vật Hoa Kỳ (APHIS). Hiện
cơ quan này vẫn chưa chính thức cho phép nhập các sản phẩm rau, quả tươi từ Việt
Nam, vì họ vẫn chưa có thông tin và nghiên cứu đầy đủ về các loại sâu bọ có trên
những sản phẩm rau, quả tươi đến từ Việt Nam. Cơ quan APHIS chỉ cho phép
nhập khẩu các sản phẩm rau, quả tươi từ Việt Nam sau khi họ nhận được những
thông tin chính thức từ phía Việt Nam và sau khi nghiên cứu xác định được rằng
các sản phẩm đó có thể được nhập khẩu vào Mỹ mà không du nhập các loại sâu bọ
có hại.
Những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sức cạnh tranh một số mặt hàng nông
sản Việt Nam vào thị trường Mỹ còn thấp có thể kể đến một số nguyên nhân chủ
yếu sau đây:
Cà phê, do khoảng cách địa lý giữa Mỹ và Việt Nam khá xa, nên chi phí vận
chuyển từ Việt Nam sang Mỹ còn rất cao. Nước Mỹ lại nằm sát trung tâm cà phê
hàng đầu của thế giới: Brazil, Colombia, Mehico, El Sanvado… với chi phí vận tải

luanvan.online

Page 16


www.luanvan.online
thấp hơn. Thị trường Mỹ đã quen tiêu thụ cà phê Arabica, nên chưa mặn mà với cà
phê Robusta của Việt Nam, trong khi Việt Nam sản xuất chủ yếu là cà phê Robusta
(95% diện tích) làm cho sức cạnh tranh của cà phê Việt Nam bị hạn chế trên thị
trường Mỹ. Các doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng này của Việt Nam hầu như
chưa tiếp cận trực tiếp với thị trường Mỹ, mà chủ yếu thông qua các nhà thương
mại Mỹ như Cargill, Mercon… có trụ sở đóng tại Việt Nam. Điều này đã làm hạn
chế khả năng tìm kiếm đối tác, mở rộng khả năng tiêu thụ và phân phối cà phê qua
các đại lý.
Kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng cao su sang Mỹ chưa cao vì công nghiệp
chế biến sản phẩm cao su của Việt Nam chưa phát triển, chất lượng sản phẩm chưa
cao. Chất lượng mủ cao su của Việt Nam chưa tốt so với các nước trong khu vực,
còn nhiều tạp chất, chất lượng không đồng đều. Sản phẩm cao su Việt Nam còn
thiếu thương hiệu nổi tiếng. Giá sản phẩm cao su thiên nhiên của Việt Nam còn
cao hơn so với các nước cạnh tranh.
Mặt hàng rau quả tươi và chế biến còn bị hạn chế do: Nước Mỹ ở quá xa nên
thời gian vận chuyển dài, cước phí vận tải cao, trong khi kỹ thuật bảo quản chế
biến sau thu hoạch đối với rau quả và trái cây của Việt Nam bị hạn chế, cho nên rất
khó đưa sản phẩm mang tính cạnh tranh cao vào Mỹ. Thị trường Mỹ yêu cầu rất
khắt khe đối với chất lượng rau quả nhập khẩu, phải qua các khâu xin phép, giám
định sâu bệnh, vệ sinh an toàn thực phẩm rất chặt chẽ, đây được xem là rào cản kỹ
thuật đối với các doanh nghiệp Việt Nam. Mức thuế nhập khẩu đánh vào mặt hàng
rau, củ, quả có xuất xứ từ Việt Nam cũng là những yếu tố làm giảm sức cạnh tranh
của hàng hoá ở nhóm này trên thị trường Mỹ.
Công nghệ sau thu hoạch đối với các mặt hàng nông sản: rau, củ, quả… còn
kém phát triển, tổ chức thu hoạch thực hiện thủ công lạc hậu, công nghệ xử lý bảo
quản đóng gói còn yếu …
Ngoài các nguyên nhân kể trên phải kể đến sự am hiểu về thị trường Mỹ
chưa nhiều, trình độ tiếp thị thấp là nhân tố quan trọng hạn chế khả năng tiếp cận
với thị trường Mỹ. Nguyên nhân này là do thị trường Mỹ quá rộng lớn, hệ thống
luật pháp của Mỹ qúa phức tạp. Các doanh nghiệp Việt Nam mới tiếp cận thị
trường Mỹ, sự hiểu biết về thị trường, kinh nghiệm tiếp cận với thị trường chưa
nhiều.

luanvan.online

Page 17


www.luanvan.online
Tính cạnh tranh trên thị trường Mỹ rất cao, nhiều nước trên thế giới có lợi
thế tương tự như Việt Nam đều coi thị trường Mỹ là thị trường chiến lược trong
hoạt động xuất khẩu, cho nên chính phủ và các nhà doanh nghiệp của các nước này
đều quan tâm đề xuất các giải pháp hỗ trợ thâm nhập giành thị phần trên thị trường
Mỹ.
Các doanh nghiệp Việt Nam bước vào thị trường Mỹ chậm hơn các đối tác,
khi mà thị trường đã ổn định về người mua, mối bán, thói quen sở thích sản phẩm
thì đây cũng là một khó khăn đối với các doanh nghiệp Việt Nam trong việc cạnh
tranh giành thị phần.
Sản phẩm nông sản của Việt Nam đưa vào thị trường Mỹ đa số là những sản
phẩm dưới dạng thô, ít qua chế biến, hiệu quả thấp, giá cả rất bấp bênh, trị giá xuất
khẩu không ổn định.
Qua các nguyên nhân trên ta thấy, tính cạnh tranh sản phẩm nông sản Việt
Nam còn thấp trên cả hai khía cạnh giá cả và chất lượng so với sản phẩm cùng loại
của các nước cạnh tranh.
II. Đánh giá chung thực trạng hoạt động xuất khẩu sản phẩm nông sản Việt
Nam trên thị trường Mỹ.
1.Thành tựu:
Sự biến động về tình hình kinh tế, chính trị, tài chính thế giới trong thời gian
qua đã tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh xuất khẩu hàng nông sản của
các doanh nghiệp Việt Nam. Vượt lên những khó khăn trong thời gian qua, hoạt
động kinh doanh xuất khẩu hàng nông sản vào thị trường Mỹ của các doanh nghiệp
Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể. Tuy nhiên trong quá trình hoạt
động vẫn còn rất nhiều tồn tại mà các doanh nghiệp cần giải quyết.
Trong những năm gần đây, mặc dù phải chịu sự cạnh tranh gay gắt của các
nước có cùng mặt hàng nông sản xuất khẩu, các doanh nghiệp Việt Nam vẫn phát
triển trong một thị trường có sức cạnh tranh cao như Mỹ, các doanh nghiệp xuất
khẩu nông sản vẫn Việt Nam hoàn thành nhiệm vụ và chỉ tiêu tăng trưởng.
Chủng loại xuất khẩu của các doanh nghiệp ngày càng phong phú và đa
dạng như cà phê, hạt điều, hạt tiêu, cao su, quế, rau quả chế biến… kim ngạch các
mặt hàng này đều tăng qua các năm.

luanvan.online

Page 18


www.luanvan.online
Chất lượng các mặt hàng của các doanh nghiệp đã được nâng cao. Từ chỗ
mặt hàng nông sản chưa thâm nhập được vào thị trường Mỹ đến nay mặt hàng này
đã có mặt và có được chỗ đứng trên thị trường này.
Công tác thu mua tạo nguồn hàng nông sản xuất khẩu và xúc tiến tiêu thụ
đang từng bước được hoàn thiện để thích ứng với môi trường kinh doanh mới và
đầy sự cạnh tranh như Mỹ.
Đội ngũ nhân viên, cán bộ thu mua của các doanh nghiệp đã được chọn lọc
và đào tạo rất năng động và nhạy bén trong công việc. Cơ chế kinh doanh của các
doanh nghiệp đã mềm dẻo, linh hoạt nhậy bén, thích nghi với sự vận động và phát
triển của thị trường.
Bản thân nội lực của các doanh nghiệp Việt Nam đã được nâng lên đáng kể
sau 10 năm thực hiện chính sách mở cửa để hội nhập. Trình độ máy móc, trang
thiết bị của các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu nông sản đã được nâng lên
đáng kể, các sản phẩm đã có được chất lượng đáp ứng được yêu cầu của thị trường
Mỹ.
2.Tồn tại:
Trong thời gian qua, hàng nông sản xuất khẩu của các doanh nghiệp Việt
Nam mới xuất khẩu chủ yếu ở dạng thô hoặc mới sơ chế nên hiệu quả xuất khẩu
chưa cao, giá cả rất bấp bênh.
Trình độ công nghệ và kỹ thuật sản xuất tuy có cải thiện nhưng vẫn còn thấp
hơn so với các nước cạnh tranh như Braxin, Thai Lan, Indonexia… Khả năng đáp
ứng xuất khẩu khối lượng hàng lớn còn gặp khó khăn do các doanh nghiệp chủ yếu
có qui mô nhỏ và vừa.
Các doanh nghiệp xuất khẩu hàng nông sản vào thị trường Mỹ còn bị hạn
chế khả năng cạnh tranh do giá cả còn cao, chất lượng thấp và thiếu ổn định, mẫu
mã bao bì chưa phù hợp và đẹp, công nghệ chế biến còn thấp hơn so với các sản
phẩm cùng loại của các đối thủ cạnh tranh.
Các sản phẩm nông sản chế biến có hàm lượng kỹ thuật cao đưa vào thị
trường Mỹ kim ngạch thấp về giá trị. Sản phẩm rau quả tươi chưa thâm nhập được
vào thị trường Mỹ.

luanvan.online

Page 19


www.luanvan.online
Các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản Việt Nam chưa hiểu biết sâu về thị
trường Mỹ, khả năng tiếp thị yếu làm giảm khả năng thâm nhập với thị trường Mỹ.
Công tác thu thập thông tin, nghiên cứu thâm nhập thị trường của các doanh
nghiệp hoạt động chưa thực sự hiệu quả.
Các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản Việt Nam còn thiếu thương hiệu nổi
tiếng, sự gắn kết giữa các doanh nghiệp với cộng đồng người Việt Nam tại Mỹ còn
chưa được thiết lập chặt chẽ.

luanvan.online

Page 20


www.luanvan.online
CHƯƠNG III
GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU HÀNG NÔNG SẢN
VÀO THỊ TRƯỜNG MỸ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM
I.Về phía doanh nghiệp.
Hiệp định thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ có hiệu lực sẽ tạo ra môi trường
kinh doanh bình đẳng cho các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản Việt Nam trên thị
trường Mỹ, nhưng hạn chế lớn nhất của sản phẩm Việt Nam khi thâm nhập thị
trường Mỹ là tính cạnh tranh còn thấp so với các nước có cùng loại sản phẩm. Để
sản phẩm nông sản Việt Nam có thể nâng cao được sức cạnh tranh, thâm nhập
được sâu hơn vào thị trường Mỹ thì cần phải có các giải pháp đúng đắn từ phía các
doanh nghiệp và cần có cả những biện pháp của nhà nước.
Về mặt chiến lược cạnh tranh:
Để tồn tại và phát triển doanh nghiệp Việt Nam cần có hệ thống chiến lược
kinh doanh tổng hợp thích nghi với điều kiện của doanh nghiệp và với thị trường
Mỹ. Các doanh nghiệp xuất khẩu hàng nông sản cũng như hàng khác cần cần có
chiến lược và kiên trì thực hiện gồm:
A. Cạnh tranh về giá cả:
Hàng Việt Nam xuất khẩu vào thị trường Mỹ không được ưu đãi bằng các
nước thành viên của Tổ Chức Thương Mại Thế Giới (WTO) do hệ thống giá ưu
đãi của mình vẫn dành ưu tiên hơn cho các nước thuộc Châu Mỹ , khối Bắc Mỹ và
các nước đã là thành viên WTO như Trung Quốc, Thái Lan …
Tuy nhiên, với mức ưu đãi sau khi Hiệp Định Thương Mại Việt Nam- Hoa
Kỳ có hiệu lực ngày 11/12/2001 mức ưu đãi để bắt đầu có thuận lợi thuận lợi hơn
trước kia. Ngay lúc chưa có ưu đãi hàng Việt Nam vẫn vào được thị trường Mỹ.
Ngày nay tuy thuận lợi hơn nhưng doanh nghiệp Việt Nam cần phấn đấu giá thành
giảm sản xuất bằng nâng cao chất lượng quản lý sản xuất và kinh doanh , giảm các
khâu thừa … Có được giá thấp thì mới cạnh tranh được với hàng Trung Quốc và
Thái Lan giá vẫn thấp hơn hàng Việt Nam từ lâu nay.

luanvan.online

Page 21


www.luanvan.online
B. Cạnh tranh bằng chất lượng hàng nông sản xuất khẩu vào thị trường
Mỹ
Chất lượng hàng xuất khẩu có vị trí quan trọng, bảo đảm cho doanh nghiệp
tồn tại và phát triển trong cơ chế thị trường. Chất lượng hàng nông sản xuất khẩu
vào Mỹ là mặt yếu của hàng Việt Nam so với hàng cùng loại của Trung Quốc,
Thái Lan, Indonexia, Brazil…Do chất lượng yếu nên hàng của ta giá thấp hơn các
nước. Ngoài ra còn bị đe doạ vị trí của ta ở thị trường, doanh nghiệp Việt Nam cần
áp dụng mọi biện pháp để tăng chất lượng bảo đảm cạnh tranh ở thị trường và tăng
được giá xuất khẩu bằng mọi biện pháp áp dụng công nghệ sản xuất, bảo quản chế
biến( hạt tiêu, cà phê giảm xuất khẩu thô, chuyển sang chế biến tinh…) có thương
hiệu đầy đủ và làm mọi thủ tục cần thiết phù hợp luật pháp Mỹ.
Ngày nay, khái niệm chất lượng rộng hơn ngoài chất lượng giá trị sử dụng
của hàng hoá còn có nhiều yêu cầu khác, nhất là ở thị trường Mỹ như áp dụng các
chỉ tiêu hàng thực phẩm lương thực theo chế độ HACCP, ISO cũng như tuân thủ
chỉ tiêu xã hội SA8000( không dùng lao động trẻ em, người tàn tật chỗ sản xuất
bảo đảm tiêu chuẩn lao động, vệ sinh, chế độ làm việc).
C. Cạnh tranh bằng dịch vụ
Thị trường Mỹ là thị trường phát triển dịch vụ nhất trên thế giới. Các dịch vụ
bán hàng qua trung gian, nhờ luật sư “tìm đường” hợp lý, dịch vụ của người Việt
Nam định cư tại Mỹ … đều là cần thiết. Dịch vụ trước và sau bán hàng nông sản
đều cần cho doanh nghiệp xuất khẩu: chi ra ít nhưng thu lợi nhuận nhiều hơn.
D. Cạnh tranh bằng quan hệ với khách hàng và thị trường
Giữ uy tín, tín nhiệm với thị trường và khác hàng, bảo đảm tăng tín nhiệm
lúc khó khăn vẫn bán được hàng.
E. Cạnh tranh bằng xúc tiến thương mại , quảng cáo
Ngày nay, có thể thực hiện qua mạng Internet, vận dụng qua thương mại
điện tử Quảng cáo là hoạt động các doanh nghiệp Việt Nam chua dùng mạnh nên
cần tăng cường khâu này.
Về các mặt hàng cụ thể.

luanvan.online

Page 22


www.luanvan.online
Mặt hàng cà phê là mặt hàng có kim ngạch lớn nhất trong số các mặt hàng
nông sản Việt Nam xuất khẩu vào thị trường Mỹ. Để khắc phục được những khó
khăn và tồn tại các doanh nghiệp cần có những giải pháp về mặt hàng này:
Nâng cao chất lượng sản phẩm: Đây có thể xem là vấn đề hàng đầu trong
chiến lược thâm nhập thị trường Mỹ đối với ngành hàng cà phê, bởi lẽ chất lượng
sản phẩm sẽ quyết định mọi yếu tố cạnh tranh khác nhằm giúp Việt Nam trở thành
bạn hàng lớn nhất của Mỹ. Muốn đạt được điều đó, đòi hỏi phải có sự phối hợp
chặt chẽ giữa các khâu từ chọn giống, gieo trồng, thu hoạch và chế biến thành
phẩm để cuối cùng có được chất lượng sản phẩm ổn định và tạo được niềm tin nơi
người tiêu dùng.
Chú trọng đến công tác nghiên cứu thị trường và nắm bắt thông tin: thông
qua các hình thức như thành lập ngân hàng dữ liệu, thông tin, thực hiện chương
trình môi giới thương mại, cung cấp dịch vụ tư vấn cho các nhà đầu tư nước ngoài
muốn tham gia vào việc sản xuất và kinh doanh cà phê… mục đích cuối cùng là
giúp cho các doanh nghiệp Việt Nam có điều kiện thu thập và trao đổi đầy đủ các
thông tin về tình hình sản xuất và kinh doanh cà phê trên thế giới nói chung và ở
Mỹ nói riêng.
Vì Mỹ là thị trường mới đối với các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản Việt
Nam, nên việc am hiểu pháp luật và thông lệ buôn bán của người Mỹ vẫn còn hạn
chế đối với các doanh nghiệp. Do đó, các doanh nghiệp Việt Nam cần thiết phải
tìm hiểu và nắm bắt cho được các luật lệ có liên quan đéen việc kinh doanh xuất
nhập khẩu cà phê với Mỹ, thậm chí cả các trường hợp xảy ra tranh chấp, vì một sự
hiểu biết như vậy không bao giờ là thừa.
Cải tiến công tác xuất nhập khẩu đối với ngành hàng cà phê: Hiệp hội cà phê
ca cao Việt Nam cần nỗ lực hơn nữa để có khả năng tổ chức quản lý và tạo điều
kiện cho các doanh nghiệp thâm nhập tốt thị trường Mỹ, không còn tình trạng tranh
mua tranh bán để tránh bị ép giá.
Trang thiết bị máy móc, công nghệ tiên tiến để tăng chất lượng chế biến, đáp
ứng được các nhu cầu đa dạng của thị trường này.

luanvan.online

Page 23


www.luanvan.online
Mở rộng qui mô hoạt động và thực hiện liên kết với Việt Kiều ở Mỹ để đẩy
mạnh sản lượng cũng như kim ngạch xuất khẩu cà phê vào Mỹ.
Để đẩy mạnh xuất khẩu mặt hàng trái cây, rau, củ, quả vào thị trường Mỹ thì
các doanh nghiệp cần phải có những biện pháp nâng cao tính cạnh tranh về chất
lượng và giá đối với sản phẩm của mình.
Nâng cao tính cạnh tranh về chất lượng sản phẩm:
Đầu tư phát triển giống trái cây cho chất lượng tốt, song song với quá trình
này thực hiện nhập khẩu giống dưới sự kiểm soát của các cơ quan có thẩm quyền
Nhà nước từ các nước trong khu vực như: Thái Lan, Philippines, Đài Loan.
Xây dựng qui trình công nghệ chăm sóc thu hoạch và bảo quản cây, trái, củ
và phổ biến rộng rãi đến người sản xuất, việc làm này đảm bảo sản phẩm có chất
lượng cao, đạt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm.
Xây dựng cơ sở hạ tầng cho việc kinh doanh cây trái, củ, rau như: hệ thống
kho, xử lý trước bảo quản, kỹ thuật bao bì…
Hỗ trợ và khuyến khích xây dựng các tiêu chẩn GMP, ISO… trong sản xuất
và chế biến cây, trái, củ.
Ưu tiên khuyến khích đầu tư toàn diện, phát triển xuất khẩu sang thị trường
Mỹ các sản phẩm Việt Nam có lợi thế: Dứa, thanh long, hạt tiêu, hạt điều, tỏi…
Các doanh nghiệp cần thực hiện chiến lược đa dạng hoá sản phẩm để thỏa mãn nhu
cầu đa dạng của người Mỹ (đa dạng về chủng tộc).
Quan tâm đầu tư cho công nghệ chế biến rau, củ, quả, nước trái cây, mứt, đồ
hộp, đồ khô… vừa tăng giá trị sản phẩm, vừa kéo dài thời hạn bảo quản cây trái.
Nâng cao tính cạnh tranh về giá:
- Chú ý về giống và kỹ thuật canh tác sẽ đảm bảo năng xuất và chất lượng
cao, đây là nhân tố quan trọng để giảm giá thành sản phẩm cây, trái, củ.
- Giảm hao hụt trong khâu thu hoạch và bảo quản (ước tính 20-30% sản
lượng) góp phần giảm giá thành.
- Phát triển công nghệ chế biến để: sản phẩm tốt xuất khẩu dưới dạng tươi
sống; sản phẩm chưa đạt tiêu chuẩn mẫu mã thì chế biến, phế liệu của công

luanvan.online

Page 24


www.luanvan.online
nghiệp chế biến làm thức ăn gia súc, làm phân bón… với cách này góp phần
giảm giá thành sản phẩm.
Các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu nông sản Việt Nam cần nhận thức
rằng: Các doanh nghiệp đã có được cơ hội thuận lợi sau khi Hiệp Định thương mại
Việt Nam – Hoa Kỳ đã được phê chuẩn. Do vậy, các doanh nghiệp cần phải tích
cực hơn, chủ động hơn, sáng tạo hơn trong việc nâng cao khả năng cạnh tranh,
thâm nhập thị trường Mỹ so với các doanh nghiệp của nước khác trên thị trường
Mỹ. Các doanh nghiệp muốn đẩy mạnh xuất khẩu hàng nông sản sang thị trường
Mỹ cần phải có những biện pháp cụ thể như:
Nâng cao những đặc tính nổi trội cho sản phẩm
Đặc tính nổi trội là những đặc trưng bổ sung cho hoạt động cơ bản của sản
phẩm. Tính chất là một công cụ cạnh tranh để tạo ra đặc điểm khác biệt cho sản
phẩm của công ty. Người đầu tiên đưa ra những tính chất mới cho sản phẩm của họ
là người cạnh tranh có hiệu quả nhất. Làm thế nào để các doanh nghiệp có thể phát
hiện ra và lựa chọn tính chất mới cho sản phẩm của mình ? Điều đó sẽ được phản
ánh sau mỗi lần kinh doanh với khách hàng họ sẽ có những đề nghị đối với sản
phẩm của công ty để tiếp tục kinh doanh .
Nâng cao tính cạnh tranh về giá cho hàng nông sản .
Người Mỹ là một dân tộc chuộng mua sắm và tiêu dùng. Họ có tâm lý là
càng mua sắm nhiều càng kích thích sản xuất và dịch vụ tăng trưởng, do đó nền
kinh tế cũng phát triển. Ngày nay, tâm lý này không chỉ ảnh hưởng đến riêng nền
kinh tế Mỹ mà còn tác động sâu rộng đến các doanh nghiệp xuất khẩu trên thế giới.
Hàng hoá nói chung và hàng nông sản nói riêng dù chất lượng cao hay vừa đều có
thể bán được trên thị trường Mỹ vì các tầng lớp dân cư này đều tiêu thụ hàng
hoá( do tính đa dạng của thị trường và kênh marketing xuất khẩu hàng nông sản
của Mỹ). Chính vì vậy , hàng nông sản Việt Nam có thể xuất khẩu vào thị trường
Mỹ có thể áp dụng chính sách giá phân biệt( đưa ra các mức giá khác nhau cho các
đoạn thị trường ) là hợp lý và hiệu quả, nhằm khai thác triệt để nhu cầu của thị
trường này, đạt tới mục đích tối đa hoá lợi nhuận, gây ảnh hưởng đến người mua ở
các mức độ khác nhau. Để nâng cao khả năng cạnh tranh về giá của hàng nông sản

luanvan.online

Page 25


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×