Tải bản đầy đủ

giao an Rung xa nu cua Nguyen Trung Thanh

GIÁO ÁN NGỮ VĂN 12

RỪNG XÀ NU

RỪNG XÀ NU
NGUYỄN TRUNG THÀNH
I/ TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
2. Tác phẩm
- Xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác
- Tóm tắt tác phẩm
- Giá trị nội dung và nghệ thuật
* Giá trị nội dung
Tác phẩm ngợi ca tinh thần bất khuất, sức mạnh quật khởi của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên
nói riêng, đất nước, con người Việt Nam nói chung trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và
khẳng định chân lí của thời đại: phải cầm vũ khí đứng lên tiêu diệt kẻ thù để bảo vệ sự sống còn của
đất nước, của nhân dân.
* Giá trị nghệ thuật
- Nét đặc sắc nghệ thuật bao trùm tác phẩm là màu sắc sử thi. Màu sắc sử thi thể hiện ở tất cả các
phương diện:
+ Đề tài: Phản ánh vấn đề sinh tử trọng đại không chỉ của cộng đồng dân tộc tây Nguyên mà của

cả dân tộc VN trong cuộc đấu tranh chống Mĩ cứu nước
+ Chủ đề mang đậm tính sử thi: trước sự tàn phá của kẻ thù, nhân dân miền nam chỉ có một con
đường duy nhất là cầm vũ khí chiến đấu giải phóng quê hương
+ Xây dựng hệ thống nhân vật tiêu biểu, điển hình cho những phẩm chất của cộng đồng như Cụ
Mết, Tnú…
+ Ngôi kể trang trọng, mang âm hưởng ngợi ca hùng tráng.
+ Nhà văn thành công trong nghệ thuật kể chuyện sinh động, xen giữa quá khứ với hiện tại, xen
câu chuyện nổi dậy của dân làng Xô man với câu chuyện về cuộc đời Tnú, tạo không khí trang
trọng, giọng kể trang nghiêm, hùng tráng
- Tác phẩm tràn đầy cảm hứng lãng mạn. Tính lãng mạn thể hiện ở cảm xúc của tác giả bộc lộ
qua lời trần thuật, thể hiện ở việc đề cao vẻ đẹp thiên nhiên và con người trong sự đối lập với sự
bạo tàn của kẻ thù, đồng thời ở sự đề cao chủ nghĩa anh hùng cách mạng của dân tộc ta trong
cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước.
- Tác giả đã tạo dựng cho tác phẩm một không khí đậm đà hương sắc Tây Nguyên. Chất Tây
Nguyên thể hiện rõ ở hình ảnh Cây Xà Nu, rừng xà nu, cách đặt tên làng, tên nhân vật…
II/ ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Hình tượng rừng xà nu
a. Rừng xà nu là hình tượng nổi bật xuất hiện xuyên suốt tác phẩm
b. Hình ảnh rừng xà nu vừa mang ý nghĩa tả thực vừa mang ý nghĩa biểu tượng
* Về ý nghĩa tả thực:
- Xà nu là loại cây mọc nhiều ở Tây Nguyên, trong cảm nhận của Nguyễn Trung Thành , nó là
một loại cây “hùng vĩ mà cao thượng, man dại và trong sạch”
- Cây xà nu đã trở thành một phần máu thịt trong đời sống vật chất và tinh thần của con
người Xô Man
+ Gắn với sinh hoạt hàng ngày của dân làng: đuốc xà nu trong mỗi bếp lửa, lửa xà nu “cháy giần
giật” trong nhà ưng, khói xà nu xông bảng nứa đề con người học chữ, đuốc xà nu soi đường cho
thanh niên vào rừng tìm vũ khí
+ RXN chứng kiến những sự kiện trọng đại của cộng đồng: rxn hứng chịu bom đạn kẻ thù, nhựa
xà nu bốc cháy trên mười đầu ngón tay Tnú, ngọn đuốc xà nu sáng rực trong đêm dân làng Xô Man
nổi dậy đánh giặc cứu T nú…
*RXN còn mang ý nghĩa biểu tượng. Nó là hình ảnh biểu trưng cho phẩm chất, số phận của
con người Tây Nguyên trong chiến tranh Cách Mạng.

GV:NGUYỄN THỊ LAN ANH


GIÁO ÁN NGỮ VĂN 12

RỪNG XÀ NU


- Thương tích mà cây xà nu phải hứng chịu do đạn pháo kẻ thù biểu tượng cho những mất
mát đau thương của dân làng Xô Man nói riêng và con người Tây Nguyên nói chung trong
những năm chống Mĩ
“Làng ở trong tầm đại bác của đồn giặc”, “hầu hết….con nước lớn”
-> Những câu văn gợi không khí ác liệt của thời đại, cả người dân TN lẫn CXN đều chịu chung số
phận
“Có những cây bị chặt đứt ngang nửa thân mình, đổ ào ào như một trận bão. Ở chỗ vết thương
nhựa ứa ra[….] dần dần bầm lại, đen và đặc quyện lại thành cục máu lớn”
“Có những cây con vừa lớn ngang tầm ngực người lại bị đại bác chặt đứt làm đôi”
Có những cây, “vết thương không lành được, cứ loét mãi ra, năm mười hôm thì cây chết”.
 Biện pháp nhân hóa, lối miêu tả cụ thể, sinh động làm nổi bật nỗi đau mà cây xà nu
phải gánh chịu, mỗi cây giống như một con người mang cảm giác đau đớn vì bom đạn
của chiến tranh
 Những cây xà nu cũng giống như những con người ở làng Xô Man chịu bao đau thương mất
mát: anh Xút bị treo cổ, bà Nhan bị chặt đầu, Anh Quyết hi sinh, mẹ con Mai bị giặc giết
hại…
- Sức sống mãnh liệt của cây xà nu dưới những hành động hủy diệt, tàn phá của kẻ thù
tượng trưng cho sự bất khuất, kiên cường sự vươn lên mạnh mẽ và tiếp nối các thế hệ của dân
làng Xô Man
+ Mặc cho bom đạn kẻ thù, rxn vẫn sinh sôi nảy nở trong sự huỷ diệt, tồn tại ngay trong
cái chết
“Trong rừng ít có loại cây nào sinh sôi nảy nở khoẻ như vậy. Cạnh một cây XN mới ngã gục đã có
4,5 cây con mọc lên, ngọn xanh rờn, hình nhọn mũi tên, lao thẳng lên bầu trời”. Như lời cụ Mết
nói “Không gì mạnh bằng cây xà nu đất ta.Cây mẹ ngã, cây con mọc lên. Đố nó giết hết rừng xà nu
này”
-> Sức sống kì diệu ấy của RXN biểu tượng cho phẩm chất kiên cường, sự bất khuất, bất diệt
của con người TN
+Không những thế, rừng xà nu còn bảo vệ sự sống của dân làng Xô Man “Những vết thương
của chúng chóng lành như trên một cơ thể cường tráng. Cứ thế hai ba năm nay, rxn ưỡn tấm ngực
lớn của mình ra che chở cho làng…”
+ Cây xà nu ham ánh sáng mặt trời cũng như con người TN luôn khao khát tự do, hướng tới
ánh sáng CM “cũng có ít loại cây nào ham ánh sáng mặt trời đến thế. Nó phóng lên rất nhanh để
tiếp lấy ánh nắng, thứ ánh nắng rừng rọi từ trên cao xuống…”
+ Các thế hệ cây xà nu biểu tượng cho sự tiếp nối truyền thống của dân làng Xô Man
Cụ Mết có bộ ngực “căng như cây xà nu lớn”, tay “sần sùi như vỏ cây xà nu”. Cụ Mết chính là cây
xà nu cổ thụ hội tụ tất cả sức mạnh của núi rừng. Tnu cường tráng như một cây xà nu được tôi luyện
trong đau thương đã trưởng thành mà không đại bác nào giết nổi. Dít trưởng thành trong thử thách
với bản lĩnh và nghị lực phi thường, Cậu bé Heng mầm xà nu được các thế hệ trước truyền cho
những tố chất cần thiết để sẵn sàng tiếp bước cha anh trong sự nghiệp chống giặc giữ làng.
* Hình ảnh cánh rừng xà nu “nối tiếp chạy đến chân trời” lặp lại ở phần đầu và cuối tác
phẩm:
+ Gây ấn tượng nổi bật về hình ảnh RXN. Ấn tượng đọng lại trong kí ức người đọc mãi mãi chính là
sự bát ngát mênh mông bất tận của cánh rừng xà nu.
+ Khẳng định sự kiên cường, bất khuất, bất diệt của con người Tây Nguyên nói riêng và con người
Việt Nam nói chung trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước vĩ đại.
+ Tạo kết cấu đầu cuối tương ứng, nhấn mạnh không khí sử thi hùng tráng của tác phẩm.
2. Hình tượng người dân XôMan.
a/ Nhân vật Tnú.
Xuất hiện qua lời kể của cụ Mết, là người anh hùng của núi rừng tây Nguyên, người con ưu tú của
dân làng Xô Man anh dũng, kiên cường
*Hoàn cảnh:

GV:NGUYỄN THỊ LAN ANH


GIÁO ÁN NGỮ VĂN 12

RỪNG XÀ NU

+Lúc nhỏ: mồ côi, được dân làng Xôman cưu mang.
 gắn bó với dân làng và mang những phẩm chất tốt đẹp của dân làng “đời nó khổ nhưng bụng
nó sạch như nước suối làng ta” *cụ mết*
* Phẩm chất
- Từ nhỏ đã gan góc, lanh lợi, dũng cảm, táo bạo, sớm đến với Cách mạng
+ giặc khủng bố, bắt anh Xút và bà Nhan chặt đầu thị chúng nhưng TNú vẫn cùng Mai hăng hái
vào rừng làm liên lạc cho anh Quyết
+ Tuy nhỏ nhưng có ý thức trách nhiệm cao, nhiều đêm TNú ở lại luôn ngoài rừng với anh Quyết
vì nghĩ “Để cán bộ ngủ một mình ngoài rừng một đêm, bụng dạ không yên được. Lỡ giặc lùng, ai
dẫn cán bộ chạy”
+ Nghe lời anh Quyết, Tnú quyết tâm học chữ để có thể trở thành cán bộ CM giỏi, thay thế anh
Quyết lãnh đạo dân làng
• lặn lội lên núi Ngọc Linh cõng đá trắng về làm phấn
• Học chữ thua Mai, nó tức giận “đập bể cả cái bảng nứa trước mặt mai và anh Q, bỏ ra suối
ngời một mình suốt ngày…nó cầm hòn đá, tự đập vào đầu, chảy máu ròng ròng”
• Nghe anh Quyết khuyên, nó nghe lời tìm đến Mai học lại những chữ đã quên
+ Nhưng khi đi đường núi thì “đầu nó sáng lạ lùng”, nó nhanh trí, thông minh,
• làm liên lạc thì không đi đường mòn, qua sông không lội chỗ nước êm vì sợ gặp phục
kích,
• khi bị bắt nó nhanh nhẹn nuốt ngay lá thư vào bụng
• bị tra tấn dã man nhưng nó không khai cơ sở CM, giặc hỏi “CS ở đâu”, nó chỉ tay vào
bụng và nói “CS ở đây này”
- Là người có lòng căm thù giặc sâu sắc, tình yêu thương vợ con sâu nặng
+ Chứng kiến cảnh vợ con bị tra tấn trước mặt, Tnú đã:
“hai bàn tay anh bíu chặt lấy gốc cây”, “anh đã bứt hàng chục trái vả mà không hay”
-> ngọn lửa căm thù đang cháy trong mắt anh
+ Dù tay không, Tnú vẫn xông ra cứu mẹ con Mai “Tnú nhảy xổ ra giữa bọn lính. Anh không
biết đã làm gì chỉ thấy thằng lính giặc to béo nắm ngửa ra giữa sân”
+ TNú không cứu được mẹ con Mai, anh bị bắt, bị trói,
+ Bị trói, Tnú không nghĩ đến mình mà chỉ lo không có ai lãnh đạo dân làng đánh giặc khi có
lệnh Đảng
 một lòng một dạ với Đảng, với cách mạng
+ Khi bị bọn giặc quấn dẻ, tẩm nhụa xà nu rồi đối 10 ngón tay Tnú, anh chỉ nghiến răng chịu
đựng chứ quyết “không thèm kêu van” vì anh là người “cộng sản”:
.”10 ngón tay đã thành 10 ngọn đuốc”, thiêu cháy cả ruột gan Tnú, “anh nghe lửa cháy trong
lồng ngực, cháy ở bụng. Máu anh mặn chát đầu lưỡi. Răng anh đã cắn nát môi anh rồi”
-> Bản lĩnh gan dạ, kiên cường, bất khuất của Tnú trước kẻ thù tàn độc
+ Bị tra tấn đến mức 10 ngón tay mỗi ngón chỉ còn hai đốt nhưng Tnú vẫn gia nhập vào cánh mạng,
trở thành anh bộ đội cầm súng giết giặc
⇒Can đảm vượt lên mọi đau đớn-bi kịch cá nhân, quyết tâm trả thù nhà đền nợ nước.
- Ngày về phép:
Về đúng một đêm.
Lặng người đi khi nghe tiếng chày.
Nhớ rõ từng người-nhắc tên từng người trong một niềm xúc động sâu xa.
→Có tính kỷ luật cao và giàu tình yêu thương đối với đồng bào.
⇒ Tnú hiện lên như một cây xà nu trường thành, hiên ngang, bất khuất trước kẻ thù. Ở Tnú
hội tụ mọi phẩm chất cao đẹp của con người Xô man nói riêng và nhân dân Tây Nguyên nói
chung. Tnú là nhân vật anh hùng, là niềm tự hào của nhân dân, đất nước trong những năm
tháng chống Mĩ gian khổ.
b. Cụ Mết.

GV:NGUYỄN THỊ LAN ANH


GIÁO ÁN NGỮ VĂN 12

RỪNG XÀ NU

-Tiếng nói ồ ồ, bàn tay nặng trịch, mắt sáng, râu dài tới ngực, “ngực căng như thân cây xà nu lớn”
→Khoẻ mạnh, quắc thước.
-Lúc ông nói: “Nó cầm súng mình cầm giáo mác”, mọi người nín bặt
→có uy tín đối với dân làng.
- Cụ là cầu nối quan trọng giữa Đảng và dân làng Xô Man, là người chỉ huy, phát lệnh chiến
đấu
+ Cụ truyền niềm tin cho dân làng “cán bộ là Đảng, Đảng còn, núi nước này còn”
+ Khi Tnú bị bắt, cụ là người lãnh đạo dân làng cầm vũ khí giết 10 tên giặc cứu Tnú
- Cụ là người lưu giữ truyền thống đoàn kết chống giặc và dẫn dắt các thế hệ sau nối tiếp
truyền thống tốt đẹp đó
⇒Là hình tượng cây xà nu cổ thụ, người đại diện cho quần chúng, biểu tượng cho sức mạnh
tinh thần và vật chất có tính truyền thống, cội nguồn của miền núi Tây Nguyên.
c. Nhân vật Dít.
-Sự hiện thân tiếp nối của Mai.
+Lúc nhỏ: Gan góc lanh lợi.
+Lớn lên: Bí thư kiêm chính trị viên xã đội.
*Đôi mắt: bình thản trong suốt khi nhìn kẻ thù.
ráo hoảnh khi mọi người khóc Mai.
nghiêm khắc nhìn Tnú.
⇒Sống có nguyên tắc và giàu tình yêu thương. Đôi mắt chị chứa đầy chiều sâu nghị lực. Cùng
với Tnú, họ là lớp trẻ đáng tin cậy là chỗ dựa của dân làng Xôman.
d. Bé Heng.
-Gợi lại tuổi thơ của Mai, Dít, Tnú.
→Tượng trưng cho lớp người kế tiếp đầy sinh lực, đầy nhựa sống, hứa hẹn một thế hệ Cách
mạng mới vững vàng.
3/ Nghệ thuật
- Chất sử thi của tác phẩm:
+ Đề tài: Phản ánh vấn đề sinh tử trọng đại không chỉ của cộng đồng dân tộc tây Nguyên mà của
cả dân tộc VN trong cuộc đấu tranh chống Mĩ cứu nước
+ chủ đề mang đậm tính sử thi: trước sự tàn phá của kẻ thù, nhân dân miền nam chỉ có một con
đường duy nhất là cầm vũ khí chiến đấu giải phóng quê hương
+ Xây dựng hệ thống nhân vật tiêu biểu, điển hình cho những phẩm chất của cộng đồng như Cụ
Mết, Tnú…
+ Ngôi kể trang trọng, mangâm hưởng ngợi ca hùng tráng
+ Nhà văn thành công trong nghệ thuật kể chuyện” sinh động, xen giữa quá khứ với hiện tại, xen
câu chuyện nổi dậy của dân làng Xộ man với câu chuyện về cuộc đời tnú, tạo không khí trang
trọng, giọng kể trang nghiêm, hùng tráng
- Xây dựng hình ảnh đặc sắc, kì vĩ: h/ả cây xà nu, rừng XN, 2 bàn tay bị đốt…

GV:NGUYỄN THỊ LAN ANH



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×